Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2019 r. w sprawie programów ochrony powietrza oraz planów działań krótkoterminowych

Treść rozporządzenia

Na podstawie art. 91 ust. 10 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska zarządza się, co następuje:

§ 1.

Rozporządzenie określa:

1) szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać programy ochrony powietrza oraz plany działań krótkoterminowych;

2) formę sporządzania i niezbędne części składowe programów ochrony powietrza oraz planów działań krótkoterminowych;

3) zakres zagadnień, które powinny zostać określone i ocenione w programach ochrony powietrza oraz planach działań krótkoterminowych.

§ 2.

Program ochrony powietrza, zwany dalej „programem”, składa się z:

1) części opisowej;

2) części wskazującej obowiązki i ograniczenia związane z realizacją programu;

3) uzasadnienia zakresu zagadnień określonych i ocenionych przez zarząd województwa.

§ 3.

Część opisowa programu obejmuje:

1) informacje ogólne na temat lokalizacji i topografii strefy, w skład których wchodzą:

• nazwa województwa lub województw,

• nazwa strefy,

• mapa strefy opracowana w państwowym systemie odniesień przestrzennych, z wykorzystaniem materiałów i baz danych gromadzonych w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, która stanowi załącznik do programu,

• powierzchnię strefy (km^2^) i szacunkową liczbę osób zamieszkujących strefę, ze szczególnym uwzględnieniem osób starszych i dzieci,

• dane topograficzne strefy i dane o czynnikach klimatycznych i meteorologicznych mających wpływ na poziom substancji w powietrzu oraz wyniki uzyskiwane z modeli wykorzystywanych przy prognozowaniu poziomów substancji w powietrzu,

• wskazanie substancji w powietrzu, ze względu na przekroczenie poziomu której było wymagane przygotowanie programu,

• określenie obszaru przekroczeń poziomów dopuszczalnych lub docelowych substancji w powietrzu w strefie (km^2^) wraz z podaniem: - - klasyfikacji obszaru (wiejski: wiejski - niedaleko miasta, wiejski - regionalny, wiejski - odległy, podmiejski, miejski), - - szacunkowej liczby osób ze szczególnym uwzględnieniem osób starszych powyżej 65 roku życia i dzieci poniżej 5 roku życia, narażonych na oddziaływanie substancji w powietrzu oraz infrastruktury związanej z tymi osobami (liczby ośrodków, w których przebywają te grupy osób), a także szacunkowej długości drogi (km);

2) informacje na temat przekroczeń poziomów dopuszczalnych lub docelowych oraz pułapu stężenia ekspozycji wraz z podaniem zakresu naruszeń, z wyszczególnieniem:

3) przewidywany poziom substancji w powietrzu w strefie objętej programem w prognozowanym roku jego zakończenia, ze szczególnym uwzględnieniem:

4) scenariusze wielkości emisji substancji w powietrzu w prognozowanym roku zakończenia programu oraz oszacowanie wielkości tych emisji ze źródeł, o których mowa w pkt 2 lit. d, po zrealizowaniu wszystkich działań;

5) informacje dotyczące planowanych do podjęcia odpowiednich działań, tak aby okresy, w których poziomy dopuszczalne oraz pułap stężenia ekspozycji nie są dotrzymane, były jak najkrótsze, jak również mających na celu osiągnięcie poziomów docelowych w określonym czasie za pomocą ekonomicznie uzasadnionych działań technicznych i technologicznych, w tym:

• planowane daty rozpoczęcia realizacji poszczególnych działań (rok-miesiąc-dzień), z podziałem na roczne etapy realizacji,

• planowane daty zakończenia realizacji poszczególnych działań (rok-miesiąc-dzień), z podziałem na roczne etapy realizacji,

• planowany termin osiągnięcia efektu realizacji poszczególnych działań (rok-miesiąc-dzień), z podziałem na roczne etapy realizacji,

• sektory będące przyczyną przekroczeń poziomów dopuszczalnych lub docelowych substancji w powietrzu oraz pułapu stężenia ekspozycji, wskazane w działaniach,

• kategorie działań, o których mowa w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 94 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska,

