Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 listopada 2024 r. w sprawie uznawania i metod wyceny oraz ujawniania i prezentacji instrumentów finansowych

2) aktywa finansowe zaliczane do utrzymywanych do terminu wymagalności - jeżeli celem jest zabezpieczenie ryzyka zmiany wartości godziwej wynikającej ze zmiany stopy procentowej;

3) aktywa wyceniane metodą praw własności - jeżeli celem miałoby być zabezpieczenie wartości godziwej;

4) uprawdopodobnione przyszłe zobowiązanie do przejęcia innej jednostki w wyniku łączenia się spółek handlowych, z wyjątkiem zabezpieczania ryzyka zmiany kursu walut związanego z tą transakcją.

§ 35.

1) wartość wewnętrzną opcji i jej wartość w czasie, uznając za instrument zabezpieczający tylko wartość wewnętrzną opcji;

2) cenę natychmiastową (spot) i oprocentowanie kontraktu forward, uznając za instrument zabezpieczający tylko cenę natychmiastową.

§ 36.

1) od dnia, w którym nastąpiło przeszacowanie wartości godziwej zabezpieczanego instrumentu wynikające z zabezpieczenia ryzyka lub

2) od dnia, w którym jednostka zaprzestaje tego przeszacowywania

• do terminu wymagalności i zalicza się odpowiednio do przychodów lub kosztów finansowych okresu sprawozdawczego.

1) instrument zabezpieczający wygasł, został zbyty, wypowiedziany lub wykonany; nie uważa się za wygaśnięcie lub wypowiedzenie instrumentu zabezpieczającego wymiany na inny instrument uznany za zabezpieczający, jeżeli działanie takie wynika z udokumentowanej strategii zabezpieczania przyjętej przez jednostkę;

2) zabezpieczanie nie spełnia warunków określonych w niniejszym rozdziale.

§ 37.

1) zyski lub straty z wyceny wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego lub z wyceny składnika walutowego instrumentu zabezpieczającego niebędącego instrumentem pochodnym, w części uznanej, zgodnie z § 32 ust. 4, za skuteczne zabezpieczenie przyszłych przepływów pieniężnych związanych z zabezpieczaną pozycją, odnosi się na kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny; bezwzględna wartość kwoty odniesionej na kapitał, to jest w pełni skutecznego zabezpieczenia, nie może być jednak wyższa od wartości bezwzględnej skumulowanej zmiany wartości godziwej (wartości bieżącej) pozostałych przyszłych przepływów pieniężnych, wynikających z zabezpieczanej pozycji ustalonej od momentu ustanowienia zabezpieczenia;

2) pozostałą część skutków przeszacowania instrumentu zabezpieczającego, obejmującą kwotę niestanowiącą w pełni skutecznego zabezpieczenia, jeżeli instrumentem zabezpieczającym jest pochodny instrument finansowy, zalicza się do przychodów lub kosztów finansowych okresu sprawozdawczego; w pozostałych przypadkach stosuje się przepisy rozdziału 3.

1) odpowiednio do przychodów lub kosztów finansowych tego okresu sprawozdawczego, w którym zabezpieczane przyszłe przepływy pieniężne wywierają wpływ na wynik finansowy tego okresu, albo

2) jako korektę pozycji przychodów lub kosztów, które były pozycją zabezpieczaną, pod warunkiem że kierownik jednostki uznaje taki sposób prezentacji jako lepiej odzwierciedlający działalność operacyjną jednostki, a odpowiednie kwoty związane z pozycją zabezpieczającą zostaną ujawnione w informacjach dodatkowych. Ujęcie następuje w tym okresie sprawozdawczym, w którym zabezpieczone przyszłe przepływy pieniężne wywierają wpływ na wynik finansowy okresu, albo

3) jako korektę wartości początkowej składnika aktywów lub zobowiązań zgodnie z ust. 4.

