Rozporządzenie Ministra Energii z dnia 9 listopada 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących przechowywania i używania środków strzałowych i sprzętu strzałowego w ruchu zakładu górniczego

1) zruszających, wstrząsowych i zruszająco-odprężających w caliźnie pokładów tąpiących;

2) wymuszających zawał skał stropowych w wyrobiskach eksploatacyjnych.

§ 95.

W przypadku stosowania zapalników elektrycznych przewody linii strzałowej w wyrobiskach korytarzowych zelektryfikowanych prowadzi się po ociosach.

§ 96.

W polach niemetanowych dozwolone jest prowadzenie przewodów linii strzałowej pod stropem.

§ 97.

Stykanie się przewodów linii strzałowej z przedmiotami metalowymi i z innymi przedmiotami przewodzącymi prąd jest niedozwolone.

§ 98.

1) wykonania jej z przewodu strzałowego dwużyłowego ze wspólną powłoką zewnętrzną;

2) prowadzenia jej w odległości nie mniejszej niż 0,2 m od przewodów elektrycznych;

3) wykonania jej z jednego odcinka lub odcinków łączonych, zgodnie z zasadami określonymi przez kierownika ruchu;

4) skontrolowania jej przez górnika strzałowego przed strzelaniem.

1) 10 m;

2) 20 m ‒ w zakładach górniczych wydobywających rudy metali;

3) 100 m ‒ w zakładach górniczych wydobywających sól.

§ 99.

W przypadku centralnego lub grupowego odpalania ładunków materiałów wybuchowych wykonuje się stałe linie strzałowe magistralne z przewodów dwużyłowych oraz stosuje się zwieracze:

1) w odległości nie większej niż 10 m za miejscem rozgałęzienia przewodów linii strzałowej magistralnej;

2) na przewodach linii strzałowej przodka lub grupy przodków w odległości nie większej niż 10 m od miejsca przyłączenia ich do przewodów linii strzałowej magistralnej.

§ 100.

Stosowanie linii strzałowych wykonanych z przewodów oponowych czterożyłowych jako linii dwużyłowych jest dozwolone w przypadku połączenia ich żył równolegle parami.

§ 101.

Miejsce, w którym są wykonywane roboty strzałowe, wyposaża się w oddzielną linię strzałową, z wyjątkiem przypadków stosowania odpalania centralnego lub grupowego.

§ 102.

Odległość między stanowiskami przyłączenia zapalarek wynosi co najmniej 10 m.

§ 103.

§ 104.

§ 105.

W przypadku głębienia szybu lub szybiku ładunki materiału wybuchowego odpala się wyłącznie z powierzchni lub z poziomu pośredniego, mającego połączenia z innym szybem.

§ 106.

§ 107.

Obecność osób między miejscem odpalania ładunków materiału wybuchowego a posterunkami lub zagrodami zabezpieczającymi wejście do tego miejsca jest niedozwolona.

§ 108.

§ 109.

1) przewody zapalnika elektrycznego zwiera się i izoluje;

2) stwierdzenie kierunku otworu strzałowego następuje przez usunięcie przybitki na długości nie większej niż 0,2 m od wylotu otworu;

3) równoległy otwór strzałowy lub dwa otwory strzałowe o długości większej niż długość otworu z niewypałem wierci się w odległości 0,5 m od otworu z niewypałem.

1) ponowne odpalenie - w przypadku gdy są dostępne przewody zapalnika elektrycznego lub rurka detonująca zapalnika nieelektrycznego, albo

2) umieszczenie w otworze, w którym wykryto niewypał, ładunku udarowego i jego odpalenie, w przypadku gdy otwór ten nie był zamknięty przybitką.

§ 110.

Jeżeli do zainicjowania materiału wybuchowego zastosowano zapalnik i lont detonujący i nie nastąpiło odpalenie zapalników, niewypał znajdujący się w otworze strzałowym likwiduje się przez wymianę zapalnika przymocowanego do lontu detonującego i ponowne odpalenie ładunku materiału wybuchowego.

§ 111.

Informację o sposobie likwidowania niewypału wpisuje się w dzienniku strzałowym, a znalezione środki strzałowe oddaje się do składu materiałów wybuchowych.

§ 112.

Ładunki materiałów wybuchowych przy głębieniu szybu lub szybiku sporządza się w miejscu wyznaczonym przez kierownika działu techniki strzałowej.

§ 113.

1) inicjowanie od dna otworu, w przypadku stosowania materiałów wybuchowych skalnych;

2) zapalniki zwłoczne milisekundowe o kolejnych stopniach opóźnienia, w poszczególnych kręgach otworów; w każdym z tych kręgów stosuje się wyłącznie zapalniki o tym samym stopniu opóźnienia;

3) niskooporowy układ połączeń zapalników elektrycznych;

4) odrębne przewody lub kable strzałowe szybowe do odpalania ładunków materiału wybuchowego, których użycie do innych celów jest niedozwolone.

1) stosowanie na długości strefy mrożeniowej kilku stopni opóźnień zapalników zwłocznych w poszczególnych kręgach otworów strzałowych;

2) odpalanie jako pierwszego kręgu otworów konturowych.

§ 114.

W przypadku głębienia szybu lub szybiku, w trakcie którego przechodzi się przez warstwy węgla o grubości większej niż 0,1 m, stosowanie środków strzałowych skalnych jest niedozwolone.

§ 115.

W szybie lub w szybiku głębionym metodą mrożeniową, na odcinkach mrożonych używa się wyłącznie materiału wybuchowego mrozoodpornego.

§ 116.

Przy wykonywaniu nadsięwłomów odpalenie ładunku materiału wybuchowego jest dozwolone wyłącznie, gdy na pomoście roboczym znajduje się urobek.

