Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 19 kwietnia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa artystycznego

Uczeń:

1) posiada umiejętności koncentracji i krytycznej oceny swoich występów;

2) uczestniczy jako solista i kameralista w audycjach, koncertach, konkursach i przesłuchaniach;

3) potrafi grać z akompaniamentem;

4) część programu koncertowego wykonuje z pamięci;

5) samodzielnie wykonuje zadania wyznaczone przez nauczyciela;

6) uczestniczy w różnych formach życia muzycznego.

INSTRUMENT GŁÓWNY - WIOLONCZELA

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) rozwija zainteresowania muzyczne, uczęszczając na koncerty i słuchając muzyki z nagrań;

2) uczestniczy w życiu muzycznym szkoły i środowiska.

Uczeń poznaje zasady notacji oraz podstawowe terminy i pojęcia, niezbędne w odczytaniu i realizacji tekstu muzycznego. Zdobywa wiedzę dotyczącą budowy instrumentu.

Uczeń:

1) kształci umiejętność zachowania prawidłowej postawy podczas gry na instrumencie oraz właściwego posługiwania się aparatem gry;

2) poznaje zasady strojenia i konserwacji instrumentu;

3) rozwija podstawy techniki instrumentalnej oraz wrażliwość na jakość dźwięku i intonację;

4) próbuje improwizować proste tematy melodyczne i grać ze słuchu.

Uczeń, pod kierunkiem nauczyciela, poznaje sposoby samodzielnej pracy w zakresie jej organizacji, kontroli i samooceny.

Uczeń poznaje zasady występów publicznych: umiejętność koncentracji, prezentacji estradowej oraz współpracy z innymi instrumentalistami.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) uczestniczy w życiu muzycznym szkoły, biorąc udział w koncertach oraz audycjach szkolnych;

2) orientuje się w zasadach obowiązujących w świecie muzycznym zarówno jako uczestnik czynny, jak i bierny;

3) odróżnia i definiuje podstawowe gatunki muzyki (muzyka klasyczna, muzyka ludowa, muzyka rozrywkowa, jazz);

4) na podstawie swoich doświadczeń z muzyką określa własne potrzeby i oczekiwania odnośnie do realizowanego repertuaru;

5) uczestniczy w różnych formach muzykowania zespołowego;

6) wykazuje naturalną potrzebę ekspresji i kreatywności artystycznej.

Uczeń:

1) zna system notacji muzycznej w zakresie klucza basowego, wiolinowego i tenorowego;

2) zna i stosuje podstawowe terminy i pojęcia muzyczne umożliwiające poprawne odczytanie i realizację tekstu muzycznego;

3) zna podstawowe środki wyrazu muzycznego (agogika, dynamika, artykulacja, barwa, wibracja);

4) zna zasady poprawnego wydobywania i kształtowania dźwięku;

5) dba i stosuje poprawną intonację w grze;

6) wykazuje się podstawową wiedzą na temat budowy instrumentu, umie nazwać jego poszczególne części oraz ich funkcję.

1) zachowuje prawidłową postawę podczas gry na instrumencie;

2) określa poprawność nastrojenia instrumentu i podejmuje próby samodzielnego strojenia;

3) jest wrażliwy na jakość wydobywanego dźwięku, potrafi go kreować;

4) prawidłowo układa prawą i lewą rękę oraz wydobywa dźwięk przy zachowaniu swobodnego aparatu gry;

5) sprawnie porusza się w pozycjach szyjkowych, stosując prawidłowe zmiany pozycji;

6) wykazuje się podstawową techniką gry, stosuje właściwy podział smyczka i operuje podstawowymi sposobami artykulacji (détaché, legato, portato, martelé, staccato);

7) posługuje się techniką przygotowawczą;

8) prawidłowo realizuje zapis muzyczny pod względem metrorytmiki, agogiki i dynamiki;

9) poznaje budowę gam majorowych i minorowych oraz pasaży; uczy się je rozpoznawać i wykonywać;

10) prawidłowo realizuje proste dwudźwięki i akordy;

11) dba o czystość intonacji;

12) prawidłowo odtwarza głosem linię melodyczną;

13) wykazuje się umiejętnością frazowania;

14) używa wibracji jako środka wyrazu muzycznego;

15) zna różne sposoby zapamiętywania utworów i potrafi zastosować je w praktyce;

16) poprawnie odczytuje a vista prosty utwór w wolnym tempie;

17) gra ze słuchu proste tematy melodyczne.

Uczeń:

1) dba o swój warsztat pracy (dobór krzesła i jego wysokości, ustawienie pulpitu, oświetlenie) i jego estetykę;

2) opracowuje plan pracy, uwzględniając ćwiczenie w harmonogramie dnia;

3) samodzielnie koryguje błędy dotyczące aparatu gry, tekstu, intonacji i artykulacji;

4) dostosowuje sposób ćwiczenia do zaistniałego problemu;

5) ocenia efekty własnej pracy;

6) prezentuje umiejętność samodzielnego opracowania łatwego utworu w zakresie opanowanych dotychczas elementów techniki.

Uczeń:

1) koncentruje się przed występem i podczas koncertu;

2) wykazuje się umiejętnością gry w różnych formach muzykowania solowego i zespołowego;

3) wykorzystuje wyobraźnię muzyczną i ekspresję w prezentacji estradowej.

KSZTAŁCENIE SŁUCHU

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) rozwija umiejętności słuchowego rozpoznawania struktur melodycznych, metrorytmicznych i harmonicznych;

2) potrafi zaznaczyć w przebiegu muzycznym poznane struktury i rozróżnić zjawiska muzyczne.

Uczeń odtwarza głosem zapis nutowy na podstawie znajomości notacji muzycznej oraz wykształconych wyobrażeń słuchowych (kierunek melodii, brzmienie poszczególnych interwałów, relacje czasowe), zwraca uwagę na intonację.

Uczeń rozwija wyobraźnię i wrażliwość muzyczną, potrafi wypowiadać się przez aktywność muzyczną, kształtuje twórczą postawę wobec stawianych zadań.

Uczeń posługuje się właściwą terminologią muzyczną, rozumie podstawowe pojęcia i oznaczenia muzyczne, dostrzega, rozróżnia i buduje poznane struktury.

Uczeń wykorzystuje wiedzę i umiejętności do realizacji innych przedmiotów muzycznych, dostrzega korelację między zagadnieniami pochodzącymi z różnych przedmiotów.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) rozpoznaje:

2) zapisuje, uzupełnia i koryguje przebiegi melodyczne, rytmiczne i melodyczno-rytmiczne jednogłosowe (dyktanda, ćwiczenia solfeżowe, przykłady z literatury muzycznej oraz z repertuaru uczniowskiego);

3) zapamiętuje motywy melodyczne i rytmiczne, fragmenty piosenek i utworów muzycznych.

Uczeń realizuje głosem z nut:

1) nierytmizowane następstwa dźwięków różnej wysokości;

2) proste motywy i melodie oparte o poznane struktury interwałowe i harmoniczne;

3) przebiegi rytmiczne;

4) melodie z akompaniamentem drugiej osoby. Zagadnienia są realizowane następującymi sposobami: solmizacją, literowo, stopniami gamy, tataizacją oraz pracą z tekstem.

Uczeń:

1) tworzy własne wypowiedzi muzyczne (improwizuje głosem i na instrumentach, komponuje miniatury muzyczne);

2) odczytuje i realizuje zapisany tekst muzyczny, zgodnie z zawartymi oznaczeniami wykonawczymi i wskazówkami interpretacyjnymi;

3) aktywnie słucha muzyki, wykorzystując proste formy ruchu, w tym taktowanie.

Uczeń stosuje:

1) zasady notacji i kaligrafii muzycznej, dotyczące zapisu pojedynczych dźwięków i współbrzmień w kluczach wiolinowym i basowym, na pięciolinii oraz na liniach dodanych dolnych i górnych, symboli interwałów i akordów, wartości rytmicznych nut i pauz, grup rytmicznych, kropki przy nucie, fermaty, łuków, znaków przykluczowych, znaków chromatycznych pojedynczych, przenośników oktawowych, transpozycji, znaków zakończenia utworu i innych skrótów pisowni muzycznej;

2) solmizacyjne i literowe nazwy dźwięków odpowiadających stopniom gamy w poznanych tonacjach, nazwy oktaw w zakresie C - c^3^;

3) terminologię związaną z pokrewieństwem gam (równoległość, jednoimienność, koło kwinto we) w zakresie poznanych tonacji;

4) zasady budowy poznanych struktur melodycznych, harmonicznych i metrorytmicznych.