1) instrument zabezpieczający wygasł, został zbyty, wypowiedziany lub wykonany; nie uważa się za wygaśnięcie lub wypowiedzenie kontraktu wymiany na inny instrument uznany za zabezpieczający, jeżeli działanie takie wynika z udokumentowanej strategii zabezpieczania przyjętej przez jednostkę. W takim przypadku skumulowane do tego dnia zyski lub straty z wyceny instrumentu zabezpieczającego pozostają na kapitale (funduszu) z aktualizacji wyceny do dnia, kiedy zabezpieczane przepływy pieniężne zostaną wprowadzone do ksiąg rachunkowych zgodnie z ust. 3 lub 4;

2) zabezpieczanie nie spełnia warunków określonych w niniejszym rozdziale. W takim przypadku skumulowane do tego dnia zyski lub straty z wyceny instrumentu zabezpieczającego pozostają na kapitale (funduszu) z aktualizacji wyceny do dnia, kiedy zabezpieczane przepływy pieniężne zostaną wprowadzone do ksiąg rachunkowych zgodnie z ust. 3 lub 4;

3) w ocenie jednostki zabezpieczane przepływy pieniężne, w tym planowana transakcja lub uprawdopodobnione przyszłe zobowiązanie, nie będą realizowane. W takim przypadku skumulowane zyski lub straty z wyceny instrumentu zabezpieczającego, ujęte w kapitale (funduszu) z aktualizacji wyceny, zalicza się odpowiednio do przychodów lub kosztów finansowych okresu sprawozdawczego.

§ 38.

W przypadku zabezpieczania udziałów w aktywach netto jednostek zagranicznych:

1) różnice kursowe, ujemne i dodatnie, powstałe na dzień wyceny zabezpieczanych udziałów odnosi się na kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny;

2) zyski lub straty z wyceny wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego lub z wyceny składnika walutowego instrumentu zabezpieczającego niebędącego instrumentem pochodnym, w części uznanej zgodnie z § 32 ust. 4 za skuteczne zabezpieczenie ryzyka zmiany kursu walut związanego z zabezpieczaną pozycją, odnosi się na kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny i rozlicza na dzień wyłączenia z ksiąg rachunkowych całości lub części zabezpieczanych udziałów, jako korektę wartości wydawanych aktywów; bezwzględna wartość kwoty odniesionej na kapitał nie może być jednak wyższa od bezwzględnych wartości skumulowanych od dnia rozpoczęcia zabezpieczania różnic kursowych z wyceny zabezpieczanych udziałów;

3) pozostałą część skutków przeszacowania instrumentu zabezpieczającego, obejmującą kwotę niestanowiącą skutecznego zabezpieczenia, jeżeli instrumentem zabezpieczającym jest pochodny instrument finansowy, zalicza się do przychodów lub kosztów finansowych okresu sprawozdawczego; w innym przypadku pozostałą część skutków przeszacowania instrumentu zabezpieczającego wykazuje się w sposób określony w art. 35 ust. 3 i 4 ustawy.

Rozdział 5. Prezentacja instrumentów finansowych i ujawnianie informacji

§ 39.

Jednostka sporządzająca sprawozdanie finansowe, o którym mowa w art. 45 ust. 1 ustawy, prezentuje w bilansie instrumenty finansowe w podziale na długoterminowe i krótkoterminowe.

§ 40.

Jednostka prezentuje w bilansie aktywa finansowe przeznaczone do obrotu odrębnie od zobowiązań finansowych przeznaczonych do obrotu.

§ 41.

1) posiada ważny prawnie tytuł do kompensaty określonych aktywów i zobowiązań finansowych oraz

2) zamierza rozliczyć transakcję w wartości netto poddanych kompensacie składników aktywów i zobowiązań finansowych lub jednocześnie takie składniki aktywów wyłączyć z ksiąg rachunkowych, a zobowiązanie finansowe rozliczyć.

