Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 14 februari 2016, nr. MBO/794457, houdende de vaststelling van het model kwalificatiedossier mbo, het model keuzedeel mbo, inclusief de bij de modellen behorende instructie en het toetsingskader kwalificatiestructuur mbo (Regeling vaststelling modellen kwalificatiedossier en keuzedeel en toetsingskader kwalificatiestructuur mbo 2016)

Geldende tekst a fecha 2022-08-01

Handelende in overeenstemming met de Staatssecretaris van Economische Zaken;

Gelet op artikel 7.2.4, zesde lid, van de Wet educatie en beroepsonderwijs;

Besluit:

Artikel 1. Vaststelling van modellen, instructies en toetsingskader

Het model voor een kwalificatiedossier wordt vastgesteld op de wijze bedoeld in bijlage 1 behorende bij deze regeling.

Het model voor een keuzedeel wordt vastgesteld op de wijze bedoeld in bijlage 2 behorende bij deze regeling.

De instructies behorende bij de modellen, bedoeld in het eerste en tweede lid, worden vastgesteld op de wijze bedoeld in bijlage 3 behorende bij deze regeling.

Het toetsingskader voor de kwalificatiestructuur wordt vastgesteld op de wijze bedoeld in bijlage 4 behorende bij deze regeling.

Artikel 2. Inwerkingtreding

Deze regeling treedt in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte van de Staatscourant waarin zij wordt geplaatst en werkt terug tot en met 1 februari 2016.

Artikel 3. Citeertitel

Deze regeling wordt aangehaald als: Regeling vaststelling modellen kwalificatiedossier en keuzedeel en toetsingskader kwalificatiestructuur mbo 2016.

Bijlage 1. behorende bij de Regeling vaststelling modellen kwalificatiedossier en keuzedeel en toetsingskader kwalificatiestructuur mbo 2016

Bijlage 2. behorende bij de Regeling vaststelling modellen kwalificatiedossier en keuzedeel en toetsingskader kwalificatiestructuur mbo 2016

Bijlage 3. behorende bij de Regeling vaststelling modellen kwalificatiedossier en keuzedeel en toetsingskader kwalificatiestructuur mbo 2016

Instructies bij de ontwikkeling van kwalificatiedossiers mbo, keuzedelen en de verantwoordingsinformatie

Het generieke examenonderdeel rekenen maakt deel uit van elke kwalificatie in dit kwalificatiedossier. De referentieniveaus en de kwalificatie-eisen voor dit generieke onderdeel zijn opgenomen in de bijlagen 2 en 3 bij het Besluit referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen. Deze bijlage is te vinden op https://wetten.overheid.nl/BWBR0027879 en vormt integraal onderdeel van het kwalificatiedossier.

1. Leeswijzer

Leeswijzer

Dit document bestaat uit vier delen. Het eerste deel gaat in op het ontwerp van het kwalificatiedossier. Het bevat, per onderdeel van het model, instructies voor de beschrijving van verschillende onderdelen in het basis- en profieldeel. Het tweede deel bevat de instructie voor de uitwerking van het keuzedeel. Het derde deel bevat de instructie voor de ontwikkeling van beide soorten certificaten. Het vierde deel bevat de instructie voor de invulling van de verantwoordingsinformatie behorend bij het kwalificatiedossier.

Het kwalificatiedossier, het keuzedeel en de eisen aan mbo-certificaten worden vastgesteld door de Minister van OCW. Dat geldt niet voor de verantwoordingsinformatie.

Instructies bij de ontwikkeling van de kwalificatiestructuur mbo

2. Het kwalificatiedossier

1. Leeswijzer

2.1.1. Voorblad

2. Voorblad, colofon en overzicht dossier

2.1. Voorblad

De Toetsingskamer vult de betreffende Crebonummers in, o.b.v. informatie van DUO. Ook versie, geldig vanaf en opleidingsdomein worden ingevuld door de Toetsingskamer.

Bij een nieuwe versie van een dossier wordt ingevuld ‘gewijzigd (jaartal vaststelling)’.

Vul de naam van het opleidingsdomein in waartoe dit kwalificatiedossier behoort. Tot welk opleidingsdomein het kwalificatiedossier behoort bepaalt de sectorkamer.

De naamgeving is kort, weloverwogen en herkenbaar voor onderwijs, bedrijfsleven en student. De naam is ook uniek in de kwalificatiestructuur. Het kwalificatiedossier bevat de kwalificaties die op basis van verwantschap in de beroepengroep gebundeld zijn.

Binnenblad, colofon

Vul de naam van het opleidingsdomein in waartoe dit kwalificatiedossier behoort. Tot welk opleidingsdomein het kwalificatiedossier behoort bepaalt de sectorkamer.

De Toetsingskamer vult de betreffende Crebonummers in, o.b.v. informatie van DUO. Ook versie, geldig vanaf en opleidingsdomein worden ingevuld door de Toetsingskamer.

Bij een nieuwe versie van een dossier wordt ingevuld ‘gewijzigd (jaartal vaststelling)’.

Vul de datum in waarop de sectorkamer(s) / de thema-adviescommissie het dossier heeft/hebben gevalideerd. Validering door meerdere Sectorkamers is aan de orde wanneer naast de penvoerder meer sectorkamers betrokken zijn bij de kwalificaties in een dossier.

Aangegeven wordt welke soorten onderwijsinstellingen de crebo’s in het dossier mogen aanbieden.

Overzicht van het kwalificatiedossier

Vul de naam in van de sectorkamer die het kwalificatiedossier heeft gevalideerd en de datum waarop dat is gedaan. De validering van een keuzedeel valt, indien er sprake is van een sectoroverstijgend keuzedeel, onder de verantwoordelijkheid van een Thema-adviescommissie.

Vul de datum in waarop de sectorkamer(s) het dossier heeft/hebben gevalideerd. Validering door meerdere Sectorkamers is aan de orde wanneer naast de penvoerder meer sectorkamers betrokken zijn bij de kwalificaties in een dossier.

Het besluit van het bestuur om een kwalificatiedossier te legitimeren moet zijn vastgelegd deze datum moet overeenkomen met die in het kwalificatiedossier.

In onderstaande overzicht staat welk soort beroepsopleiding behoort bij het mbo-niveau van een kwalificatie:

In een tabel wordt per profiel weergegeven: naam profiel (kwalificatie), het mbo-niveau c.q. het EQF-niveau, beroepsvereisten en de typering van de kwalificatie. Deze gegevens worden automatisch gegenereerd door DigiK1DigiK is het programma waarmee alle dossiers en keuzedelen worden ontwikkeld. Vanuit DigiK worden de dossiers en keuzedelen gepubliceerd op de website kwalificatie-mijn.s-bb.nl..

Onderstaand volgt een nadere toelichting op de te leveren gegevens.

Geef voor de profielen in het dossier het bijbehorende mbo-niveau aan.

In onderstaande tabel staat welk EQF-niveau correspondeert met welk mbo-niveau:

Kruis aan indien er in het dossier sprake is van (wettelijke) beroepsvereisten. In het profieldeel en in de verantwoordingsinformatie worden die nader toegelicht.

