Νόμοι — ΦΕΚ A' 129/2021

Type Νόμος

Publication 2021-07-23

Τελευταία ενημέρωση 2021-07-22

State In force

Source ΦΕΚ

articles 333

Οι παραγωγοί των πλαστικών σακουλών μεταφοράς υποχρεούνται να διαθέτουν στην αγορά τις πλαστικές σακούλες μεταφοράς με σήμανση, η οποία φέρει τον τόπο και την ημερομηνία παραγωγής, καθώς και τον αριθμό του Εθνικού Μητρώου Παραγωγού (ΕΜΠΑ), με ευκρινή τρόπο, ήτοι με χαρακτήρες μεγέθους τουλάχιστον 1,2 χιλιοστών και σε εμφανή θέση στο σώμα της πλαστικής σακούλας.

Επιβάλλεται στους καταναλωτές η καταβολή περιβαλλοντικού τέλους ανά τεμάχιο πλαστικής σακούλας μεταφοράς ανεξαρτήτως πάχους τοιχώματος, με εξαίρεση τις βιοαποδομήσιμες (ή βιοαποικοδομήσιμες) και λιπασματοποιήσιμες πλαστικές σακούλες μεταφοράς της παρ. 15 του άρθρου 77. Το τέλος ορίζεται στο ποσό των επτά (7) λεπτών. Το ποσό του περιβαλλοντικού τέλους αναγράφεται με τρόπο διακριτό και ευανάγνωστο στα παραστατικά πώλησης προ του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (Φ.Π.Α.). Το περιβαλλοντικό τέλος έχει ανταποδοτικό χαρακτήρα και τα έσοδα από αυτό αποτελούν δημόσιο έσοδο, το οποίο εισπράττεται από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.) και στη συνέχεια αποδίδεται υπέρ του Ε.Ο.ΑΝ.. Αρμόδια για τον έλεγχο της ορθής απόδοσης του περιβαλλοντικού τέλους είναι αποκλειστικά η φορολογική διοίκηση. Η δήλωση απόδοσης περιβαλλοντικού τέλους πλαστικής σακούλας σύμφωνα με την απόφαση της παρ. 2 του άρθρου 92, υποβάλλεται από τα υπόχρεα πρόσωπα στη φορολογική διοίκηση κάθε τρίμηνο, έως την τελευταία ημέρα του μήνα που ακολουθεί την περίοδο στην οποία αφορά. Σε περιπτώσεις ανωτέρας βίας, που επηρεάζουν τη λειτουργία της φορολογικής διοίκησης ή σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών ή άλλων αντίστοιχων εξαιρετικών και δυσμενών συμβάντων που επηρεάζουν φορολογούμενους, με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, μπορεί να ορίζεται διαφορετική προθεσμία για την υποβολή της δήλωσης απόδοσης ή να χορηγείται παράταση της προθεσμίας για την υποβολή της δήλωσης αυτής, καθώς και διαφορετική προθεσμία καταβολής του τέλους.

Για την εφαρμογή του παρόντος ισχύουν τα προβλεπόμενα στην απόφαση της παρ. 3 του άρθρου 92, η οποία εκδίδεται μετά από εισήγηση του Ε.Ο.ΑΝ.. Μέχρι την έκδοση της ως άνω κοινής απόφασης διατηρείται σε ισχύ η υπ’ αρ. 180036/952/10.8.2017 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Ανάπτυξης, Οικονομικών, Περιβάλλοντος και Ενέργειας και του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (Β’ 2812).

Στο τέλος του Παραρτήματος του ν. 4174/2013 (Α’ 170), προστίθεται η φράση: «περιβαλλοντικό τέλος».

Άρθρο 80

Μέτρα για τα πλαστικά μπουκάλια με ετικέτα από πολυβινυλοχλωρίδιο (PVC) (Παρ. 1 του άρθρου 4 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχει τροποποιηθεί με την παρ. 3 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/852)

Από την 1η Ιουνίου 2022, οι παραγωγοί και οι εισαγωγείς συσκευασιών προϊόντων, μέρος της συσκευασίας των οποίων περιέχει πολυβινυλοχλωρίδιο (PVC), απαγορεύεται να θέτουν είτε επί της ίδιας της συσκευασίας είτε στην ετικέτα αυτής, σήμανση περί δυνατότητας ανακύκλωσης της συσκευασίας.

α) Από την 1η Ιουνίου 2022 επιβάλλεται τέλος ανακύκλωσης για τα προϊόντα, η συσκευασία των οποίων περιέχει πολυβινυλοχλωρίδιο (PVC), κατά την πώλησή τους σε κάθε νόμιμο σημείο πώλησης. Η καταβολή του τέλους επιβάλλεται στους καταναλωτές ανά τεμάχιο προϊόντος.

β) Το τέλος ανακύκλωσης του παρόντος ορίζεται σε

οκτώ (8) λεπτά. Το ποσό του τέλους αναγράφεται με τρόπο διακριτό και ευανάγνωστο στα παραστατικά πώλησης προ του Φ.Π.Α. και αποτυπώνεται στα λογιστικά αρχεία που υποχρεούνται να τηρούν οι επιχειρήσεις που πωλούν τα εν λόγω προϊόντα. Οι εν λόγω επιχειρήσεις υποχρεούνται να αναγράφουν στα σημεία πώλησης των προϊόντων της περ. α’ σε εμφανές σημείο για τον καταναλωτή, ότι τα προϊόντα αυτά υπόκεινται σε τέλος, με αναγραφή του ποσού του τέλους.

γ) Το τέλος έχει ανταποδοτικό χαρακτήρα και τα έσοδα

από αυτό αποτελούν δημόσια έσοδα, τα οποία εισπράττονται από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.) και αποδίδονται στον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.) με σκοπό να διατίθενται αποκλειστικά για τη χρηματοδότηση δράσεων ανακύκλωσης.

δ) Για την απόδοση του τέλους υποβάλλεται δήλωση

απόδοσης του τέλους σύμφωνα με την απόφαση της παρ. 4 του άρθρου 92, από τις επιχειρήσεις που πωλούν τα προϊόντα της περ. α’ στη φορολογική διοίκηση κάθε τρίμηνο, έως την τελευταία ημέρα του μήνα που ακολουθεί την περίοδο στην οποία αφορά.

ε) Για την εφαρμογή του παρόντος ισχύουν τα προβλεπόμενα στην απόφαση της παρ. 5 του άρθρου 92,

η οποία εκδίδεται μετά από εισήγηση του Ε.Ο.ΑΝ.. Η έκδοση της απόφασης του πρώτου εδαφίου δεν αποτελεί προϋπόθεση για την εφαρμογή του παρόντος.

Άρθρο 81

Επαναχρησιμοποίηση (Άρθρο 5 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχει αντικατασταθεί με την παρ. 4 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/852)

Οι παραγωγοί συσκευασίας, εφόσον διαθέτουν στην αγορά επαναχρησιμοποιήσιμες συσκευασίες, υποχρεούνται να δηλώνουν ετησίως στον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.), μέσω του Εθνικού Μητρώου Παραγωγών (ΕΜΠΑ) και ειδικότερα εντός της προθεσμίας που τίθεται με την υπό στοιχεία οικ.181504/2016 απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας (Β’ 2454), όπως εκάστοτε ισχύει, ανά υλικό συσκευασίας, όπως πλαστικό, ξύλο, σιδηρούχο μέταλλο, αλουμίνιο, γυαλί, χαρτί, χαρτόνι, τα στοιχεία που προβλέπονται στην απόφαση της Επιτροπής 2005/270/ΕΚ «για τον καθορισμό των πινάκων του συστήματος βάσεων δεδομένων, σύμφωνα με την Οδηγία 94/62/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας» (L 86).

Η διάθεση στην αγορά επαναχρησιμοποιήσιμων συσκευασιών κατά την έννοια της παρ. 1 πιστοποιείται με κατάλληλο σύστημα διασφάλισης των διεργασιών επαναχρησιμοποίησης των συσκευασιών, σύμφωνα με το πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ 13429.

Στους στόχους της παρ. 1 του άρθρου 82 λαμβάνεται υπόψη το μέσο μερίδιο, κατά τα τρία (3) προηγούμενα έτη, των επαναχρησιμοποιήσιμων συσκευασιών προς πώληση που διατέθηκαν στην αγορά για πρώτη φορά και επαναχρησιμοποιήθηκαν, ως μέρος ενός συστήματος για την επαναχρησιμοποίηση των συσκευασιών, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 5 της Οδηγίας (EK) 94/62 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 20ής Δεκεμβρίου 1994 για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας (L 365). Για τον υπολογισμό του προσαρμοσμένου επιπέδου των στόχων λαμβάνονται υπόψη όχι περισσότερες από πέντε (5) ποσοστιαίες μονάδες του μεριδίου αυτού.