§ 117.

1) usunięcia pyłu węglowego w promieniu 5 m od otworów strzałowych;

2) zastosowania opylania pyłem kamiennym w promieniu 5 m od otworów strzałowych - w przypadku gdy pył węglowy nie został zmyty wodą lub zabezpieczony przez wilgoć naturalną;

3) przeprowadzenia kontroli stanu zabezpieczenia przed wybuchem pyłu węglowego w wyrobisku oraz w chodnikach przyległych do tego wyrobiska.

1) przed rozpoczęciem robót strzałowych;

2) nie rzadziej niż co trzy dni - w przypadku bieżącego wykonywania robót strzałowych.

§ 118.

§ 119.

§ 120.

§ 121.

§ 122.

Przepisy § 118-121 stosuje się do otworów o długości większej niż:

1) 10 m - w przypadku zakładów górniczych wydobywających rudy metali;

2) 6 m - w przypadku zakładów górniczych innych niż wymienione w pkt 1.

§ 123.

Lont detonujący stosuje się w przypadku robót strzałowych:

1) z zastosowaniem ładunków rozdzielonych - niezależnie od długości kolumny i otworów strzałowych;

2) przy urabianiu wzdłużnym albo bocznym, otworami przelotowymi i ślepymi - w przypadku gdy ich głębokość wynosi więcej niż 3 m;

3) zruszających caliznę przed maszynami urabiającymi - w przypadku gdy długość kolumny ładunku jest większa niż 1,5 m;

4) wstrząsowych w caliźnie węglowej pokładów zagrożonych tąpaniami lub torpedujących w otaczających je skałach;

5) zruszająco-odgazowujących w pokładach zagrożonych wyrzutami gazów i skał;

6) wymuszających zawał stropu wyrobisk eksploatacyjnych, niezależnie od rodzaju stosowanego materiału wybuchowego - w przypadku gdy długość kolumny ładunku jest większa niż 1,5 m, bez względu na długość otworu.

§ 124.

§ 125.

1) w przypadku odpalania ładunków materiału wybuchowego przy użyciu zapalników elektrycznych:

2) po odpaleniu każdej serii otworów strzałowych sprawdza się, czy nastąpiło całkowite odpalenie wszystkich ładunków.

§ 126.

Wykonywanie robót strzałowych w polach metanowych:

1) zaliczonych do III i IV kategorii zagrożenia metanowego,

2) w wyrobiskach korytarzowych prowadzonych po wzniosie większym niż 10°,

3) we wszystkich przypadkach użycia materiałów wybuchowych skalnych i węglowych

• jest dozwolone po uzyskaniu zgody kierownika ruchu, który określa warunki bezpiecznego wykonywania tych robót.

§ 127.

Przy wykonywaniu robót strzałowych w polach metanowych otwory strzałowe rozmieszcza się w sposób uniemożliwiający powstanie wyrw w stropie.

§ 128.

§ 129.

W przypadku stwierdzenia w wyrobisku stężenia metanu w powietrzu wynoszącego nie więcej niż:

1) 0,5% - roboty strzałowe mogą być wykonywane przy użyciu materiałów wybuchowych skalnych, węglowych, metanowych i metanowych specjalnych;

2) 1% - roboty strzałowe mogą być wykonywane przy użyciu materiałów wybuchowych metanowych i metanowych specjalnych, w przypadku zastosowania zapalarek z blokadą metanometryczną również przy użyciu materiałów wybuchowych skalnych i węglowych;

3) 1,5% - roboty strzałowe mogą być wykonywane przy użyciu materiałów wybuchowych metanowych specjalnych.

§ 130.

1) 0,5% - w przypadku wykonywania robót strzałowych przy użyciu materiałów wybuchowych skalnych i węglowych bez zastosowania zapalarek z blokadą metanometryczną;

2) 1% - w przypadku wykonywania robót strzałowych przy użyciu materiałów wybuchowych metanowych, a w przypadku zastosowania zapalarek z blokadą metanometryczną również przy użyciu materiałów wybuchowych skalnych i węglowych;

3) 1,5% - w przypadku wykonywania robót strzałowych przy użyciu materiałów wybuchowych metanowych specjalnych.

1) osobę dozoru ruchu górniczego;

2) dyspozytora ruchu zakładu górniczego;

3) dyspozytora metanometrii - w przypadku stosowania metanometrii automatycznej.

§ 131.

W przypadku stężenia metanu w powietrzu wynoszącego więcej niż 0,5% w polach metanowych przy wykonywaniu robót strzałowych:

1) w górnych wnękach ścianowych,

2) wymuszających zawał stropu w ścianach,

3) w wyrobiskach korytarzowych o wzniosie większym niż 10°,

4) przy zaburzeniach geologicznych w ścianach i ubierkach

• stosuje się wyłącznie do tego celu przeznaczone urządzenia służące do odpalania ładunków materiałów wybuchowych oraz linię strzałową w jednym odcinku mającą dwa przewody we wspólnej izolacji, z wyjątkiem przewodów przodkowych o długości nie większej niż 10 m.

§ 132.

W przypadku stosowania do robót strzałowych wykonywanych w polach metanowych zapalników elektrycznych metanowych milisekundowych, w sąsiednich otworach strzałowych stosuje się zwłokę międzystrzałową wynoszącą nie więcej niż:

1) 60 ms - w skale jednorodnej;

2) 90 ms - w skale niejednorodnej.

§ 133.

1) zmywa się wodą albo

2) zrasza się wodą przed odpaleniem ładunku materiału wybuchowego, albo

3) opyla się pyłem kamiennym.

§ 134.

1) przed rozpoczęciem pracy na zmianie;

2) w trakcie pracy - w przypadku wystąpienia osadu pyłu węglowego;

3) przed rozpoczęciem wykonywania robót strzałowych.

