The Local Elections (Principal Areas) (Wales) Rules 2021

• (b) the number of first and subsequent preferences for each candidate (whether or not elected);

• (c) the number of ballot papers transferred and their transfer values at each stage of the count;

• (d) the number of votes credited to each candidate at each stage of the count;

• (e) the number of non-transferable ballot papers and the number of non-transferable votes at each stage of the count;

• (f) the number of rejected ballot papers under each head shown in the statement of rejected ballot papers.

Enwi a chychwyn

1

Enw’r Rheolau hyn yw Rheolau Etholiadau Lleol (Prif Ardaloedd) (Cymru) 2021 a deuant i rym ar 17 Rhagfyr 2021.

Darpariaeth drosiannol

2

Nid yw dod â’r Rheolau hyn i rym yn effeithio ar gynnal etholiad cynghorwyr i gyngor sir neu gyngor bwrdeistref sirol pe bai’r bleidlais yn cael ei chynnal, pe ceid gornest yn yr etholiad, cyn 5 Mai 2022.

Dehongli

3

• (1) Yn y Rheolau hyn—

• ystyr “bwrdeistref sirol” (“county borough”) yw bwrdeistref sirol yng Nghymru;

• ystyr “Deddf 1983” (“the 1983 Act”) yw Deddf Cynrychiolaeth y Bobl 1983;

• ystyr “diwrnod eithriedig” (“excluded day”) yw diwrnod sydd—yn ddydd Sadwrn;yn ddydd Sul;yn Noswyl Nadolig;yn Ddydd Nadolig;yn ddydd Gwener y Groglith;yn ddiwrnod sy’n ŵyl banc yng Nghymru a Lloegr o dan Ddeddf Bancio a Thrafodion Ariannol 1971⁴; yn ddiwrnod a bennir ar gyfer diolchgarwch neu alaru cyhoeddus; mae i “gwybodaeth am gyfeiriad cartref” (“home address information”) o ran person a enwebir—yn Atodlen 1, yr ystyr a roddir gan reol 13(3) o’r Atodlen honno, ayn Atodlen 2, yr ystyr a roddir gan reol 13(3) o’r Atodlen honno;

• ystyr “prif ardal” (“principal area”) yw sir neu fwrdeistref sirol;

• ystyr “Rheoliadau Cyfuno Pleidleisiau” (“the Combination of Polls Regulations”) yw Rheoliadau Cynrychiolaeth y Bobl (Cyfuno Pleidleisiau) (Cymru a Lloegr) 2004⁵;

• ystyr “sir” (“county”) yw sir yng Nghymru.

• (2) At ddibenion y Rheolau hyn, mae etholiad yn “etholiad perthnasol” os yw’n un o’r etholiadau a ganlyn a bod y bleidlais yn yr etholiad yn cael ei chynnal ynghyd â’r bleidlais mewn etholiad cynghorwyr i gyngor sir neu gyngor bwrdeistref sirol—

• (a) etholiad seneddol;

• (b) etholiad cynghorwyr i gyngor cymuned;

• (c) etholiad maer, hynny yw, etholiad a gynhelir o dan Reoliadau Awdurdodau Lleol (Etholiadau Maerol) (Cymru a Lloegr) 2007⁶;

• (d) etholiad comisiynydd heddlu a throseddu, hynny yw, etholiad comisiynydd heddlu a throseddu yn unol â Phennod 6 o Ran 1 o Ddeddf Diwygio’r Heddlu a Chyfrifoldeb Cymdeithasol 2011⁷.