Κατά τον υπολογισμό των στόχων της παρ. 1 του άρθρου 82 λαμβάνεται υπόψη η ποσότητα των ξύλινων συσκευασιών που επισκευάζονται για επαναχρησιμοποίηση.

Άρθρο 82

Ανάκτηση και ανακύκλωση (Άρθρο 6 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχει τροποποιηθεί με την παρ. 5 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/852)

Τίθενται οι ακόλουθοι ποσοτικοί στόχοι ανακύκλωσης:

α) η ανάκτηση ή αποτέφρωση σε εγκαταστάσεις αποτέφρωσης αποβλήτων με ανάκτηση ενέργειας ανέρχεται

σε τουλάχιστον εξήντα τοις εκατό (60%) κατά βάρος των αποβλήτων συσκευασίας και η ανακύκλωση ανέρχεται σε πενήντα πέντε τοις εκατό (55%) τουλάχιστον έως ογδόντα τοις εκατό (80%) κατά μέγιστο, κατά βάρος των αποβλήτων συσκευασίας,

β) οι ελάχιστοι στόχοι ανακύκλωσης για υλικά που περιέχονται σε απόβλητα συσκευασίας είναι οι ακόλουθοι:

βα) εξήντα τοις εκατό (60%), κατά βάρος, για το γυαλί,

ββ) εξήντα τοις εκατό (60%), κατά βάρος, για το χαρτί

και το χαρτόνι,

βγ) πενήντα τοις εκατό (50%), κατά βάρος, για τα μέταλλα,

βδ) είκοσι δύο κόμμα πέντε τοις εκατό (22,5%), κατά

βάρος, για τα πλαστικά, λαμβάνοντας αποκλειστικά υπόψη υλικά που ανακυκλώνονται εκ νέου σε πλαστικά,

βε) δέκα πέντε τοις εκατό (15%), κατά βάρος, για το

ξύλο,

γ) το αργότερο έως την 31η Δεκεμβρίου 2025, ανακυκλώνεται τουλάχιστον το εξήντα πέντε τοις εκατό (65%)

κατά βάρος του συνόλου των αποβλήτων συσκευασίας,

δ) το αργότερο έως την 31η Δεκεμβρίου 2025 καλύπτονται οι κάτωθι ελάχιστοι στόχοι κατά βάρος για

ανακύκλωση στα ακόλουθα υλικά που περιέχονται στα απόβλητα συσκευασίας:

δα) το πενήντα τοις εκατό (50%) των πλαστικών,

δβ) το είκοσι πέντε τοις εκατό (25%) του ξύλου,

δγ) το εβδομήντα τοις εκατό (70%) των σιδηρούχων

μετάλλων,

δδ) το πενήντα τοις εκατό (50%) του αλουμινίου,

δε) το εβδομήντα τοις εκατό (70%) του γυαλιού,

δστ) το εβδομήντα πέντε τοις εκατό (75%) του χαρτιού

και χαρτονιού,

ε) το αργότερο έως την 31η Δεκεμβρίου 2030, ανακυκλώνεται τουλάχιστον το εβδομήντα τοις εκατό (70%)

κατά βάρος του συνόλου των αποβλήτων συσκευασίας,

στ) το αργότερο έως την 31η Δεκεμβρίου 2030, καλύπτονται οι κάτωθι ελάχιστοι στόχοι κατά βάρος για

ανακύκλωση, όσον αφορά τα ακόλουθα συγκεκριμένα υλικά που περιέχονται στα απόβλητα συσκευασίας:

στα) το πενήντα πέντε τοις εκατό (55%) των πλαστικών,

στβ) το τριάντα τοις εκατό (30%) του ξύλου,

στγ) το ογδόντα τοις εκατό (80%) των σιδηρούχων

μετάλλων,

στδ) το εξήντα τοις εκατό (60%) του αλουμινίου,

στε) το εβδομήντα πέντε τοις εκατό (75%) του γυαλιού,

στστ) το ογδόντα πέντε τοις εκατό (85%) του χαρτιού και χαρτονιού.

Ο Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.) παρακολουθεί την πορεία υλοποίησης των στόχων ανακύκλωσης των αποβλήτων συσκευασιών και θέτει τους κατάλληλους όρους και προϋποθέσεις κατά την έγκριση, τροποποίηση ή ανανέωση των επιχειρησιακών σχεδίων των Συστημάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΕΔ). Για τον σκοπό αυτόν ο Ε.Ο.ΑΝ. εισηγείται στον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας τη λήψη των αναγκαίων μέτρων.

Τα μέτρα και οι στόχοι που αναφέρονται στις παρ. 1 και 2 δημοσιεύονται από τον Ε.Ο.ΑΝ. και αποτελούν αντικείμενο ενημερωτικής εκστρατείας προς το ευρύ κοινό και τους οικονομικούς παράγοντες.

Οι φορείς ΣΕΔ αποβλήτων συσκευασίας υποχρεούνται στην επίτευξη κατ’ ελάχιστον των ποσοτικών στόχων μπορεί να ορίζει υψηλότερους στόχους στην απόφαση έγκρισης, προκειμένου να διασφαλίζεται η επίτευξη των εθνικών στόχων.

Άρθρο 83

Κανόνες σχετικά με τον υπολογισμό της επίτευξης των στόχων (Άρθρο 6α της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχει προστεθεί με την παρ. 6 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/852)

Για να εκτιμηθεί ο βαθμός επίτευξης των στόχων της παρ. 1 του άρθρου 82, υπολογίζεται το βάρος των αποβλήτων συσκευασίας που παράγονται εντός της Ελληνικής Επικράτειας και ανακυκλώνονται σε ένα δεδομένο ημερολογιακό έτος, ως ακολούθως:

α) το βάρος των αποβλήτων που παράγονται εντός

της Ελληνικής Επικράτειας θεωρείται ότι ισούται με το βάρος των συσκευασιών που διατίθεται στην ελληνική αγορά κατά τη διάρκεια του ιδίου έτους,

β) το βάρος των αποβλήτων συσκευασίας που ανακυκλώθηκαν υπολογίζεται ως το βάρος των συσκευασιών

που έχουν καταστεί απόβλητα και που, αφού υποβλήθηκαν σε όλες τις αναγκαίες εργασίες ελέγχου και διαλογής και σε άλλες προπαρασκευαστικές εργασίες για την απομάκρυνση των αποβλήτων υλικών που δεν αποτελούν αντικείμενο της επακόλουθης επανεπεξεργασίας και για την εξασφάλιση υψηλής ποιότητας ανακύκλωσης, εισέρχονται σε εργασία ανακύκλωσης, μέσω της οποίας τα απόβλητα υλικά μετατρέπονται σε προϊόντα, υλικά ή ουσίες.

Για τους σκοπούς της περ. α’ της παρ. 1, το βάρος των ανακυκλωμένων αποβλήτων συσκευασίας μετράται κατά την είσοδο των αποβλήτων στην εργασία ανακύκλωσης. Κατά παρέκκλιση από το πρώτο εδάφιο, το βάρος των ανακυκλωμένων αποβλήτων συσκευασίας μετράται στην έξοδο οποιωνδήποτε εργασιών διαλογής, υπό την προϋπόθεση ότι:

α) τα εν λόγω εξερχόμενα απόβλητα υποβάλλονται

στη συνέχεια σε ανακύκλωση,

β) το βάρος των υλικών ή ουσιών που αφαιρούνται

μέσω περαιτέρω εργασιών, οι οποίες προηγούνται της εργασίας ανακύκλωσης και δεν ανακυκλώνονται στη συνέχεια, δεν περιλαμβάνεται στο βάρος των αποβλήτων που αναφέρονται ως ανακυκλωμένα.