Uczeń:

1) stosuje terminologię muzyczną w wypowiedziach ustnych i pisemnych w zakresie zdobytej wiedzy i umiejętności;

2) dostrzega, odczytuje i wykonuje poznane struktury melodyczne, harmoniczne i metrorytmiczne;

3) wykorzystuje zdobytą wiedzę i umiejętności w realizacji innych przedmiotów, zwłaszcza instrumentu głównego.

ORKIESTRA

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń rozwija zamiłowanie do gry w orkiestrze, pracy w grupie oraz odczuwa satysfakcję z powierzonych i zrealizowanych zadań artystycznych.

Uczeń:

1) kształtuje wiedzę i umiejętności niezbędne do gry w zespole orkiestrowym;

2) wykorzystuje doświadczenia zdobyte w trakcie nauki innych zajęć edukacyjnych artystycznych.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) jest świadomy roli, jaką pełni instrumentalista w zespole;

2) wykazuje dyscyplinę artystyczną i ogólno wychowawczą;

3) jest systematyczny, punktualny, cierpliwy, wytrwały i koleżeński;

4) uczestniczy w prezentacjach zespołu;

5) posiada umiejętność koncentrowania się;

6) dba o estetykę sceniczną zespołu, zgodną z obowiązującymi normami.

Uczeń:

1) zna notację muzyczną, w szczególności: wartości nut i pauz, metrum, wysokości dźwięków, znaki chromatyczne; orientuje się we współzależności głosów w utworach orkiestrowych;

2) czyta nuty ze zrozumieniem w zakresie umożliwiającym wykonanie a vista prostych utworów muzycznych, wykonanych w wolnym tempie;

3) posiada podstawowe umiejętności w zakresie techniki gry na instrumencie;

4) wykorzystuje w grze podstawowe dla swojego instrumentu sposoby artykulacji, agogiki, dynamiki oraz frazowania;

5) samodzielnie stroi swój instrument i dba o prawidłową intonację;

6) zachowuje prawidłową postawę podczas gry;

7) dba o puls, swobodę ruchu oraz odpowiednią koncentrację podczas pracy w zespole;

8) kształtuje piękno barwy dźwięku podczas gry;

9) samodzielnie przygotowuje swoje miejsce pracy do zajęć, koryguje popełniane błędy, słuchając pozostałych członków zespołu;

10) dba o właściwe wyposażenie do pracy w orkiestrze;

11) samodzielnie zaznacza,w nutach uwagi nauczyciela prowadzącego zajęcia;

12) wykorzystuje technologię informacyjną i komunikacyjną w zakresie wskazanym przez nauczyciela (np. dokonuje nagrań audio próby, lekcji lub własnej gry w domu) do lepszego przygotowania prezentacji muzycznej;

13) dokonuje krytycznej oceny wykonywanego utworu oraz koryguje popełniane błędy;

14) pracuje w zespole nad zadaniami wyznaczonymi przez nauczyciela;

15) wykazuje gotowość do występów.

PODSTAWY RYTMIKI

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń realizuje ćwiczenia ruchowe, słuchowe i słuchowo-ruchowe.

Uczeń tworzy własne wypowiedzi muzyczne, rozwija wyobraźnię i kreatywność.

Uczeń rozpoznaje i świadomie nazywa zjawiska muzyczne.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) świadomie i aktywnie słucha muzyki;

2) jest uwrażliwiony na zmiany wysokości dźwięków i relacje między nimi;

3) rozpoznaje barwę brzmienia instrumentów muzycznych;

4) realizuje różnymi sposobami puls i akcent metryczny oraz rytmy złożone z poznanych wartości;

5) rozpoznaje słuchowo i wykonuje różnymi sposobami motywy, tematy i frazy melodyczne, rytmiczne i melodyczno-rytmiczne.

Uczeń:

1) interpretuje ruchem i za pomocą instrumentów orffowskich: wartości rytmiczne, akcenty metryczne, różnego rodzaju tematy rytmiczne, kanony i piosenki;

2) improwizuje ruchem, głosem oraz na instrumentach orffowskich;

3) wyraża ruchem nastrój i charakter muzyki;

4) reaguje ruchem na elementy dzieła muzycznego;

5) wykonuje lub tworzy akompaniament do piosenek i utworów instrumentalnych;

6) rozpoznaje podstawowe kroki tańców polskich i potrafi je wykonać;

7) wykazuje się kreatywnością w tworzeniu i realizacji własnych pomysłów;

8) współpracuje w zespole w ramach przydzielonych zadań;

9) buduje relacje w grupie oparte na zaufaniu i dzieleniu się wiedzą.

Uczeń:

1) realizuje w ćwiczeniach i zabawach ruchowych poznane wartości rytmiczne: cała nuta, cała nuta z kropką, półnuta, półnuta z kropką, ćwierćnuta, ósemki, szesnastki oraz odpowiadające im pauzy, grupy rytmiczne: ćwierćnuta z kropką i ósemka, grupy szesnastkowe, synkopy, triola ósemkowa;

2) stosuje zasady notacji i kaligrafii muzycznej;

3) rozpoznaje metrum dwudzielne i trójdzielne o ćwierćnutowej i ósemkowej jednostce miary;

4) realizuje, analizuje i zapisuje dyktanda rytmiczne i melodyczno-rytmiczne w formie: „uzupełnianek” i „układanek”;

5) zna nazwy oraz sposoby gry na instrumentach orffowskich;

6) stosuje graficzny obraz wartości, grup rytmicznych oraz pauz, kojarzy go z wyobrażeniem słuchowym.

ZESPÓŁ INSTRUMENTALNY

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) zdobywa umiejętność współdziałania oraz pracy w grupie;

2) jest odpowiedzialny za wykonywaną pracę;

3) kształci umiejętność gry w zespole o różnorodnym składzie.

Uczeń:

1) posiada wiedzę i umiejętności zdobyte na indywidualnych lekcjach gry na instrumencie, umie je wykorzystać w pracy w zespole;

2) wykazuje się kreatywnością w odczytaniu i wykonaniu utworu.

Uczeń:

1) bierze aktywny udział w audycjach, koncertach indywidualnych i zespołowych;

2) rozwija swoją wrażliwość muzyczną i estetyczną;

3) rozwija swoje zainteresowania muzyczne i pasję do muzykowania zespołowego.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) jest świadomy roli, jaką pełni instrumentalista w zespole;

2) motywuje innych członków grupy do współdziałania w zespole;

3) dostraja swój instrument pod kierunkiem nauczyciela do gry w zespole;

4) jest uwrażliwiony na zmiany intonacji;

5) wykazuje dbałość o elementy metrorytmiczne podczas pracy w zespole;

6) jest systematyczny, punktualny, cierpliwy i wytrwały oraz koleżeński w grupie;

7) potrafi samodzielnie przygotować swój warsztat pracy do zajęć;

8) pracuje w zespole nad zadaniami wyznaczonymi przez nauczyciela;

9) dostrzega i koryguje błędy popełniane w grze zespołowej.

Uczeń:

1) zna notację muzyczną, w szczególności: podział wartości nut i pauz, metrum, wysokości dźwięków, znaki chromatyczne;

2) wykazuje umiejętność gry z nut oraz orientację we współzależności głosów w utworach;

3) czyta nuty ze zrozumieniem, potrafi wykonać a vista łatwe utwory muzyczne o prostej fakturze, zagrane w wolnym tempie;

4) posługuje się prawidłową postawą podczas gry;

5) w sposób prawidłowy posługuje się techniką gry na swoim instrumencie;

6) wykazuje dbałość o barwę i jakość dźwięku podczas gry;

7) wykorzystuje w grze charakterystyczne dla swojego instrumentu sposoby artykulacji, agogiki, dynamiki oraz frazowania.

Uczeń:

1) wykonuje program przygotowany w ramach zespołu;

2) uczestniczy w prezentacjach zespołu;

3) dba o swój wizerunek sceniczny oraz estetykę zespołu;

4) potrafi dokonać krytycznej oceny wykonanego utworu;

5) wykorzystuje do prezentacji muzycznej technologię informacyjną i komunikacyjną w zakresie wskazanym przez nauczyciela.

