Wijzigingsgeschiedenis

## Bijlage. bij [artikel 5](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033335&paragraaf=2&artikel=5&z=2014-05-22&g=2014-05-22) van de Regeling financiering politieke partijen

### Model I: Goedkeurende controleverklaring voor een partij die subsidie ontvangt

CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT

Aan: het bestuur van: [**naam partij**]

### Verklaring betreffende het financieel verslag en de overzichten

Wij hebben het financieel verslag en de overzichten 20XX van [**naam partij**] te ... gecontroleerd. Overeenkomstig [artikel 25, eerste lid onder a tot en met c](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004&artikel=25), en [artikel 26, onder c tot en met e, van de Wet financiering politieke partijen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004&artikel=26) bestaat de gecontroleerde (financiële) informatie uit:

### Verantwoordelijkheid van het bestuur

Het bestuur van [**naam partij**] is verantwoordelijk voor het opmaken van het financieel verslag en de overzichten in overeenstemming met de [Wet financiering politieke partijen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004). Het bestuur is tevens verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing als het noodzakelijk acht om het opmaken van het financieel verslag en de overzichten mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten.

### Verantwoordelijkheid van de accountant

Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over het financieel verslag en de overzichten op basis van onze controle. Wij hebben onze controle verricht in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden alsmede de Regeling financiering politieke partijen. Dit vereist dat wij voldoen aan de voor ons geldende ethische voorschriften en dat wij onze controle zodanig plannen en uitvoeren dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat het financieel verslag en de overzichten geen afwijkingen van materieel belang bevat.

Een controle omvat het uitvoeren van werkzaamheden ter verkrijging van controle-informatie over de bedragen en de toelichtingen in het financieel verslag en de overzichten. De geselecteerde werkzaamheden zijn afhankelijk van de door de accountant toegepaste oordeelsvorming, met inbegrip van het inschatten van de risico's dat het financieel verslag en de overzichten een afwijking van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten.

Bij het maken van deze risico-inschattingen neemt de accountant de interne beheersing in aanmerking die relevant is voor het opmaken van het financieel verslag en de overzichten en voor het getrouwe beeld daarvan, gericht op het opzetten van controlewerkzaamheden die passend zijn in de omstandigheden.

Deze risico-inschattingen hebben echter niet tot doel een oordeel tot uitdrukking te brengen over de effectiviteit van de interne beheersing van de politieke partij. Een controle omvat tevens het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving en van de redelijkheid van de door het bestuur van de politieke partij gemaakte schattingen, alsmede een evaluatie van het algehele beeld van het financieel verslag.

Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is om een onderbouwing voor ons oordeel te bieden.

### Oordeel betreffende het financieel verslag en de overzichten

Naar ons oordeel geven:

Tevens zijn wij van oordeel dat de bij het financieel verslag 20XX gevoegde opgave omtrent het ledental van de politieke partij en, indien van toepassing, van de aangewezen politieke jongerenorganisatie, conform [artikel 26, onder d van de Wet financiering politieke partijen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004&artikel=26), juist is.

### Verklaring betreffende overige bij of krachtens de [wet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004) gestelde eisen

Wij zijn van oordeel dat de partij de aan de subsidie verbonden verplichtingen heeft nageleefd en het financieel verslag en de overzichten voldoen aan de bij of krachtens de [Wet financiering politieke partijen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004) gestelde voorschriften.

Tevens melden wij dat het activiteitenverslag, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met het financieel verslag.

**Ondertekening**

**Plaats en datum**

... [**naam accountantspraktijk**]

... [**naam accountant**]

### Model II: goedkeurende controleverklaring voor een partij die geen subsidie ontvangt

CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT

Aan: het bestuur van: [**naam partij**]

### Verklaring betreffende het financieel verslag en de overzichten

Wij hebben het financieel verslag en de overzichten 20XX van [**naam partij**] te ...gecontroleerd. Overeenkomstig [artikel 25, eerste lid onder a tot en met c, van de Wet financiering politieke partijen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004&artikel=25) bestaat de gecontroleerde (financiële) informatie uit:

### Verantwoordelijkheid van het bestuur

Het bestuur van [**naam partij**] is verantwoordelijk voor het opmaken van het financieel verslag en de overzichten in overeenstemming met de [Wet financiering politieke partijen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004). Het bestuur is tevens verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing als het noodzakelijk acht om het opmaken van het financieel verslag en de overzichten mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten.

### Verantwoordelijkheid van de accountant

Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over het financieel verslag en de overzichten op basis van onze controle. Wij hebben onze controle verricht in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden alsmede de Regeling financiering politieke partijen. Dit vereist dat wij voldoen aan de voor ons geldende ethische voorschriften en dat wij onze controle zodanig plannen en uitvoeren dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat het financieel verslag en de overzichten geen afwijkingen van materieel belang bevat.

Een controle omvat het uitvoeren van werkzaamheden ter verkrijging van controle-informatie over de bedragen en de toelichtingen in het financieel verslag en de overzichten. De geselecteerde werkzaamheden zijn afhankelijk van de door de accountant toegepaste oordeelsvorming, met inbegrip van het inschatten van de risico's dat het financieel verslag en de overzichten een afwijking van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten.

Bij het maken van deze risico-inschattingen neemt de accountant de interne beheersing in aanmerking die relevant is voor het opmaken van het financieel verslag en de overzichten en voor het getrouwe beeld daarvan, gericht op het opzetten van controlewerkzaamheden die passend zijn in de omstandigheden.