Ο Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.) θεσπίζει σύστημα ποιοτικού ελέγχου και ιχνηλασιμότητας των αποβλήτων συσκευασίας για να εξασφαλισθεί ότι τηρούνται οι όροι που προβλέπονται στην περ. α) της παρ. 1 και στις περ. α) και β) της παρ. 2. Για να εξασφαλιστούν η αξιοπιστία και η ακρίβεια των στοιχείων που συλλέγονται σχετικά με τα ανακυκλωμένα απόβλητα συσκευασίας, το σύστημα μπορεί να αποτελείται από ηλεκτρονικά Μητρώα που δημιουργούνται σύμφωνα με το άρθρο 53 ή άλλα αντίστοιχα Μητρώα, από τεχνικές προδιαγραφές για τις απαιτήσεις ποιότητας των αποβλήτων μετά τη διαλογή ή από τα μέσα ποσοστά απωλειών για τα απόβλητα που έχουν υποβληθεί σε διαλογή για διάφορα είδη αποβλήτων και πρακτικές διαχείρισης αποβλήτων, αντιστοίχως. Τα μέσα ποσοστά απωλειών χρησιμοποιούνται μόνο σε περιπτώσεις στις οποίες δεν είναι δυνατόν να εξασφαλιστούν με άλλον τρόπο αξιόπιστα στοιχεία και υπολογίζονται βάσει των κανόνων υπολογισμού που καθορίζονται στην κατ’ εξουσιοδότηση πράξη, η οποία εκδίδεται σύμφωνα με την παρ. 10 του άρθρου 11α της Οδηγίας (ΕΚ) 2008/98 (L 312).

Προκειμένου να υπολογισθεί, αν έχουν επιτευχθεί οι στόχοι που ορίζονται στην παρ. 1 του άρθρου 82, η ποσότητα βιοαποδομήσιμων αποβλήτων συσκευασίας που υφίσταται αναερόβια ή αερόβια επεξεργασία λογίζεται ως ανακυκλωμένη, όταν η εν λόγω επεξεργασία παράγει λίπασμα, χώνευμα ή άλλο υλικό με παρεμφερή ποσότητα ανακυκλωμένου περιεχομένου σε σχέση με την εισροή, το οποίο πρόκειται να χρησιμοποιηθεί ως ανακυκλωμένο προϊόν, υλικό ή ουσία. Όταν το προϊόν χρησιμοποιείται στο έδαφος, αυτό υπολογίζεται ως ανακυκλωμένο, μόνο αν αυτή η χρήση αποφέρει όφελος για τη γεωργία ή οικολογική βελτίωση.

Η ποσότητα υλικών αποβλήτων συσκευασίας που παύουν να είναι απόβλητα ως αποτέλεσμα προπαρασκευαστικής εργασίας πριν υποβληθούν σε επανεπεξεργασία, λογίζεται ως ανακυκλωμένη ποσότητα, υπό την προϋπόθεση ότι τα υλικά αυτά προορίζονται να μετατραπούν με επακόλουθη επανεπεξεργασία σε προϊόντα, υλικά ή ουσίες που χρησιμοποιούνται είτε για τον αρχικό είτε για άλλον σκοπό. Κατ’ εξαίρεση, τα υλικά από αποχαρακτηρισμένα απόβλητα που πρόκειται να χρησιμοποιηθούν ως καύσιμα ή ως άλλο μέσο παραγωγής ενέργειας ή για αποτέφρωση, για επίχωση ή για διάθεση σε χώρο υγειονομικής ταφής, δεν λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό της επίτευξης των στόχων ανακύκλωσης.

Για να κριθεί κατά πόσον έχουν επιτευχθεί οι στόχοι που προβλέπονται στην παρ. 1 του άρθρου 82 λαμβάνεται υπόψη η ανακύκλωση των μετάλλων που διαχωρίζονται μετά την αποτέφρωση αποβλήτων, κατ’ αναλογία του μεριδίου των αποβλήτων συσκευασίας που αποτεφρώνονται, με την προϋπόθεση ότι τα ανακυκλωμένα μέταλλα πληρούν συγκεκριμένα ποιοτικά κριτήρια, τα οποία προσδιορίζονται στην εκτελεστική πράξη που εκδίδεται δυνάμει της Εκτελεστικής Απόφασης (ΕΕ) 2019/1004.

Απόβλητα συσκευασίας που αποστέλλονται σε άλλο κράτος μέλος για ανακύκλωση, προσμετρώνται στην επίτευξη των στόχων που ορίζονται στην παρ. 1 του άρθρου 82, εφόσον η συλλογή των εν λόγω αποβλήτων συσκευασίας πραγματοποιήθηκε εντός της Ελληνικής Επικράτειας.

Τα απόβλητα συσκευασίας, των οποίων η συλλογή πραγματοποιήθηκε εντός της Ελληνικής Επικράτειας και τα οποία εξάγονται σε κράτος εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.), προσμετρώνται στην επίτευξη των στόχων που καθορίζονται στην παρ. 1 του άρθρου 82, μόνο εάν τηρούνται οι απαιτήσεις της παρ. 3 και αν, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) 1013/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 2006, για τις μεταφορές αποβλήτων (L 190), ο εξαγωγέας μπορεί της Ε.Ε. διενεργείται υπό ισοδύναμες συνθήκες με αυτές που επιβάλλει η ενωσιακή νομοθεσία.

Για τον υπολογισμό, την επαλήθευση της επίτευξης των στόχων και την υποβολή των στοιχείων του παρόντος, όπως και τον μορφότυπο για την υποβολή στοιχείων, εφαρμόζεται η απόφαση 2005/270/ΕΚ της Επιτροπής, της 22ας Μαρτίου 2005, «για τον καθορισμό των πινάκων του συστήματος βάσεων δεδομένων σύμφωνα με την οδηγία 94/62/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας» (L 86).

Άρθρο 84

Πρόγραμμα Διευρυμένης Ευθύνης Παραγωγού συσκευασιών (Άρθρο 7 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχει αντικατασταθεί με την παρ. 8 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/852)

Με το παρόν θεσπίζεται Πρόγραμμα Διευρυμένης Ευθύνης Παραγωγού (ΠΔΕΠ) για τις συσκευασίες.

Ως υπόχρεοι οργάνωσης και λειτουργίας των Συστημάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΕΔ), εφεξής «υπόχρεοι παραγωγοί συσκευασίας», ορίζονται:

α) Τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που είναι εγκατεστημένα στην Ελλάδα, τα οποία κατ’ επάγγελμα:

αα) συσκευάζουν αγαθά ή αναθέτουν σε τρίτο τη

συσκευασία αγαθών για λογαριασμό τους ή εισάγουν συσκευασμένα αγαθά, ανεξάρτητα από τη χρησιμοποιούμενη τεχνική πώλησης, συμπεριλαμβανομένης της εξ αποστάσεως σύμβασης, όπως ορίζεται στην παρ. 1 του άρθρου 3 του ν. 2251/1994 (Α’ 191), με σκοπό τη διάθεσή τους στην ελληνική αγορά,

αβ) κατασκευάζουν ή εισάγουν συσκευασίες, οι οποίες

προορίζονται να γεμίζονται σε σημείο πώλησης, συμπεριλαμβανομένων των σακουλών μεταφοράς.

β) Τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που είναι εγκατεστημένα σε κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.) ή σε

τρίτη χώρα, τα οποία πωλούν κατ’ επάγγελμα στην Ελλάδα, απευθείας σε νοικοκυριά ή άλλους χρήστες πλην των νοικοκυριών, συσκευασίες ή/και συσκευασμένα αγαθά, μέσω συμβάσεων εξ αποστάσεως, όπως ορίζονται στην παρ. 1 του άρθρου 3 του ν. 2251/1994.

γ) Με την επιφύλαξη της περ. δ’, στην περίπτωση εισαγωγών αγαθών από τρίτα εδάφη ή τρίτες χώρες προς την

Ε.Ε. με τη χρήση ηλεκτρονικής διεπαφής, όπως πλατφόρμα, διαδικτυακή πύλη ή παρόμοια μέσα, ιδίως με χρήση εγκαταστάσεων παρόχων υπηρεσιών διεκπεραίωσης, η ευθύνη της εκπλήρωσης των υποχρεώσεων του παραγωγού που απορρέουν από ΠΔΕΠ βαρύνει τον φορολογικό αντιπρόσωπο, όπου αυτός προβλέπεται, σύμφωνα με τα οριζόμενα στον ν. 2859/2000 (Α’ 248).

δ) Στην περίπτωση εξ αποστάσεως πώλησης αγαθών

μέσω διαδικτυακής πλατφόρμας τα οποία εμπίπτουν σε ΠΔΕΠ, η υποχρέωση εκπλήρωσης των υποχρεώσεων του παραγωγού που απορρέουν από ΠΔΕΠ βαρύνει τη διαδικτυακή πλατφόρμα πώλησης, εκτός εάν ο πωλητής του αγαθού προσκομίζει στη διαδικτυακή πλατφόρμα πώλησης πιστοποιητικό εγγραφής στο Εθνικό Μητρώο Παραγωγού (ΕΜΠΑ). Η διαδικτυακή πλατφόρμα πώλησης, μεταξύ άλλων:

δα) συμβάλλεται με ΣΕΔ,

δβ) εγγράφεται στο ΕΜΠΑ,

δγ) καταβάλει χρηματοδοτική εισφορά, σύμφωνα με

τις προβλέψεις της σχετικής σύμβασης με το ΣΕΔ. Η εισφορά υπολογίζεται με βάση την ποσότητα, το είδος και την κατηγορία των προϊόντων, όπως εξειδικεύεται στο οικείο ΠΔΕΠ και διασφαλίζει ότι καλύπτονται όλα τα στοιχεία κόστους της περ. α’ της παρ. 3 του άρθρου 9.