OGÓLNOKSZTAŁCĄCA SZKOŁA MUZYCZNA II STOPNIA

WSPÓLNE EFEKTY KSZTAŁCENIA PO ZAKOŃCZENIU NAUKI W OGÓLNOKSZTAŁCĄCEJ SZKOLE MUZYCZNEJ II STOPNIA

Uczeń:

1) szanuje dziedzictwo kulturowe własnego narodu i innych narodów;

2) przestrzega zasad kultury i etyki, prawa autorskiego oraz innych aktów prawnych związanych z ochroną dóbr kultury;

3) zna historię dziedziny artystycznej, w obszarze której działa;

4) posiada wiedzę niezbędną do prawidłowej realizacji zadań praktycznych w dziedzinie artystycznej, którą reprezentuje;

5) zna związki między swoją dziedziną a innymi dziedzinami sztuki;

6) aktywnie uczestniczy w życiu kulturalnym;

7) prezentuje swoje dokonania;

8) kreatywnie realizuje zadania, wykazując się wrażliwością artystyczną;

9) potrafi ocenić jakość wykonywanych zadań;

10) realizuje indywidualnie i zespołowo zadania i projekty artystyczne w zakresie wyuczonej specjalności;

11) pracuje w zespole w ramach przydzielonych zadań, biorąc współodpowiedzialność za efekt końcowy wspólnej pracy;

12) nawiązuje kontakty i współpracuje z muzykami zespołu;

13) buduje relacje oparte na zaufaniu;

14) prezentuje aktywną postawę w działaniu;

15) potrafi organizować swoją pracę;

16) dba o bezpieczne i higieniczne warunki swojej pracy oraz o kondycję fizyczną i zdrowie;

17) konsekwentnie dąży do celu;

18) przewiduje skutki podejmowanych działań;

19) stosuje sposoby radzenia sobie ze stresem, w szczególności z tremą;

20) aktualizuje wiedzę i doskonali umiejętności zawodowe;

21) wyszukuje informacje zawarte w różnych tekstach kultury, dokonuje ich wyboru i oceny;

22) wykorzystuje technologię informacyjną i komunikacyjną w realizacji zadań artystycznych do pogłębienia wiedzy i doskonalenia umiejętności;

23) jest przygotowany do kontynuowania nauki;

24) pracuje nad własnym rozwojem artystycznym i zawodowym;

25) potrafi świadomie określić swoje możliwości.

OBOWIĄZKOWE ZAJĘCIA EDUKACYJNE WSPÓLNE DLA WSZYSTKICH SPECJALNOŚCI

FORMY MUZYCZNE

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń posługuje się pojęciami i terminami muzycznymi z zakresu wiedzy o formie muzycznej umożliwiającymi poznanie różnych sposobów kształtowania i konstruowania utworu muzycznego.

Uczeń wykorzystuje posiadaną wiedzę do opisu i analizy dzieła muzycznego.

Uczeń prezentuje wnioski z analizy dzieła muzycznego, przedstawia i uzasadnia własne stanowisko.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) posługuje się terminami i pojęciami określającymi:

2) rozpoznaje elementarne współczynniki formy muzycznej oraz ich współdziałanie w tworzeniu struktur formalnych, faktury, energetyki i wyrazowości dzieła muzycznego;

3) rozpoznaje formy i gatunki stanowiące materiał analityczny:

• forma repryzowa,

• formy figuracyjne,

• tańce stylizowane,

• pieśń,

• rondo,

• fuga,

• forma wariacyjna,

• forma sonatowa,

• cykl suitowy,

• cykl sonatowy.

Uczeń:

1) analizuje i opisuje elementarne współczynniki formy współdziałające w tworzeniu złożonych struktur formalnych oraz wyciąga z nich wnioski;

2) analizuje i opisuje zjawiska w zakresie energetyki i wyrazowości dzieła muzycznego oraz wyciąga z nich wnioski;

3) rozpoznaje techniki kompozytorskie:

4) porównuje zjawiska związane z procesami ewolucyjnymi określonej formy lub gatunku muzycznego;

5) dostrzega cechy stylistyczne w odniesieniu do twórczości danego kompozytora oraz porównuje środki techniki kompozytorskiej różnych twórców.

Uczeń rozpoznaje i porównuje przez analizę słuchową, wzrokową, wzrokowo-słuchową formy i gatunki muzyczne z różnych epok i różnych twórców.

HARMONIA

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) poznaje budowę i sposób łączenia akordów w ramach systemu tonalnego dur-moll;

2) poznaje zasady rozwiązywania składników dysonansowych w akordzie;

3) kształci umiejętność rozumienia podstawowych pojęć harmonicznych.

Uczeń rozpoznaje akordy oraz określa ich funkcje.

Uczeń realizuje na instrumencie, w śpiewie zespołowym i w formie pisemnej konstrukcje harmoniczne.

Uczeń tworzy przebiegi harmoniczne.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) zna cechy harmoniki funkcyjnej;

2) zna podstawowe pojęcia z zakresu harmonii funkcyjnej, posługuje się nimi i wykorzystuje je do opisu zjawisk harmonicznych;

3) zna zasady budowy, określania i łączenia trój dźwięków, czterodźwięków i pięciodźwięków jako akordów głównych, pobocznych i wtrąconych, w układzie czterogłosowym, w różnych odmianach skali majorowej i minorowej;

4) zna następujące rodzaje kadencji: doskonałą, plagalną, neapolitańską, zawieszoną, zwodniczą i rozszerzoną;

5) zna zasady budowy, łączenia i rozwiązywania różnych form dominanty dysonansowej (dominanta z podwójnym opóźnieniem, septymowa, septymowa bez prymy, nonowa, nonowa bez prymy, dominanta alterowana, dominanta chopinowska);

6) zna zasady logiki funkcyjnej, harmonizowania melodii i realizacji basu cyfrowanego (w odniesieniu do epoki baroku);

7) zna różne rodzaje dźwięków obcych: osiągnięte razem z akordem (opóźnienia) i w czasie trwania akordu: przejściowe, pomocnicze, wyprzedzające, oderwane i zamienne;

8) zna zjawisko alteracji i akord tristanowski;

9) zna zasady wychylenia modulacyjnego oraz modulacji diatonicznej, chromatycznej i enharmonicznej;

10) zna pojęcia dotyczące przezwyciężania systemu dur-moll: bitonalność, politonalność, poliharmonika, centralizacja tonalna;

11) zna charakterystyczne cechy harmoniki XX wieku wynikające z zastosowanego materiału dźwiękowego (skale całotonowe, dwunastodźwiękowe, pentatoniczne, wąskozakresowe, modalne, modi messiaenowskie) oraz wykorzystanych akordów (tercjowe, kwartowe, sekundowe) i brzmienia (harmonika sonorystyczna);

12) zna zasady analizy harmonicznej.

Uczeń:

1) na podstawie zapisu nutowego, dokonując analizy słuchowej, rozpoznaje poznane akordy i wynikające z nich relacje funkcyjne, kadencje, wychylenia modulacyjne, modulacje, progresje;

2) rozróżnia w zapisie nutowym składniki akordu (w tym dysonujące), dźwięki obce i alterowane;

3) potrafi odczytać treść harmoniczną podaną w postaci basu cyfrowanego (w odniesieniu do epoki baroku);

4) określa poznane zagadnienia harmoniczne w utworach utrzymanych w harmonice dur- moll;

5) potrafi wskazać w utworach XX wieku charakterystyczne cechy harmoniki oraz zastosowane środki harmoniczne (skala, seria, akordy, współbrzmienia, centra tonalne).

Uczeń:

1) realizuje na fortepianie różne rodzaje kadencji (doskonałą, plagalną, neapolitańską, zawieszoną, zwodniczą i rozszerzoną);

2) realizuje pisemnie i na fortepianie konstrukcje harmoniczne z użyciem poznanych akordów, według podanego sopranu, basu lub funkcji, oraz nazw literowych akordów i stopni, odtwarza zapisane konstrukcje na fortepianie, w opracowaniu instrumentalnym lub wokalnym;

3) realizuje pisemnie i na fortepianie różne rodzaje modulacji w formie krótkich przebiegów, zawierających wszystkie elementy procesu modulacyjnego;

4) wykorzystuje w swoich ćwiczeniach poznane środki harmoniki XX wieku, zwracając uwagę na odpowiedni dla danej konwencji stylistycznej lub techniki kompozytorskiej dobór dźwięków, współbrzmień, akordów i skal.

Uczeń:

1) tworzy, w oparciu o poznaną wiedzę i zasady dotyczące języka harmonicznego, własne konstrukcje różnorodne pod względem faktury, formy, obsady wykonawczej i stylistyki;

2) potrafi zaprezentować własną konstrukcję (na fortepianie, w opracowaniu instrumentalnym lub wokalnym).

HARMONIA JAZZOWA Z PODSTAWAMI IMPROWIZACJI

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń posługuje się zasobem pojęć i terminów muzycznych umożliwiających rozumienie i tworzenie muzyki jazzowej.

Uczeń rozpoznaje budowę formalną i harmonikę utworów jazzowych.

Uczeń stosuje posiadaną wiedzę do opisu i analizy dzieł muzycznych.

Uczeń biegle czyta zapis nutowy charakterystyczny dla jazzu.