1) różne instrumenty finansowe łączy się tak, aby posiadały cechy pojedynczego instrumentu finansowego (instrument syntetyczny);

2) aktywa finansowe i zobowiązania finansowe wynikają z instrumentów finansowych obciążonych takim samym pierwotnym ryzykiem, w szczególności z aktywów i zobowiązań wchodzących w skład portfela transakcji terminowych forward lub innych instrumentów pochodnych, ale dotyczą różnych kontrahentów;

3) aktywa finansowe lub inne aktywa stanowią zabezpieczenie zobowiązań finansowych bez prawa regresu;

4) aktywa finansowe są wnoszone przez dłużnika na rachunek powierniczy w celu wywiązania się ze zobowiązania, lecz nie zostały jeszcze przyjęte przez wierzyciela jako spłata zobowiązania, w szczególności w formie powierniczego funduszu rozliczenia zobowiązania;

5) oczekuje się, że obowiązki powstałe na skutek zdarzeń powodujących straty zostaną pokryte przez stronę trzecią na podstawie roszczenia zgłoszonego z tytułu umowy ubezpieczenia.

§ 42.

1) skutki przeszacowania aktywów finansowych, odpisy aktualizujące ich wartość, jak również związane z tymi aktywami pozyskane, w tym nabyte, kupony odsetkowe i przychody odsetkowe, o których mowa w § 29 ust. 1 - w pozycjach, do których zakwalifikowano aktywa finansowe;

2) skutki przeszacowania zobowiązań finansowych, w tym odsetki naliczone efektywną stopą procentową - w pozycjach, do których zakwalifikowano zobowiązania finansowe.

1) skutki przeszacowania aktywów finansowych, odpisy aktualizujące ich wartość oraz przychody odsetkowe, o których mowa w § 29 ust. 1, które zalicza się do przychodów lub kosztów finansowych:

2) skutki przeszacowania zobowiązań finansowych zaliczonych do kategorii przeznaczonych do obrotu, w tym koszty odsetkowe oraz wynik z operacji, o którym mowa w § 17 ust. 4 - jako przychody lub koszty z tytułu aktualizacji wartości inwestycji; w pozostałych przypadkach wykazuje się je jako przychody lub koszty z tytułu odsetek;

3) skutki przeszacowań walutowych instrumentów pochodnych zaliczonych do aktywów finansowych lub zobowiązań finansowych przeznaczonych do obrotu prezentowane zgodnie z pkt 2 albo w przychodach i kosztach finansowych, w ramach których prezentowane są różnice kursowe.

§ 43.

§ 44.

Jeżeli w okresie objętym sprawozdaniem dokonano odpisów aktualizujących wartość pożyczek udzielonych lub należności własnych z tytułu trwałej utraty ich wartości, w dodatkowych informacjach i objaśnieniach podaje się naliczone od tych wierzytelności odsetki, które do dnia sporządzenia sprawozdania finansowego nie zostały zrealizowane.

§ 45.

1) liczbę, wartość i podstawową charakterystykę instrumentów finansowych, w tym opis istotnych warunków i terminów, które mogą wpływać na wielkość, rozkład w czasie oraz pewność przyszłych przepływów pieniężnych;

2) opis metod i istotnych założeń przyjętych do ustalania wartości godziwej aktywów i zobowiązań finansowych wycenianych w takiej wartości, odpowiednio dla wycen wartości godziwej sklasyfikowanych na poszczególnych poziomach hierarchii wartości godziwej;

3) w przypadku wyceny pozycji w wartości godziwej sklasyfikowanych na poziomie 2 lub poziomie 3 hierarchii wartości godziwej - opis techniki wyceny, dane wejściowe wykorzystane w wycenie wartości godziwej poszczególnych grup rodzajowych aktywów i zobowiązań. Jeżeli nastąpiła zmiana techniki wyceny, ujawnia się zmianę i jej powody;

4) w przypadku wycen wartości godziwej sklasyfikowanych na poziomie 3 hierarchii wartości godziwej w zakresie wszystkich takich wycen - informacje na temat charakteru, źródeł oraz stopnia niepewności wyceny, w szczególności wszelkie obserwowalne i nieobserwowalne dane wejściowe istotne dla ustalenia wartości godziwej;