Οι υπόχρεοι παραγωγοί συσκευασιών της παρ. 2 υποχρεούνται να σχεδιάσουν, να οργανώσουν και να λειτουργήσουν Συλλογικά Συστήματα Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΣΕΔ) ή να οργανώσουν Ατομικά Συστήματα Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΑΣΕΔ) για το σύνολο των συσκευασμένων προϊόντων ή συσκευασιών που διαθέτουν στην αγορά με σκοπό την επίτευξη των στόχων που τίθενται στο άρθρο 82. Για την οργάνωση και λειτουργία των ΣΕΔ του παρόντος εφαρμόζονται κατ’ αναλογία τα άρθρα 9 και 11 έως 15.

Οι χρηματικές εισφορές που καταβάλλονται από τους υπόχρεους παραγωγούς συσκευασιών της παρ. 2, για τη συμμόρφωσή τους με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το παρόν, προσδιορίζονται στο επιχειρησιακό σχέδιο που καταρτίζεται από τους φορείς ΣΣΕΔ και υποβάλλεται προς έγκριση στον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.), σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 13 και το Παράρτημα Ι του Μέρους Γ’.

Στόχος των ΣΕΔ συσκευασιών είναι η προώθηση της ανακύκλωσης υψηλής ποιότητας των αποβλήτων συσκευασίας μέσω της χωριστής συλλογής σε διακριτά ρεύματα για το χαρτί, τα μέταλλα, τα πλαστικά και το γυαλί σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 25. Η οργάνωση της χωριστής συλλογής των επιμέρους υλικών συσκευασίας, από γυαλί, πλαστικό, μέταλλα και χαρτί είναι υποχρεωτική σύμφωνα με τις προβλέψεις του οικείου Τοπικού Σχεδίου Διαχείρισης και του οικείου εγκεκριμένου Περιφερειακού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ).

Για την εφαρμογή της παρ. 14 του άρθρου 12 χρησιμοποιείται ο στόχος που έχει τεθεί στην απόφαση έγκρισης του ΣΣΕΔ και αναφέρεται στο σύνολο των αποβλήτων συσκευασίας. Για την εφαρμογή της παρ. 18 του άρθρου 12 χρησιμοποιούνται οι στόχοι που έχουν τεθεί στην απόφαση έγκρισης του ΣΣΕΔ και αναφέρονται στα επιμέρους ρεύματα υλικών που περιέχονται στις συσκευασίες. Η μη επίτευξη ενός εκ των στόχων του προηγούμενου εδαφίου επιφέρει την κατάπτωση της εγγύησης στο τέλους της πενταετούς έγκρισης του ΣΣΕΔ.

Άρθρο 85

Χρήση δευτερογενών πρώτων υλών στην παραγωγή συσκευασίας (Παρ. 4 του άρθρου 6 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχει αντικατασταθεί με την παρ. 3 του άρθρου 1 της Οδηγίας 2004/12/ΕΚ)

Από την 1η Ιανουαρίου 2025 οι πλαστικές σακούλες μεταφοράς περιέχουν υποχρεωτικά τουλάχιστον τριάντα πλαστικές σακούλες μεταφοράς. Το παραπάνω ποσοστό εφαρμόζεται και για κάθε παραγωγό μεμονωμένα, υπολογιζόμενο ως μέσος όρος για όλες τις πλαστικές σακούλες που διαθέτει στην αγορά.

Τα προϊόντα της παρ. 1 που διατίθενται στην αγορά φέρουν υποχρεωτικά εμφανή, ευανάγνωστη και ανεξίτηλη σήμανση επί των ίδιων των προϊόντων, σύμφωνα με τους κανόνες που ορίζονται στο πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 14021 ή με ισοδύναμους κανόνες.

Για τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις της παρ. 1, οι παραγωγοί των προϊόντων της παρ. 1 και τα φυσικά και νομικά πρόσωπα που εκτελούν εργασίες ανακύκλωσης υποχρεούνται να συμμορφώνονται με κατάλληλο σύστημα διασφάλισης ποιότητας των διεργασιών ανακύκλωσης και ιχνηλασιμότητας των ανακυκλωμένων πλαστικών, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) 282/2008 της Επιτροπής της 27ης Μαρτίου 2008 «για τα υλικά και αντικείμενα από ανακυκλωμένο πλαστικό τα οποία προορίζονται να έρθουν σε επαφή με τρόφιμα και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2023/2006» (L 86) και το πρότυπο ΕΛΟΤ EN 15343, οι προδιαγραφές του οποίου καθορίζονται με την απόφαση της παρ. 6 του άρθρου 92.

Από την 1η Ιανουαρίου 2023 οι φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, όπως ορίζονται στην περ. β’ της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α’ 143), απαγορεύεται να προμηθεύονται με οποιονδήποτε τρόπο πλαστικές σακούλες που δεν περιέχουν τουλάχιστον τριάντα τοις εκατό (30%) ανακυκλωμένο πλαστικό, με εξαίρεση τις πολύ λεπτές πλαστικές σακούλες μεταφοράς και τις βιοαποδομήσιμες ή βιοαποικοδομήσιμες/λιπασματοποιήσιμες πλαστικές σακούλες μεταφοράς. Η απαγόρευση της παρούσας δεν καταλαμβάνει τις δημόσιες συμβάσεις των οποίων η διαδικασία ανάθεσης έχει εκκινήσει πριν την 1η Ιανουαρίου 2023.

Άρθρο 86

Συστήματα επιστροφής, συλλογής και ανάκτησης (Άρθρο 7 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχει αντικατασταθεί με την παρ. 8 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/852)

Από τις 5.1.2023, οι υπόχρεοι, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 84, φορείς συσκευασίας ποτών από αλουμίνιο έως και ενάμιση (1,5) λίτρο, από γυαλί μιας χρήσης έως και τρία (3) λίτρα, καθώς και από πλαστικά προϊόντα μιας χρήσης σύμφωνα με το Μέρος ΣΤ’ του Παραρτήματος Ι του ν. 4736/2020 (Α’ 200), για την τήρηση της υποχρέωσης της παρ. 3 του άρθρου 84, οφείλουν να σχεδιάσουν, να εφαρμόσουν και να λειτουργήσουν Συλλογικά Συστήματα Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΣΕΔ) αποβλήτων συσκευασιών πανελλαδικής εμβέλειας, με σκοπό την εφαρμογή συστήματος επιστροφής εγγύησης για τις εν λόγω συσκευασίες, κατά την έννοια της παρ. 7 του άρθρου 77, προκειμένου να επιτύχουν τους ποσοτικούς στόχους χωριστής συλλογής, προετοιμασίας για επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση που προβλέπονται από τη νομοθεσία, ήτοι των στόχων του άρθρου 82 και της παρ. 1 του άρθρου 13 του ν. 4736/2020 αντίστοιχα. Για τους όρους και τις προϋποθέσεις εφαρμογής συστήματος επιστροφής εγγύησης για τις συσκευασίες του πρώτου εδαφίου εφαρμόζονται οι παρ. 4 έως 9 του άρθρου 13 του ν. 4736/2020 και η απόφαση της παρ. 7 του άρθρου 92. Υφιστάμενα κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος ή νέα εθελοντικά συστήματα επιστροφής εγγύησης που εφαρμόζονται για άλλες συσκευασίες πέραν των αναφερόμενων στο πρώτο εδάφιο, όπως για τις γυάλινες φιάλες, δηλώνονται υποχρεωτικά στον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.) από τους φορείς των συστημάτων, σύμφωνα με τη διαδικασία της παρ. 1 του άρθρου 81. 2.α) Οι φορείς της παρούσας υποχρεούνται να οργανώνουν τη χωριστή συλλογή των αποβλήτων συσκευασίας σε διακριτά ρεύματα σύμφωνα με τις απαιτήσεις της παρ. 5 του άρθρου 84, εντός των χώρων λειτουργίας τους. Ως φορέας λειτουργίας νοείται ο κάτοχος της αντίστοιχης άδειας λειτουργίας. Ειδικότερα υπόχρεοι να εφαρμόσουν τα αναφερόμενα στην παρούσα είναι:

αα) Οι φορείς λειτουργίας κινηματογράφων, θεάτρων,

συναυλιακών χώρων, αθλητικών εγκαταστάσεων, εμπορικών κέντρων, συνεδριακών κέντρων, κύριων ξενοδοχειακών καταλυμάτων κατά την έννοια του άρθρου 1 του ν. 4276/2014 (Α’ 155), εγκαταστάσεων εκπαίδευσης με την επιφύλαξη του άρθρου 27, πανεπιστημίων, νοσοκομείων και κλινικών, αεροδρομίων, λιμανιών, κεντρικών σιδηροδρομικών σταθμών, επιβατηγών - οχηματαγωγών πλοίων,

αβ) τα καταστήματα μαζικής εστίασης παρασκευής

και προσφοράς πλήρους γεύματος, κατά την έννοια της παρ. 5Δ του άρθρου 2 της υπ’ αρ. 47829/23.6.2017 απόφασης του Υπουργού Υγείας (Β’ 2161), με δυνατότητα άνω των εκατό (100) εξυπηρετούμενων ατόμων, όπως αυτή υπολογίζεται στην ανωτέρω υγειονομική διάταξη.