Uczeń dostosowuje istniejącą harmonię do potrzeb aktualnej sytuacji muzycznej zgodnie z teoretyczną wiedzą i swoją wrażliwością estetyczną.

Uczeń poznaje teoretyczne i praktyczne zasady improwizacji.

Uczeń poznaje sposoby wykorzystania zasad improwizacji w zakresie śpiewu i instrumentalistyki.

Uczeń poznaje style improwizacji muzyki jazzowej.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) zna historyczną ewolucję harmonii z cechami charakterystycznymi dla poszczególnych okresów;

2) zna i stosuje skale, kadencje, struktury harmoniczne, rodzaje akordów charakterystycznych dla jazzu;

3) zna i potrafi zastosować w praktyce symbole akordowe stosowane w muzyce jazzowej (np. standardowe, europejskie, Roman numerals) i różnice w porównaniu z nomenklaturą klasyczną.

Uczeń:

1) zna typowe dla jazzu struktury harmoniczne (blues, rhythm changes i ich odmiany);

2) zna podstawy logicznego ruchu basu i jego rolę w analizie;

3) zna metody analizy harmonicznej i jej składowe elementy;

4) zna harmonikę funkcyjną (podział akordów pod względem pełnionej roli w progresji).

Uczeń:

1) zna oraz potrafi rozpoznać i zinterpretować harmonikę niefunkcyjną;

2) zna i rozpoznaje współczesną harmonikę modalną i jej cechy charakterystyczne;

3) zna i rozpoznaje charakterystyczne dla muzyki jazzowej cechy wykonawcze i improwizacyjne.

Uczeń:

1) czyta nuty a vista w sposób pozwalający na zagranie utworu;

2) potrafi grać i improwizuje na podstawie funkcji harmonicznych bez wcześniejszego przygotowania;

3) odczytuje oznaczenia wykonawcze charakterystyczne dla muzyki jazzowej;

4) obsługuje programy komputerowe, w tym wskazane edytory nut.

Uczeń:

1) stosuje różne typy voicingu jazzowego (np.: tercjowy, kwartowy, rootless);

2) stosuje reharmonizację diatoniczną;

3) stosuje reharmonizację za pomocą zmiany trybu akordów;

4) stosuje reharmonizację za pomocą substytutu trzytonowego;

5) stosuje reharmonizację za pomocą akordów blokowych i drop 2;

6) reharmonizuje akordy diatoniczne z wykorzystaniem tzw. modal interchange.

Uczeń:

1) odczytuje zapis nutowy i określenia wykonawcze charakterystyczne dla muzyki jazzowej;

2) improwizuje, stosując poznane zasady harmonii jazzowej oraz techniki improwizacji, takie jak skale czy charakterystyczna rytmika;

3) rozpoznaje i definiuje formy oraz style muzyki jazzowej;

4) zna i wymienia reprezentatywne dla historii jazzu improwizacje oraz ich autorów;

5) improwizuje na podstawie standardów muzyki jazzowej oraz wybranej literatury muzycznej.

Uczeń:

1) korzysta ze zdobytej wiedzy w rozwijaniu własnych umiejętności improwizacyjnych;

2) zna historię powstania i rozwoju improwizacji jazzowej;

3) improwizuje w różnych stylach, wykorzystując charakterystyczne dla nich środki wyrazowe, takie jak: melodyka, artykulacja, dynamika, frazowanie oraz podziały rytmiczne;

4) potrafi improwizować a vista na podstawie funkcji harmonicznych oraz budowy formalnej utworu - w przypadku instrumentów perkusyjnych.

Uczeń:

1) określa styl improwizacji jazzowej na podstawie analizy słuchowych transkrypcji solowych;

2) zapisuje ze słuchu partię solową;

3) przygotowuje i prezentuje fragmenty improwizacji w różnorodnych stylach jazzowych, solo oraz we współpracy z zespołem.

HISTORIA MUZYKI

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń posługuje się pojęciami i terminami muzycznymi oraz faktami w celu rozumienia muzyki w jej ciągłości historycznej.

Uczeń wykazuje się znajomością chronologii dziejów muzyki.

Uczeń wykorzystuje zdobytą wiedzę do opisu, analizy i interpretacji dzieł muzycznych.

Uczeń tworzy wypowiedzi o muzyce, jej twórcach i rozwoju historycznym na podstawie poznanej literatury muzycznej.

Uczeń aktywnie uczestniczy w życiu kulturalnym, w szczególności w różnych formach życia muzycznego.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) poprawnie posługuje się terminami i pojęciami muzycznymi określającymi:

2) rozróżnia rodzaje notacji muzycznej oraz potrafi rozwinąć stosowane w partyturze skróty nazw instrumentów orkiestry;

3) określa i charakteryzuje:

4) określa funkcje muzyki różnie rozumiane w poszczególnych epokach;

5) rozróżnia i charakteryzuje gatunki i formy muzyczne typowe dla poszczególnych epok;

6) charakteryzuje praktykę wykonawczą: instrumenty, głosy ludzkie, rodzaje zespołów muzycznych, sposoby ich stosowania w gatunkach i formach właściwych dla poszczególnych epok.

Uczeń:

1) wykazuje znajomość chronologii epok w dziejach muzyki:

2) charakteryzuje twórczość:

3) rozpoznaje i opisuje cechy stylu muzycznego:

4) porządkuje chronologicznie:

Uczeń stosuje posiadaną wiedzę do analizy słuchowej, wzrokowej lub słuchowo-wzrokowej utworów muzycznych:

1) rozpoznaje i opisuje podstawowe techniki kompozytorskie;

2) rozpoznaje i opisuje cechy stylów muzycznych, wskazując przynależność utworu do danego stylu (od średniowiecza do XXI wieku);

3) rozpoznaje i charakteryzuje podstawowe cechy języka muzycznego (np. tonalność, melodykę, harmonikę, fakturę, sposoby kształtowania formy, obsadę wykonawczą, typ wyrazowości);

4) rozpoznaje i opisuje cechy gatunków i form muzycznych typowych dla poszczególnych epok;

5) rozpoznaje rodzaj zapisu muzycznego.

Uczeń:

1) wybiera i porządkuje informacje istotne dla problemu i kontekstu historycznego;

2) wykorzystuje technologię informacyjną i komunikacyjną do odczytania i porządkowania faktów, pojęć i terminów z zakresu historii muzyki.

Uczeń:

1) wykorzystuje wiedzę z zakresu historii muzyki w sposób praktyczny do tworzenia własnych interpretacji;

2) prezentuje własny pogląd na twórczość muzyczną poznaną podczas uczestnictwa w różnych formach życia kulturalnego.

HISTORIA JAZZU Z LITERATURĄ

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń posługuje się zasobem faktów, pojęć i terminów muzycznych, umożliwiających rozumienie muzyki całego obszaru historycznego muzyki XX wieku, oraz poznaje niezbędną dla muzyka jazzowego literaturę muzyczną.

Uczeń tworzy i prezentuje wypowiedzi o muzyce, jej twórcach i dziejach na podstawie znajomości literatury muzycznej.

Uczeń samodoskonali się w zakresie historii muzyki jazzowej, gromadzi nagrania, wyszukuje i selekcjonuje informacje o muzyce i jej dziejach oraz dokonuje ich oceny, m.in. wykorzystując technologię informacyjną i komunikacyjną.

Uczeń aktywnie uczestniczy w różnych formach życia muzycznego w środowisku szkolnym i w wydarzeniach pozaszkolnych.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) posługuje się faktami, pojęciami i terminami muzycznymi, zna literaturę muzyczną;

2) posługuje się następującymi terminami i pojęciami muzycznymi związanymi z elementami muzyki: rodzaje melodyki, rytmiki, harmoniki, artykulacji, dynamiki i ich spotykane angielskie określenia;

3) rozróżnia rodzaje notacji muzycznej, stosowane skróty nazw akordów, zapisu melodii i rytmu;

4) określa i charakteryzuje techniki improwizacyjne i kompozytorskie różnych stylów;

5) potrafi rozróżnić funkcje muzyki (np. artystyczna, sakralna, taneczna, rozrywkowa);

6) rozróżnia i określa instrumentarium oraz obsady wykonawcze typowe dla poszczególnych stylów muzyki;

7) charakteryzuje twórczość:

8) rozpoznaje i opisuje cechy stylów muzycznych XX wieku - od bluesa do jazzu współczesnego oraz muzykę jazzową w Polsce II pol. XX wieku;

9) porządkuje chronologicznie style, postaci kompozytorów reprezentatywnych dla stylu, techniki improwizacji i kompozycji, instrumentację i obsady wykonawcze.