Deze risico-inschattingen hebben echter niet tot doel een oordeel tot uitdrukking te brengen over de effectiviteit van de interne beheersing van de politieke partij. Een controle omvat tevens het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving en van de redelijkheid van de door het bestuur van de politieke partij gemaakte schattingen, alsmede een evaluatie van het algehele beeld van het financieel verslag.

Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is om een onderbouwing voor ons oordeel te bieden.

### Oordeel betreffende het financieel verslag en de overzichten

Naar ons oordeel geven:

**Ondertekening**

**Plaats en datum**

... [**naam accountantspraktijk**]

... [**naam accountant**]

Deze regeling wordt met de toelichting in de Staatscourant geplaatst.

##### Artikel 1a

1. De politieke partij gebruikt bij het opstellen van het verslag het model opgenomen in [bijlage 2](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033335&bijlage=2&z=2025-04-01&g=2025-04-01) bij deze regeling.

2. De politieke partij gebruikt bij het opstellen van het activiteitenverslag, bedoeld in [artikel 26, onder e, van de wet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004&artikel=26), het model opgenomen in [bijlage 2](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033335&bijlage=2&z=2025-04-01&g=2025-04-01) bij deze wet.

#### § 2. Reikwijdte en intensiteit van het onderzoek door de accountant

##### Artikel 4a

De accountant vermeldt een overtreding van [artikel 23a, eerste tot en met derde lid, van de wet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004&artikel=23a) en/of in dat verband ontbrekende gegevens in het financieel verslag in een verslag van bevindingen, dat samen met de accountantsverklaring wordt ingediend.

#### § 4. Slotbepalingen

## Bijlage 1. behorend bij [artikel 5](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033335&paragraaf=2&artikel=5&z=2025-04-01&g=2025-04-01) van de Regeling financiering politieke partijen

Behorend bij

### 1. Uitgangspunten

De politieke partij (en, indien van toepassing, van de aangewezen politieke neveninstellingen) geeft opdracht tot onderzoek van het financieel verslag aan een accountant als bedoeld in [artikel 393, eerste lid, van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0003045&artikel=393). De accountant onderzoekt of het financieel verslag met daarin de overzichten, genoemd in [artikel 25, eerste lid van de Wfpp, onderdeel b en c](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004&artikel=25), in alle van materieel belang zijnde aspecten zijn opgesteld in overeenstemming met de relevante bepalingen zoals vastgelegd in de [Wet financiering politieke partijen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004) en de bijbehorende Regeling financiering politieke partijen.

De accountant dient een oordeel te geven dat de overzichten subsidiabele uitgaven, giften en bijdragen en schulden in onderdeel A van het financieel verslag in alle van materieel belang zijnde aspecten zijn opgesteld in overeenstemming met de met de [Wet Financiering Politieke Partijen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004) en de bijbehorende Regeling financiering politieke partijen.

Tevens maakt [artikel 27, derde tot en met het vijfde lid](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004&artikel=27), het de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties mogelijk om (review)onderzoeken uit te (laten) voeren naar de door de accountant in het kader van dit controleprotocol uitgevoerde werkzaamheden. Dit geldt ook voor onderzoeken door de Algemene Rekenkamer.

### 1.2. Belangrijke definities en begrippen

### 2.1. Relevante wet- en regelgeving

### 2.2. Algemeen kader

De accountant voert de controle uit in overeenstemming met het Nederlands recht, waaronder de [Verordening gedrags- en beroepsregels accountants](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0034635) (VGBA), de [verordening inzake onafhankelijkheid van de accountant bij assuranceopdrachten](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0034652) (ViO), de geldende beroepsvoorschriften van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA), de [Nadere Voorschriften Controle en Overige Standaarden](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0049711) (NV COS, bij verwijzingen aangeduid met ‘Standaard’). Het doel van dit controleprotocol is niet om de aanpak van de controleopdracht voor te schrijven. De accountant is zelfstandig verantwoordelijk voor het uitvoeren van toereikende werkzaamheden ter verkrijging van voldoende en geschikte controle-informatie als basis voor het vormen van het oordeel. De accountant betrekt bij de controle onder andere de risicoanalyse, de administratieve organisatie (AO) en de interne beheersing (IB) van de partij en bepaalt op grond hiervan zelfstandig de uit te voeren controlewerkzaamheden.

### 3. [Standaard 805](onbekend): Controleopdracht

### 3.1. Reikwijdte en diepgang onderzoek: werkzaamheden

### 3.1.1. Financieel verslag: onderdeel A

Het object van controle voor de accountant zijn de in Onderdeel A van het financieel verslag opgenomen subsidiabele uitgaven, ontvangen giften en bijdragen (geldontvangsten) en schulden.

Het activiteitenverslag en de verantwoorde giften en bijdragen in natura kwalificeren als andere informatie.

De accountant onderzoekt of de in Onderdeel A van het financieel verslag opgenomen subsidiabele uitgaven, ontvangen giften en bijdragen (geldontvangsten) en schulden in alle van materieel belang zijnde aspecten zijn opgesteld in overeenstemming met de relevante bepalingen zoals vastgelegd in de [Wet financiering politieke partijen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004) en de bijbehorende Regeling financiering politieke partijen bij of krachtens de wet gestelde voorschriften en vastgelegd in dit accountantsprotocol.