1. Typering van de beroepengroep

3.1. Een substantieel basisdeel als fundament voor een dossier

De specialistenkwalificatie wordt in een zelfstandig kwalificatiedossier vormgegeven, eventueel met meerdere sectorspecifieke profielen. Het kwalificatiedossier voor de specialistenkwalificatie voldoet aan dezelfde eisen als alle andere kwalificatiedossiers.

Naast de tabel genereert DigiK een overzicht van de kerntaken en werkprocessen van de basis en van de profielen.

2.3. Basisdeel algemeen

Leg nadruk op de verwantschap van de beroepen in het dossier. De typering van de beroepengroep moet een goed beeld geven van de beroepsuitoefening van de beginnende beroepsbeoefenaar in de beroepengroep.

Zorg ervoor dat deze onderdelen herkenbaar terugkomen in de verdere uitwerking van het dossier:

2. Kerntaken

3.3.1. Typering van de beroepengroep

Typerende beroepshouding: Hier gaat het om de houdingselementen en specifieke (gedrags-) kenmerken van de beginnend beroepsbeoefenaar in de beroepengroep.

Resultaat van de beroepengroep: Wat is het resultaat van de beroepengroep wanneer het beroep op de juiste manier is uitgevoerd? Beschrijf hier geen deelresultaten, maar probeer slechts het eindresultaat dat kenmerkend is voor de beroepengroep te benoemen.

Zorg ervoor dat deze onderdelen herkenbaar terugkomen in de verdere uitwerking van het dossier:

Aanvullende eisen kunnen er zijn op alle elementen van de kerntaak:

Een kerntaak is een belangrijk, redelijk autonoom deel van de beroepsuitoefening en bestaat uit meerdere samenhangende werkprocessen die kenmerkend zijn voor de beroepsuitoefening. De gezamenlijke kerntaken in de basis van een kwalificatiedossier beschrijven de essentie van de beroepengroep. De (beroepsgerichte en generieke) kwalificatie-eisen in de basis vormen gezamenlijk een substantieel deel van de studielast.

3.3.2. Kerntaken

Binnen de gemeenschappelijke basis is het goed voor te stellen dat elk mbo-niveau specifieke kwalificatie-eisen stelt ten aanzien van de mate van complexiteit, verantwoordelijkheid en zelfstandigheid en de beheersing van vakkennis en vaardigheden of naar de context waarin de werkprocessen uitgevoerd worden. In het model is daarom ruimte voor een gedifferentieerde uitwerking per profiel, die als aanvullende eis aangegeven kan worden. Daarmee wordt recht gedaan aan het niveau en de context van de kwalificatie.

3.3.3. Aanvullende eisen

Aanvullende eisen kunnen er zijn op alle elementen van de kerntaak:

In de eerste rij wordt het laagsteen gemeenschappelijke niveau in het dossier beschreven. In de aanvullende eisen de toevoegingen voor het hogere niveau of de specifieke context per profiel.

Bij complexiteit en verantwoordelijkheid en zelfstandigheid mag van deze regel afgeweken worden. De eerste rij beschrijft dan het gemeenschappelijkevan alle profielen in het dossier en in de aanvullende eisen wat afwijkt van het gemeenschappelijke, hoger of lager. Zo kan in de aanvullende eisen bij verantwoordelijkheid en zelfstandigheid aangegeven worden dat handelingen alleen onder begeleiding uitgevoerd mogen worden.

In de eerste rij wordt het laagste en gemeenschappelijke niveau in het dossier beschreven. In de aanvullende eisen de toevoegingen voor het hogere niveau of de specifieke context per profiel.

Complexiteit is één van de aspecten die het niveau van de kerntaak bepalen. Complexiteit wordt beschreven in een lopend verhaal en in de context van de kerntaak.

3.3.4. Complexiteit

Maak waar beschikbaar gebruik van referentiedocumenten voor vakkennis en vaardigheden, zoals de BOKS.

Beschrijf, met behulp van de NLQF-descriptoren het niveau en in de context van de kerntaak wat de mate van zelfstandigheid en de aard van verantwoordelijkheid is. Beschrijf (waar relevant) het typerende niveau-onderscheid. Waaraan kun je zien om welk niveau het gaat? Dit moet tot uitdrukking komen in de beschrijving.

3.3.5. Verantwoordelijkheid en zelfstandigheid

Het kwalificatiedossier bevat een duidelijke en evenwichtige beschrijving van vakkennis en vaardigheden van de beroepengroep (basistheorieën, principes, concepten, methodieken, instrumenten) die voorwaardelijk zijn voor het succesvol uitoefenen van de werkprocessen in een kerntaak.

3.3.6. Vakkennis en vaardigheden

Maak waar beschikbaar gebruik van referentiedocumenten voor vakkennis en vaardigheden, zoals de BOKS.

Gedragsomschrijvingen bevatten een norm die de gewenste houding van de beroepsbeoefenaar beschrijft passend bij het werkproces (bijvoorbeeld: proactief, initiërend, klantgericht, inlevend, samenwerkingsgericht etc.) en/of de adequate wijze van handelen (bijvoorbeeld: volgens de richtlijnen, planmatig, gestructureerd etc.). Noem bij ieder werkproces alleen het essentiële gedrag voor dat werkproces. Bij gedrag gaat het dus niet om wat hij doet, maar om hoe hij het doet. Doe dat in de vorm van een puntsgewijze opsomming.

Een omschrijving van een werkproces:

Maak waar beschikbaar gebruik van referentiedocumenten voor vakkennis en vaardigheden.

3.3.7. Werkproces(omschrijving)

Resultaten zijn:

Controlevraag: Kan dit werkproces in de praktijk worden uitgevoerd door de beginnend beroepsbeoefenaar? (dus mag het ook tijdens de BPV worden geoefend?)

3.3.8. Resultaat

Het gedrag beschrijft hoe men kan 'zien' dat een beginnend beroepsbeoefenaar de competentie succesvol inzet om bij te dragen aan het resultaat. Kies de competentie waarvan het gedrag is afgeleid en benoem deze in de beschrijving.

Het uitgangspunt is dat kwalificatie-eisen zo transparant mogelijk beschreven worden. Dat betekent dat het onderdeel op de juiste plek en op het goede abstractieniveau beschreven wordt.

3.3.9. Gedrag

NB In paragraaf 4.8 wordt nader ingegaan op de beschrijving van beroepsgerichte taal- en rekeneisen in de basis en het profiel.

1. Karakteristieken van het profieldeel

Bewaak de consistentie in de uitwerking van kerntaken en werkprocessen:

Het uitgangspunt is dat kwalificatie-eisen zo transparant mogelijk beschreven worden. Dat betekent dat het onderdeel op de juiste plek en op het goede abstractieniveau beschreven wordt.

3.5. Interne consistentie

De relatie werkproces – resultaat – vakkennis en vaardigheden – gedrag is als volgt samen te vatten:

Houd als richtlijn aan:

Het uitgangspunt is dat kwalificatie-eisen zo transparant mogelijk beschreven worden. Dat betekent dat het onderdeel op de juiste plek en op het goede abstractieniveau beschreven wordt.

Naast gemeenschappelijke elementen zijn er ook verschillen tussen de kwalificaties die deel uit maken van het dossier. Die verschillen worden beschreven in het profiel (en in de aanvullende eisen in de basis). Het profiel bestaat uit beroepsgerichte taken.