β) Ειδικώς τα κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα κατά

την έννοια του άρθρου 1 του ν. 4276/2014, που διαθέτουν τουλάχιστον εκατό (100) κλίνες, διασφαλίζουν τη δυνατότητα χωριστής συλλογής αποβλήτων συσκευασιών τουλάχιστον για τις πλαστικές συσκευασίες, σε κάθε δωμάτιο.

γ) Οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) α’ βαθμού οργανώνουν τη χωριστή συλλογή των αποβλήτων

συσκευασίας σε διακριτά ρεύματα, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της παρ. 5 του άρθρου 84, σε δημοτικές αθλητικές εγκαταστάσεις, παιδικές χαρές, βρεφονηπιακούς σταθμούς και άλλες δημοτικές εγκαταστάσεις συνάθροισης κοινού. Η χωριστή συλλογή πραγματοποιείται σε περιέκτες κατάλληλου μεγέθους ανάλογα με την περίπτωση, όπως μικρούς κάδους ανακύκλωσης εσωτερικού και εξωτερικού χώρου και γωνιές ανακύκλωσης.

δ) Η χωριστή συλλογή των περ. α’, β’ και γ’ πραγματοποιείται με περιέκτες ή κάδους ή γωνιές ανακύκλωσης

ή άλλα μέσα κατάλληλου μεγέθους, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του χώρου και την επισκεψιμότητά του, σύμφωνα με το παρόν εφαρμόζονται το άρθρο 26 και το Παράρτημα V του Μέρους Β’. Οι κοινόχρηστοι κάδοι ανακύκλωσης δεν καλύπτουν την ανωτέρω υποχρέωση.

ε) Οι φορείς των περ. α), β) και γ) υποχρεούνται να

εφαρμόσουν το αργότερο έως την 5η Ιανουαρίου 2022 τις ανωτέρω απαιτήσεις χωριστής συλλογής των αποβλήτων συσκευασιών. Οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού υποχρεούνται να εξασφαλίσουν διαθέσιμο δίκτυο χωριστής συλλογής των επιμέρους ρευμάτων αποβλήτων συσκευασίας, σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις για την εναλλακτική διαχείριση των δημοτικών αποβλήτων συσκευασιών του άρθρου 89, το κόστος, δε, της εναλλακτικής διαχείρισής τους βαρύνει τα οικεία Συστήματα Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΕΔ).

Η ανάκτηση αποβλήτων συσκευασίας από το ρεύμα των σύμμεικτων αστικών στερεών αποβλήτων, η οποία λαμβάνει χώρα στις Μονάδες Μηχανικής και Βιολογικής επεξεργασίας αποβλήτων (ΜΕΑ) δηλώνεται με ευθύνη των φορέων λειτουργίας των ΜΕΑ στον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.). Η μέθοδος προσδιορισμού των αποβλήτων συσκευασίας επί των ανακτημένων υλικών, ο τρόπος υποβολής και αξιολόγησης των στοιχείων και η συχνότητα υποβολής τους καθορίζονται με απόφαση του διοικητικού συμβουλίου του Ε.Ο.ΑΝ., η οποία εκδίδεται έως την 31η Δεκεμβρίου 2021.

Άρθρο 87

Όροι και προϋποθέσεις για τη διαχείριση των συσκευασιών (Άρθρα 9 και 11 και παρ. 1 του Παραρτήματος ΙΙ της Οδηγίας 94/62/ΕΚ)

Προκειμένου οι συσκευασίες να διακινηθούν στην αγορά, πληρούνται οι ακόλουθοι όροι και προϋποθέσεις, που αφορούν στη σύνθεση, καθώς και στην επαναχρησιμοποιήσιμη και αξιοποιήσιμη φύση των συσκευασιών: α. Ειδικές απαιτήσεις που αφορούν στην κατασκευή και τη σύνθεση συσκευασιών:

αα) Οι συσκευασίες κατασκευάζονται κατά τρόπο

ώστε ο όγκος και το βάρος των συσκευασιών να περιορίζεται στο ελάχιστο όριο που επαρκεί, προκειμένου να διατηρείται το αναγκαίο επίπεδο ασφαλείας, υγιεινής και αποδοχής για το συσκευασμένο προϊόν και για τον καταναλωτή.

αβ) Οι συσκευασίες σχεδιάζονται, κατασκευάζονται

και διατίθενται στο εμπόριο κατά τρόπο που να επιτρέπει την επαναχρησιμοποίηση ή την αξιοποίηση των αποβλήτων τους, συμπεριλαμβανομένης της ανακύκλωσής τους και να περιορίζει στο ελάχιστο τις επιπτώσεις τους στο περιβάλλον, όταν γίνεται διάθεση των αποβλήτων συσκευασίας ή των καταλοίπων από εργασίες διαχείρισης αποβλήτων συσκευασίας.

αγ) Οι συσκευασίες κατασκευάζονται κατά τρόπο ώστε

να προωθούνται στην αγορά προϊόντα με τις λιγότερες επιπτώσεις στο περιβάλλον και να χρησιμοποιούνται δευτερογενή υλικά και υλικά που δεν μειώνουν τις δυνατότητες αξιοποίησης.

αδ) Οι συσκευασίες σχεδιάζονται, κατασκευάζονται

και διατίθενται στο εμπόριο κατά τρόπο που να επιτρέπει την επαναχρησιμοποίηση ή την ανάκτησή τους, συμπεριλαμβανομένης της ανακύκλωσής τους, σύμφωνα με την ιεράρχηση των αποβλήτων, και να περιορίζει στο ελάχιστο τις επιπτώσεις τους στο περιβάλλον, όταν γίνεται διάθεση των αποβλήτων συσκευασίας ή των καταλοίπων από εργασίες διαχείρισης αποβλήτων συσκευασίας. β. Ειδικές απαιτήσεις που αφορούν στην επαναχρησιμοποιήσιμη φύση συσκευασιών:

βα) Οι φυσικές ιδιότητες και τα χαρακτηριστικά της

συσκευασίας επιτρέπουν έναν ορισμένο αριθμό διακινήσεων ή επαναλαμβανόμενης χρήσης υπό κανονικά προβλέψιμες συνθήκες χρήσης.

ββ) Η δυνατότητα κατεργασίας της χρησιμοποιημένης

συσκευασίας, ώστε να πληρούνται απαιτήσεις υγείας και ασφάλειας για το εργατικό δυναμικό.

βγ) Η τήρηση ειδικών απαιτήσεων για τις ανακτήσιμες

συσκευασίες, όταν οι συσκευασίες δεν χρησιμοποιούνται πλέον και επομένως καθίστανται απόβλητα.

βδ) Η χρησιμοποίηση καθαρών τεχνολογιών για την

επαναχρησιμοποίηση των αποβλήτων. γ. Ειδικές απαιτήσεις που αφορούν στην αξιοποιήσιμη φύση συσκευασιών:

γα) Συσκευασίες αξιοποιήσιμες υπό μορφή ανακύκλωσης υλικών.

Οι συσκευασίες κατασκευάζονται έτσι ώστε να επιτρέπουν την ανακύκλωση ορισμένου ποσοστού κατά βάρος των υλικών που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή προϊόντων τα οποία διατίθενται στην αγορά, σύμφωνα με τα εκάστοτε σχετικά ισχύοντα πρότυπα. Αυτό το ποσοστό μπορεί να ποικίλλει, ανάλογα με τον τύπο του υλικού που αποτελεί τη συσκευασία.