### a). **Subsidiabele uitgaven en toegekende subsidie;**

De accountant dient een oordeel te geven over de rechtmatigheid van de besteding van de subsidie, zoals bedoeld in [artikel 25, derde lid](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004&artikel=25) en [artikel 26, onder f, g en h van de Wfpp](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004&artikel=26).

Op basis van de geldende wet- en regelgeving ([Wet financiering politieke partijen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004) en de Rfpp) gelden limitatief de volgende toetspunten voor de accountant (het toetsingskader):

De accountant controleert de rechtmatigheid van de uitgaven waarvoor de subsidie verstrekt wordt ([artikel 26, onderdeel g](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004&artikel=26)). Deze uitgaven moeten direct samenhangen met de volgende activiteiten, op grond van [artikel 7, tweede lid, Wfpp](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004&artikel=7):

Het is aan de politieke partij om de directe relatie tussen de uitgaven en de hierboven vermelde activiteiten aan te tonen. Bij eventuele vragen en bij twijfel/onduidelijkheid over de subsidiabiliteit van kosten kan de accountant contact opnemen met het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties via e-mailadres: partijfinanciering@minbzk.nl.

De accountant toetst of de verantwoorde kosten zijn gemaakt in het kader van de in [artikel 7, tweede lid](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004&artikel=7), genoemde activiteiten. In geval van onduidelijkheid kan de accountant afstemming zoeken via het eerder genoemde e-mailadres.

Uitgaven die in ieder geval niet voor subsidie in aanmerking komen zijn:

De fracties van politieke partijen ontvangen een vergoeding uit hoofde de [Regeling Financiële Ondersteuning Fracties Eerste](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0049016) respectievelijk [Twee Kamer](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0049921).

Ingeval van gezamenlijke kosten gaat de accountant na dat er geen sprake is van dubbele declaraties door zowel de Politieke Partij als de fractie. Ingeval van toedeling van deze kosten naar de partij respectievelijk de fractie gaat de aandacht van de accountant uit naar de toetsbaarheid van de grondslag die is gehanteerd voor de toegepaste verdeelsleutel.

De accountant stelt vast dat het toegekende subsidiebedrag in het financieel verslag conform de subsidiebeschikking is.

### b). **de ontvangen giften en bijdragen (geldontvangsten);**

Uit de geldende wet- en regelgeving ([Wet financiering politieke partijen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004) en de Rfpp) vloeien limitatief de volgende toetspunten voor de accountant (het toetsingskader):

De accountant controleert de juistheid van de in het financieel verslag onderdeel A verantwoorde giften en bijdragen (geldontvangsten) alsmede de volledigheid van deze giften en bijdragen voor zover deze zijn verantwoord in de financiële administratie. De accountant stelt daarnaast de juistheid van de gegevens vast van de registratie ([artikel 25, eerste lid, onderdeel b en e, Wfpp](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004&artikel=25)) van de ontvangen geldelijke bijdragen aan de politieke partij.

Het gaat hier om betaalde giften (geldontvangsten).

De in het financieel verslag opgenomen giften en bijdragen in natura kunnen buiten beschouwing worden gelaten. Hiervoor geldt dat deze beschouwd worden als andere informatie.

Het te hanteren grensbedrag (€ 1.000) voor de verantwoording van giften en bijdragen geldt per afzonderlijke gift of bijdrage.

De accountant controleert niet of de gever voldoet aan de definitie van niet-Nederlandse gever volgens [artikel 23a van de Wfpp](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004&artikel=23a).

Indien de accountant tijdens de controle op de juistheid van de verantwoording van bijdragen (geldontvangsten) signaleert dat er sprake is van bijdragen vanuit het buitenland of bijdragen van een persoon/rechtspersoon/onderneming met een rekening met een buitenlands IBAN-nummer, dan stelt de accountant vast dat de politieke partij aan de onderstaande verplichtingen heeft voldaan (op grond van [Standaard 250](onbekend)).

Indien de accountant tijdens de controle op de juistheid van de verantwoording van bijdragen (geldontvangsten) signaleert dat er sprake is van ontbrekende gegevens in het financieel verslag dan meldt de accountant dit in een verslag van bevindingen op grond van de Nadere Voorschriften NOCLAR (Nadere voorschriften handelwijze accountant bij niet-naleving wet- en regelgeving door eigen organisatie of cliënt). In de controleverklaring geeft de accountant aan dat er sprake is van een verslag van bevindingen.

Indien de accountant tijdens de controle stuit op niet-naleving (door de politieke partij) van bovenstaande verplichtingen dan doet de accountant van de politieke partij in voorkomende gevallen melding bij de bevoegde instantie die aangewezen is om een relevante niet-naleving te onderzoeken. Voor de Regeling financiering politieke partijen is het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de aangewezen instantie. De melding kan plaatsvinden via een verslag van bevindingen. In de controleverklaring geeft de accountant aan dat er sprake is van een verslag van bevindingen. Zie hiervoor verder paragraaf 3.2.

### c). **de schulden van de politieke partij;**

De accountant controleert de volledigheid en juistheid van de verantwoorde schulden van de politieke partij boven de € 25.000. Onderdeel van de controle is tevens de juistheid van de naam en het adres van de crediteur of geldverstrekker ([artikel 21, derde lid, Wfpp](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004&artikel=21)). De definitie van schulden is opgenomen in [artikel 1 lid l van de Wfpp](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004&artikel=1).