Voor het profieldeel gelden de volgende richtlijnen:

4. Profieldeel

2. Clusteren van profielen in een dossier

Houd als richtlijn aan:

Onder (wettelijke) beroepsvereisten verstaan we volgens artikel 7.2.6 van de WEB (geparafraseerd) het volgende:

Elk profieldeel begint met de aanduiding van het MBO-niveau van de kwalificatie, een typering van het beroep en met een weergave van de eventuele beroepsvereisten.

4. Typering van het beroep

Beschrijf hier de typering van het beroep voor zover die specifiek geldt voor dit profieldeel en afwijkt van de beschrijving in de basis bij 'typerende beroepshouding'. Hierin kunnen accenten worden aangebracht die verwijzen naar de typerende beroepshouding, de context en/of het resultaat van de beroepengroep in de basis. Vermijd overlap met de beschrijving van de typerende beroepshouding in het basisdeel.

5. Beroepsvereisten

Geef aan of er sprake is van (wettelijke) beroepsvereisten. En zo ja, licht die toe.

4.4. Typering van het beroep

Er is sprake van beroepsvereisten wanneer:

4.5. Beroepsvereisten

De onderwijsinstelling is dan ook niet verantwoordelijk voor de kwaliteit van een extern af te leggen examen of extern te behalen diploma of certificaat. De kosten van een extern certificaat, examen en/of diploma zoals hiervoor bedoeld, maken op voorhand geen deel uit van de bekostiging zoals die door het ministerie van OCW aan de onderwijsinstellingen wordt verstrekt. In voorkomende gevallen zijn partijen (onderwijs, bedrijfsleven, student en vakdepartement) aan zet om hierover afspraken te maken. In een dergelijke constructie kan de onderwijsinstelling een deel van de kosten dragen. Dit vanuit de aanname dat zij anders ook examenkosten zouden hebben.

Voor de toelichting op de (wettelijke) beroepsvereisten gelden de volgende instructies:

Regelingen die betrekking hebben op de persoon als geformuleerd bij e) of eisen die door branches zijn geformuleerd komen aan de orde in de verantwoordingsinformatie onder het kopje ‘Bijzondere vereisten’ (6.5).

De WEB vereist bij wettelijke beroepsvereisten een goedkeurende verklaring van het betrokken vakdepartement. Zonder goedkeurende verklaring kan een dossier de eindtoets niet passeren. Zie hiervoor paragraaf 6.4 bij de verantwoordingsinformatie.

Voor de toelichting op de (wettelijke) beroepsvereisten gelden de volgende instructies:

In het profieldeel worden per kwalificatie de kerntaken en werkprocessen uitgewerkt. Volg hierbij de desbetreffende instructie uit de basis (paragraaf 3.2). Als stelregel geldt: ‘gelijke en vergelijkbare beroepsuitoefening is in de kwalificatiestructuur gelijk en vergelijkbaar beschreven'. Dat meetpunt is ook van toepassing wanneer identieke werkprocessen c.q. kerntaken voorkomen in verschillende profielen.

Neem de mvt-eisen op in de kwalificatie:

In deze paragraaf wordt ingegaan op de wijze waarop eventuele beroepsgerichte taal- en rekeneisen opgenomen worden in de beroepsgerichte taken van basis- én profieldeel.

3.1. Inleiding

Geef geen hoger referentieniveau-aanduiding aan. Dit voorkomt dat het onderwijs de volle bandbreedte van het referentieniveau toetst, terwijl het alleen maar gaat om een specifieke beroepshandeling.

Niet alle onderdelen van het keuzedeel worden in deze paragraaf benoemd. In dat geval gelden de aanwijzingen zoals beschreven in de instructie voor het basis- en profieldeel.

Wat geldt voor Nederlandse taal en rekenen geldt ook voor beroepsgerichte mvt-eisen, namelijk:

Neem de mvt-eisen op in de kwalificatie:

3. Het keuzedeel

Afwijkend aan het model van het kwalificatiedossier geldt voor keuzedelen:

In dit hoofdstuk wordt beschreven waaraan keuzedelen moeten voldoen gegeven de regelgeving in de WEB en het Toetsingskader. In de eerste paragraaf worden de karakteristieken van het keuzedeel beschreven. In de tweede paragraaf wordt beschreven hoe de onderdelen van het model keuzedeel uitgewerkt moeten worden en welke criteria de Toetsingskamer hanteert bij het beoordelen van het keuzedeel.

Niet alle onderdelen van het keuzedeel worden in deze paragraaf benoemd. In dat geval gelden de aanwijzingen zoals beschreven in de instructie voor het basis- en profieldeel.

Aan het onderdeel van de kwalificatie waaraan een certificaat is verbonden is ook een identificatiecode verbonden.

Geef het keuzedeel een korte en weloverwogen naam, passend bij en dekkend voor de inhoud van het keuzedeel.

4.7. Profiel specifieke kerntaken en werkprocessen

Afwijkend aan het model van het kwalificatiedossier geldt voor keuzedelen:

2. Algemene informatie

In alle gevallen wordt in het keuzedeel de onderdelen verantwoordelijkheid & zelfstandigheid en complexiteit uitgewerkt.

Geef aan welke sectorkamer penvoerder is voor het keuzedeel.

Geef het keuzedeel een korte en weloverwogen naam, passend bij en dekkend voor de inhoud van het keuzedeel.

In het geval er een variant van een keuzedeel per niveau is dan moet dat duidelijk worden in de naamgeving. Gebruik daarbij de volgende formulering: ‘Gladheidsbestrijding geschikt voor niveau 2’ of ‘Gladheidsbestrijding geschikt voor niveau 3 en 4’ (zie ook koppeling van keuzedeel aan kwalificatie).

Voor de naamgeving van keuzedelen gelden de volgende richtlijnen:

Aan een keuzedeel kan een certificaat verbonden worden. Indien dat het geval neem dat dan op in de verantwoording.

4.9. Beroepsgerichte moderne vreemde talen (mvt)

Geef aan welke sectorkamer penvoerder is voor het keuzedeel.

Geef aan of het keuzedeel (wettelijke) beroepsvereisten bevat. En zo ja licht die toe.

Voor alle duidelijkheid: een keuzedeel mag geen (wettelijke) beroepsvereisten bevatten die voorwaardelijk zijn voor de beroepsuitoefening. Het betreft hier dus altijd wettelijke beroepsvereisten die gelden voor een ander beroep met uitzondering van de beroepsgerichte onderdelen die vastgesteld zijn in het kader van de Regeling Certificaten wettelijke vereisten groen beroepsonderwijs.

5. Instructie ontwikkeling keuzedeel

5.1. Inleiding

Bij de toelichting op het keuzedeel is het belangrijk het onderscheid te maken tussen 3 zaken:

Er mag geen overlap zijn tussen de tekst van de afzonderlijke onderdelen.

5.2. Karakteristieken van het keuzedeel

De verplichte onderdelen zijn:

Vink aan wat de aard van het keuzedeel is. Kies minimaal één optie uit de volgende categorieën:

Er kunnen ook meerdere categorieën aangevinkt worden. Een keuzedeel kan zowel ontwikkeld zijn voor doorstroming als voor de arbeidsmarkt. En eenzelfde keuzedeel kan bij de ene koppeling verdiepend zijn en bij de andere verbredend. Evenwel een remediërend keuzedeel kan niet tegelijkertijd ook verdiepend of verbredend zijn.