• liczba i powierzchnia budynków, w tym jednorodzinnych i wielorodzinnych, w których jest jedno źródło ciepła, lub lokali, w tym w budynkach wielolokalowych, w których każdy z nich ma swoje źródło ciepła, w których zlikwidowano nieefektywne źródło ciepła na paliwa stałe liczone w sztukach i m^2^, wraz z podaniem zmiany sposobu ogrzewania na: - - przyłącze do sieci ciepłowniczej, - - przyłącze do sieci gazowej, - - odnawialne źródła energii, - - kocioł węglowy klasy 5 lub ekoprojekt, - - kocioł na biomasę klasy 5 lub ekoprojekt, - - ogrzewanie elektryczne, - - ogrzewanie olejowe, - liczba i powierzchnia budynków, w tym jednorodzinnych i wielorodzinnych, w których jest jedno źródło ciepła, lub lokali, w tym w budynkach wielolokalowych, w których każdy z nich ma swoje źródło ciepła, w których przeprowadzono termomodernizację bez wymiany źródeł ciepła lub ze zmianą sposobu ogrzewania liczone w sztukach i m^2^, - liczba nowo wybudowanych budynków mieszkalnych, które wykorzystują niskoemisyjne lub zeroemisyjne źródła ciepła, - liczba przeprowadzonych kontroli w zakresie przestrzegania wymagań określonych w uchwale, o której mowa w art. 96 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, wraz z podaniem liczby popełnionych wykroczeń, udzielonych pouczeń, wystawionych mandatów oraz spraw skierowanych do sądu, - liczba miejsc parkingowych, dla których wprowadzono wyższe opłaty za parkowanie, - liczba miejsc parkingowych na parkingach typu Park and Ride, - liczba i długość w km oddanych do użytku ścieżek rowerowych, - wielkość obszaru w km^2^ w miastach objętych strefami czystego transportu, - liczba przeprowadzonych kontroli w zakresie spalania odpadów i pozostałości roślinnych wraz z podaniem liczby popełnionych wykroczeń, udzielonych pouczeń, wystawionych mandatów, spraw skierowanych do sądu, - liczba osób objętych działaniami informacyjnymi i edukacyjnymi,

• redukcji wielkości emisji poszczególnych substancji w powietrzu w ciągu roku osiągniętej w wyniku realizacji programu, w tym poszczególnych działań, wyrażonej w Mg/rok, w poszczególnych latach realizacji programu oraz w roku jego zakończenia,

• zmianie stężeń poszczególnych substancji w powietrzu w roku zakończenia realizacji programu w związku z realizacją poszczególnych działań wskazanych w programie, wyrażonej w µg/m^3^ lub ng/m^3^,

6) listę działań krótkoterminowych zmierzających do ograniczenia ryzyka wystąpienia przekroczenia poziomu alarmowego, informowania, dopuszczalnego lub docelowego substancji w powietrzu, w przypadku gdy plan działań krótkoterminowych nie stanowi integralnej części programu.

§ 4.

Planowane daty rozpoczęcia i zakończenia realizacji poszczególnych działań, określonych w harmonogramie działań naprawczych, o którym mowa w § 3 pkt 5 lit. b tiret pierwszy i drugi, ustala się, uwzględniając:

1) wielkość przekroczenia poziomu dopuszczalnego lub docelowego substancji w powietrzu;

2) podział źródeł emisji z podziałem na kategorie SNAP;

3) przewidywany poziom stężenia substancji w powietrzu w prognozowanym roku zakończenia programu, wyrażany w µg/m^3^ lub ng/m^3^;

4) przewidywaną liczbę przekroczeń poziomu dopuszczalnego substancji w powietrzu;

5) rozkład gęstości zaludnienia w strefie objętej programem;

6) możliwości finansowe, społeczne i gospodarcze podmiotów objętych programem;

7) uwarunkowania wynikające z funkcjonowania na obszarze strefy form ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody .

§ 5.

Część wskazująca obowiązki i ograniczenia związane z realizacją programu określa:

1) organ administracji właściwy w sprawach w szczególności:

2) podmiot korzystający ze środowiska oraz osobę fizyczną niebędącą podmiotem korzystającym ze środowiska, wraz ze wskazaniem ich ograniczeń i obowiązków związanych z realizacją programu.

§ 6.

1) uwarunkowania wynikające z planu zagospodarowania przestrzennego województwa, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz obszarów ograniczonego użytkowania lub stref przemysłowych na terenie strefy, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 lub 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska;

2) bilans substancji w powietrzu sporządzony dla podmiotów i osób, o których mowa w § 5 pkt 2, z uwzględnieniem emisji substancji w powietrzu spoza obszaru strefy objętej programem;

3) ocenę oraz analizę ekonomiczną możliwych do zastosowania rozwiązań techniczno-technologicznych i organizacyjnych, zmierzających do ograniczenia wpływu instalacji i urządzeń na poziom ozonu w powietrzu;

4) szacunkowe wyliczenie czasu potrzebnego do osiągnięcia celów zakładanych w programie;

5) działania naprawcze możliwe do zastosowania, które nie zostały wskazane do wdrożenia w programie, wraz z uzasadnieniem przyczyn ich niezastosowania;

6) analizę dokumentów, materiałów i publikacji wykorzystanych do opracowania programu, z uwzględnieniem:

7) załączniki w formie graficznej uwzględniające:

§ 7.

W programie określa się i ocenia następujące zagadnienia:

1) ilość substancji wprowadzanych do powietrza, ze względu na które program został opracowany w strefie z wyszczególnieniem:

2) kierunki i zakres działań niezbędnych do osiągnięcia poziomów dopuszczalnych, docelowych substancji w powietrzu lub pułapu stężenia ekspozycji, w tym ustalenie działań priorytetowych;

3) zmiany jakości paliw wykorzystywanych do celów wytwarzania energii elektrycznej i ciepła oraz do celów transportowych, dopuszczonych do użycia w strefie;

4) konieczność zastosowania najlepszych dostępnych technik;

5) realizację zobowiązań międzynarodowych w zakresie ograniczania emisji substancji do powietrza;

6) przewidywane zmiany wielkości emisji substancji do powietrza ze źródeł:

§ 8.