### 3.1.2. Andere informatie bij het financieel verslag onderdeel A

Het financieel verslag onderdeel A met daarin opgenomen subsidiabele uitgaven, ontvangen giften en bijdragen (geldontvangsten) en schulden omvat daarnaast ook andere informatie, die bestaat uit:

De accountant dient overeenkomstig [Standaard 720](onbekend) ’De verantwoordelijkheden van de accountant met betrekking tot andere informatie’ vast te stellen dat de andere informatie verenigbaar is met het financieel verslag en geen materiële afwijkingen bevat. Indien blijkt dat de andere informatie niet verenigbaar is met het financieel verslag dan vermeldt de accountant dit in de controleverklaring.

### 3.2. Materialiteit en accountantsproducten

De controle behoort zodanig te worden ingepland en uitgevoerd dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat het financieel verslag geen fouten of onzekerheden van materieel belang bevat. De accountant hanteert bij de controle een betrouwbaarheid van 95%.

Voor onderdeel A van het financieel verslag wordt per onderdeel een oordeel van de accountant gevraagd. In onderstaande tabel is de materialiteit per onderdeel opgenomen.

Indien de accountant tot een afwijkend oordeel komt op onderdelen geeft de accountant dit aan in de controleverklaring. In hoofdstuk 5 zijn modelteksten opgenomen.

Een goedkeurend oordeel bij categorie 1tot en met 3 impliceert dat, gegeven de eerder genoemde betrouwbaarheid, in de genoemde overzichten geen afwijkingen (onjuistheden en onzekerheden) voorkomen met een belang dat groter is dan de voorgeschreven materialiteit per categorie.

Indien de accountant bij één of meer van de categorie 1 tot en met 3 fouten of onzekerheden constateert hoger dan genoemde 5% in die betreffende categorie dan past de accountant het oordeel aan. Zie de volgende paragraaf voor de oordeelsvorming.

Voor de strekking van de controleverklaring geldt het volgende:

Indien de accountant zowel fouten in het financieel verslag als onzekerheden in de controle aantreft, dan weegt de accountant deze bij zijn oordeelsvorming altijd in onderlinge samenhang.

Van fouten in de verantwoording is sprake indien naar aanleiding van de uitgevoerde controle is gebleken dat het financieel verslag onjuistheden bevat omdat deze niet voldoen aan de normen van hetgeen opgenomen in paragraaf 3.1. Fouten worden in absolute zin opgevat.

Het voorgaande is van overeenkomstige toepassing op onzekerheden in de controle. Van een onzekerheid in de controle is sprake als er onvoldoende (controle-) informatie beschikbaar is om posten in het financieel verslag als goed of fout aan te merken. Kortom als onzekerheid bestaat over het wel of niet voldoen aan de normen van het in dit accountantsprotocol opgenomen referentiekader

In geval van een overtreding van [artikel 23a van de Wfpp](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004&artikel=23a) en/of het ontbreken van gegevens in het financiële verslag meldt de accountant dit aan het Ministerie van Binnenlandse Zaken.

Hiervoor gebruikt de accountant een verslag van bevindingen, waarin de accountant de niet- naleving en/of de aard en omvang van de ontbrekende gegevens vermeldt. Het verslag van bevindingen is vormvrij. In de controleverklaring geeft de accountant aan dat er sprake is van een verslag van bevindingen.

De politieke partij stuurt in een dergelijk geval het verslag van bevindingen samen met de controleverklaring /het assurance-rapport en de overzichten naar het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De politieke partij kan daarbij aangeven hoe het heeft ge(re)ageerd op de geconstateerde bevindingen.

### 4. [Standaard 3000A](onbekend): Assurance-opdracht

### 4.1. Reikwijdte en diepgang onderzoek: werkzaamheden

### 4.1.1. Financieel verslag deel B

Het assurance-rapport strekt zich uit over de twee hieronder genoemde onderdelen. De accountant verstrekt per onderdeel een afzonderlijk oordeel. De accountant omschrijft en onderbouwt een afwijkend oordeel in het assurance-rapport.

De accountant onderzoekt of de informatie die door de politieke partij is opgenomen in het Financieel verslag deel B in alle van materieel belang zijnde aspecten is opgesteld in overeenstemming met de relevante bepalingen zoals vastgelegd in de [Wet financiering politieke partijen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004) en de bijbehorende Regeling financiering politieke partijen bij of krachtens de wet gestelde voorschriften en vastgelegd in dit accountantsprotocol.

Het doel van de werkzaamheden van de accountant die leiden tot een assurance-rapport is om een redelijke mate van zekerheid te verlenen over de nauwkeurige en volledige weergave van een specifiek aantal onderdelen in het financieel verslag deel B over het verslagjaar.

Dit accountantsprotocol beoogt niet een aanpak van de assurance-opdracht voor te schrijven. De accountant is zelfstandig verantwoordelijk voor het uitvoeren van werkzaamheden ter verkrijging van voldoende assurance-informatie om vast te stellen in welke mate de informatie in het financieel verslag deel B juist is. De accountant voert zijn onderzoek uit in overeenstemming met het Nederlands recht, waaronder de [Standaard 3000A](onbekend) ‘Assurance-opdrachten anders dan opdrachten tot controle of beoordeling van historische financiële informatie (attest-opdracht)’ en dit accountantsprotocol.