§ 135.

1) 2 kg - w polach niemetanowych;

2) 3 kg - w polach metanowych;

3) 10 kg - przy pojedynczo odpalanych ładunkach materiału wybuchowego.

§ 136.

W wyrobiskach wybierkowych, w warunkach zagrożenia wybuchem pyłu węglowego, stosuje się zmywanie wodą pyłu węglowego lub opylanie pyłem kamiennym przodka i strefy przodkowej przed wykonywaniem robót strzałowych:

1) wymuszających zawał stropu w ścianach materiałami wybuchowymi węglowymi lub skalnymi;

2) w chodnikach podsadzkowych;

3) z zastosowaniem ładunków wolno przyłożonych;

4) przy rozsadzaniu luźnych brył.

§ 137.

1) usuwa się pył węglowy w odległości 10 m od miejsca odpalania ładunków materiałów wybuchowych;

2) strefę, o której mowa w pkt 1, zabezpiecza się przez zraszanie lub zmywanie wodą.

§ 138.

Wykonując roboty strzałowe w luźnych bryłach, w warunkach zagrożenia wybuchem pyłu węglowego, ładunkami materiału wybuchowego umieszczonego w otworach strzałowych, w przybierkach stropu i spągu oraz w ściekach, pył węglowy zabezpiecza się przed możliwością wybuchu.

§ 139.

W warunkach zagrożenia tąpaniami wielkość zabioru i długość otworów strzałowych przy robotach strzałowych jest określana przez kierownika działu techniki strzałowej w porozumieniu z kierownikiem działu tąpań, na podstawie opinii kopalnianego zespołu do spraw tąpań.

§ 140.

§ 141.

§ 142.

Lokalizacja miejsc odpalania ładunku materiału wybuchowego w trakcie wykonywania robót strzałowych urabiających, wstrząsowych albo torpedujących w warunkach zagrożenia tąpaniami jest określana przez kierownika działu tąpań i kierownika działu techniki strzałowej.

§ 143.

1) w przypadku przebudowy wyrobisk korytarzowych, wykonywania robót przybierkowych i ścieków;

2) w ścianach przy urabianiu - jeżeli bieżąca prognoza na podstawie pomiarów dokonanych w otworach o długości 6 m nie wykazuje strefy bezpośredniego zagrożenia;

3) w ścianach przy wykonywaniu robót strzałowych wymuszających zawał stropu w ścianach;

4) w przypadku rozsadzania luźnych brył.

§ 144.

1) korytarzowe ‒ przewietrzane z zastosowaniem wentylacji odrębnej;

2) ścianowe ‒ od stanowiska odpalania ładunków materiału wybuchowego do chodnika wentylacyjnego oraz chodnik wentylacyjny do najbliższego skrzyżowania z innym niezależnym prądem powietrza.

1) wycofuje się osoby do miejsc ustalonych w metryce strzałowej albo dokumentacji strzałowej;

2) wyłącza się urządzenia elektryczne spod napięcia, z wyjątkiem urządzeń iskrobezpiecznych.

§ 145.

1) likwidacji zatorów w urządzeniach zsypowych;

2) rozstrzeliwania rdzeni wiertniczych;

3) rozstrzeliwania luźnych brył.

§ 146.

Rozdział 7. Szczegółowe wymagania dotyczące używania środków strzałowych i sprzętu strzałowego w odkrywkowych zakładach górniczych

§ 147.

§ 148.

§ 149.

§ 150.

Podczas wiercenia otworów strzałowych:

1) zabezpiecza się wiertnicę przed możliwością samoczynnego przesuwania się;

2) stosuje się odpowiednio zakotwiczone bariery zabezpieczające - w przypadku gdy wiertnica nie jest wyposażona w urządzenie do automatycznego podawania żerdzi;

3) zabezpiecza się odwiercony otwór przed zalaniem lub zasypaniem;

4) dokumentuje się zaburzenia geologiczne i inne zjawiska mogące mieć wpływ na bezpieczeństwo w trakcie wykonywania robót strzałowych w sposób określony przez kierownika ruchu.

§ 151.

§ 152.

Ładunki materiałów wybuchowych przeznaczone do umieszczenia w otworze strzałowym przygotowuje się bezpośrednio przed ich umieszczeniem w tym otworze w odległości co najmniej 5 m od załadowanych otworów strzałowych oraz miejsca składowania środków strzałowych.

§ 153.

Podwieszanie ładunku materiału wybuchowego na przewodach strzałowych w trakcie usuwania nawisu na ścianie jest niedozwolone.

§ 154.

W trakcie czynności związanych z ładowaniem środków strzałowych do otworów strzałowych osoby niewykonujące tych czynności znajdują się w odległości co najmniej 30 m od miejsca ładowania tych środków.

§ 155.

§ 156.

W otworach strzałowych, w których znajduje się woda, środki strzałowe umieszcza się w otoczkach ochronnych lub stosuje się środki strzałowe wodoodporne.

§ 157.

§ 158.

§ 159.

§ 160.

§ 161.

§ 162.