Kies de omvang in studielast voor het keuzedeel. Minimaal 240 uur, maximaal 960 uur (in eenheden van 240 uur). De omvang van het keuzedeel moet passen binnen de keuzedeelverplichting (zie schema bij omvang).

Een nieuw keuzedeel met een beoogde omvang van 720 uur is niet passend voor een niveau 2 kwalificatie waarvoor een keuzedeelverplichting geldt van 480 uur.

De inhoud van het keuzedeel moet passend zijn bij de beoogde omvang. Als referentie hanteren we hierbij de inhoud van een kwalificatie. Een gemiddelde niveau-2 kwalificatie met een omvang van 3200 SBU heeft de omvang van 2 of 3 kerntaken en 5 tot 9 werkprocessen. Verhoudingsgewijs kan een (beoogd) keuzedeel van 240 uur, bestaande uit 2 kerntaken en 4 werkprocessen te omvangrijk zijn. Anderzijds wanneer het beoogde keuzedeel zou bestaan uit een kerntaak met een kort setje vakkennis en vaardigheden wordt ook gevraagd om nadere tekst en uitleg.

Keuzedelen worden ontwikkeld in relatie tot (tenminste) één of meerdere kwalificaties. De uitwerking van het keuzedeel moet passend zijn bij deze kwalificatie(s) en mag daarmee niet ondoelmatig overlappen.

Bij de koppeling van de keuzedelen MVT is er sprake van een complicerende factor. Namelijk: veel kwalificaties bevatten beroepsgerichte eisen MVT die deels overlappen met de inhoud van de (generieke) keuzedelen MVT. Daarnaast bevatten de niveau 4 kwalificaties ook nog generieke eisen Engels. Daarom zijn voor de koppeling van keuzedelen MVT specifieke regels opgesteld:

Keuzedelen mogen niet ondoelmatig overlappen met de kwalificatie waarbij ze ontwikkeld worden.

Hiervoor gelden de volgende regels:

Bij de beoordeling van overlap is er een grijs gebied tussen enige overlap die nog toelaatbaar is en overlap die ondoelmatig is. De overlap wordt bepaald aan de hand van de mate waarin:

Bij de beoordeling van ondoelmatige overlap tussen het keuzedeel en de kwalificatie geldt het uitgangspunt dat er sprake is van ondoelmatige overlap wanneer op basis van het niet overlappende deel geen volwaardig keuzedeel te vullen is gegeven de omvang van dat keuzedeel. Oftewel: wanneer meer dan de helft van de inhoud van het keuzedeel al aan de orde komt in de kwalificatie dan voegt het keuzedeel te weinig toe. Je kunt dan niet meer uitleggen waarom je voor het ‘niet overlappende deel’ van het keuzedeel nog 240 uur nodig hebt.

5.3. Inhoud keuzedeel

Voor de gekoppelde keuzedelen in het register geldt dat koppelingen toegevoegd kunnen worden. Door de Toetsingskamer vindt een marginale toetsing plaats op overlap. Wanneer er geen sprake is van ondoelmatige overlap wordt de koppeling toegevoegd.

Keuzedelen hebben geen niveau in de zin van de vier niveaus van de kwalificatiestructuur. Een keuzedeel kan gekoppeld zijn aan meerdere niveaus.

4.1. Inleiding

Daarbij geldt de volgende richtlijn: ‘De inhoud van het keuzedeel dient zodanig beschreven te zijn dat het haalbaar en uitdagend is voor alle niveaus van kwalificaties waarbij het keuzedeel ontwikkeld wordt.’

Met name bij keuzedelen die de indiener wil koppelen aan drie niveaus wordt kritisch gekeken of nog kan worden voldaan aan de richtlijn. Bij keuzedelen die grotendeels bestaan uit vaardigheden en/of alleen werkprocessen is het koppelen aan drie niveaus beter te verantwoorden dan bij keuzedelen waarin de vakkennis een grotere component vormt.

3.6. Koppelingsverzoeken

1. Verantwoording

Geef aan of het keuzedeel (wettelijke) beroepsvereisten bevat (Conform criteria beschreven in paragraaf 4.5.). En zo ja licht die toe.

Voor alle duidelijkheid: een keuzedeel mag geen (wettelijke) beroepsvereisten bevatten die voorwaardelijk zijn voor de beroepsuitoefening. Het betreft hier dus altijd wettelijke beroepsvereisten die gelden voor een ander beroep. De enige uitzondering is de eerste variant beschreven in paragraaf 4.5.1.

In dit hoofdstuk wordt beschreven waaraan certificaten voor keuzedelen en beroepsgerichte onderdelen moeten voldoen gegeven de regelgeving in de WEB en het Toetsingskader.

De eerste paragraaf beschrijft de gemeenschappelijke werkinstructies en criteria die zowel van toepassing zijn voor certificaten voor beroepsgerichte onderdelen als die voor keuzedelen. De tweede en derde paragraaf beschrijven de werkinstructies die alleen gelden voor beroepsgerichte onderdelen waaraan een certificaat is verbonden. De laatste paragraaf geeft aanwijzingen over de wijze waarop een certificaat samengesteld moet worden.

Als een certificaat is verbonden aan een beroepsgerichte onderdeel van een kwalificatie, zijn de kwalificatie-eisen van dit beroepsgerichte onderdeel en de toelichting hierop als bijlage ‘eisen- mbo-certificaat’ toegevoegd aan het betreffende kwalificatiedossier.

Als een certificaat is verbonden aan een keuzedeel, wordt in de algemene toelichting in het keuzedeel beschreven welke redenen hiervoor zijn. De inhoud van een keuzedeel (de keuzedeel-eisen) blijft ongewijzigd. Een keuzedeel wordt altijd ontwikkeld voor een diplomagerichte opleiding. Pas wanneer is vastgesteld dat het keuzedeel voldoet aan de eisen die daarvoor gelden, wordt getoetst of dit keuzedeel ook relevant is voor bij- en omscholing van werkenden en werkzoekenden en dus of het ‘certificaatwaardig’ is.

De toelichting bij het keuzedeel is te vergelijken met de verantwoordingsinformatie bij het kwalificatiedossiers. Deze bestaat uit 2 verplichte onderdelen en 2 optionele onderdelen.

Indien van toepassing, licht de beroepsvereisten toe. Gebruik hiervoor dezelfde formuleringen als de gehanteerde formuleringen in de kwalificatie zelf, zodat er geen misverstanden ontstaan welke beroepsvereisten van toepassing zijn.

Algemene aandachtspunten voor de beschrijvingen:

Het beroepsgerichte onderdeel of keuzedeel waaraan een certificaat is verbonden, kan een aantal (wettelijke) beroepsvereisten of branchevereisten bevatten die voor de betreffende kwalificatie van toepassing is, mits OCW het verbinden van een certificaat aan dit beroepsgericht onderdeel of keuzedeel binnen haar verantwoordelijkheid acht. Er kan geen certificaat worden verbonden aan een keuzedeel of beroepsgericht onderdeel dat in zijn geheel uit wettelijke beroepsvereisten bestaat, met uitzondering van de beroepsgerichte onderdelen die vastgesteld zijn in het kader van de Regeling Certificaten wettelijke vereisten groen beroepsonderwijs.