### a). Vermogenspositie

De accountant stelt vast dat het overzicht Vermogenspositie in het financieel verslag deel B aansluit met de vermogenspositie zoals opgenomen in de jaarrekening van politieke partij over het betreffende boekjaar.

### b). Ledenaantal

De accountant stelt de juistheid van het ledenaantal van een politieke partij in het financieel verslag op de peildatum vast, door in lijn met [artikel 7, eerste lid, Wfpp](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004&artikel=7), minimaal de volgende werkzaamheden uit te voeren;

### 4.2. Materialiteit en accountantsproduct

Voor onderdeel B van het financieel verslag wordt per onderdeel (vermogenspositie en ledenaantallen) een oordeel van de accountant gevraagd. Voor al deze onderdelen geldt een betrouwbaarheidsnorm van 95%.

De door de accountant te hanteren materialiteitsnormen staan hieronder benoemd.

Bij de controle van de vermogenspositie geldt een materialiteit van 0%, aangezien het hierbij gaat om het vaststellen van de aansluiting van de vermogenspositie in onderdeel B van het financieel verslag met de jaarrekening. Hierbij is de uitkomst goed (geen verschil) of fout (wel verschil).

Materialiteit van 5% van het totaal aantal leden op 1 januari 20XX.

Voor de strekking van het assurance-rapport geldt het volgende:

Indien de accountant zowel fouten in het financieel verslag als onzekerheden in de controle aantreft, dan weegt de accountant deze bij zijn oordeelsvorming altijd in onderlinge samenhang.

Van fouten in de verantwoording is sprake indien naar aanleiding van de uitgevoerde controle is gebleken dat het financieel verslag onjuistheden bevat omdat deze niet voldoen aan de normen van hetgeen is opgenomen in paragraaf 4.1. Fouten worden in absolute zin opgevat.

Het voorgaande is van overeenkomstige toepassing op onzekerheden in de controle. Van een onzekerheid in de controle is sprake als er onvoldoende (controle-) informatie beschikbaar is om posten in het financieel verslag als goed of fout aan te merken. Kortom als onzekerheid bestaat over het wel of niet voldoen aan de normen van het in dit accountantsprotocol opgenomen referentiekader.

### 5. Modelteksten

### 5.1. Model Controleverklaring inzake subsidiabele uitgaven, giften en bijdragen en overzicht schulden

Onderstaand is het model voor een goedkeurende controleverklaring opgenomen.

Onderstaande tekst is gebaseerd op de recente modeltekst van de NBA. Deze dient indien van toepassing geactualiseerd te worden op basis van een eventueel nieuwere versie indien beschikbaar op de NBA website.

Aan het bestuur van Politieke Partij

Wij hebben de overzichten subsidiabele uitgaven, giften en bijdragen (geldontvangsten) en schulden zoals opgenomen in Onderdeel A van het financieel verslag ingevolge de [Wet financiering politieke partijen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004) (hierna: de overzichten) van Politieke Partij te X over 20XX gecontroleerd.

Naar ons oordeel zijn de overzichten subsidiabele uitgaven, giften en bijdragen (geldontvangsten) en schulden1Indien de accountant tot een afwijkend oordeel komt op 1 van de 3 onderdeel dan past de accountant het oordeel op dat onderdeel aan. in onderdeel A van het financieel verslag in alle van materieel belang zijnde aspecten opgesteld in overeenstemming met de [Wet financiering politieke partijen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004) en de bijbehorende Regeling financiering politieke partijen.

Wij hebben onze controle uitgevoerd volgens het Nederlands recht, waaronder ook de [Nederlandse controlestandaarden](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0049711) en het Accountantsprotocol Wet financiering politieke partijen vallen. Onze verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven in de sectie ‘Onze verantwoordelijkheden voor de controle van het financieel verslag’.

Wij zijn onafhankelijk van Politieke Partij zoals vereist in de [Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0034652) (ViO) en andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de [Verordening gedrags- en beroepsregels accountants](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0034635) (VGBA).

Wij vinden dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel.

Aan de overzichten en onze controleverklaring daarbij is andere informatie toegevoegd. De andere informatie bestaat uit het activiteitenverslag en het overzicht giften en bijdragen in natura.

Op grond van onderstaande werkzaamheden hebben wij niets te rapporteren over de andere informatie.

Wij hebben de andere informatie gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de controle of anderszins, overwogen of de andere informatie materiële afwijkingen bevat. Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten in de [Nederlandse Standaard 720](onbekend). Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de overzichten.

Het bestuur is verantwoordelijk voor het opstellen van de andere informatie in overeenstemming met de [Wet financiering politieke partijen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004) en de bijbehorende Regeling financiering politieke partijen.

Wij vestigen de aandacht op punt grondslagen in de toelichting van het financiële verslag per categorie waarin de basis voor financiële verslaggeving uiteen is gezet. Het financieel verslag is opgesteld voor het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties met als doel Politieke Partij in staat te stellen te voldoen aan [Wet financiering politieke partijen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004) en de bijbehorende Regeling financiering politieke partijen. Hierdoor is het financieel verslag mogelijk niet geschikt voor andere doeleinden. Onze controleverklaring is derhalve uitsluitend bestemd voor Politieke Partij en het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en dient niet te worden verspreid aan of te worden gebruikt door anderen.