1) sygnał pierwszy - jeden ciągły ton, oznaczający „uprzedzenie”, nadawany po ukończeniu ładowania materiałów wybuchowych, ale przed wykonaniem obwodu strzałowego; na ten sygnał osoby niewykonujące czynności odpalania udają się do schronów lub poza strefę zagrożenia rozrzutem odłamków skalnych, a osoby wchodzące w skład posterunków zabezpieczających zajmują wyznaczone stanowiska;

2) sygnał drugi - dwa ciągłe, bezpośrednio po sobie następujące tony, oznaczający „przygotowanie do odpalania”, nadawany po stwierdzeniu wycofania osób niewykonujących czynności odpalania do schronów lub poza strefę zagrożenia rozrzutem odłamków skalnych oraz po stwierdzeniu zajęcia wyznaczonych stanowisk przez osoby wchodzące w skład posterunków zabezpieczających; na ten sygnał osoba wykonująca roboty strzałowe przygotowuje się do zapalania lontów lub bada opór obwodu strzałowego, a następnie przyłącza urządzenie odpalające do linii strzałowej;

3) sygnał trzeci - jeden krótki ton, oznaczający „odpalanie”, nadawany tuż przed zapaleniem lontów albo uruchomieniem urządzenia odpalającego;

4) sygnał czwarty - trzy ciągłe, bezpośrednio po sobie następujące tony, oznaczający „odwołanie”, nadawany po upewnieniu się, że ładunki materiału wybuchowego odpaliły, jednak nie wcześniej niż po upływie 5 minut od odpalenia; na ten sygnał osoby wchodzące w skład posterunków zabezpieczających mogą opuścić wyznaczone stanowiska wcześniej, a pozostałe osoby znajdujące się na terenie zakładu górniczego mogą opuścić schrony.

1) wstrzymuje się ruch w strefie zagrożenia rozrzutem odłamków skalnych;

2) dojścia do strefy zagrożenia rozrzutem odłamków skalnych obstawia się posterunkami zabezpieczającymi;

3) drogi o większym nasileniu ruchu zabezpiecza się dodatkowo zaporami.

§ 163.

Po rozstawieniu posterunków zabezpieczających i nadaniu sygnału, o którym mowa w § 162 ust. 1 pkt 1, w strefie zagrożenia rozrzutem odłamków skalnych dozwolone jest przebywanie wyłącznie członków zespołu powołanego do wykonania robót strzałowych oraz osób nadzorujących i kontrolujących wykonywanie robót strzałowych.

§ 164.

1) opuszczanie do otworu strzałowego ładunku materiału wybuchowego na przewodach zapalników jest dozwolone, jeżeli masa tego ładunku jest zgodna z masą określoną przez producenta zapalnika i nie większa niż 500 g;

2) części ładunku rozczłonkowanego wyposaża się w oddzielny ładunek materiału wybuchowego;

3) przed podłączeniem zapalników elektrycznych do obwodu strzałowego rozwija się zwijaną linię strzałową;

4) bezpośrednio przed przyłączeniem obwodu strzałowego do zapalarki ze schronu strzałowego sprawdza się ciągłość i oporność tego obwodu.

1) odległość umieszczenia zapalnika elektrycznego od sieci zapalnikowej;

2) sposób przymocowania zapalnika elektrycznego do końcówki rurki detonującej;

3) sposób zabezpieczenia sieci strzałowej przed możliwością jej uszkodzenia przez odłamki odpalonego zapalnika elektrycznego.

§ 165.

1) używania w odpalanej serii zapalników elektronicznych lub nieelektrycznych pochodzących od tego samego producenta;

2) wykonania sieci strzałowej w sposób umożliwiający przeprowadzenie kontroli prawidłowości połączeń;

3) opuszczania ładunków materiałów wybuchowych, łączenia obwodów, programowania, kontroli obwodu strzałowego i odpalania odbywającego się na warunkach podanych przez producenta użytych zapalników;

4) wyposażenia części ładunku rozczłonkowanego w oddzielny ładunek materiału wybuchowego.

§ 166.

Odpalanie ładunków materiałów wybuchowych przy użyciu lontów detonujących jest dozwolone w przypadku:

1) przygotowania odcinków lontu o potrzebnej długości przed ich umieszczeniem w otworach strzałowych;

2) użycia w tej samej sieci lontów jednego rodzaju, pochodzących od tego samego producenta;

3) nietworzenia przez sieć strzałową pętli;

4) zachowania odstępów między lontami lub liniami równoległymi, wynoszących nie mniej niż 0,2 m - w przypadku krzyżowania się lontów lub układania linii równoległych;

5) zgodności masy ładunku materiału wybuchowego opuszczanego na loncie do otworu strzałowego z masą określoną przez producenta lontu i nieprzekraczającą 500 g;

6) nieużycia spłonek do inicjowania lontów;

7) wykonania połączeń lontów na nakładkę na odcinku nie krótszym niż 0,2 m i zabezpieczenia ich taśmą izolacyjną;

8) wychodzenia odgałęzień od sieci strzałowej w kierunku przebiegu fali detonacyjnej pod kątem nie mniejszym niż 30° i nie większym niż 45°;

9) nieumieszczenia połączenia odcinków lontu w przybitce.

§ 167.

§ 168.

W przypadku wykonywania robót strzałowych metodą strzelania otworami z poszerzonym dnem:

1) niedozwolone jest przebywanie osób w strefie bezpieczeństwa, której promień wynosi nie mniej niż 100 m;

2) przed przystąpieniem do ponownego ładowania otworu środkami strzałowymi usuwa się skruszony materiał z otworu i bada możliwość jego ładowania;

3) ponowne załadowanie otworu środkami strzałowymi po poszerzeniu dna otworu strzałowego jest dozwolone po upływie co najmniej 15 minut od odstrzału.

§ 169.

W zakładzie górniczym prowadzi się książkę ewidencji niewypałów i znalezionych środków strzałowych.

§ 170.

W przypadku wykrycia niewypału środka strzałowego wydanie polecenia nadania sygnału, o którym mowa w § 162 ust. 1 pkt 4, jest dozwolone wyłącznie po odpowiednim zabezpieczeniu rejonu, w którym wykryto niewypał.

§ 171.

Likwidowanie niewypałów prowadzi się zgodnie z instrukcją zatwierdzoną przez kierownika ruchu.

§ 172.