• (3) Yn y Rheolau hyn, oni nodir yn wahanol, mae i’r geiriau a’r ymadroddion Cymraeg a ganlyn sy’n cyfateb i eiriau ac ymadroddion Saesneg a ddefnyddir yn Neddf 1983 yr un ystyr â’r geiriau a’r ymadroddion hynny yn y Ddeddf honno (gweler adrannau 202(1) a 203(1)⁸ o’r Ddeddf honno)—

• “anabledd” (“disability”);

• “cofnod cofnodion dienw” (“record of anonymous entries”);

• “cofnod dienw” (“anonymous entry”);

• “deiseb etholiad” (“election petition”);

• “etholwr” (“elector”);

• “llys etholiad” (“election court”);

• “pleidleisiwr” (“voter”);

• “rhestr dirprwyon” (“list of proxies”);

• “rhestr pleidleiswyr post” (“postal voters list”);

• “rhestr pleidleiswyr post drwy ddirprwy” (“proxy postal voters list”);

• “swyddog priodol” (“proper officer”).

• system mwyafrif syml” (“simple majority system”)

• system pleidlais sengl drosglwyddadwy” (“single transferable vote system”)

Adran 22(3)(a) o Ddeddf Pleidiau Gwleidyddol, Etholiadau a Refferenda 2000: defnyddio “Annibynnol”

4

At ddibenion adran 22(3)(a) o Ddeddf Pleidiau Gwleidyddol, Etholiadau a Refferenda 2000⁹, caniateir rhoi’r disgrifiad “Annibynnol” mewn papur enwebu ymgeisydd wrth ethol cynghorwyr i gyngor sir neu gyngor bwrdeistref sirol yng Nghymru yn lle, neu yn ogystal â’r disgrifiad “Independent”.

Cynnal etholiadau i gyngor prif ardal

5

• (1) Mae Atodlen 1 yn nodi’r rheolau sy’n gymwys wrth gynnal etholiad cynghorwyr i gyngor sir neu gyngor bwrdeistref sirol pan na chynhelir y bleidlais yn yr etholiad ynghyd â’r bleidlais mewn etholiad arall.

• (2) Mae cyfeiriadau yn y rheolau yn Atodlen 1 at y swyddog canlyniadau yn gyfeiriadau at y swyddog canlyniadau yn yr etholiad cynghorwyr i gyngor sir neu gyngor bwrdeistref sirol.

• (3) Mae Atodlen 2 yn nodi’r rheolau sy’n gymwys wrth gynnal etholiad cynghorwyr i gyngor sir neu gyngor bwrdeistref sirol pan gynhelir y bleidlais yn yr etholiad ynghyd â’r bleidlais mewn un neu ragor o etholiadau perthnasol.

• (4) Mae cyfeiriadau yn y rheolau yn Atodlen 2 at y swyddog canlyniadau cydlynol yn gyfeiriadau at y swyddog canlyniadau sydd, o dan reoliad 4 o’r Rheoliadau Cyfuno Pleidleisiau, yn gyfrifol am gyflawni swyddogaethau a bennir yn rheoliad 5 o’r Rheoliadau hynny.

• (5) Mae cyfeiriadau yn y rheolau yn Atodlen 2 at y swyddog canlyniadau yn gyfeiriadau at y swyddog canlyniadau yn yr etholiad cynghorwyr i gyngor sir neu gyngor bwrdeistref sirol (p’un a yw’r person hwnnw hefyd yn swyddog canlyniadau cydlynol ai peidio), oni bai bod rheol benodol yn darparu fel arall.

• (6) Pan fo rheol yn Atodlen 1 neu 2 yn ei gwneud yn ofynnol i’r swyddog canlyniadau gyhoeddi dogfen, yna (oni bai bod y rheol yn darparu fel arall) rhaid i’r ddogfen gael ei chyhoeddi—

• (a) ar-lein, a

• (b) mewn unrhyw ffyrdd eraill y mae’r swyddog canlyniadau o’r farn eu bod yn briodol er mwyn dod â chynnwys y ddogfen i sylw’r cyhoedd.

• (7) Pan fo rheol yn Atodlen 1 neu 2 yn ei gwneud yn ofynnol i hysbysiad gael ei roi, neu’n awdurdodi rhoi hysbysiad, caniateir i’r hysbysiad—

• (a) cael ei anfon drwy’r post,

• (b) cael ei anfon yn electronig, neu

• (c) cael ei ddanfon yn bersonol.