Ons oordeel is niet aangepast als gevolg van deze aangelegenheid.

Het bestuur is verantwoordelijk voor het opstellen van overzichten in overeenstemming met de [Wet financiering politieke partijen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004) en de bijbehorende Regeling financiering politieke partijen. Het bestuur is tevens verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing die het bestuur noodzakelijk acht om het opstellen van het financieel verslag mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten.

Het toezichthoudend orgaan2Zo nodig aanpassen als een toezichthoudend is verantwoordelijk voor het uitoefenen van toezicht op het proces van financiële verslaggeving van de organisatie.

Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een controleopdracht dat wij daarmee voldoende en geschikte controle-informatie verkrijgen voor het door ons af te geven oordeel.

Onze controle is uitgevoerd met een hoge mate maar geen absolute mate van zekerheid waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten ontdekken.

Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fraude of fouten en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze het financieel verslag nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel.

Wij hebben deze accountantscontrole professioneel kritisch uitgevoerd en hebben waar relevant professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de [Nederlandse controlestandaarden](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0049711) en het controleprotocol Wet financiering politieke partijen, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.

Onze controle bestond onder andere uit:

Wij communiceren met het toezichthoudend orgaan3Zo nodig aanpassen als een toezichthoudend onder andere over de geplande reikwijdte en timing van de controle en over de significante bevindingen die uit onze controle naar voren zijn gekomen, waaronder eventuele significante tekortkomingen in de interne beheersing.

Plaats en datum

... (naam accountantspraktijk)

... (naam accountant)

### 5.2. Model Assurance rapport inzake ledenaantallen en vermogenspositie conform [Standaard 3000 A](onbekend)

Onderstaande tekst in gebaseerd op de recente modeltekst voor een Assurance rapport conform [Standaad 3000A](onbekend) van de NBA. Deze dient indien van toepassing geactualiseerd te worden op basis van een eventueel nieuwere versie indien beschikbaar op de NBA website.

Wij hebben het Overzicht verloop ledenaantal en het overzicht vermogenspositie zoals opgenomen in het onderdeel B van het financieel verslag (hierna: de overzichten) van Politieke Partij te Den Haag over 20xx onderzocht.

Naar ons oordeel zijn het Overzicht verloop ledenaantal en het overzicht vermogenspositie van Politieke Partij in alle van materieel belang zijnde aspecten opgesteld4Indien de accountant tot een afwijkend oordeel komt op 1 van de twee onderdelen dan past de accountant het oordeel op dat onderdeel aan, inclusief de daarbij behorende onderbouwing van het oordeel in de sectie de basis voor het aangepast oordeel. De kop Ons oordeel zal in deze situatie wijzigen in respectievelijk Ons oordeel ten aanzien van overzicht ... en ons oordeel met beperking/oordeelonthouding/afkeurend oordeel ten aanzien van overzicht .... De kop De basis voor ons oordeel wijzigt dan ook in De basis voor ons oordeel ten aanzien van overzicht ... en ons oordeel met beperking/afkeurend oordeel/oordeelonthouding ten aanzien van overzicht Ingeval van een oordeelonthouding zal ook de tekst van de sectie Onze verantwoordelijkheden voor het onderzoek over de overzichten navenant anders komen te luiden. in overeenstemming met de van toepassing zijnde criteria.

Wij hebben ons onderzoek uitgevoerd volgens het Nederlands recht, waaronder de [Nederlandse Standaard 3000A](onbekend) ’Assurance-opdrachten anders dan opdrachten tot controle of beoordeling van historische financiële informatie (attest-opdrachten)’ en het Accountantsprotocol Wet financiering politieke partijen vallen. Deze opdracht is gericht op het verkrijgen van een redelijke mate van zekerheid. Onze verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven in de sectie 'Onze verantwoordelijkheden voor het onderzoek over de overzichten’

Wij zijn onafhankelijk van Politieke Partij zoals vereist in de ‘[Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0034652)’ (ViO) en andere relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de [Verordening gedrags- en beroepsregels accountants](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0034635) (VGBA).

Wij vinden dat de door ons verkregen assurance-informatie voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel.

Voor deze opdracht gelden de volgende criteria:

Het financieel verslag, onderdeel B is opgesteld voor het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties met als doel Politieke Partij in staat te stellen te voldoen aan [Wet financiering politieke partijen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004), de bijbehorende Regeling financiering politieke partijen en hoofdstuk 4.1 van het Accountantsprotocol Wfpp. Hierdoor is het financieel verslag mogelijk niet geschikt voor andere doeleinden. Ons Assurance Rapport is derhalve uitsluitend bestemd voor Politieke Partij en het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en dient niet te worden verspreid aan of te worden gebruikt door anderen.

Het bestuur is verantwoordelijk voor het opstellen van de overzichten in overeenstemming met de van toepassing zijnde criteria.

Het bestuur is ook verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing als het noodzakelijk acht om het opstellen, meten of evalueren van de overzichten mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten.

Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van ons onderzoek dat wij daarmee voldoende en geschikte assurance-informatie verkrijgen voor het door ons af te geven oordeel.

Ons onderzoek is uitgevoerd met een hoge mate maar geen absolute mate van zekerheid waardoor het mogelijk is dat wij tijdens ons onderzoek niet alle afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten ontdekken.