γβ) Συσκευασίες αξιοποιήσιμες υπό μορφή ανάκτησης

ενέργειας. Τα απόβλητα συσκευασίας που υπόκεινται σε κατεργασία, με σκοπό την ανάκτηση ενέργειας, έχουν ελάχιστη κατώτατη θερμογόνο τιμή που να επιτρέπει βελτιστοποίηση της ανάκτησης ενέργειας.

γγ) Συσκευασίες ανακτήσιμες υπό μορφή λιπασματοποίησης.

Τα απόβλητα συσκευασίας που υφίστανται κατεργασία με σκοπό τη λιπασματοποίηση είναι βιοαποδομήσιμα, κατά τρόπο που να μην εμποδίζει τη χωριστή συλλογή και τη διαδικασία ή δραστηριότητα λιπασματοποίησης στην οποία υποβάλλονται.

γδ) Βιοαποδομήσιμες συσκευασίες.

Τα βιοαποδομήσιμα απόβλητα συσκευασίας είναι τέτοια ώστε να μπορούν να αποσυντίθενται με φυσικό, χημικό, θερμικό ή βιολογικό τρόπο, έτσι ώστε το μεγαλύτερο μέρος του λιπάσματος που προκύπτει να αποσυντίθεται τελικώς σε διοξείδιο του άνθρακα, βιομάζα και νερό. Οι οξοδιασπώμενες πλαστικές συσκευασίες δεν θεωρούνται βιοαποδομήσιμες.

Ο Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.) σε συνεργασία με τον Ελληνικό Οργανισμό Τυποποίησης (ΕΛΟΤ) εφαρμόζει τα ενωσιακά πρότυπα, τα οποία καταρτίζει εθνικά πρότυπα, τα οποία αναφέρονται:

α) σε κριτήρια και μεθόδους για την ανάλυση του κύκλου ζωής των συσκευασιών,

β) σε μεθόδους για τη μέτρηση και την εξακρίβωση της

παρουσίας βαρέων μετάλλων και άλλων επικίνδυνων ουσιών στις συσκευασίες και της ελευθέρωσής τους στο περιβάλλον από συσκευασίες και απόβλητα συσκευασιών,

γ) σε κριτήρια για ένα ελάχιστο όριο ανακυκλωμένων

υλικών εμπεριεχομένων στις συσκευασίες, για κατάλληλους τύπους συσκευασιών,

δ) σε κριτήρια για μεθόδους ανακύκλωσης,

ε) σε κριτήρια για μεθόδους λιπασματοποίησης και για

παραγόμενα λιπάσματα,

στ) σε κριτήρια για τη σήμανση συσκευασιών.

Τα ανωτέρω πρότυπα μπορούν να καθίστανται υποχρεωτικά με την απόφαση της παρ. 8 του άρθρου 92.

Το άθροισμα των τιμών συγκέντρωσης μολύβδου, καδμίου, υδραργύρου και εξασθενούς χρωμίου στις συσκευασίες ή στα υλικά των συσκευασιών δεν υπερβαίνει τα εκατό (100) ppm κατά βάρος. Η ανωτέρω οριακή τιμή τροποποιείται με την απόφαση της παρ. 9 του άρθρου 92. Τα επίπεδα συγκέντρωσης που αναφέρονται στην παράγραφο αυτή δεν ισχύουν για συσκευασίες κατασκευασμένες εξ ολοκλήρου από μολυβδύαλο (κρύσταλλο), όπως ορίζεται στο π.δ. 511/1983 (Α’ 195). Σύμφωνα με την απόφαση της παρ. 3 του άρθρου 11 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 20ής Δεκεμβρίου 1994 για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας (L 365) καθορίζονται:

α) Οι προϋποθέσεις σύμφωνα με τις οποίες δεν εφαρμόζονται στα ανακυκλωμένα υλικά και στα κυκλώματα

προϊόντων που βρίσκονται σε κλειστή και ελεγχόμενη αλυσίδα, τα ως άνω επίπεδα συγκέντρωσης.

β) Οι τύποι συσκευασίας που ενδεχομένως απαλλάσσονται από κάποια από τις ως άνω καθορισθείσες οριακές τιμές επιπέδων συγκέντρωσης.

Άρθρο 88

Συστήματα πληροφόρησης και υποβολή στοιχείων (Άρθρο 12 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχει τροποποιηθεί με την παρ. 11 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/852)

Ο Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ) μεριμνά για τη δημιουργία βάσεων δεδομένων για τις συσκευασίες και τα απόβλητα των συσκευασιών.

Οι βάσεις δεδομένων της παρ. 1 περιλαμβάνουν τα στοιχεία που βασίζονται στο Παράρτημα V του Μέρους Γ’ και παρέχουν πληροφορίες ιδίως ως προς την έκταση, τα χαρακτηριστικά και την εξέλιξη των ροών των συσκευασιών και των αποβλήτων συσκευασίας, συμπεριλαμβανομένων των πληροφοριών για τον τοξικό ή επικίνδυνο χαρακτήρα των υλικών συσκευασίας και των συστατικών που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή τους.

Οι διαχειριστές συσκευασιών υποχρεούνται να παρέχουν στον Ε.Ο.ΑΝ. ακριβή και αξιόπιστα στοιχεία που αφορούν τον τομέα της δραστηριότητάς τους. Ο Ε.Ο.ΑΝ., λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην παροχή λεπτομερών δεδομένων, έχει δικαίωμα: α) ελέγχου της αξιοπιστίας των παρεχόμενων δεδομένων και β) συλλογής και επεξεργασίας περαιτέρω πληροφοριών, με την επιφύλαξη του βιομηχανικού και εμπορικού απορρήτου.

Ο Ε.Ο.ΑΝ. αποστέλλει τα συγκεντρωτικά στοιχεία για τις συσκευασίες, συνοδευόμενα από τις εκθέσεις της παρ. 6 στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, προκειμένου να διαβιβασθούν στη συνέχεια από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας υποβάλλει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για κάθε ημερολογιακό έτος τα στοιχεία που αφορούν την εφαρμογή της παρ. 1 του άρθρου 82 και τα στοιχεία που αφορούν τις επαναχρησιμοποιήσιμες συσκευασίες. Τα στοιχεία της παρούσας διαβιβάζονται ηλεκτρονικά, εντός δεκαοκτώ (18) μηνών από το τέλος του έτους αναφοράς για το οποίο συλλέχθηκαν, σύμφωνα με την εκτελεστική απόφαση 2019/665 της Επιτροπής, της 17ης Απριλίου 2019, «για την τροποποίηση της απόφασης 2005/270/ ΕΚ για τον καθορισμό των πινάκων του συστήματος βάσεων δεδομένων σύμφωνα με την Οδηγία 94/62/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας» (L 112).

Τα στοιχεία που υποβάλλονται σύμφωνα με την παρ. 5 συνοδεύονται από έκθεση ποιοτικού ελέγχου και έκθεση σχετικά με τα μέτρα των παρ. 3 και 8 του άρθρου 83, περιλαμβανομένων λεπτομερών πληροφοριών σχετικά με τα μέσα ποσοστά απωλειών, όπου αυτό έχει εφαρμογή. Το σύνολο των στοιχείων και εκθέσεων του παρόντος συλλέγεται και συντάσσεται από τον Ε.Ο.ΑΝ. και κατόπιν υποβάλλεται από τον Ε.Ο.ΑΝ. στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας για αποστολή στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Άρθρο 89

Όροι και προϋποθέσεις για την εναλλακτική διαχείριση των δημοτικών αποβλήτων συσκευασιών (Άρθρο 7 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχει αντικατασταθεί με την παρ. 8 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/852)

Η οργάνωση της εναλλακτικής διαχείρισης των δημοτικών αποβλήτων συσκευασιών πραγματοποιείται α) από τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) α’ βαθμού ή και β) από τους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού σε συνεργασία με τους Φορείς Συλλογικών Συστημάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΣΕΔ) αποβλήτων συσκευασιών ή και τους φορείς κοινωνικής αλληλέγγυας οικονομίας του άρθρου 3 του ν. 4430/2016 (Α’ 205), οι οποίοι δραστηριοποιούνται στα διοικητικά όρια της περιφερειακής ενότητας ή των όμορων Ο.Τ.Α., εφόσον υπάρχει έγγραφη συμφωνία αυτών με τους Ο.Τ.Α. α’βαθμού.