Zowel bij een certificaat voor een keuzedeel als bij een certificaat voor een beroepsgericht onderdeel is in de toelichting beschreven wat de redenen zijn voor het hieraan verbinden van een certificaat. Dat heeft betrekking op:

Hieronder een nadere uitwerking van deze criteria.

Vink aan wat de aard van het keuzedeel is. Kies minimaal één optie uit de volgende categorieën:

4.3.1. Titel en C-code

3. Keuze hoort bij

Als bij een aanvraag van een certificaat blijkt dat de geselecteerde onderdelen grote overeenkomsten vertonen met de inhoud van een branchecertificaat, treedt de Toetsingskamer in overleg met OCW. OCW kan deze informatie betrekken het besluit over het wel of niet verbinden van een certificaat aan dit onderdeel. Dit moet passen bij de rol van het ministerie van OCW.

Geef op pagina 2 van de bijlage ‘eisen mbo-certificaat’ aan welke sectorkamer penvoerder is voor de bijlage ‘eisen mbo-certificaat’ en vervolgens bij welk marksegment het certificaat hoort.

5.6. Richtlijnen voor het koppelen van het keuzedeel aan de kwalificatie

Hou daarbij wel het volgende in de gaten:

Geef aan wat de indicatieve studielast van het mbo-certificaat is in studiebelastingsuren (sbu). Deze studielast geeft een indicatie van de tijd die de gemiddelde student nodig heeft om de voor het certificaat geselecteerde kwalificatie-eisen te beheersen op het niveau van een beginnend beroepsbeoefenaar. Daarmee wordt gerekend met de nominale studieduur voor de volledige beroepsopleidingen.

Voor de naamgeving van mbo-certificaten die verbonden worden aan beroepsgerichte onderdelen gelden de volgende richtlijnen:

Er zijn verder nog velden voor de code mbo-certificaat en de geldigheid (vanaf en tot) van het mbo-certificaat. Deze worden ingevuld door de Toetsingskamer na toekenning door DUO.

Geef op pagina 2 van de bijlage ‘eisen mbo-certificaat’ aan welke sectorkamer penvoerder is voor de bijlage ‘eisen mbo-certificaat’ en vervolgens bij welk marksegment het certificaat hoort.

Geef aan wanneer het mbo-certificaat gevalideerd wordt/is.

De berekening van de indicatieve studielast wordt gebaseerd op informatie die de onderwijsinstelling(en) hierover geven. Dit kan (kunnen) bijvoorbeeld de onderwijsinstelling(en) zijn die betrokken is (zijn) bij de indiening van de aanvraag bij SBB voor het certificaat. De indiener kan bij de berekening van de indicatieve studielast bijvoorbeeld de OER BBL hanteren (omdat een vergelijking met een volledige opleiding OER het meest passend is voor de doelgroep werkenden en werkzoekenden).

Bepalend voor de indicatie van de studielast zijn een kwantitatief en een kwalitatief criterium.

4.4. Stappen ontwikkeling van de inhoud van de eisen mbo-certificaat

6.1. Beroepscompetentieprofielen (bcp)

De studielast (het totaal aan onderwijsuren, bpv en zelfstudie) is de tijd die iemand die voldoet aan de in de WEB gestelde vooropleidingseisen nodig heeft om voor het certificaat geselecteerde kwalificatie-eisen te beheersen tot het niveau van een beginnend beroepsbeoefenaar. De daadwerkelijke studielast van een scholingstraject kan overigens afwijken van de in het mbo-certificaat geformuleerde indicatieve studielast omdat onderwijsinstellingen die scholingstrajecten uitvoeren, de duur en de studielast van dit scholingstraject namelijk afstemmen op de beginsituatie van de studenten. Zij nemen hierbij de al verworven leer- en werkervaring mee.

6.2. Arbeidsmarktinformatie

Ga bij de inschatting van het aantal sbu’s uit van volledige opleidingen van de volgende nominale studieduren:

6.2. Arbeidsmarktinformatie

Kader: De huidige wetgeving voorziet niet in ‘cross-over certificaten’. Indien uit de scholingsbehoefte blijkt dat het gewenst is kwalificatie-eisen van twee kwalificaties te gebruiken, dienen het twee afzonderlijke certificaten te zijn, waarbij elk certificaat een zelfstandige betekenis dient te hebben.

In de bijlage ‘Eisen mbo-certificaat’ zijn de geselecteerde kerntaken en werkprocessen beschreven. De selectie kan bestaan uit één of meer werkprocessen van één of meerdere kerntaken. Ook kan een volledige kerntaak worden geselecteerd. De selectie is altijd samengesteld uit beroepsgerichte onderdelen van één kwalificatie. Als richtlijn om te komen tot een samenhangende set van kwalificatie-eisen waaraan een mbo-certificaat verbonden kan worden, gelden de volgende drie stappen:

1. Stap 1: Inventariseren scholingsbehoefte en landelijke herkenbaarheid

De selectie van de beroepsgerichte onderdelen waaraan een mbo-certificaat verbonden kan worden, start met het formuleren van een scholingsbehoefte, en de landelijke herkenbaarheid daarvan conform toelichting bij 2.4.

Kader: bij de selectie worden alleen beroepsgerichte onderdelen geselecteerd zoals deze beschreven zijn in de door OCW vastgestelde kwalificaties (er worden geen nieuwe kwalificatie-eisen opgesteld). Er kan voor een selectie mbo-certificaat niet iets worden toegevoegd:

6.4. Beroepsvereisten

Inhoud: De kwalificatie welke het beste past bij de scholingsbehoefte wordt gekozen. Nadat de kwalificatie is gekozen, worden de relevante onderdelen geselecteerd.

Het maken van afgewogen keuzes hoeveel en welke certificaten per kwalificatie is een belangrijk onderwerp. Eenmaal vastgestelde certificaten hebben impact op opleidingen van alle mbo-scholen. Examencommissies moeten deze certificaten namelijk ook verstrekken aan studenten die diplomagerichte opleidingen zonder diploma verlaten en wel het onderdeel hebben behaald waaraan dit certificaat is verbonden. Bij de aanvraag van een certificaat bij SBB wordt er een aantal zaken beoordeeld:

Uit de kwalificatie worden beroepsgerichte onderdelen gekozen. De onderdelen samen vormen uiteindelijk de eenheid waaraan een certificaat verbonden kan worden.

6.6. Beroepsspecifieke moderne vreemde talen

Deze punten worden hieronder toegelicht.

5.1. Inleiding

Bovenstaande punten samen bepalen of, binnen een kwalificatie, een nieuw afzonderlijk certificaat gerechtvaardigd is, zelfs als er sprake is van overlap.

Het is aan sectorkamers/ marktsegmenten om een zorgvuldige afweging te maken in hoeverre een aanvraag een toegevoegde waarde heeft. Bij deze afweging betrekken zij ook risico’s te op groenpluk van jongeren in het diplomagericht onderwijs.