5) w przypadku wycen pozycji w wartości godziwej - wartość aktywów i zobowiązań sklasyfikowanych na poszczególnych poziomach 1, 2 lub 3 hierarchii wartości godziwej w rozbiciu na poszczególne grupy rodzajowe;

6) kwoty przeniesień między poziomem 1 i poziomem 2 oraz poziomem 3 hierarchii wartości godziwej, powody tych przeniesień i stosowane przez jednostkę zasady ustalania, kiedy przeniesienia między poziomami zgodnie z zasadami (polityką) rachunkowości następują. Informacje o przeniesieniu na każdy poziom są ujawniane i opisywane oddzielnie od informacji o przeniesieniu z każdego poziomu;

7) opis sposobu ujmowania skutków przeszacowania aktywów zaliczonych do kategorii dostępnych do sprzedaży, to jest, czy jednostka odnosi je do przychodów lub kosztów finansowych czy też do kapitału (funduszu) z aktualizacji wyceny;

8) wartość wykazanych w bilansie instrumentów finansowych wycenianych w wartości godziwej, jak również odpowiednio skutki przeszacowania odniesione na kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny w okresie sprawozdawczym lub zaliczone do przychodów lub kosztów finansowych okresu sprawozdawczego;

9) tabelę zmian w kapitale (funduszu) z aktualizacji wyceny w zakresie instrumentów finansowych, obejmującą stan kapitału na początek i na koniec okresu sprawozdawczego oraz jego zwiększenia i zmniejszenia, w szczególności z tytułu:

• zysków lub strat z okresowej wyceny,

• kwot przeszacowania odpisanych w razie trwałej utraty wartości,

• zysków lub strat z wyceny ustalonych na dzień przekwalifikowania aktywów do kategorii dostępnych do sprzedaży,

• kwot rozliczonych w przypadku zabezpieczania wartości godziwej oprocentowanego instrumentu finansowego,

• kwot rozliczonych w przypadku przekwalifikowania aktywów do kategorii utrzymywanych do terminu wymagalności,

• kwot odpisanych na dzień wyłączenia z ksiąg rachunkowych,

• zmian w przepływach pieniężnych,

• udziałów w aktywach netto jednostek zagranicznych,

10) objaśnienie do każdej kategorii aktywów finansowych, wyróżnionych zgodnie z § 4 ust. 1, przyjętych zasad wprowadzania do ksiąg rachunkowych pozyskanych, w tym nabytych, instrumentów finansowych, o których mowa w § 3 ust. 2;

11) określenie ryzyka zmiany stopy procentowej oraz informację o wcześniej przypadającym terminie wykupu lub wynikającym z umowy terminie przeszacowania wartości instrumentów finansowych, a także o efektywnej stopie procentowej, jeżeli jej ustalenie jest zasadne;

12) określenie ryzyka kredytowego, a w szczególności informację o oszacowanej maksymalnej kwocie straty, na jaką jednostka jest narażona, bez uwzględnienia wartości godziwej jakichkolwiek przyjętych lub poczynionych zabezpieczeń, w przypadku gdyby wierzyciel nie wywiązał się ze świadczenia, z podaniem informacji o koncentracji tego ryzyka;

13) określenie narażenia (ekspozycji) jednostki na inne istotne ryzyka finansowe związane z instrumentami finansowymi wpływającymi na jej sytuację finansową lub płynnościową.

1) charakter i wielkość zawartych transakcji, w tym opis przyjętych lub udzielonych gwarancji i zabezpieczeń, dane przyjęte do wyliczenia wartości godziwej przychodów odsetkowych związanych z umowami zawartymi w okresie sprawozdawczym oraz transakcjami zawartymi w okresach poprzednich, zarówno zakończonymi, jak i niezakończonymi w okresie sprawozdawczym;

2) informację o aktywach finansowych wyłączonych z ksiąg rachunkowych w okresie sprawozdawczym.