1) granice terenu, na którym prowadzenie prac niezwiązanych z likwidacją niewypału jest niedozwolone;

2) granice stref zagrożenia, o których mowa w § 148 ust. 1, i sposób ich zabezpieczenia;

3) sposób lokalizacji środków strzałowych uznanych za niewypały;

4) sposób usuwania przybitki, ładunków materiałów wybuchowych i materiału wybuchowego;

5) sposób postępowania w przypadku braku ciągłości obwodu strzałowego w pojedynczym ładunku materiału wybuchowego.

§ 173.

§ 174.

W przypadku likwidacji niewypałów za pomocą odpalenia elektrycznego badanie wzrokowe prawidłowości połączeń sieci strzałowej lub wykonywanie innych czynności jest dozwolone po uprzednim odłączeniu sieci strzałowej od zapalarki oraz po zwarciu i zaizolowaniu końcówek przewodów strzałowych.

§ 175.

§ 176.

1) 300 m - w przypadku zapalników elektrycznych klasy 0,2 A;

2) 200 m - w przypadku zapalników elektrycznych klasy 0,45 A;

3) 100 m - w przypadku zapalników elektrycznych klasy 2 A.

1) dodatkowe środki bezpieczeństwa określone w opinii sporządzonej przez rzeczoznawcę i zatwierdzone przez kierownika ruchu lub

2) zapalniki nieelektryczne lub elektroniczne.

§ 177.

§ 178.

Do wykonywania robót strzałowych w podziemnych wyrobiskach górniczych odkrywkowych zakładów górniczych stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 6.

Rozdział 8. Szczegółowe wymagania dotyczące używania środków strzałowych i sprzętu strzałowego w zakładach górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi

§ 179.

Wokół miejsca prowadzenia robót strzałowych wyznacza się strefy zagrożenia: powietrzną falą uderzeniową, rozrzutem odłamków skalnych i drganiami parasejsmicznymi górotworu w sposób określony w załączniku nr 4 do rozporządzenia, w których obrębie zapewnia się bezpieczeństwo osób i ochronę mienia przed skutkami robót strzałowych.

§ 180.

Zbrojenie sprzętu środkami strzałowymi, sprawdzanie obwodu elektrycznego i demontaż sprzętu po odstrzeleniu ładunku materiału wybuchowego są wykonywane na oddzielnym stanowisku wyłącznie przez osobę wykonującą roboty strzałowe.

§ 181.

Przygotowanie i zbrojenie perforatorów, torped, generatorów ciśnienia i innych ładunków materiałów wybuchowych oraz usuwanie ich niewypałów odbywa się zgodnie ze szczegółowymi instrukcjami wykonywania tych robót, pozytywnie zaopiniowanymi przez rzeczoznawcę i zatwierdzonymi przez kierownika ruchu.

§ 182.

1) w przypadku wypływu płynu - z użyciem śluzy, która posiada uszczelnienie na kabel geofizyczny;

2) w przypadku braku wypływu płynu - bez użycia śluzy, o której mowa w pkt 1.

§ 183.

Urządzenia stanowiące wyposażenie grupy robót strzałowych oraz zespoły urządzenia wiertniczego uziemia się.

§ 184.

Przed rozpoczęciem wykonywania robót strzałowych:

1) otwór wiertniczy lub odwiert wypełnia się płynem określonym w dokumentacji strzałowej lub metryce strzałowej;

2) wylot otworu wiertniczego lub odwiertu zabezpiecza się głowicą przeciwerupcyjną z zamknięciem pełnym.

§ 185.

Zbrojenie, przenoszenie i zapuszczanie ładunku materiału wybuchowego w otworze wiertniczym lub w odwiercie oraz odpalanie tego ładunku wykonuje się pod nadzorem kierownika działu techniki strzałowej.

§ 186.

Likwidację niewypałów wykonuje się w sposób określony w instrukcji zatwierdzonej przez kierownika ruchu.

§ 187.

§ 188.

Wykonywanie robót strzałowych w trakcie wydobywania kopalin w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej na morskiej jednostce jest dozwolone wyłącznie przy świetle dziennym.

§ 189.

Liczba osób wykonujących roboty strzałowe w trakcie wydobywania kopalin w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej na morskiej jednostce jest ograniczana do niezbędnego minimum przez kierownika ruchu.

§ 190.

1) działanie zabezpieczenia wylotu otworu wiertniczego lub odwiertu umożliwiającego bezpieczne wykonanie robót strzałowych;

2) działanie urządzenia wyciągowego wyciągu wiertniczego lub innego urządzenia służącego do transportu pionowego, stosowanego do zapuszczania i wyciągania z otworów przyrządów pomiarowych i perforatorów;

3) drożność rur otworu wiertniczego wraz z interwałem perforacji lub torpedowania.

§ 191.

Środki strzałowe wykorzystywane w trakcie wydobywania kopalin i wykonywania robót geologicznych przechowuje się w miejscu wykonywania robót strzałowych:

1) w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej - na morskiej jednostce;

2) na lądzie - w ruchomych składach materiałów wybuchowych.

§ 192.

Do wykonywania robót strzałowych poza otworami wiertniczymi lub odwiertami stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 7.

Rozdział 9. Przepis przejściowy i przepis końcowy

§ 193.

Wzory dokumentów ewidencji stosowane przed dniem wejścia w życie rozporządzenia mogą być stosowane przez okres 6 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia.

§ 194.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2017 r.

Załącznik nr 1 - Szczegółowe zasady przechowywania środków strzałowych i sprzętu strzałowego w składach materiałów wybuchowych

1) składy materiałów wybuchowych - jako budynki wolno stojące;

2) składy materiałów wybuchowych - jako szafki pancerne lub opancerzone.