De verhouding en de overlap met andere mbo-certificaten van de kwalificatie zal gepresenteerd worden in een tabel. Deze tabel is ter ondersteuning van de te maken keuze hoeveel en welke certificaten per kwalificatie worden vastgesteld. Publicatie van de tabel, bij vaststelling van meerdere certificaten per kwalificatie, op de website in het Portal kwalificatiestructuur bij Downloads, helpt onderwijsinstellingen en bedrijven bij eventuele keuzes.

In plaats van beroepscompetentieprofielen kan ook beroepeninformatie benut worden ter onderbouwing van de arbeidsmarktrelevantie van een dossier. De beroepeninformatie beschrijft de volgende zaken:

De beroepeninformatie is compleet, actueel, betrouwbaar en representatief en is door sociale partners gevalideerd.

5.3. Arbeidsmarktinformatie

In de verantwoordingsinformatie wordt standaard een link opgenomen naar de servicepagina waar alle kwantitatieve arbeidsmarktgegevens opgenomen zijn.

Bij bron- en referentiedocumenten moeten gebruikte beroepscompetentieprofielen en/of andere gebruikte beroepeninformatie (documenten) met datum vermeld worden. Dit onderdeel wordt in DigiK automatisch gegenereerd als de juiste documenten geüpload zijn.

5.4. Trends en ontwikkelingen

In plaats van beroepscompetentieprofielen kan ook beroepeninformatie benut worden ter onderbouwing van de arbeidsmarktrelevantie van een dossier. De beroepeninformatie beschrijft de volgende zaken:

6.9. Wijzigingen ten opzichte van voorgaande versie

Dit kwalificatiedossier zat voorheen niet in de kwalificatiestructuur. Een toelichting is niet nodig.

In de verantwoordingsinformatie wordt standaard een link opgenomen naar de servicepagina waar alle kwantitatieve arbeidsmarktgegevens opgenomen zijn.

Wel wordt gevraagd een tekst in te voegen met een toelichting op ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, de opleidingenmarkt en de stagemarkt. Hier kan zo nodig specifieke informatie over de bedrijfstak/branche worden opgenomen.

In de verantwoording wordt aangeven in welke kerntaken en werkprocessen de wettelijke vereisten zijn verwerkt. Immers wettelijke beroepsvereisten – indien van toepassing – moeten volledig zijn geëxamineerd met examens die qua inhoud en toetsvorm passend zijn. Als de wettelijke vereisten wél eisen aan de kwaliteiten op het gebied van kennis, inzicht, vaardigheden of beroepshoudingen van de beroepsbeoefenaar betreffen, maar niet in kerntaken en/of werkprocessen verwerkt zijn, dient aangegeven te worden hoe en waar de eisen dan wel in het kwalificatiedossier tot uiting komen.

Wetgeving en regelgeving: bevat een beschrijving van (veranderingen in) wet- en regelgeving die van invloed is op de uitoefening van het beroep. Vereist is dus een beschrijving van toekomstige ontwikkelingen, waaruit de relevantie en gevolgen voor het kwalificatiedossier duidelijk blijken. Het gaat dus niet om een beschrijving van de huidige situatie en algemene zaken die voor elk beroep gelden (bijvoorbeeld ARBO).

Ontwikkelingen in de beroepsuitoefening: bevat technologische, bedrijfsorganisatorische, internationale veranderingen en/of marktontwikkelingen die gevolgen hebben voor de beroepsuitoefening in de toekomst. Vereist is dus een beschrijving van toekomstige (niet huidige) ontwikkelingen waaruit de relevantie en de gevolgen voor dit kwalificatiedossier duidelijk blijkt.

Het kwalificatiedossier is volledig ongewijzigd. Een samenvatting of toelichting is niet nodig.

In de verantwoordingsinformatie wordt een toelichting gegeven op de (wettelijke) beroepsvereisten indien die van toepassing zijn op de kwalificatie.

We spreken van beroepsvereisten wanneer die voldoen aan de volgende criteria:

6.10. Betrokkenen

Sectorkamers die al een goedkeurende verklaring van het vakdepartement in hun bezit hebben die betrekking heeft op een oudere versie van het kwalificatiedossier èn die geen inhoudelijke wijzigingen in het kwalificatiedossier hebben doorgevoerd, hebben slechts een verklaring van het vakdepartement nodig dat er geen relevante wijzigingen zijn geweest in de wetgeving.

6.12. Certificaten

Ook wanneer de generieke eisen Engels bij niveau 4 kwalificaties overlappen met de beroepsgerichte eisen Engels worden deze toegelicht en verantwoord in de verantwoordingsinformatie.

5.8. Ontwikkelmogelijkheden van de beroepsbeoefenaar in het onderwijs

Het indicatieve niveau voor de beheersing van beroepsspecifieke moderne vreemde talen in dit dossier is:

MVT:

5.9. Onderhoudsagenda

Controleer goed op consistentie tussen het schema en de kwalificatie. Zorg er voor dat alle vaardigheden die in de tabel opgenomen zijn ook feitelijk te herleiden zijn naar de kwalificatie en omgekeerd dat MVT-eisen die in de kwalificatie ook verantwoord zijn in deze paragraaf.

5.10. Wijzigingen ten opzichte van voorgaande versie

Kies uit één van de volgende categorieën en geef in de ruimte onder de categorieën aan wat er in het huidige kwalificatiedossier is gewijzigd ten opzichte van het kwalificatiedossier uit het vorige cohort.

Bijlage 2:. Europees referentiekader mvt

Niveau 4: De doorstroom naar een andere kwalificatie binnen en/of na het mbo en/of het hbo moet globaal aangeduid zijn met één of meerdere concrete voorbeelden. Doorstroming naar hbo kan alleen worden beschreven bij niveau 4.

5.9. Onderhoudsagenda

Bijlage 4. Behorende bij de Regeling vaststelling modellen kwalificatiedossier en keuzedeel en toetsingskader kwalificatiestructuur mbo 2016

5.10. Wijzigingen ten opzichte van voorgaande versie

1. Inleiding

1.2. Inhoud Toetsingskader

Dit kwalificatiedossier zat voorheen niet in de kwalificatiestructuur. Een toelichting is niet nodig.

2. Toetsingscriteria voor de kwalificatiestructuur, -dossiers en keuzedelen

Dit betreft een sterk gewijzigd kwalificatiedossier waarop de Toetsingskamer een ingangstoets heeft uitgevoerd. Er is bijvoorbeeld sprake van nieuwe of samengevoegde kwalificaties, nieuwe bcp's, etc.. Geef een beknopte samenvatting van wat er gewijzigd is in het dossier.

2. Toetsingscriteria voor de kwalificatiestructuur, -dossiers en keuzedelen

2.1. Inleiding

Categorie 4: ongewijzigd

Het kwalificatiedossier is volledig ongewijzigd. Een samenvatting of toelichting is niet nodig.

Geef niet alleen aan in welke categorie de wijzigingen vallen. Geef voor wijzigingen in categorie 2 of 3 onder de tabel aan om welke wijzigingen het gaat, op zo'n manier dat een gebruiker snel kan zien wat waar gewijzigd is.

In de toelichting wordt standaard een verwijzing opgenomen naar de sectorale examenafspraken die van toepassing zijn op het kwalificatiedossier.

De betrokkenen bij het overleg en besluitvorming over het kwalificatiedossier zijn beschreven.