1) kwotę przekwalifikowaną do i z każdej kategorii oraz dzień przekwalifikowania;

2) dla każdego okresu sprawozdawczego do momentu wyłączenia z ksiąg rachunkowych - wartości wykazane w bilansie i wartości godziwe wszystkich aktywów finansowych, które zostały przekwalifikowane w okresie sprawozdawczym oraz w poprzednich okresach sprawozdawczych;

3) jeżeli składnik aktywów finansowych został przekwalifikowany zgodnie z § 5 ust. 8 - uzasadnienie wskazujące na zaistnienie wyjątkowych okoliczności;

4) dla okresu sprawozdawczego, w którym składnik aktywów finansowych został przekwalifikowany - wielkość zysku lub straty związaną ze składnikiem aktywów finansowych, która została ujęta w rachunku zysków i strat w tym okresie sprawozdawczym oraz w poprzednim okresie sprawozdawczym;

5) dla każdego okresu sprawozdawczego następującego po przekwalifikowaniu, w tym okresu sprawozdawczego, w którym składnik aktywów finansowych został przekwalifikowany, do momentu wyłączenia składnika aktywów finansowych z ksiąg rachunkowych - wielkość zysku lub straty, która zostałaby ujęta w rachunku zysków i strat, jeżeli dany składnik aktywów finansowych nie zostałby przekwalifikowany, jak również wielkość zysku i straty ujętą w rachunku zysków i strat;

6) efektywną stopę procentową i szacunkowe kwoty przepływów pieniężnych, które jednostka spodziewa się odzyskać, według stanu na dzień przekwalifikowania składnika aktywów finansowych.

1) wartość bilansową aktywów finansowych, które jednostka zastawiła jako zabezpieczenie zobowiązań lub zobowiązań warunkowych;

2) warunki ustanowienia zastawu.

1) wartość godziwą zabezpieczenia ustanowionego na rzecz jednostki;

2) wartość godziwą każdego sprzedanego lub obciążonego innym zastawem zabezpieczenia oraz informację o obowiązku zwrotu takiego zabezpieczenia oraz

3) warunki związane z wykorzystaniem zabezpieczenia.

§ 46.

1) rodzaj zabezpieczenia;

2) opis instrumentu zabezpieczającego oraz jego wartość godziwą na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego;

3) charakterystykę zabezpieczanego rodzaju ryzyka;

4) w przypadku zabezpieczeń wartości godziwej - zyski lub straty na instrumencie zabezpieczającym oraz na pozycji zabezpieczanej związane z zabezpieczanym ryzykiem;

5) ujętą w wyniku finansowym nieefektywność wynikającą z zabezpieczeń przepływów pieniężnych lub inwestycji netto w podmiocie zagranicznym.

1) opis zabezpieczanej pozycji, w tym przewidywany okres do jej zajścia;

2) opis zastosowanych instrumentów zabezpieczających;

3) kwoty odroczonych lub nienaliczonych zysków lub strat i przewidywany termin uznania ich za przychody lub koszty.

1) kwoty odpisów zwiększających i zmniejszających kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny w okresie sprawozdawczym;

2) kwoty odpisane z kapitału (funduszu) z aktualizacji wyceny i zaliczone do przychodów lub kosztów okresu sprawozdawczego;

3) kwoty odpisane z kapitału (funduszu) z aktualizacji wyceny i dodane do ceny nabycia lub inaczej ustalonej wartości początkowej na dzień wprowadzenia do ksiąg rachunkowych składnika aktywów lub zobowiązań, który do tego dnia był objęty planowaną transakcją lub stanowił uprawdopodobnione przyszłe zobowiązanie poddane zabezpieczeniu.

Rozdział 6. Przepisy przejściowe i końcowe

§ 47.

1) mają zastosowanie po raz pierwszy do sprawozdań finansowych sporządzanych za rok obrotowy rozpoczynający się po dniu 31 grudnia 2024 r.;

2) mogą być stosowane do sprawozdań finansowych sporządzanych za rok obrotowy rozpoczynający się przed dniem 1 stycznia 2025 r.

§ 48.

Traci moc rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 12 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych .

§ 49.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.