1) I - do 250 kg;

2) II - od 251 kg do 500 kg;

3) III - od 501 kg do 2000 kg;

4) IV - od 2001 kg do 5000 kg;

5) V - od 5001 kg do 10000 kg;

6) VI - od 10001 kg do 15000 kg;

7) VII - od 15001 kg do 20000 kg;

8) VIII - od 20001 kg do 50000 kg.

1) między składami, jak również najmniejsza ich odległość od magazynów materiałów niebezpiecznych pożarowo lub magazynów ropy naftowej i produktów naftowych o pojemności większej niż 2000 litrów paliwa, sieci gazowych, stacji radiowych, telewizyjnych i radarowych dla poszczególnych klas składów wynosi:

2) od osiedli, dróg publicznych i kolejowych, mostów, obiektów zakładów (fabryk), zbiorników i linii wysokiego napięcia, jak również między składami materiałów wybuchowych dla poszczególnych klas wynosi:

3) składów materiałów wybuchowych zaliczanych do danej klasy od budynków mieszkalnych, dróg o mniejszym natężeniu ruchu oraz dróg kolejowych o ruchu wyłącznie towarowym, składów materiałów niebezpiecznych pożarowo lub magazynów ropy naftowej i produktów naftowych o pojemności większej niż 1000 litrów, urządzeń specjalnych, odpornych na działanie fali detonacyjnej (np. żelazne i żelbetowe mosty, stalowe i żelbetowe wieże, elewatory) oraz linii wysokiego napięcia zasilających wyłącznie obiekty zakładu górniczego wynosi:

1) I do III ‒ o wysokości 1,0 m powyżej szczytu dachu;

2) IV ‒ o wysokości 1,5 m powyżej szczytu dachu;

3) V do VIII ‒ o wysokości 2,0 m powyżej szczytu dachu.

1) I-IV - nie mniej niż 1 m;

2) V-VIII - nie mniej niż 1,5 m.

1) wykonany w odległości od 1 m do 3 m, licząc między podstawami wału;

2) dwa razy dłuższy od szerokości wejścia we właściwym obwałowaniu, mierzonym na wysokości korony.

1) posiada odpowiednią ilość komór, dostosowaną do ilości dopuszczalnych do przechowywania w tym składzie środków strzałowych;

2) jego zewnętrzne ściany wykonane są z materiałów niepalnych (mur, beton albo prefabrykaty) o grubości co najmniej 0,38 m; dach budynku jest lekki, o masie nie większej niż 75 kg/m^2^ rzutu poziomego, licząc bez elementów konstrukcji nośnej dachu, i wykonany z materiału niepalnego;

3) ściany komór wykonane są z takich materiałów, jak zewnętrzne ściany składów, a ich grubość wynosi co najmniej 0,25 m;

4) wysokość komór wynosi co najmniej 2,20 m;

5) ściany składu są od wewnątrz wybielone, a podłogi wykonane z betonu lub z cegły, pokryte zaprawą cementową;

6) każda komora posiada jedno bezpośrednie wejście z przedsionka łączącego poszczególne komory (przedsionek komór) przez drzwi otwierające się na zewnątrz komory; szerokość przedsionka komór wynosi co najmniej 1,5 m; przedsionek komór posiada jedno bezpośrednie wejście z przedsionka składu i drzwi otwierające się na zewnątrz przedsionka komór; szerokość i długość przedsionka składu wynosi co najmniej po 1,5 m;

7) wszystkie drzwi znajdujące się wewnątrz składu są jednoskrzydłowe, żelazne, pełne, o szerokości nie mniej niż 1 m i wysokości co najmniej 2 m, otwierane na zewnątrz; drzwi wejściowe do składu są podwójne, wykonane z blachy stalowej o grubości co najmniej 5 mm, na ramie z kątowników stalowych, z poprzecznymi wzmocnieniami, a blacha jest spawana na wszystkich łączeniach dostępnych z zewnątrz;

8) przewietrzniki są wykonane w sposób uniemożliwiający dostęp do wnętrza składu (w kształcie litery „Z”) i zaopatrzone obustronnie w gęste siatki; wykonywanie przewietrzników z komór składowych na zewnątrz jest niedozwolone.

1) osadza się na zawiasach, których uszkodzenie z zewnątrz jest niemożliwe;

2) zaopatruje się w dwa zamki (umocowane od wewnątrz), patentowe, dwuobrotowe i co najmniej 8-zapadkowe;

3) osadza się w zabetonowanych żelaznych ramach.

1) ustawia się na podkładach niepalnych i okłada się papą z boków i od góry oraz przysypuje ziemią;

2) obwałowuje się na wysokości jednego metra ponad szczyt skrzyń, zaś obwałowanie posiada co najmniej jeden metr szerokości w koronie; szerokość dojścia do szafek wynosi co najmniej 1,5 m.

1) wznosi się w odległości co najmniej jednego metra, licząc między podstawami wału;

2) posiada dwa razy większą długość niż szerokość wejścia we właściwym obwałowaniu mierzonym na wysokości korony.

1) wymagane jest wykonanie tylko wału czołowego o wysokości co najmniej jednego metra powyżej wejścia do składu materiałów wybuchowych;

2) odległość ogrodzenia we wszystkich kierunkach liczy się od podstawy wału czołowego w rzucie poziomym;

3) wejścia do składu oraz wylot szybika wentylacyjnego zabezpiecza się przed wyładowaniami atmosferycznymi. Wylot szybika wentylacyjnego zabezpiecza się także ogrodzeniem, w promieniu co najmniej 10 m.

1) w składach materiałów wybuchowych stałych, stanowiących jeden obiekt lub zespół budynków wolno stojących - do 50000 kg;

2) w składach materiałów wybuchowych stałych:

3) w składach materiałów wybuchowych tymczasowych, w postaci szafek pancernych lub szafek opancerzonych (drewnianych obitych blachą) - do 500 kg materiałów wybuchowych.