Genoemd moeten worden:

5.12. Middenkaderopleidingen van meer dan 3 jaar

De studieduur van middenkaderopleidingen is per 1 augustus 2014 vastgesteld op drie jaar. De minister kan enkele kwalificaties uitzonderen die een verblijfsduur hebben van meer dan drie jaar tot maximaal vier jaar. Indien dit aan de orde is wordt dit hier toegelicht. Jaarlijks dient deze lijst herijkt te worden op basis van gegevens over verblijfsduur in het mbo.

De kwalificatiestructuur is herkenbaar voor bedrijfsleven, onderwijsinstellingen en studenten.

In de toelichting wordt standaard een verwijzing opgenomen naar de sectorale examenafspraken die van toepassing zijn op het kwalificatiedossier.

Toetsingskader kwalificatiestructuur mbo

Aanvullende informatie kan bijvoorbeeld zijn: een brochure, beroepeninformatie of een verwijzing naar een toelichting op de beroepsgerichte taal- en rekeneisen. Deze informatie wordt bij het kwalificatiedossier gepubliceerd in het register kwalificatiestructuur dat te vinden is in de portal kwalificatiestructuur.

De bovenstaande kwaliteitscriteria dienen in onderlinge samenhang te worden bezien. De kwaliteitscriteria zijn te onderscheiden, maar niet strikt te scheiden. Ze vullen elkaar aan, vloeien in elkaar over en er bestaat een spanningsrelatie tussen een aantal kwaliteitscriteria.

Vetgedrukt en gearceerd zijn elementen waarin het onderscheid met het voorgaande niveau tot uitdrukking komt. Het NLQF is de Nederlandse uitwerking van het EQF: European Qualification Framework.

De Toetsingskamer toetst de kwaliteit van de kwalificatiedossiers, de keuzedelen en de kwalificatiestructuur als geheel aan de hand van de toetsingscriteria uit het Toetsingskader en brengt daarover een onafhankelijk advies uit aan het Bestuur SBB.

3. Het proces van toetsing

Toetsingskader kwalificatiestructuur mbo

De Ingangstoets heeft een tweeledig doel:

De kwalificatiestructuur omvat het samenvattend geheel van kwalificaties (beschreven in kwalificatiedossiers) en keuzedelen voor het middelbaar beroepsonderwijs, de tabel 'opleidingsdomeinen – kwalificatiedossiers – kwalificaties' en een overzicht van de beroepsgerichte onderdelen en keuzedelen waaraan een certificaat is verbonden.

In de WEB zijn bepalingen opgenomen over de ontwikkeling en toetsing van kwalificatiedossiers voor het middelbaar beroepsonderwijs, in de artikelen 7.2.3., 7.2.4, 7.2.6 en 9.2.1 derde lid.

De kwalificatie-eisen voor een keuzedeel zijn beschreven in een apart document keuzedeel, dat gekoppeld is aan één of meer kwalificaties.

Dit Toetsingskader beschrijft in een tweetal hoofdstukken de wijze waarop uitvoering gegeven wordt aan deze artikelen. De hoofdstukken beschrijven achtereenvolgens:

Aan ieder kwalificatiedossier is het document Verantwoordingsinformatie behorend bij het kwalificatiedossier mbo verbonden, waarin de sectorkamer verantwoording aflegt over de inhoud en de totstandkoming van het betreffende dossier en waarin beroepsvereisten, bijzondere vereisten toegelicht worden, maar waarin niet – zoals in het kwalificatiedossier zelf – kwalificatie-eisen zijn opgenomen.

Het kwalificatiedossier, de bijbehorende keuzedelen, de tabel 'opleidingsdomeinen – kwalificatiedossiers – kwalificaties', de koppeling 'kwalificatie – keuzedelen' en de certificaten voor beroepsgerichte onderdelen en keuzedelen, worden vastgesteld door de minister van OCW. Dit geldt niet voor de verantwoordingsinformatie bij het kwalificatiedossier.

Een kwalificatiedossier bevat de kwalificatie-eisen voor een of meer met elkaar samenhangende kwalificaties voor een beroep of groep van beroepen op het niveau van de beginnend beroepsbeoefenaar. Ook bevat het een verwijzing naar de kwalificatie-eisen voor de generieke examenonderdelen Nederlandse taal, rekenen, Engels (voor mbo niveau 4) en Loopbaan en burgerschap.

Deze regeling wordt met toelichting en bijlagen in de Staatscourant geplaatst.

De bijlagen worden eveneens geplaatst op de websites:

• www.s-bb.nl/kwalificatiedossiers; en

• www.s-bb.nl/keuzedelen.

3. Het keuzedeel

Wanneer het voor het beroep noodzakelijk is om bepaalde talige of rekenkundige elementen te beheersen zijn deze eisen altijd direct gerelateerd aan het beroep. In dat geval moet er niet worden verwezen naar de eisen van het referentiekader Nederlandse taal en rekenen, maar moet worden geëxpliciteerd wat de eisen zijn. Gebruik hiervoor de volgende instructies:

3.3. Inhoud keuzedeel

Het model voor de keuzedelen is afgeleid van het model van het kwalificatiedossier, keuzedelen zijn dus ook ingedeeld in kerntaken en werkprocessen. De instructie die geldt voor de uitwerking van kerntaken en werkprocessen (inclusief complexiteit, zelfstandigheid en verantwoordelijkheid, vakkennis en vaardigheden en resultaat) geldt ook voor de uitwerking van keuzedelen. Een keuzedeel bestaat uit één of meerdere kerntaken.

3.3. Inhoud keuzedeel

4.8. Beroepsgerichte taal- en rekeneisen

In principe bestaat een keuzedeel uit een kerntaak en een of meerdere werkprocessen. Afwijking van dit model door alleen vakkennis en vaardigheden uit te werken geldt in de volgende gevallen:

2. Algemene informatie

Geef aan bij ‘ontwikkeld door’ wie de aanbieder is van het keuzedeel. Wanneer er meerdere aanbieders zijn vermeld dan de naam van de organisatie (meestal de onderwijsinstelling) van de contactpersoon namens de indieners.

Deel II:. Het keuzedeel

De instructie voor deze onderdelen is te vinden in hoofdstuk 4 ‘Certificaten’.

5.2. Karakteristieken van het keuzedeel

De toelichting bij het keuzedeel is te vergelijken met de verantwoordingsinformatie bij het kwalificatiedossiers. Deze bestaat uit 2 verplichte onderdelen en 2 optionele onderdelen.

5.3. Inhoud keuzedeel

Op vergelijkbare wijze wordt ondoelmatige overlap tussen keuzedelen onderling beoordeeld: indien beide keuzedelen gekoppeld (dienen te) worden aan dezelfde kwalificatie(s) dan mag er geen sprake zijn van meer dan de helft overeenkomende werkprocessen en vakkennis en vaardigheden.

4. Certificaten

Het niveau van het keuzedeel dient afgestemd te worden op het niveau van de kwalificatie waarbij het ontwikkeld wordt. Dat gebeurt met behulp van het NLQF.

5.5. Algemene informatie

4.2.3. Beroepsvereisten en branchevereisten bij certificaten

In het geval van beroepsvereisten wordt in vroeg stadium door de Toetsingskamer in overleg getreden met OCW, zodat OCW deze informatie dan bij het te nemen besluit over het wel of niet verbinden van een certificaat aan dit onderdeel kan betrekken en dit besluit, indien relevant, kan afstemmen met het betreffende vakministerie.