Wij passen de ‘[Nadere voorschriften kwaliteitssystemen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0038869)’ (NVKS) toe. Op grond daarvan beschikken wij over een samenhangend stelsel van kwaliteitsmanagement inclusief vastgelegde richtlijnen en procedures inzake de naleving van ethische voorschriften, professionele standaarden en andere relevante wet- en regelgeving.5Met ingang van 1 januari 2025 is op grond van de Verordening accountantsorganisaties 2025 voor een aantal kantoren (accountantsorganisaties met een OOB-vergunning) NVKM van toepassing is, zie Toelichting op Verordening accountantsorganisaties 2025. Voor deze kantoren geldt op van het vorenstaand dat in het rapport inzake overeengekomen specifiek werkzaamheden moet worden verwezen naar NVKM en dus moet worden opgenomen:‘Wij passen de van toepassing zijnde voorschriften voor kwaliteitsmanagement toe op grond van de Nadere voorschriften kwaliteitsmanagement (NVKM). Op grond daarvan beschikken wij over een samenhangend stelsel van kwaliteitsmanagement inclusief vastgelegde richtlijnen en procedures inzake de naleving van ethische voorschriften, professionele standaarden en andere relevante wet- en regelgeving.’

Ons onderzoek bestond onder andere uit:

Plaats en datum

... (naam accountantspraktijk)

... (naam accountant)

## Bijlage 2. behorend bij [artikel 1a](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033335&paragraaf=1&artikel=1a&z=2025-04-01&g=2025-04-01) van de Regeling financiering politieke partijen

Onderstaand format is voor een partij die subsidie ontvangt uit hoofde van de [Wfpp](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004). Indien de politieke partij geen subsidie ontvangt kunnen de verantwoording van de ledenaantallen en de subsidiabele kosten en het activiteitenverslag achterwege blijven.

| | 2024 | 2023 |

| --- | --- | --- |

| **Bestuurskosten** | | |

| **Bureaukosten** | | |

| **Verkiezingskosten** | | |

| **Etc.** | | |

| | | |

| **Totaal subsidiabele uitgaven** | | |

| | | |

| **Toegekende subsidie WFPP** | | |

| | | |

| **Verschil** | | |

De gepresenteerde subsidiabele uitgaven betreffen de activiteiten genoemd zoals genoemd in [artikel 7 van de Wet financiering politieke partijen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004&artikel=7).

**Grondslagen:**

- –. Uitgangspunt voor het financieel verslag is de [Wet financiering politieke partijen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004) en de Regeling financiering politieke partijen.

- –. De gepresenteerde subsidiabele uitgaven betreffen de activiteiten genoemd zoals genoemd in [artikel 7 van de Wet financiering politieke partijen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004&artikel=7).

- –. In de bovenstaande tabel worden de totaalbedragen per kostencategorie opgenomen inclusief vergelijkende cijfers en een totaaltelling van de subsidiabele uitgaven.

- –. In de bovenstaande tabel neemt de politieke partij de toegekende subsidie op.

- –. Er mogen geen uitgaven worden verantwoord voor:

- ○. Kosten die al door de overheid of derden zijn/worden gefinancierd.

- ○. Commerciële en/ of marketingkosten met een niet politiek karakter.

- ○. Boetes of administratieve sancties

- ○. De kosten van het vormen van voorzieningen voor mogelijk toekomstige verliezen en schulden

- ○. Reserveringen

- –. Uitgaven moeten zo specifiek mogelijk worden opgenomen in de verantwoording, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen verschillende kostensoorten, zoals bijvoorbeeld bestuurskosten, bureaukosten, verkiezingskosten, personeelskosten, huisvestingskosten, en overige kosten.

- –. Onder de toegekende subsidie dient het beschikte subsidiebedrag over het desbetreffende jaar te worden opgenomen.

De NAAM POLITIEKE PARTIJ heeft in de periode van 1 januari 20XX tot en met 31 december XXXX de volgende giften ontvangen groter dan € 1.000, zoals bedoeld in de [Wet financiering politieke partijen § 3. Administratie, openbaarmaking en beperking bijdragen, artikel 25, eerste lid, onderdeel b](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004&artikel=25).

| Totaalbedrag | Naam donateur | Adres en woonplaats | UBO (naam, adres en woonplaats) | Bedragen > € 1.000 | Datum |

| --- | --- | --- | --- | --- | --- |

| Totaalbedrag | Naam donateur | Adres en woonplaats | UBO (naam, adres en woonplaats) | Bedragen > € 1.000 | Datum |

| --- | --- | --- | --- | --- | --- |

| Totaalbedrag | Naam donateur | Adres en woonplaats | UBO (naam, adres en woonplaats) | Bedragen > € 1.000 | Datum |

| --- | --- | --- | --- | --- | --- |

**Grondslagen:**

- –. Uitgangspunt voor het financieel verslag is de [Wet financiering politieke partijen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004) en de Regeling financiering politieke partijen.

- –. Giften en bijdragen (geldontvangsten) worden verantwoord zoals bedoeld in de [Wet financiering politieke partijen § 3. Administratie, openbaarmaking en beperking bijdragen, artikel 25, eerste lid, onderdeel b](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004&artikel=25).

- –. In het overzicht giften en bijdragen (geldontvangsten) worden de datum van ontvangst, naam van de gever, UBO (naam, adres en woonplaats), adres, postcode, plaatsnaam en bedrag opgenomen.