Για την οργάνωση της εναλλακτικής διαχείρισης των δημοτικών αποβλήτων συσκευασιών από τα ΣΣΕΔ καταρτίζονται πενταετείς συμβάσεις συνεργασίας με κοινωνικής αλληλέγγυας οικονομίας του άρθρου 3 του ν. 4430/2016, εφόσον υπάρχει σχετική απόφαση του Ο.Τ.Α. α’ βαθμού. Με τη σύμβαση καθορίζονται ιδίως:

αα) τα επιχειρησιακά σχέδια της εναλλακτικής διαχείρισης που περιλαμβάνουν ιδίως, τις εργασίες διαχείρισης

των αποβλήτων συσκευασιών, τις οποίες αναλαμβάνουν τα συμβαλλόμενα μέρη, τους ποσοτικούς στόχους, το χρονοδιάγραμμα επίτευξής τους και τις προδιαγραφές των ανακτώμενων υλικών, ββ) το πλαίσιο, οι όροι και τα κριτήρια υπολογισμού του ανταλλάγματος που καταβάλλεται από τον φορέα ΣΣΕΔ στους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού και στους φορείς κοινωνικής αλληλέγγυας οικονομίας. Το αντάλλαγμα συνίσταται στην παροχή εξοπλισμού ή και χρηματικού ανταλλάγματος. Το χρηματικό αντάλλαγμα δεν υπερβαίνει το αναγκαίο κόστος για την παροχή υπηρεσιών διαχείρισης αποβλήτων με τρόπο οικονομικά αποδοτικό, στο οποίο συνυπολογίζεται η μείωση των δαπανών των Ο.Τ.Α. α’ βαθμού λόγω της εναλλακτικής διαχείρισης των αποβλήτων συσκευασιών, γγ) τα μέτρα που λαμβάνονται και οι συνέπειες που επέρχονται στην περίπτωση αθέτησης των συμβατικών υποχρεώσεων των μερών.

Αν διαπιστώνεται αδυναμία συμφωνίας μεταξύ Ο.Τ.Α. α’ βαθμού και των φορέων ΣΣΕΔ για τους όρους σύναψης της σύμβασης συνεργασίας, το θέμα παραπέμπεται με μέριμνα ενός των ενδιαφερόμενων μερών στο Διοικητικό Συμβούλιο (Δ.Σ.) του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.) για συμβιβαστική επίλυση της διαφοράς. Τα μέρη δύνανται να αποδεχθούν τη συμβιβαστική λύση που προτείνεται για την επίλυση της διαφοράς. Η τήρηση της διαδικασίας αυτής αποτελεί υποχρεωτική προδικασία πριν την προσφυγή στα αρμόδια δικαστήρια.

Οι φορείς Ατομικών Συστημάτων Συλλογικής Διαχείρισης (ΑΣΕΔ) αποβλήτων συσκευασιών μπορούν επίσης να οργανώνουν την εναλλακτική διαχείριση δημοτικών αποβλήτων συσκευασιών που αφορά τη δραστηριότητά τους.

Το τελευταίο εδάφιο της παρ. 5 του άρθρου 84 εφαρμόζεται και για τις υποχρεώσεις των Ο.Τ.Α. α’ βαθμού που προκύπτουν από την εκτέλεση της σύμβασης συνεργασίας με φορέα ΣΣΕΔ. Οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για την ομαλή και αποδοτική λειτουργία της εναλλακτικής διαχείρισης. Τα μέτρα αυτά αναφέρονται κυρίως στην εφαρμογή συστημάτων επιστροφής και συλλογής των αποβλήτων συσκευασιών με υποχρεωτική τη συμμετοχή του καταναλωτή ή του τελικού χρήστη.

Άρθρο 90

Σήμανση συσκευασιών και σύστημα αναγνώρισης (Άρθρο 8 της Οδηγίας 94/62, όπως έχει τροποποιηθεί με την παρ. 4 του άρθρου 1 της Οδηγίας 2004/12/ΕΚ)

Οι συσκευασίες φέρουν την κατάλληλη σήμανση είτε επί της ίδιας της συσκευασίας, είτε στην ετικέτα. Η σήμανση προσδιορίζεται με την απόφαση της παρ. 11 του άρθρου 92 μετά από εισήγηση του Ε.Ο.ΑΝ.. Είναι ευδιάκριτη και ευανάγνωστη, καθώς και αρκούντως ανθεκτική και μακρόβια ακόμα και όταν ανοιχθεί η συσκευασία. Η νόμιμη χρήση της σήμανσης ελέγχεται από τον Ε.Ο.ΑΝ..

Για λόγους αναγνώρισης και κατάταξης η επιχείρηση που προβαίνει σε προμήθεια ή κατασκευή της συσκευασίας μπορεί να αναγράφει επί της συσκευασίας τη φύση των χρησιμοποιημένων υλικών συσκευασίας. Η αρίθμηση και οι συντομογραφίες, στις οποίες βασίζεται το σύστημα αναγνώρισης, περιλαμβάνονται στην απόφαση της Επιτροπής 97/129/ΕΚ της 28ης Ιανουαρίου 1997 «για τον καθορισμό συστήματος αναγνώρισης των υλικών συσκευασίας, σύμφωνα με την οδηγία 94/62/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασιών» (L 50).

Άρθρο 91

Διοικητικές κυρώσεις (Άρθρο 36 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροποποιηθεί με την παρ. 26 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)

Για τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) α’ βαθμού που δεν συνάπτουν σύμβαση με φορέα Συλλογικού Συστήματος Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΣΕΔ) επιβάλλεται πρόστιμο από χίλια (1.000) έως εκατό χιλιάδες (100.000) ευρώ, σύμφωνα με την απόφαση της παρ. 12 του άρθρου 92.

Για τους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού που παραβαίνουν τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την παρ. 2 του άρθρου 86 επιβάλλεται πρόστιμο ύψους επτάμισι (7,5) ευρώ ανά τόνο σύμμεικτων συλλεγέντων αποβλήτων.

Στον έμπορο που παραβαίνει τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στην κοινή απόφαση της παρ. 3 του άρθρου 79 επιβάλλεται πρόστιμο από διακόσια (200) μέχρι πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ.

Στον παραγωγό συσκευασιών που δεν συμμορφώνεται με τις παρ. 1 ή 2 του άρθρου 80 ή την παρ. 1 του άρθρου 79, επιβάλλεται πρόστιμο από πεντακόσια (500) έως εκατό χιλιάδες (100.000) ευρώ.

Στον παραγωγό συσκευασιών που παραβαίνει τις υποχρεώσεις του άρθρου 86, επιβάλλεται το πρόστιμο της παρ. 1 του άρθρου 69.

Στους παραγωγούς της παρ. 1 του άρθρου 85 που παραβαίνουν τις υποχρεώσεις των παρ. 1, 2 και 3 του άρθρου 85, επιβάλλεται πρόστιμο ύψους ένα τοις εκατό (1%) επί του ειδικού κύκλου εργασιών του προϊόντος που αφορά η παράβαση της τελευταίας χρήσης της επιχείρησης, με βάση τον κύκλο εργασιών της τελευταίας υποβληθείσας δήλωσης φορολογίας εισοδήματος.

Στις επιχειρήσεις των περ. α’ και β’ της παρ. 2 του άρθρου 86 που δεν συμμορφώνονται με τις ρυθμίσεις, επιβάλλεται πρόστιμο ύψους χιλίων (1.000) ευρώ ανά παράβαση. Σε περίπτωση υποτροπής για τις ως άνω παραβάσεις εντός τριετίας, τα ποσά των ανωτέρω επιβαλλόμενων προστίμων διπλασιάζονται. Σε περίπτωση επανειλημμένης υποτροπής εντός του ίδιου χρονικού διαστήματος τα ποσά των προστίμων τριπλασιάζονται. (100.000) ευρώ.

Για τους φορείς ΣΕΔ που δεν συμμορφώνονται με την παρ. 5 του άρθρου 78 επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με το δέκα τοις εκατό (10%) του ύψους των χρηματικών εισφορών του προηγούμενου έτους αναφοράς.

10.

Οι ανωτέρω κυρώσεις εφαρμόζονται επιπρόσθετα των προβλεπομένων στο άρθρο 69 και σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται σε αυτό. Ως προς την επιμέτρηση των κυρώσεων του παρόντος εφαρμόζονται τα κριτήρια της παρ. 11 του άρθρου 69, όπως εξειδικεύονται στο προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται κατ’ εφαρμογή αυτής της διάταξης.