Amserlen

Cyfrif amser

Hysbysiad etholiad

Dyletswydd y swyddog canlyniadau i gyflenwi ffurflenni enwebu etc.

Enwebu ymgeiswyr

Papurau enwebu: disgrifiadau

Ychwanegu “Wales”, “Welsh”, “Cymru” neu “Cymreig”

Papurau enwebu: datganiadau aelodaeth plaid

Ffurflenni cyfeiriad cartref

Penderfyniadau ynglŷn â dilysrwydd papurau enwebu

Enwebu mewn mwy nag un ward etholiadol

Ymgeiswyr yn tynnu’n ôl

Cyhoeddi datganiad o’r personau a enwebwyd

Defnyddio enwau a ddefnyddir yn gyffredin yn y datganiad o’r personau a enwebwyd

Enwau sydd yr un fath neu’n debyg

Cywiro mân wallau mewn papurau enwebu neu ffurflenni cyfeiriad cartref

Archwilio papurau enwebu

Archwilio ffurflenni cyfeiriad cartref

Gohirio trafodion enwebu os ceir terfysg

Penderfynu a oes gornest yn yr etholiad a datgan y canlyniad os nad oes gornest

Y bleidlais i’w chynnal drwy bleidlais gudd

Y papurau pleidleisio

Rhestr rhifau cyfatebol

Y marc swyddogol

Gwahardd datgelu pleidlais

Defnyddio ysgolion ac ystafelloedd cyhoeddus

Hysbysiad y bleidlais

Papurau pleidleisio post

Darparu gorsafoedd pleidleisio

Penodi swyddogion llywyddu a chlercod

Dyroddi cardiau pleidleisio swyddogol

Cyfarpar gorsafoedd pleidleisio

Penodi asiantau pleidleisio ac asiantau cyfrif

Asiantau pleidleisio ac asiantau cyfrif: darpariaeth atodol

Hysbysu’r gofyniad cyfrinachedd

Dychwelyd papurau pleidleisio post

Derbyn i’r orsaf bleidleisio

Cadw trefn yn yr orsaf

Selio blychau pleidleisio

Cwestiynau y caniateir eu gofyn i bleidleiswyr

Herio pleidleisiwr

Gweithdrefn pleidleisio

Pleidleiswyr sydd ag anabledd neu sy’n methu darllen: marcio pleidleisiau gan y swyddog llywyddu

Pleidleiswyr sydd ag anabledd neu sy’n methu darllen: cymorth cymdeithion

Pleidleisio gyda chymorth cydymaith: darpariaeth atodol

Papurau pleidleisio a dendrwyd: yr amgylchiadau lle maent ar gael

Dyletswyddau swyddogion llywyddu mewn perthynas â phapurau pleidleisio a dendrwyd

Papurau pleidleisio a ddifethwyd

Cywiro gwallau ar ddiwrnod y bleidlais

Gohirio’r bleidlais os ceir terfysg

Y weithdrefn wrth gau’r bleidlais

Trefniadau cyfrif y pleidleisiau

Presenoldeb wrth i’r pleidleisiau gael eu cyfrif

Y cyfrif: camau

Y cyfrif: cyffredinol

Y cyfrif: papurau pleidleisio a wrthodwyd

Ailgyfrif

Pleidleisiau cyfartal

Penderfynu ar bapurau pleidleisio

Datgan y canlyniad

Selio papurau pleidleisio mewn etholiadau lle ceir gornest

Danfon dogfennau i’r swyddog cofrestru mewn etholiadau lle ceir gornest

Dangos etc. dogfennau

Gorchmynion i ddangos etc. dogfennau: darpariaeth atodol

Cadw a dinistrio dogfennau a anfonwyd at y swyddog cofrestru

Dinistrio ffurflenni cyfeiriad cartref gan y swyddog canlyniadau

Diddymu pleidlais neu roi’r gorau iddi ar ôl i ymgeisydd farw

ATODIADAU — Nodyn: Caniateir i’r ffurflenni a geir yn yr Atodiadau hyn gael eu haddasu i’r graddau y bo’r amgylchiadau’n gofyn.