Uczeń:

1) zna ramy czasowe okresów i stylów w muzyce jazzowej oraz ich historyczne i kulturowe uwarunkowania;

2) opisuje dzieje muzyki na podstawie znajomości dzieł muzycznych i twórców reprezentatywnych dla stylu, szkoły kompozytorskiej i szkoły aranżacji;

3) opisuje cechy stylów muzycznych i indywidualnych stylów improwizacyjnych.

Uczeń:

1) samodzielnie rozwiązuje zadania interpretacyjne, ocenia zjawiska występujące w muzyce jazzowej w oparciu o zapis nutowy, nagrania muzyczne, źródła tekstowe, encyklopedie, literaturę przedmiotu i medialne źródła informacji;

2) wykorzystuje posiadaną wiedzę do analizy słuchowej utworów muzycznych;

3) rozpoznaje i opisuje cechy stylów muzycznych, podstawowe techniki improwizacyjne i kompozytorskie;

4) rozpoznaje i charakteryzuje podstawowe cechy języka muzycznego (tonalność, melodykę, harmonikę, improwizację, obsadę wykonawczą).

Uczeń:

1) zna podstawowy repertuar standardów jazzowych;

2) posiada zbiory fonograficzne, nutowe i teksty o muzyce;

3) zna twórczość, biografię wykonawców i kompozytorów reprezentatywnych dla stylu jazzowego;

4) wybiera i porządkuje informacje istotne dla problemu i kontekstu historycznego;

5) wykorzystuje technologię informacyjną i komunikacyjną do odczytania i porządkowania faktów, pojęć i terminów z zakresu historii muzyki.

Uczeń:

1) wykorzystuje wiedzę z zakresu historii muzyki w sposób praktyczny do tworzenia własnych interpretacji literatury, np. standardów jazzowych;

2) prezentuje własne poglądy na temat muzycznej twórczości, uczestnicząc w różnych formach życia muzycznego, jak koncerty, popisy i inne wydarzenia artystyczne.

KSZTAŁCENIE SŁUCHU

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń kształci słuch wysokościowy, harmoniczny i barwowy, poczucie rytmu, pamięć muzyczną oraz rozwija kreatywność i wyobraźnię muzyczną.

Uczeń:

1) rozwija i doskonali percepcję umożliwiającą mu słuchową analizę zjawisk muzycznych;

2) utrwala wiedzę, przez działania praktyczne, z zakresu języka muzycznego różnych epok i stylów;

3) doskonali zdolność słuchania ukierunkowanego, koncentracji i podzielności uwagi.

Uczeń utrwala i rozwija umiejętność odtwarzania zapisu nutowego.

Uczeń utrwala i rozwija umiejętność posługiwania się zasadami notacji muzycznej w działaniach praktycznych.

Uczeń doskonali różne formy działań zespołowych w zakresie odtwarzania, interpretowania i tworzenia muzyki.

Uczeń poznaje metody pracy z wykorzystaniem m.in. wydawnictw nutowych, książkowych i fonograficznych, technik informacyjnych i programów komputerowych oraz uczestniczy w życiu muzycznym.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) rozpoznaje oraz odtwarza (w zapisie, głosem i na instrumencie) ze słuchu i z wyobraźni struktury interwałowe i akordowe oraz skale i gamy;

2) identyfikuje słuchowo wskazane zjawisko w przykładzie muzycznym;

3) zapamiętuje i odtwarza (w zapisie, głosem i na instrumencie) przykład muzyczny po prezentacji słuchowej lub wzrokowej;

4) określa funkcje i literowe nazwy akordów w wysłuchanym przykładzie muzycznym;

5) rozpoznaje i określa brzmienie różnych instrumentów i głosów wokalnych;

6) improwizuje i tworzy przebiegi muzyczne do podanego schematu rytmicznego, materiału dźwiękowego, funkcji harmonicznych i tekstu słownego;

7) uzupełnia z wyobraźni brakujące elementy przebiegu muzycznego.

Uczeń przez analizę słuchową, wzrokową i wzrokowo-słuchową potrafi rozpoznać i nazwać w przykładzie muzycznym:

1) interwały i akordy;

2) typ tonalności (tryb tonacji, rodzaj skali);

3) ambitus;

4) zjawiska metrorytmiczne, agogiczne i dynamiczne;

5) następstwa harmoniczne i rodzaje kadencji;

6) środki artykulacyjne i kolorystyczne;

7) obsadę wykonawczą;

8) fakturę;

9) zasadę kształtowania formy;

10) styl historyczny i indywidualny.

Uczeń:

1) odtwarza (głosem, na instrumencie i innymi sposobami) a vista i po uprzednim przygotowaniu jedno- i wielogłosowe przebiegi melodyczne, rytmiczne i melodyczno-rytmiczne;

2) dba o precyzję intonacyjną i rytmiczną wykonywanego przebiegu muzycznego;

3) transponuje przebiegi muzyczne i odczytuje partie instrumentów transponujących.

Uczeń:

1) posługuje się zapisem nutowym zgodnie z prawidłami ortografii muzycznej (w kluczu wiolinowym, basowym, altowym i tenorowym);

2) posługuje się literowymi nazwami dźwięków, solmizacją, symbolami interwałów, akordów i funkcji harmonicznych;

3) orientuje się w zapisie nutowym i potrafi w nim odnajdywać wskazane i usłyszane zjawiska muzyczne;

4) zapisuje jedno- i dwugłosowe przebiegi melodyczne, rytmiczne i melodyczno-rytmiczne;

5) koryguje błędy i uzupełnia brakujące fragmenty w zapisie nutowym.

Uczeń:

1) współwykonuje i współtworzy wielowarstwowe przebiegi melodyczne, rytmiczne i melodyczno-rytmiczne;

2) organizuje pracę zespołu wykonawczego;

3) potrafi konstruktywnie i obiektywnie ocenić interpretację własną i współwykonawców;

4) formułuje, podczas dyskusji, kryteria estetyczne i wartościujące w odbiorze muzyki.

Uczeń:

1) wyszukuje i świadomie dobiera ćwiczenia rozwijające predyspozycje słuchowe i wspomagające jego rozwój muzyczny;

2) korzysta z literatury specjalistycznej, dostępnych technik informacyjnych, poznaje metody pracy z wykorzystaniem m.in. wydawnictw nutowych, książkowych i fonograficznych, technik informacyjnych i programów komputerowych oraz uczestniczy w życiu muzycznym;

3) korzysta z programów komputerowych służących doskonaleniu kompetencji słuchowych lub wymagających ich wykorzystania;

4) poznaje literaturę muzyczną przez uczestnictwo w życiu koncertowym i słuchanie nagrań.

SPECJALNOŚĆ INSTRUMENTALISTYKA

EFEKTY KSZTAŁCENIA PO ZAKOŃCZENIU NAUKI W OGÓLNOKSZTAŁCĄCEJ

SZKOLE MUZYCZNEJ II STOPNIA

Uczeń:

1) posługuje się techniką gry pozwalającą na wykonanie dzieł muzycznych różnych epok i stylów w muzyce solowej, kameralnej i orkiestrowej;

2) właściwie interpretuje dzieło muzyczne pod kierunkiem pedagoga;

3) czyta nuty a vista w stopniu wystarczającym do odczytania i wykonania utworu;

4) samodzielnie opracowuje utwory o małym stopniu trudności;

5) łączy i wykorzystuje w działaniach praktycznych wiedzę z zakresu przedmiotów ogólnomuzycznych;

6) samodzielnie wyszukuje informacje z zakresu przedmiotów ogólnomuzycznych, dokonuje ich wyboru i oceny, m.in. wykorzystując technologię informacyjną i komunikacyjną;

7) potrafi opanować pamięciowo utwory ze swojego repertuaru;

8) posiada niezbędne kompetencje do występów publicznych;

9) publicznie prezentuje przygotowany program artystyczny w grze solowej i zespołowej;

10) przygotowuje fragmenty partii orkiestrowych lub partii akompaniamentu;

11) gra na fortepianie w zakresie elementarnym;

12) aktywnie uczestniczy w kulturze, w szczególności w różnych formach życia muzycznego.

OBOWIĄZKOWE ZAJĘCIA EDUKACYJNE

CHÓR

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń kształci umiejętności pracy w zespole, odpowiedzialność za siebie i grupę oraz świadomie współtworzy dzieło.

Uczeń świadomie posługuje się oddechem i aparatem głosowym.

Uczeń zna literaturę realizowaną w trakcie zajęć chóralnych.

Uczeń bierze czynny udział w audycjach, koncertach, konkursach i festiwalach.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) posiada umiejętność współpracy w grupie;

2) zachowuje prawidłową postawę w śpiewie umożliwiającą operowanie ciałem w sposób najbardziej efektywny;

3) świadomie współtworzy dzieło (interpretacja i ogólny wyraz artystyczny).