Plan działań krótkoterminowych, zwany dalej „planem”, składa się z:

1) części opisowej;

2) części wskazującej obowiązki i ograniczenia związane z realizacją planu;

3) uzasadnienia zakresu zagadnień określonych i ocenionych przez zarząd województwa.

§ 9.

1) analizę stanu powietrza w strefie z uwzględnieniem w szczególności:

2) zakres i rodzaj działań krótkoterminowych oraz sposób postępowania w przypadku ryzyka przekroczenia poziomu alarmowego, informowania, dopuszczalnego lub docelowego substancji w powietrzu, z uwzględnieniem w szczególności:

3) ogólną strategię udostępniania informacji zainteresowanym stronom.

§ 10.

Część wskazująca obowiązki i ograniczenia związane z realizacją planu obejmuje:

1) organ administracji właściwy w sprawach:

2) podmiot korzystający ze środowiska oraz osobę fizyczną niebędącą podmiotem korzystającym ze środowiska, wraz ze wskazaniem ich ograniczeń i obowiązków związanych z realizacją planu.

§ 11.

Uzasadnienie zakresu określonych i ocenionych zagadnień planu obejmuje zakres spraw, o których mowa w § 10.

§ 12.

Program oraz plan są sporządzane w postaci papierowej oraz w postaci elektronicznej.

§ 13.

Do programów ochrony powietrza opracowywanych dla stref zaklasyfikowanych jako strefy, o których mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 lub 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, w wyniku oceny poziomów substancji w powietrzu za rok 2017 oraz do planów działań krótkoterminowych, o których mowa w art. 92 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, opracowywanych w wyniku tej oceny, stosuje się przepisy dotychczasowe.

§ 14.

Do programów ochrony powietrza opracowywanych dla stref zaklasyfikowanych jako strefy, o których mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 lub 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, w wyniku oceny poziomów substancji w powietrzu za rok 2018 oraz do planów działań krótkoterminowych, o których mowa w art. 92 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, opracowywanych w wyniku tej oceny, stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia.

§ 15.

Traci moc rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 września 2012 r. w sprawie programów ochrony powietrza oraz planów działań krótkoterminowych .

§ 16.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Załącznik - Przykłady możliwych działań krótkoterminowych i ograniczeń wynikających z planu działań krótkoterminowych

1) czasowy zakaz palenia w kominkach, jeżeli nie stanowią one jedynego źródła ogrzewania mieszkań w okresie grzewczym;

2) czasowe zawieszenie robót budowlanych wpływających negatywnie na jakość powietrza;

3) nakaz zraszania pryzm materiałów sypkich w celu wyeliminowania pylenia;

4) zwiększenie liczby kontroli indywidualnych palenisk oraz przypadków palenia na powierzchni ziemi.

1) przeniesienie uciążliwego natężenia ruchu samochodowego na odcinki alternatywne, wyznaczone przez zarządzających drogami na danym obszarze;

2) ograniczenie indywidualnego ruchu samochodów z konwencjonalnymi napędami spalinowymi przez promocję i wprowadzanie zachęt do korzystania z innych rozwiązań transportowych, takich jak publiczny transport zbiorowy lub współdzielony, oraz korzystania z pojazdów niskoemisyjnych;

3) upłynnienie ruchu drogowego przez stosowanie inteligentnych systemów zarządzania ruchem, tzw. „zielona fala”;

4) czyszczenie ulic na mokro;

5) czasowy zakaz wjazdu pojazdów do wyznaczonych obszarów przekroczeń poziomów informowania i alarmowania;

6) wprowadzenie bezpłatnego korzystania z publicznego transportu zbiorowego;

7) montaż tablic informujących o objazdach;

8) zakaz wjazdu samochodów ciężarowych na wyznaczone trasy;

9) rozwinięcie akcji informacyjnych i edukacyjnych promujących wspólne dojazdy do pracy jednym samochodem oraz korzystania z publicznego transportu zbiorowego;

10) tworzenie systemów połączenia parkowania z komunikacją publiczną - parkuj + jedź „P+R” dla indywidualnych osób.

1) wprowadzanie i uruchamianie systemu informowania podmiotów, o których mowa w planie, w tym przede wszystkim placówek edukacyjnych i ochrony zdrowia, przez wojewódzkie centra zarządzania kryzysowego o ryzyku wystąpienia i wystąpieniu przekroczeń poziomów alarmowania, informowania, dopuszczalnego lub docelowego substancji w powietrzu;

2) wprowadzenie i uruchamianie systemu informowania społeczeństwa przez wojewódzkie centra zarządzania kryzysowego o wystąpieniu przekroczenia poziomów informowania i alarmowania substancji w powietrzu;

3) wprowadzenie i uruchamianie systemu informowania społeczeństwa przez media lokalne o wystąpieniu przekroczenia poziomów informowania lub alarmowania substancji w powietrzu;

4) wprowadzenie ograniczeń w przebywaniu na zewnątrz budynków osób starszych i dzieci w przypadku wystąpienia przekroczenia poziomów dopuszczalnych substancji w powietrzu.