Amserlen

Cyfrif amser

Hysbysiad etholiad

Dyletswydd y swyddog canlyniadau i gyflenwi ffurflenni enwebu etc.

Enwebu ymgeiswyr

Papurau enwebu: disgrifiadau

Ychwanegu “Wales”, “Welsh”, “Cymru” neu “Cymreig”

Papurau enwebu: datganiadau aelodaeth plaid

Ffurflenni cyfeiriad cartref

Penderfyniadau ynglŷn â dilysrwydd papurau enwebu

Enwebu mewn mwy nag un ward etholiadol

Ymgeiswyr yn tynnu’n ôl

Cyhoeddi datganiad o’r personau a enwebwyd

Defnyddio enwau a ddefnyddir yn gyffredin yn y datganiad o’r personau a enwebwyd

Enwau sydd yr un fath neu’n debyg

Cywiro mân wallau mewn papurau enwebu neu ffurflenni cyfeiriad cartref

Archwilio papurau enwebu

Archwilio ffurflenni cyfeiriad cartref

Gohirio trafodion enwebu os ceir terfysg

Penderfynu a oes gornest yn yr etholiad a datgan y canlyniad os nad oes gornest

Y bleidlais i’w chynnal drwy bleidlais gudd

Y papurau pleidleisio

Rhestr rhifau cyfatebol

Y marc swyddogol

Gwahardd datgelu pleidlais

Defnyddio ysgolion ac ystafelloedd cyhoeddus

Hysbysiad y bleidlais

Papurau pleidleisio post

Darparu gorsafoedd pleidleisio

Penodi swyddogion llywyddu a chlercod

Dyroddi cardiau pleidleisio swyddogol

Cyfarpar gorsafoedd pleidleisio

Penodi asiantau pleidleisio ac asiantau cyfrif

Asiantau pleidleisio ac asiantau cyfrif: darpariaeth atodol

Hysbysu’r gofyniad cyfrinachedd

Dychwelyd papurau pleidleisio post

Derbyn i’r orsaf bleidleisio

Cadw trefn yn yr orsaf

Selio blychau pleidleisio

Cwestiynau y caniateir eu gofyn i bleidleiswyr

Herio pleidleisiwr

Gweithdrefn pleidleisio

Pleidleiswyr sydd ag anabledd neu sy’n methu darllen: marcio pleidleisiau gan y swyddog llywyddu

Pleidleiswyr sydd ag anabledd neu sy’n methu darllen: cymorth cymdeithion

Pleidleisio gyda chymorth cydymaith: darpariaeth atodol

Papurau pleidleisio a dendrwyd: yr amgylchiadau lle maent ar gael

Dyletswyddau swyddogion llywyddu mewn perthynas â phapurau pleidleisio a dendrwyd

Papurau pleidleisio a ddifethwyd

Cywiro gwallau ar ddiwrnod y bleidlais

Gohirio’r bleidlais os ceir terfysg

Y weithdrefn wrth gau’r bleidlais

Trosolwg o’r rheolau a dehongli

Presenoldeb mewn trafodion o dan y Rhan hon

Dyletswyddau rhagarweiniol a chyffredinol pan y swyddog canlyniadau cydlynol yw’r swyddog canlyniadau

Gwahanu papurau pleidleisio etc. pan y swyddog canlyniadau cydlynol yw’r swyddog canlyniadau

Dyletswyddau rhagarweiniol a chyffredinol pan nad y swyddog canlyniadau cydlynol yw’r swyddog canlyniadau

Agor cynwysyddion etc. pan nad y swyddog canlyniadau cydlynol yw’r swyddog canlyniadau