Uczeń:

1) posiada wiedzę niezbędną do rozwoju techniki wokalnej;

2) świadomie posługuje się techniką wokalną pozwalającą na wykonanie dzieł muzycznych różnych epok i stylów - w partiach chóralnych dzieł a cappella oraz dzieł wokalno- instrumentalnych;

3) dąży do realizacji rozwoju artystycznego przez wzbogacanie swojej wiedzy i doskonalenie umiejętności wokalnych.

Uczeń:

1) posiada odpowiednią wiedzę na temat literatury chóralnej różnych epok, stylów i gatunków muzycznych oraz związanych z nimi tradycji wykonawczych;

2) zna sylwetki kompozytorów wykonywanych utworów chóralnych i wokalno- instrumentalnych;

3) zna elementarne zasady współdziałania chóru z zespołem instrumentalnym;

4) posiada wiedzę na temat elementów dzieła muzycznego i ich struktury formalnej, niezbędną do poprawnej realizacji utworów wokalnych oraz dzieł wokalno-instrumentalnych;

5) samodzielnie (z pomocą dyrygenta) wyszukuje informacje z zakresu literatury chóralnej oraz dokonuje ich wyboru i oceny, wykorzystując technologię informacyjną i komunikacyjną.

Uczeń:

1) wykorzystuje i łączy w działaniach praktycznych wiedzę z zakresu przedmiotów ogólnomuzycznych;

2) posiada umiejętność samodzielnego, właściwego odczytania zapisu nutowego oraz zawartych w utworze treści;

3) dba o estetykę zachowania się na scenie oraz w sposób świadomy kontroluje swoje emocje podczas prezentacji;

4) dba o dyscyplinę wykonawczą;

5) potrafi przekazać słuchaczowi emocje zawarte w kompozycji;

6) aktywnie uczestniczy w różnych formach działalności na rzecz rozwoju kultury, w szczególności życia muzycznego.

FORTEPIAN OBOWIĄZKOWY

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń poznaje budowę, możliwości brzmieniowe instrumentu oraz jego historię.

Uczeń:

1) zdobywa umiejętność gry na instrumencie na średnim poziomie zaawansowania, prawidłowo posługując się aparatem gry;

2) kształtuje umiejętność realizacji notacji muzycznej z elementami analizy utworów.

Uczeń doskonali środki wykonawcze w zakresie podstawowych technik gry, rozwija sprawność w zakresie interpretacji.

Uczeń zdobywa umiejętność prawidłowego grania a vista łatwych utworów muzycznych.

Uczeń poznaje zasady gry w zespole, wykorzystując nabytą wiedzę i umiejętności muzyczne.

Uczeń:

1) rozwija umiejętność posługiwania się wiedzą w pracy nad utworem i świadomego uczenia się na pamięć;

2) podejmuje inicjatywy w organizowaniu przedsięwzięć muzycznych;

3) potrafi samodzielnie wykorzystywać technologię informacyjną i komunikacyjną w rozwoju wiedzy i umiejętności.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) wymienia i określa poszczególne części fortepianu;

2) zna możliwości brzmieniowe instrumentu;

3) zna zarys historii rozwoju instrumentu.

Uczeń:

1) prawidłowo posługuje się aparatem gry:

2) zna podstawową notację muzyczną w kluczu wiolinowym i basowym:

3) analizuje utwory pod względem budowy formalnej i przebiegu tonalnego.

Uczeń:

1) realizuje utwory, w których występują różne problemy techniczne:

2) stosuje zasady techniki gry z wykorzystaniem:

3) umiejętnie stosuje zasady kształtowania dźwięku;

4) wykonuje utwory w fakturze homofonicznej i polifonicznej;

5) potrafi właściwie rozplanować i realizować dynamikę utworu;

6) potrafi wykonać podstawowe ozdobniki;

7) interpretuje utwory zgodnie z ich stylem.

Uczeń:

1) dokonuje wstępnej analizy utworu;

2) kojarzy zapis nutowy z jego brzmieniem;

3) gra a vista proste utwory w kluczu wiolinowym i basowym;

4) dba o poprawną realizację tekstu.

Uczeń:

1) potrafi wykonać utwory na cztery ręce lub proste akompaniamenty instrumentalne i wokalne;

2) współpracuje z pozostałymi muzykami, realizując spójną interpretację w zespole (agogika, dynamika, frazowanie).

Uczeń:

1) wykonuje z pamięci wybrane utwory;

2) w samodzielnej pracy nad utworem wykorzystuje wiedzę zdobytą na innych przedmiotach (w szczególności ogólnomuzycznych);

3) planuje i realizuje przedsięwzięcia muzyczne;

4) wykorzystuje technologię informacyjną i komunikacyjną (nagrania muzyczne, zasoby nutowe, opracowania teoretyczne i inne) do samodzielnego rozwoju. IMPROWIZACJA ORGANOWA

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) poznaje podstawowe elementy konstrukcji dzieła muzycznego (rytm, melodia, harmonia, agogika, dynamika) i zasady ich łączenia;

2) poszukuje wzorców dla własnej improwizacji, analizując proste utwory z różnych epok pod kątem warsztatu kompozytorskiego (forma, środki harmoniczne i kontrapunktyczne);

3) kształci umiejętności techniczne niezbędne do tworzenia własnej improwizacji.

Uczeń:

1) kształci umiejętności tworzenia akompaniamentu do podanej melodii;

2) poznaje zasady figuracji i ozdabiania melodii w przebiegu konstrukcji muzycznej i w kadencjach;

3) rozwija umiejętności improwizacyjnego tworzenia krótkiego preludium na zadany temat, a także bardziej rozbudowanej konstrukcji typu AB lub ABA;

4) poznaje zasady konstrukcji polifonicznej, analizując utwory utrzymane w tej fakturze;

5) zdobywa praktyczne umiejętności w zakresie improwizacji polifonicznej, dorabiając drugi głos do podanego cantus firmus (bicinium) oraz trzeci głos (trio), a także w zakresie posługiwania się imitacją w tworzonych przez siebie konstrukcjach.

Uczeń:

1) poznaje utwory z XX i XXI wieku oparte na innych niż tonalne systemach dźwiękowych;

2) kształci umiejętność improwizowania w formie swobodnej (forma fantazji), oddającej nastrój lub ilustrującej wydarzenie;

3) poszukuje inspiracji w innych rodzajach sztuk (poezja, malarstwo);

4) zdobywa umiejętności posługiwania się dynamiką, agogiką i rejestracją jako środkami wyrazu muzycznego.

Uczeń:

1) poznaje zasady realizacji basso continuo;

2) potrafi poprawnie odczytywać zapis linii basu cyfrowanego i realizować go na instrumencie.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) potrafi samodzielnie skomponować melodię w oparciu o zasadę budowy okresowej oraz zróżnicowany, krótki schemat rytmiczny, potrafi zagrać kadencję w różnych jej odmianach i różnych tonacjach;

2) tworzy figuracje melodii, stosuje progresje, z uwzględnieniem modulacji do innej tonacji;

3) kształci umiejętności techniczne niezbędne w dłuższej improwizacji: przebiegi gamowe, akordowe, pasaże i struktury figuracyjne w różnych tonacjach;

4) tworzy zasoby schematów rytmicznych i melodycznych.

Uczeń:

1) tworzy akompaniament do podanej melodii;

2) potrafi dokonać figuracji melodii i zdobić ją w przebiegu konstrukcji muzycznej oraz w kadencjach;

3) improwizuje krótkie preludium na zadany temat w układzie trzy- lub czterogłosowym;

4) samodzielnie improwizuje dłuższy utwór w oparciu o prosty schemat dwu- lub trzyczęściowy (AB, ABA);

5) uwzględnia zasady kontrapunktu, improwizując bicinium i trio z podanym cantus firmus;

6) wykorzystuje elementy imitacji w tworzonych przez siebie improwizacjach.

Uczeń:

1) potrafi stworzyć swobodną konstrukcję muzyczną typu fantazja oddającą nastrój lub ilustrującą wydarzenie;

2) improwizuje z wyobraźni, inspirując się innymi rodzajami sztuk (malarstwo, poezja);

3) posługuje się dynamiką, agogiką i rejestracją w celu osiągnięcia odpowiedniego charakteru i wyrazu swojej improwizacji.

Uczeń poprawnie odczytuje zapis linii basu cyfrowanego i samodzielnie opracowuje fragmenty utworów z epoki baroku.