Άρθρο 92

Εξουσιοδοτικές διατάξεις

Για την εφαρμογή της παρ. 3 του άρθρου 78, με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, μετά από γνώμη του Ε.Ο.ΑΝ., η οποία εκδίδεται εντός τριών (3) μηνών από την έναρξη ισχύος του παρόντος, καθορίζονται οι ελάχιστες επιμέρους κατηγορίες υλικών συσκευασίας. Με την ίδια απόφαση, καθορίζονται ελάχιστα υποχρεωτικά ποσοστά διαφοροποίησης των χρηματικών εισφορών ανά επιμέρους συσκευασία.

Για την εφαρμογή της παρ. 2 του άρθρου 79, με απόφαση του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημόσιων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.) καθορίζονται ο τύπος και το περιεχόμενο της δήλωσης απόδοσης του περιβαλλοντικού τέλους, καθώς και κάθε άλλη λεπτομέρεια για την επιβολή, είσπραξη και απόδοση του τέλους αυτού.

Για την εφαρμογή του άρθρου 79, με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Οικονομικών και Ανάπτυξης και Επενδύσεων και του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, η οποία εκδίδεται μετά από εισήγηση του Ε.Ο.ΑΝ.:

α) καθορίζονται: αα) οι πλαστικές σακούλες μεταφοράς, για τις οποίες δεν επιτρέπεται η δωρεάν διάθεση

ανάλογα με το είδος και το πάχος του τοιχώματός τους,

ββ) οι δράσεις ανταποδοτικού χαρακτήρα που χρηματοδοτούνται από τα περιβαλλοντικά τέλη, οι φορείς διαχείρισης και ο τρόπος διάθεσης των εσόδων από τα

περιβαλλοντικά τέλη, γγ) οι υποχρεώσεις των εμπόρων, των παραγωγών πλαστικών σακουλών μεταφοράς, των διακινητών και διανομέων πλαστικών σακουλών μεταφοράς για την εφαρμογή του άρθρου 79, δδ) τα σημεία πώλησης στα οποία εφαρμόζονται τα ως άνω μέτρα, εε) οι έλεγχοι και οι επιβαλλόμενες κυρώσεις για την παράβαση των μέτρων,

β) ρυθμίζεται κάθε άλλο θέμα σχετικό με τη διαχείριση

των πλαστικών σακουλών μεταφοράς για την εναρμόνιση της νομοθεσίας με την Οδηγία 2015/720/ΕΕ της 29ης Απριλίου 2015 για τη μείωση της κατανάλωσης λεπτών πλαστικών σακουλών μεταφοράς στην ΕΕ (L 115), όπως ο τρόπος παρακολούθησης και αξιολόγησης της εφαρμογής των μέτρων και η πρόβλεψη της δυνατότητας επιβολής πρόσθετων περιορισμών εμπορίας ή απαγόρευσης της εμπορίας,

γ) ρυθμίζονται θέματα σχετικά με τη σήμανση των σακουλών και την παροχή κινήτρων στους παραγωγούς βιοαποδομήσιμων και λιπασματοποιήσιμων πλαστικών σακουλών.

Με απόφαση του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε. καθορίζονται ο τύπος και το περιεχόμενο της δήλωσης απόδοσης του τέλους της περ. α’ της παρ. 2 του άρθρου 80, καθώς και κάθε άλλη λεπτομέρεια για την επιβολή, είσπραξη και απόδοση του τέλους αυτού.

Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, Ανάπτυξης και Επενδύσεων και Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η οποία εκδίδεται μετά από εισήγηση του Ε.Ο.ΑΝ., αναπροσαρμόζεται το ύψος του τέλους της περ. β’ της παρ. 2 του άρθρου 80.

Για τους σκοπούς της παρ. 3 του άρθρου 85, με κοινή απόφαση των Υπουργών Ανάπτυξης και Επενδύσεων και Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κατόπιν εισήγησης του πρότυπο ΕΛΟΤ EN 15343.

Για την εφαρμογή της παρ. 1 του άρθρου 86, με κοινή απόφαση των Υπουργών Ανάπτυξης και Επενδύσεων και Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η οποία εκδίδεται, κατόπιν εισήγησης του Ε.Ο.ΑΝ., εξειδικεύονται οι αρμοδιότητες και οι υποχρεώσεις όλων των εμπλεκομένων μερών και καθορίζονται: α) οι κατηγορίες των επιχειρήσεων λιανικής πώλησης που υπόκεινται στην υποχρέωση εξυπηρέτησης των καταναλωτών ως σημεία επιστροφής ή και οι κατάλληλοι χώροι που δύναται να αποτελέσουν σημεία επιστροφής,

β) η εξειδίκευση των τεχνικών χαρακτηριστικών των περιφερειακών κέντρων διαλογής φιαλών που εξαιρούνται

από την απαγόρευση της παρ. 7 του άρθρου 12, γ) τυχόν εξαιρέσεις από την υποχρέωση της παρ. 1 του άρθρου 86 για ειδικές κατηγορίες φιαλών ποτών εφόσον η συλλογή μέσω συστήματος εγγυοδοσίας δεν παράγει τα καλύτερα δυνατά περιβαλλοντικά αποτελέσματα, λαμβανομένων υπόψη των συνολικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων της διαχείρισης των σχετικών ροών αποβλήτων ή δεν είναι τεχνικά εφικτή η χωριστή συλλογή στο πλαίσιο των ορθών πρακτικών συλλογής των αποβλήτων ή θα είχε δυσανάλογο οικονομικό κόστος και δ) κάθε αναγκαίο ειδικότερο θέμα για την εφαρμογή της παρ. 1 του άρθρου 86.

Για την εφαρμογή της παρ. 2 του άρθρου 87, με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Ανάπτυξης και Επενδύσεων και του αρμόδιου Υπουργού, που εκδίδεται ύστερα από εισήγηση του Ε.Ο.ΑΝ, καθίστανται υποχρεωτικά τα πρότυπα διαχείρισης συσκευασιών τα οποία έχουν εγκριθεί από τον Ελληνικό Οργανισμό Τυποποίησης (ΕΛΟΤ).

Για την εφαρμογή της παρ. 3 του άρθρου 87, με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ανάπτυξης και Επενδύσεων είναι δυνατόν να τροποποιούνται οι οριακές τιμές του πρώτου εδαφίου της παρ. 3 του άρθρου 87, σύμφωνα με τις εκάστοτε ισχύουσες σχετικές ρυθμίσεις του ενωσιακού δικαίου.

10.

Με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ανάπτυξης και Επενδύσεων, που εκδίδεται μετά από εισήγηση του Ε.Ο.ΑΝ., μπορεί να απαγο ή η επαναχρησιμοποίηση για ορισμένες συσκευασίες με την προϋπόθεση, ότι δεν προκαλούνται εμπόδια στο εμπόριο και στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό.

11.

Για τους σκοπούς της παρ. 1 του άρθρου 90, με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ανάπτυξης και Επενδύσεων, που εκδίδεται μετά από εισήγηση του Ε.Ο.ΑΝ., προσδιορίζεται η σήμανση των συσκευασιών.

12.

Για την εφαρμογή της παρ. 1 του άρθρου 91 με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών και Περιβάλλοντος και Ενέργειας καθορίζονται η μέθοδος επιμέτρησης του επιβαλλόμενου προστίμου στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης α’ βαθμού που δεν συνάπτουν σύμβαση με φορέα Συλλογικού Συστήματος Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΣΕΔ).

13.

Τα Παραρτήματα Ι και ΙΙ του Μέρους Γ’ τροποποιούνται με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Άρθρο 93

Καταργούμενες διατάξεις

Καταργείται ο ν. 2939/2001 (Α’ 179) πλην του άρθρου 26. Το Κεφάλαιο Ε’ του ν. 2939/2001 καταργείται από την έναρξη ισχύος της κοινής απόφασης της παρ. 1 του άρθρου 102.

Καταργείται η υπ’ αρ. 9268/469/2007 κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, Οικονομίας και Οικονομικών, Περιβάλλοντος Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων και Δικαιοσύνης (Β’ 286).

Άρθρο 94

Η ανάγνωση του παρόντος εγγράφου δεν αντικαθιστά την ανάγνωση του αντίστοιχου τεύχους της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως. Δεν αναλαμβάνουμε ευθύνη για τυχόν ανακρίβειες που οφείλονται στη μετατροπή του πρωτοτύπου σε αυτή τη μορφή.

Το κείμενο αυτό δημοσιεύεται υπό τους όρους επαναχρησιμοποίησης που ορίζει η ίδια η πηγή ΦΕΚ, όχι υπό άδεια της Legalize ούτε υπό άδεια δημόσιου τομέα. ΦΕΚ
Δημόσιος τομέας (επίσημα κρατικά κείμενα)