1) niedozwolone jest pozostawianie pustych opakowań, drewna i papieru;

2) zachowuje się porządek i czystość.

1) podziemnych zakładów górniczych - zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 120 ust. 1 ustawy;

2) odkrywkowych zakładów górniczych i zakładów górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi - zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony przeciwpożarowej.

1) pkt 2.5, w zakresie najmniejszej odległości od obiektów chronionych, stosując wzór:

gdzie poszczególne symbole oznaczają:

L - najmniejszą odległość wyrażoną w metrach,

Q - maksymalną dopuszczalną do przechowywania w składzie ilość materiałów wybuchowych wyrażoną w kg;

2) pkt 2.9, w zakresie wysokości, i pkt 2.10, w zakresie szerokości w koronie wału, pod warunkiem zastosowania obwałowania do wysokości szczytu dachu składu i do szerokości w koronie 0,5 m;

3) pkt 2.13, w zakresie odległości ogrodzenia od obwałowania, pod warunkiem wykonania ogrodzenia w odległości 10 m od podstawy wału;

4) pkt 2.15, w zakresie strefy ochronnej, w postaci zezwolenia na umieszczenie tablicy ostrzegawczej wyłącznie na wszystkich bokach ogrodzenia.

1) szczegółowych zasad zachowania kąta prostego załamania wyrobisk składowych, przez usytuowanie osi komór składowych pod kątem nie mniejszym niż 60°, w stosunku do osi chodnika składowego;

2) sposobu przechowywania materiałów wybuchowych w komorach składowych, pod warunkiem przechowywania materiałów wybuchowych w wozach przeznaczonych do transportu materiałów wybuchowych, oraz w kontenerach lub na paletach przy kontenerowym systemie transportu i składowania środków strzałowych.

1) głębokości składów materiałów wybuchowych wgłębnych, przez zastosowanie mniejszej głębokości dla komór składowych o pojemności mniejszej niż 5000 kg, na podstawie opinii rzeczoznawcy;

2) komory wydawczej, wydawania środków strzałowych w przedsionku tej komory oraz dwóch chodników dojściowych, przez zastosowanie jednego chodnika przedzielonego siatką do wysokości 1,5 m;

3) dwukrotnego załamania chodnika dojściowego, przez zastosowanie pojedynczego załamania.

Załącznik nr 2 - Wzory dokumentów ewidencji oraz sposób ich wypełniania

patrz oryginał

Załącznik nr 3 - Szczegółowe wymagania dotyczące używania środków strzałowych i sprzętu strzałowego w zakładzie górniczym

1) „MW” - materiał wybuchowy;

2) „ZE” - zapalnik elektryczny;

3) „wyrobisko kamienne” - wyrobisko, w którym w całym przekroju poprzecznym przodka występuje skała płonna (kamień);

4) „wyrobisko kamienno-węglowe” - wyrobisko, w którym powierzchnia węgla w przodku jest mniejsza niż 20% powierzchni poprzecznego przekroju wyrobiska;

5) „wyrobisko węglowo-kamienne i węglowe” - wyrobisko, w którym powierzchnia węgla w przodku jest większa niż 20% powierzchni poprzecznego przekroju wyrobiska;

6) „ładunek MW bez ograniczenia” - ładunek MW, którego wielkość nie jest ograniczona długością lub średnicą otworu strzałowego, pod warunkiem przestrzegania zasad techniki strzałowej oraz określonej przepisami długości przybitki;

7) „ładunek MW wolno przyłożony” - ładunek nakładany lub podkładany, służący do rozsadzania luźnych brył;

8) „zapalnik elektryczny (ZE) dowolny” - dowolny zapalnik elektryczny, który może być stosowany w określonych wyrobiskach podziemnych;

9) „zapalniki metanowe” - zapalniki bezpieczne wobec pyłu węglowego i metanu, które:

10) „zapalniki węglowe” - zapalniki bezpieczne wobec pyłu węglowego, które swobodnie zawieszone odpalane w obłoku pyłu węglowego w powietrzu o stężeniu 0,45 kg/m^3^, nie powodują jego zapalenia;

11) „zapalnik elektryczny (ZE) metanowy milisekundowy (ms)” - zapalnik elektryczny milisekundowy o zwłoce międzystrzałowej poniżej 100 ms oraz o odpowiednim stopniu opóźnienia (bez stopnia „0”);

12) „materiały wybuchowe” - materiały wybuchowe:

13) „górne wnęki maszyn urabiających w ścianach i ubierkach” - wnęki usytuowane przy chodnikach ścianowych w wylotowych prądach powietrza;

14) „przodki i otwory strzałowe mokre” - przodki i otwory strzałowe zabezpieczone przed wybuchem pyłu węglowego wodą pochodzenia naturalnego lub przez zmywanie wodą w strefie przyprzodkowej.

1) metanu i pyłu węglowego, barwa jednego z przewodów:

2) prądu elektrycznego, barwa drugiego z przewodów:

1) 500 g MW węglowych lub metanowych,

2) 1000 g MW metanowych specjalnych,

3) 1900 g do 200 MW metanowych specjalnych J-wymiennojonowych

1) MW metanowych w ilości 500 g, dokonywanego od dna otworu w moździerzu z centrycznym otworem,

2) MW metanowych specjalnych w ilości 1000 g, dokonywanego od dna otworu w moździerzu z centrycznym otworem,

3) MW metanowych specjalnych J-wymiennojonowych:

• nie zapalą mieszaniny metanowo - powietrznej w komorze sztolni doświadczalnej o stężeniu metanu 8,0-9,5% oraz nie pozostawią niezdetonowanych naboi lub ich części.