ORKIESTRA (SYMFONICZNA)

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń zdobywa następujące kompetencje: wiedzę, umiejętności techniczne i wyrazowe pozwalające na pracę w orkiestrze, w miarę możliwości w orkiestrze symfonicznej.

Uczeń:

1) rozwija umiejętności wspólnego pokonywania problemów i realizacji zadań w grupie;

2) poznaje etos pracy zespołowej oraz partnerskiej współpracy.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

1) posiada wiedzę z zakresu notacji muzycznej umożliwiającą mu prawidłowe odczytanie utworu;

2) dysponuje techniką gry na instrumencie niezbędną do opracowania i przygotowania partii orkiestrowej;

3) wykorzystuje wiedzę z zakresu stylów muzycznych, historii muzyki, harmonii i form muzycznych w przygotowaniu partii orkiestrowych;

4) samodzielnie przygotowuje powierzoną mu partię orkiestrową;

5) realizuje wskazówki dyrygenta i koncertmistrza dotyczące wykonania i interpretacji utworu;

6) koryguje elementy intonacji, dynamiki, agogiki i artykulacji w celu osiągnięcia spójnego brzmienia grupy instrumentów;

7) czyta nuty a vista w stopniu umożliwiającym szybkie zapoznanie się z tekstem utworu;

8) w podstawowym zakresie improwizuje oraz dokonuje transpozycji;

9) jest współodpowiedzialny za końcowy efekt pracy orkiestry;

10) świadomie współtworzy dzieło muzyczne;

11) współpracuje z dyrygentem, koncertmistrzem i pozostałymi muzykami orkiestry w wypracowaniu i realizacji zamysłu interpretacji dzieła;

12) podporządkowuje się w pracy przyjętym celom nadrzędnym;

13) potrafi porozumieć się z innymi muzykami;

14) odczytuje wskazówki i gesty dyrygenta;

15) zachowuje się na estradzie odpowiednio do okoliczności;

16) korzysta z technik komunikacji w opracowywaniu nowych zagadnień oraz rozwiązywaniu problemów;

17) posiada doświadczenie w zakresie metod organizacji pracy orkiestry (w tym symfonicznej).

1) bierze udział w prezentacjach publicznych;

2) jest zainteresowany poznawaniem repertuaru orkiestrowego;

3) pokonuje w grupie stres, tremę i trudności związane z grą zespołową;

4) zdobywa doświadczenia i umiejętności przez współpracę z innymi muzykami;

5) tworzy i rozwija relacje osobiste w orkiestrze;

6) poznaje specyfikę gry na innych instrumentach.

ZESPÓŁ KAMERALNY

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) posiada praktyczną wiedzę z zakresu literatury kameralnej różnych epok;

2) dysponuje umiejętnością koordynacji elementów melodycznych, rytmicznych i instrumentalnych;

3) samodzielnie przygotowuje partię instrumentalną oraz orientuje się w fakturze utworu;

4) jest świadomy znaczenia poszczególnych partii w strukturze dzieła;

5) posiada podstawową wiedzę z zakresu budowy instrumentów współtworzących zespół;

6) świadomie analizuje i posługuje się zapisem partytury dzieła.

Uczeń posiada umiejętność komunikacji społecznej oraz cechuje się odpowiedzialnością i empatią we współpracy.

Uczeń:

1) publicznie prezentuje utwory kameralne;

2) posiada umiejętności właściwego zachowania się na estradzie, wiedzę dotyczącą znaczenia tremy scenicznej i stresu podczas publicznej prezentacji oraz niezbędną wiedzę dotyczącą pozamuzycznych elementów wpływających na ogólne wrażenie artystyczne i odbiór występu.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) interpretuje utwory muzyki kameralnej różnych epok, wykorzystując posiadaną wiedzę;

2) dysponuje zróżnicowanym repertuarem kameralnym, z uwzględnieniem różnorodnych składów zespołów;

3) potrafi nastroić instrument do gry w zespole;

4) kontroluje i koryguje intonację podczas gry;

5) stosuje umiejętność słyszenia harmonicznego;

6) stosuje elementy wykonawcze (tempo, intonacja, artykulacja, dynamika, frazowanie, aplikatura, smyczkowanie, oddech, wibracja, w zależności od specyfiki zespołu) w sposób spójny z partiami pozostałych członków zespołu;

7) posiada elementarną wiedzę na temat specyfiki wydobycia dźwięku przez instrumenty współtworzące zespół;

8) posiada umiejętność tzw. synchronizacji wertykalnej (wspólne zaczynanie i kończenie współbrzmienia);

9) aktywnie słucha, podczas gry, siebie i innych;

10) świadomie kontroluje proporcje brzmieniowe w zespole;

11) elastycznie reaguje na zmiany w przebiegu prezentacji dzieła;

12) orientuje się w fakturze utworu, wykorzystując wiedzę z zakresu przedmiotów ogólnomuzycznych (harmonia, analiza dzieła muzycznego).

Uczeń:

1) koordynuje działania własne i partnerów;

2) wykazuje odpowiedzialność za wspólny efekt pracy w zespole;

3) otwarcie formułuje, przekazuje i odbiera uwagi, dotyczące pracy i relacji w zespole;

4) świadomie współtworzy efekt synergii w zespole.

Uczeń:

1) publicznie prezentuje utwory kameralne różnych epok i w różnych formacjach kameralnych;

2) posiada wiedzę i umiejętności dotyczące zachowań estradowych, takich jak: wejście na scenę, ustawienie zespołu, ukłony, relacje interpersonalne, odpowiedni ubiór;

3) podczas występu wykazuje opanowanie estradowe i umiejętność koncentracji.

INSTRUMENTY GŁÓWNE

AKORDEON

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) nabywa umiejętności:

2) rozwija wirtuozowskie elementy techniki w oparciu o wszystkie manuały akordeonu - MD, MM, MB/A.

Uczeń:

1) zdobywa wiedzę ogólnomuzyczną;

2) poznaje nowe obszary literatury akordeonowej oryginalnej i transkrybowanej;

3) doskonali pod kontrolą nauczyciela umiejętności interpretowania wykonywanych utworów zgodnie z kanonami stylu i formy muzycznej;

4) kształci umiejętności odczytywania zapisu muzyki XX i XXI wieku.

Uczeń poznaje zasady i sposoby:

1) osiągania koncentracji niezbędnej do opanowania tremy i prawidłowego przebiegu występu;

2) posługiwania się różnymi formami zapamiętywania utworów;

3) zachowania na scenie;

4) świadomego kontrolowania swych emocji i zachowań;

5) przygotowywania i poszerzania repertuaru oraz psychicznej gotowości do występów publicznych;

6) radzenia sobie w zmiennych warunkach towarzyszących aktywności estradowej.

Uczeń:

1) uczestniczy w różnych formach muzykowania zespołowego jako solista i kameralista;

2) zdobywa doświadczenia jako przyszły odbiorca sztuki.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

1) zna historię akordeonu;

2) wykazuje orientację we współczesnym, zróżnicowanym instrumentarium akordeonowym;

3) potrafi zdefiniować budowę akordeonu: zna funkcje i układ poszczególnych manuałów instrumentu i działanie systemu regestrowego (skale, notacje, transpozycje);

4) zna podstawowe zasady konserwacji instrumentu;

5) zna podstawowe zasady transkrybowania na akordeon;

6) posługuje się prawidłowo ukształtowanym aparatem gry;

7) posiada właściwe nawyki dotyczące techniki gry na akordeonie, dotyczące odpowiedniej postawy podczas gry na instrumencie, umożliwiające operowanie ciałem z uwzględnieniem fizjologii;

8) posiada umiejętność pełnego wykorzystywania sposobów kształtowania dźwięku na akordeonie;

9) zna i wykonuje reprezentatywny dla drugiego etapu edukacyjnego repertuar akordeonowy - oryginalny i transkrybowany;

10) gra a vista utwory o zróżnicowanym stopniu trudności w sposób gwarantujący ciągłość narracji;

11) wykonuje przygotowany program lub jego część z pamięci;

12) potrafi pod kierunkiem nauczyciela dokonywać transkrypcji utworów z literatury przeznaczonej na inne instrumenty;

13) poprawnie pod względem technicznym i artystycznym przygotowuje i wykonuje utwory zróżnicowane stylistycznie;

14) posiada szeroki, zróżnicowany pod względem stylistycznym repertuar zarówno w zakresie literatury oryginalnej, jak również transkrybowanej.