De POLITIEK PARTIJ is gedurende de periode van 1 januari 20XX t/m 31 december 20XX de volgende schulden groter dan € 25.000 aangegaan bedoeld in de [Wet financiering politieke partijen § 3. Administratie, openbaarmaking en beperking bijdragen, artikel 25, eerste lid, onderdeel c](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004&artikel=25).

| Naam crediteur | Adres | Bedrag | Datum |

| --- | --- | --- | --- |

| **Belastingdienst** | Stationsplein 50, 7311AZ Apeldoorn | € 311.422,80 | 14 januari 20XX |

| **XYZ Events B.V.** | Kerklaan 24, 2484XP, Plaatsnaam | € 288.411,70 | 23 januari 20XX |

| **Etc.** | | | |

| | | | |

| | | | |

| | | | |

| | | | |

**Grondslagen:**

- –. Uitgangspunt voor het financieel verslag is de [Wet financiering politieke partijen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004) en de Regeling financiering politieke partijen.

- –. Geldschulden boven de € 25.000 worden verantwoord zoals bedoeld in de [Wet financiering politieke partijen § 3. Administratie, openbaarmaking en beperking bijdragen, artikel 25, eerste lid, onderdeel c](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004&artikel=25).

- –. Alle aangegane schulden en verplichtingen gedurende het kalenderjaar dienen te worden opgenomen in het overzicht schulden. Dit geldt dus ook voor de schulden welke in hetzelfde kalenderjaar weer zijn afgelost.

- –. In het overzicht schulden worden de datum van aangaan schuld, naam van de crediteur, adres, postcode, plaatsnaam en bedrag opgenomen.

Giften en bijdragen in natura in 20XX ontvangen groter dan € 1.000:

- –. Er hebben in 20XX geen giften en bijdragen in natura plaatsgevonden.

Voor giften in natura geldt als waarde het verschil tussen de gebruikelijke waarde van het geleverde in het economisch verkeer en de waarde van de tegenprestatie.

Op grond van **artikel 26, onder e,** de [Wet financiering politieke partijen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004&artikel=26) (Wfpp) is het verplicht om een activiteitenverslag in te voegen in het Financieel Jaarverslag. In dit hoofdstuk worden zodoende de inhoudelijke activiteiten die de POLITIEKE PARTIJ het afgelopen jaar heeft georganiseerd opgesomd.

- 1. ****Jaarlijkse Algemene Vergadering 20XX**** De Jaarlijkse Algemene Vergadering 20XX van een politieke partij is een cruciaal evenement waarbij leden samenkomen om strategische beslissingen te nemen. De ALV heeft plaatsgevonden op datum X in plaats Y.

- 2. ****Zomercongres 20XX**** Het Zomercongres 20XX van een politieke partij is een belangrijke bijeenkomst waar leden zich richten op toekomstige strategieën en beleidsontwikkeling. Het congres bevordert samenwerking en innovatie binnen de partij en bereidt leden voor op komende politieke uitdagingen. Het Zomercongres heeft plaatsgevonden op datum X in plaats Y.

Etc.

Het eigen vermogen van de POLITIEKE PARTIJ kende in 20XX het volgende verloop:

| | Bestemmingsreserves | Overige reserve |

| --- | --- | --- |

| Beginvermogen op 1 januari 20XX | € 4.000.000 | € 4.321.111 |

| **Bij:** Dotaties 20XX | € 250.000 | € 150.000 |

| **Af:** Onttrekkingen 20XX | € 0 | € 0 |

| **Eindvermogen op 31 januari 20XX** | **€ 4.250.000** | **€ 4.471.111** |

**Grondslagen:**

- –. Uitgangspunt voor het financieel verslag is de [Wet financiering politieke partijen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004) en de Regeling financiering politieke partijen.

- –. De politieke partij dient een verloopoverzicht van de eigen vermogenspositie op te stellen.

- –. Dit overzicht dient aan te sluiten op de jaarrekening van de politieke partij en is gebaseerd op de grondslagen van de jaarrekening van de politieke partij.

- –. Dit overzicht is ontleend uit onze jaarrekening d.d. DATUM die is voorzien van een goedkeurende controleverklaring door NAAM ACCOUNTANT d.d. DATUM.

Het ledenaantal van de POLITIEKE PARTIJ kende in 20XX het volgende verloop:

| Stand ledenaantal op 1 januari 20XX | 30.000 | |

| --- | --- | --- |

| **Bij:** Nieuw leden 20XX | 500 | |

| **Af:** Vervallen leden 20XX | 250 | |

| | 30.250 | |

| | | |

| **Stand ledenaantal per 31 december** 20XX | 30.250 | |

| Af: Aantal leden zonder stemrecht | 0 | |

| **Aantal leden voor vaststelling van de subsidie** 20XX | | **30.250** |

| | | |

**Grondslagen:**

- –. Ledenaantallen worden verantwoord zoals bedoeld in de [Wet financiering politieke partijen § 3. Administratie, openbaarmaking en beperking bijdragen, artikel 26, eerste lid, onderdeel d](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0033004&artikel=26).

- –. De Politieke partij neemt de beginstand, mutaties en eindstand op in het overzicht.

- –. Tevens geeft de partij een opgave van de leden zonder stemrecht en het aantal leden voor vaststelling van de subsidie.

Deze regeling wordt met de toelichting in de Staatscourant geplaatst.