Darpariaeth bellach ynghylch papurau pleidleisio post

Y cyfrif: cyffredinol

Y cyfrif: papurau pleidleisio a wrthodwyd

Ailgyfrif

Pleidleisiau cyfartal

Penderfynu ar bapurau pleidleisio

Datgan y canlyniad

Selio papurau pleidleisio mewn etholiadau lle ceir gornest

Danfon dogfennau i’r swyddog cofrestru mewn etholiadau lle ceir gornest

Dangos etc. dogfennau

Gorchmynion i ddangos etc. dogfennau: darpariaeth atodol

Cadw a dinistrio dogfennau a anfonwyd at y swyddog cofrestru

Dinistrio ffurflenni cyfeiriad cartref gan y swyddog canlyniadau

Diddymu pleidlais neu roi’r gorau iddi ar ôl i ymgeisydd farw

ATODIADAU — Nodyn: Caniateir i’r ffurflenni a geir yn yr Atodiadau hyn gael eu haddasu i’r graddau y bo’r amgylchiadau’n gofyn.

Trefniadau cyfrif y pleidleisiau

Presenoldeb wrth i’r pleidleisiau gael eu cyfrif

Y cyfrif: camau

Y cyfrif: cyffredinol

Y cyfrif: papurau pleidleisio a wrthodwyd

Dehongli

Cyfrif pleidleisiau dewis cyntaf

Pennu’r cwota

Dychwelyd cynghorwyr

Trosglwyddiadau pan fo’r pleidleisiau dewis cyntaf uwchlaw’r cwota

Trosglwyddiadau eraill pan fo’r pleidleisiau uwchlaw’r cwota

Amgylchiadau pan na throsglwyddir pleidleisiau o dan reol 60J neu 60K

Trefn trosglwyddiadau o dan reolau 60J a 60K

Trosglwyddiadau o dan reolau 60J a 60K: darpariaeth atodol

Eithrio ymgeiswyr a throsglwyddo papurau pleidleisio dewis cyntaf

Trosglwyddo papurau pleidleisio eraill ymgeiswyr a eithriwyd

Y drefn eithrio

Eithrio ymgeiswyr: darpariaeth atodol

Llenwi swyddi gwag olaf

Ailgyfrif

Trefn ethol yr ymgeiswyr

Penderfyniadau ar bapurau pleidleisio

Datgan y canlyniad mewn etholiad lle ceir gornest

Trosolwg o’r rheolau a dehongli

Presenoldeb mewn trafodion o dan y Rhan hon

Dyletswyddau rhagarweiniol a chyffredinol pan y swyddog canlyniadau cydlynol yw’r swyddog canlyniadau

Gwahanu papurau pleidleisio etc. pan y swyddog canlyniadau cydlynol yw’r swyddog canlyniadau

Dyletswyddau rhagarweiniol a chyffredinol pan nad y swyddog canlyniadau cydlynol yw’r swyddog canlyniadau

Agor cynwysyddion etc. pan nad y swyddog canlyniadau cydlynol yw’r swyddog canlyniadau

Darpariaeth bellach ynghylch papurau pleidleisio post

Y cyfrif: cyffredinol

Y cyfrif: papurau pleidleisio a wrthodwyd

Cymhwyso a dehongli

Cyfrif pleidleisiau dewis cyntaf

Pennu’r cwota

Dychwelyd cynghorwyr

Trosglwyddiadau pan fo’r pleidleisiau dewis cyntaf uwchlaw’r cwota

Trosglwyddiadau eraill pan fo’r pleidleisiau uwchlaw’r cwota

Amgylchiadau pan na throsglwyddir pleidleisiau o dan reol 64N neu 64O

Trefn trosglwyddiadau o dan reolau 64N a 64O

Trosglwyddiadau o dan reolau 64N a 64O: darpariaeth atodol

Eithrio ymgeiswyr a throsglwyddo papurau pleidleisio dewis cyntaf

Trosglwyddo papurau pleidleisio eraill ymgeiswyr a eithriwyd

Y drefn eithrio

Eithrio ymgeiswyr: darpariaeth atodol

Llenwi swyddi gwag olaf

Ailgyfrif

Trefn ethol yr ymgeiswyr

Penderfyniadau ar bapurau pleidleisio

Datgan y canlyniad mewn etholiad lle ceir gornest