1) wykonywanie robót strzałowych w szczelinowatych i spękanych łatach jest niedozwolone;

2) zabiór otworów strzałowych powinien wynosić nie mniej niż 20 cm (od odsłoniętej płaszczyzny).

1) „MW” - materiał wybuchowy;

2) „ZE” - zapalnik elektryczny;

3) „ZN” - zapalnik nieelektryczny;

4) „ładunek MW bez ograniczenia” - ładunek MW, którego wielkość nie jest ograniczona długością lub średnicą otworu strzałowego, pod warunkiem przestrzegania zasad techniki strzałowej oraz określonej przepisami długości przybitki;

5) „zapalnik dowolny” - dowolny zapalnik elektryczny lub nieelektryczny, który może być używany w podziemnych zakładach górniczych;

6) „materiały wybuchowe i zapalniki” - materiały wybuchowe metanowe specjalne, metanowe, węglowe, skalne i zapalniki.

1) „MW” - materiał wybuchowy;

2) „ZE” - zapalnik elektryczny;

3) „ZN” - zapalnik nieelektryczny;

4) „ładunek MW bez ograniczenia” - ładunek MW, którego wielkość nie jest ograniczona długością lub średnicą otworu strzałowego, pod warunkiem przestrzegania zasad techniki strzałowej oraz określonej przepisami długości przybitki;

5) „zapalnik dowolny” - dowolny zapalnik elektryczny, elektroniczny lub nieelektryczny, który może być używany w odkrywkowych zakładach górniczych;

6) „materiały wybuchowe i zapalniki” - materiały wybuchowe metanowe specjalne, metanowe, węglowe, skalne i zapalniki.

1) zapalnik przymocowuje się do lontu detonującego w taki sposób, aby dno skierowane było w stronę linii lontu; niedozwolone jest inicjowanie lontu materiałem wybuchowym;

2) średnicę otworu dla ładunku z lontem detonującym dobiera się w taki sposób, aby możliwe było swobodne wprowadzenie do niego ładunku danej konstrukcji;

3) przed odpaleniem ładunków materiałów wybuchowych, inicjowanych za pomocą lontu detonującego opór obwodu strzałowego kontroluje się omomierzem strzałowym;

4) końcówki lontu zabezpiecza się przez owinięcie taśmą izolacyjną;

5) w przypadku pneumatycznego ładowania środków strzałowych do otworów strzałowych postępuje się zgodnie z instrukcją, która uwzględnia sposób wprowadzania lontu detonującego do otworów strzałowych;

6) roboty strzałowe z użyciem lontów detonujących prowadzi się pod stałym nadzorem przeszkolonej, imiennie wyznaczonej przez kierownika ruchu osoby dozoru ruchu górniczego;

7) osoba nadzorująca roboty strzałowe z użyciem lontów detonujących potwierdza w dzienniku strzałowym podpisem, że roboty prowadzono zgodnie z obowiązującą dokumentacją strzałową;

8) ładunki materiałów wybuchowych w otworach strzałowych można uzbrajać linią lontu ciągłą oraz złączoną z dwóch lub więcej odcinków; dwa odcinki lontu można połączyć przez założenie ich końcówek na długości nie mniej niż 0,2 m, owinięcie taśmą izolacyjną lub zastosować odpowiednie łączniki;

9) przekazywanie lontu detonującego osobom wykonującym roboty strzałowe jest dozwolone wyłącznie w wyjątkowych przypadkach, za zgodą kierownika działu techniki strzałowej;

10) pomiar długości wydawanego i zwracanego do składu MW lontu detonującego wykonuje się w składzie materiałów wybuchowych, w miejscu segregacji zapalników elektrycznych lub w innym miejscu wyznaczonym do tego celu przez kierownika działu techniki strzałowej.

Załącznik nr 4 - Wyznaczanie strefy zagrożenia wokół miejsca wykonywania robót strzałowych w odkrywkowych zakładach górniczych, zakładach górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi

1) zasięg strefy zagrożenia powietrzną falą uderzeniową w przypadku, gdy ładunki materiału wybuchowego inicjowane są lontem detonującym poza otworem strzałowym;

2) rzeczywisty zasięg strefy zagrożenia powietrzną falą uderzeniową.

Załącznik nr 3 - Szczegółowe wymagania dotyczące używania środków strzałowych i sprzętu strzałowego w zakładzie górniczym

	Lp.	Grupa MW	Zagrożenie wybuchem pyłu węglowego	Zagrożenie wybuchem pyłu węglowego
	Lp.	Grupa MW	klasa A	klasa B
	1	2	3	4
	1	MW metanowe specjalne	Ładunki MW bez ograniczenia	Ładunki MW bez ograniczenia
	2 3	MW metanowe MW węglowe	ZE metanowe albo ZE węglowe	ZE metanowe albo ZE węglowe
	4	MW skalne	Ładunki MW bez ograniczenia ZE metanowe albo ZE węglowe Warunki: 1) stosuje się przedwierty o długości nie mniejszej niż 4 m; w przypadku nawiercenia na pokład węgla, stosowanie MW skalnych jest niedozwolone, 2) stanowisko odpalania oraz miejsce schronienia załogi znajduje się w odległości nie mniejszej niż 100 m od przodka (we wnęce, schronie lub za załamaniem).	Ładunki MW bez ograniczenia ZE metanowe albo ZE węglowe Warunki: 1) stosuje się przedwierty o długości nie mniejszej niż 4 m; w przypadku nawiercenia na pokład węgla, stosowanie MW skalnych jest niedozwolone, 2) stanowisko odpalania oraz miejsce schronienia załogi znajduje się w odległości nie mniejszej niż 100 m od przodka (we wnęce, schronie lub za załamaniem).