Uczeń:

1) posiada ogólną wiedzę dotyczącą literatury muzycznej, elementów dzieła muzycznego, zasad kształtowania ekspresji muzycznej;

2) posiada ogólną wiedzę na temat stylów muzycznych i związanych z nimi tradycji wykonawczych;

3) posiada wiedzę dotyczącą realizacji zapisów muzyki współczesnej na akordeonie;

4) zna literaturę akordeonową - oryginalną i transkrybowaną;

5) biegle czyta nuty w kluczu wiolinowym i basowym;

6) samodzielnie przygotowuje utwór o średnim stopniu trudności;

7) koreluje wiedzę teoretyczną z praktyczną nauką gry na instrumencie;

8) poprawnie i samodzielnie odczytuje zapis nutowy o różnym stopniu trudności;

9) posiada wiedzę i umiejętność odczytywania zapisu muzyki XX i XXI wieku;

10) w interpretacji utworów poszukuje odpowiednich środków wyrazu, zgodnie ze stylistycznymi kanonami wykonawczymi.

Uczeń:

1) posiada ogólną wiedzę z zakresu różnych sposobów uczenia się utworów na pamięć, technik koncentracji i sposobów opanowywania tremy oraz potrafi ją zastosować w praktyce;

2) wykorzystuje efektywne techniki ćwiczenia umożliwiające stały rozwój;

3) przygotowuje utwory do wykonania estradowego;

4) stosuje zasady poprawnego zachowania na estradzie;

5) potrafi przystosować się do warunków towarzyszących aktywności estradowej (np. oczekiwanie publiczności, warunki akustyczne sal koncertowych);

6) uczestniczy w audycjach i koncertach szkolnych na rzecz środowiska, w przesłuchaniach i innych formach prezentacji artystycznej;

7) dokonuje krytycznej oceny swojego występu publicznego;

8) kontroluje swoje emocje i zachowania.

Uczeń:

1) zdobywa wiedzę o życiu kulturalnym swojego środowiska dzięki wiedzy ogólnomuzycznej i wykorzystywaniu bieżących informacji pozyskiwanych ze źródeł multimedialnych;

2) czynnie uczestniczy w życiu szkoły i środowiska lokalnego: w publicznych prezentacjach jako solista lub kameralista w różnych formach muzykowania zespołowego;

3) organizuje pracę własną i zespołową w ramach realizacji wspólnych zadań i projektów;

4) aktualizuje wiedzę i doskonali umiejętności zawodowe;

5) potrafi formułować własne sądy i przemyślenia na tematy artystyczne;

6) integruje się i współpracuje z muzykami w zespole, tworząc relacje oparte na zaufaniu i dzieleniu się wiedzą;

7) wykazuje się kreatywnością i inicjatywą w realizacji zadań i projektów zespołowych;

8) posiada przygotowanie do pełnego uczestnictwa w kulturze (np. jako słuchacz koncertów, spektakli operowych i teatralnych, projektów multimedialnych). ALTÓWKA

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) usprawnia aparat gry prawej i lewej ręki;

2) doskonali umiejętności techniczne i interpretacyjne;

3) pogłębia opanowane środki wyrazu i wzbogaca je o nowe umiejętności;

4) rozwija wirtuozowskie elementy gry.

Uczeń poznaje historię swojego instrumentu, rozwija wiedzę dotyczącą stylów wykonawczych, budowy formalnej utworu i interpretacji.

Uczeń:

1) przez udział w koncertach doskonali umiejętność swobodnej prezentacji przed publicznością przy równoczesnym kreatywnym wyrażaniu swojej wrażliwości artystycznej;

2) pogłębia umiejętność współpracy z innymi instrumentalistami;

3) pracuje nad osiągnięciem koncentracji niezbędnej do pokonania tremy i prawidłowego przebiegu występu.

Uczeń:

1) przez udział w wydarzeniach kulturalnych, lekturę literatury fachowej oraz słuchanie nagrań świadomie kształtuje własny gust estetyczny i kształci umiejętność właściwego zachowania podczas różnych wydarzeń kulturalnych;

2) aktywnie bierze udział w życiu kulturalnym swojego środowiska.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) potrafi precyzyjnie nastroić altówkę;

2) świadomie wykorzystuje technikę przygotowawczą lewej i prawej ręki;

3) posługuje się różnymi sposobami artykulacji, dostosowując je do wymagań epoki i stylu oraz wykorzystując umiejętność improwizacji;

4) wykazuje się biegłością gry w pozycjach;

5) posługuje się techniką dwudźwiękową i akordową;

6) swobodnie wykonuje flażolety naturalne i sztuczne;

7) czyta nuty a vista w kluczu altowym i wiolinowym, prawidłowo realizując zapis nutowy;

8) samodzielnie rozwija technikę gry (postawa, aparat gry, czytanie nut, biegłość lewej ręki, technika smyczkowa);

9) stosuje środki wyrazu odpowiednie do stylu wykonywanego utworu (wibracja, dynamika, frazowanie, agogika, ekspresja);

10) kontroluje i koryguje intonację oraz jakość dźwięku;

11) samodzielnie organizuje pracę nad utworem, mając świadomość jego budowy i formy.

Uczeń:

1) zna podstawowe formy muzyczne i style oraz wykorzystuje je w realizacji utworów;

2) zna różnorodne interpretacje; umie je samodzielnie ocenić i określić mocne i słabe strony wykonania;

3) zna historię instrumentu i praktyki wykonawcze, potrafi rozpoznać różnice wynikające ze specyfiki epoki i stylu;

4) uzyskuje brzmienie altówki najbardziej charakterystyczne dla tego instrumentu, świadomie wykorzystując posiadaną wiedzę i umiejętności;

5) wykorzystuje technikę informacyjną i komunikacyjną do pogłębiania wiedzy merytorycznej;

6) wykorzystuje środki techniczne do rejestracji (audio i wideo) swoich występów i weryfikacji osiągnięć.

Uczeń:

1) w sposób interesujący przedstawia przygotowany program;

2) świadomie współpracuje z innymi muzykami;

3) zdobywa obycie estradowe, zwłaszcza umiejętność zachowania spokoju w momencie popełnienia błędu;

4) analizuje swoje występy i konstruktywnie wykorzystuje spostrzeżenia;

5) utrzymuje w gotowości wykonawczej wybrane utwory;

6) współtworzy dzieło muzyczne w sposób otwarty i kreatywny;

7) zapoznaje się z partią fortepianu w utworach z towarzyszeniem fortepianu;

8) potrafi wykorzystać walory brzmieniowe instrumentu podczas muzykowania zespołowego;

9) jest zdyscyplinowany podczas pracy w zespole.

Uczeń:

1) ocenia słuchany utwór i jego wykonanie;

2) poszukuje nowych form wyrazu artystycznego, prezentując otwartą postawę wobec zmieniających się praktyk wykonawczych i nurtów stylistycznych;

3) poszerza swoją wiedzę, m.in. słuchając nagrań i czytając literaturę fachową, a także korzystając z technologii informacyjnej i komunikacyjnej;

4) bierze czynny udział w różnych formach życia muzycznego;

5) uczestniczy w audycjach, koncertach, wystawach i innych wydarzeniach kulturalnych.

FAGOT

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) rozwija uzdolnienia muzyczne odpowiednio do wieku i predyspozycji;

2) zdobywa wiedzę o muzyce, zna podstawowe pojęcia i terminy muzyczne;

3) chętnie uczestniczy w życiu muzycznym i kulturalnym.

Uczeń utrwala i rozwija umiejętności gry na instrumencie.

Uczeń:

1) odpowiedzialnie wykorzystuje czas przeznaczony na pracę z instrumentem;

2) przygotowuje i wykonuje dzieła muzyczne zgodnie z kanonami stylu i formy muzycznej.

Uczeń:

1) występuje publicznie jako solista i kameralista;

2) posiada umiejętność pracy w dużym zespole wykonawczym;

3) jest świadomym odbiorcą sztuki.

Uczeń wykorzystuje technologię informacyjną i komunikacyjną w procesie kształcenia i własnego rozwoju artystycznego.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) świadomie słucha muzyki i dokonuje właściwego wyboru odpowiedniego koncertu lub nagrania muzyki;

2) rozpoznaje brzmienie fagotu w wysłuchiwanych utworach;

3) znajduje w mediach i Internecie informacje dotyczące interesujących go nagrań i poszerzające jego wiedzę muzyczną;

4) porównuje różne interpretacje wysłuchanych utworów;

5) poszerza wiedzę na temat epok w muzyce i kompozytorów;

6) zna podstawową literaturę muzyczną przeznaczoną na fagot;

7) zna w stopniu podstawowym historię fagotu;

8) gra utwory o zróżnicowanym charakterze, wybrane przez pedagoga;

9) zna i stosuje podstawowe pojęcia i terminy muzyczne, w szczególności: dźwięk, melodię, harmonię, rytm, agogikę, metrum, artykulację, dynamikę, tonację, gamę, pasaż i akord;