5.6. Richtlijnen voor het koppelen van het keuzedeel aan de kwalificatie

De overige werkinstructies voor voor beroepsgerichte onderdelen waaraan een certificaat is verbonden (hierna: mbo-certificaat) zijn opgesteld in de volgorde van het model voor de Bijlage eisen mbo-certificaat

Deel III:. De verantwoordingsinformatie bij het kwalificatiedossier

6. Instructie uitwerking verantwoordingsinformatie

De ondergrens is nodig vanwege beheersbaarheid, civiel effect en zelfstandige betekenis, en de bovengrens is nodig om te voorkomen dat mbo-certificaten een concurrent worden van reguliere kwalificaties.

Het aantal sbu’s voor het mbo-certificaat moet in balans zijn met het aantal sbu’s voor de rest van de opleiding de tijd die iemand, na het behalen van dit mbo-certificaat, nodig zou hebben om alsnog het volledige diploma te behalen.

4.4. Stappen ontwikkeling van de inhoud van de eisen mbo-certificaat

6.4. Beroepsvereisten

Selecteer de relevante onderdelen van de relevante kwalificatie.

6.5. Bijzondere vereisten

Naast overlap met andere eisen mbo-certificaat kan er ook sprake zijn van overlap met kwalificaties of keuzedelen. Controleer bij de uitwerking of er verwante keuzedelen en/of kwalificaties zijn. Bewaak bij de uitwerking dat de inhoud voldoende onderscheidend is ten opzichte van deze verwante keuzedelen en/of kwalificaties en adviseer de aanvragers om waar mogelijk gebruik te maken van de verwante keuzedelen en/of kwalificaties.

5. Verantwoordingsinformatie behorend bij het kwalificatiedossier

Het kwalificatiedossier moet een verwijzing bevatten naar verantwoordingsinformatie. Deze is geen onderdeel van het dossier. De verantwoordingsinformatie dient jaarlijks geactualiseerd te worden. Sectorkamers wordt gevraagd jaarlijks de actualiteit van de informatie te controleren en aan te passen waar relevant. Dat geldt in ieder geval voor de arbeidsmarktinformatie.

5.2. Beroepeninformatie

De beroepeninformatie is compleet, actueel, betrouwbaar en representatief en is door sociale partners gevalideerd.

5.7. Beroepsspecifieke moderne vreemde talen

In de regeling is aangegeven dat, als er sprake is van wettelijke beroepsvereisten, er een goedkeurende verklaring van het betrokken vakdepartement aangeleverd moet worden. Het vakdepartement toetst of en verklaart dat de beroepsvereisten correct in het kwalificatiedossier zijn verwerkt. Deze verklaring moet voor indiening van het kwalificatiedossier naar de Toetsingskamer worden gestuurd.

6.11. Middenkaderopleidingen van meer dan 3 jaar

Geef aan de hand van de ERK-descriptoren een indicatie voor het ERK-niveau van de beheersing van de beroepsgerichte MVT in het dossier. Hanteer daarbij onderstaand schema. Geef in het schema met 'nvt' aan wanneer voor een kwalificatie geen MVT-eisen gelden. Geef bij het schema een nadere toelichting waarin toegelicht wordt wat de relevantie is van de MVT-eisen bij de kwalificaties in het dossier.

6.13. Sectorale examenafspraken

Bijlage 4. Behorende bij de Regeling vaststelling modellen kwalificatiedossier en keuzedeel en toetsingskader kwalificatiestructuur mbo 2016

1. Inleiding

5.11. Betrokkenen

Categorie 3: wijzigingen

In vergelijking met de voorgaande versie zijn er elementen gewijzigd. Vat samen wat er gewijzigd is in het dossier.

5.14. Aanvullende informatie

De kwalificatiestructuur is doelmatig; relevant voor de arbeidsmarkt, de samenleving en vervolgonderwijs.

3. Het proces van toetsing

Dit Toetsingskader beschrijft in een tweetal hoofdstukken de wijze waarop uitvoering gegeven wordt aan deze artikelen. De hoofdstukken beschrijven achtereenvolgens:

Deze regeling wordt met toelichting en bijlagen in de Staatscourant geplaatst.

De bijlagen worden eveneens geplaatst op de websites:

• www.s-bb.nl/kwalificatiedossiers; en

• www.s-bb.nl/keuzedelen.

Het generieke examenonderdeel Nederlandse taal maakt deel uit van elke kwalificatie in dit kwalificatiedossier. De referentieniveaus en de kwalificatie-eisen voor dit generieke onderdeel zijn opgenomen in bijlage 1 bij het Besluit referentieniveau Nederlandse taal en rekenen. Deze bijlage is te vinden op https://wetten.overheid.nl/BWBR0027879 en vormt integraal onderdeel van het kwalificatiedossier.

Het generieke examenonderdeel Engels maakt deel uit van elke kwalificatie op mbo-niveau 4 in dit kwalificatiedossier. De referentieniveaus en de kwalificatie-eisen voor dit generieke onderdeel zijn opgenomen in bijlage 2 bij het Examen- en kwalificatiebesluit beroepsopleidingen WEB. Deze bijlage is te vinden op https://wetten.overheid.nl/BWBR0027963 en vormt integraal onderdeel van het kwalificatiedossier.

Het kwalificatiedossier, het keuzedeel en de eisen aan mbo-certificaten worden vastgesteld door de Minister van OCW. Dat geldt niet voor de verantwoordingsinformatie.

In bijlage 1 is een overzicht met de NLQF/EQF descriptoren opgenomen. In bijlage 2 is een overzicht van het Europees Referentiekader MVT opgenomen.

2.1.1. Voorblad

Dat betekent het volgende:

2.1.2. Binnenblad, colofon

Voor ieder kwalificatiedossier is één sectorkamer penvoerder. Geef aan welke sectorkamer dat is.

2.3. Basisdeel algemeen

2.4. Beroepsspecifieke onderdelen van het basisdeel

De specialistenopleiding is een eenjarige kopopleiding op mbo-niveau 4 die wordt vormgegeven bovenop een verwante vakopleiding. De specialistenopleiding is voorbehouden aan twee subtypen:

Context: De werkomgeving en plaats waar de beginnende beroepsbeoefenaar zijn werkzaamheden uitvoert. De tekst moet bondig zijn. Er mag geen additionele informatie, zoals handelingen die de beroepsbeoefenaar verricht, vermeld worden.

3. Aanvullende eisen

Hou bij het formuleren van een kerntaak rekening met de volgende eisen:

3. Aanvullende eisen

Bewaak de transparantie van het dossier. Vermijd veel beschrijvingen van aanvullende eisen voor de profielen in de basis. Hoe meer specificaties uitgewerkt worden des te minder leesbaar wordt de basis en dat gaat ten koste van de uitvoerbaarheid. Specificeer daarom alleen waar dat echt nodig is.

5. Verantwoordelijkheid en zelfstandigheid

4. Complexiteit

Complexiteit verwijst naar de aard van het werk, de aard van de vakkennis en vaardigheden en de context waarbinnen handelingen uitgevoerd worden. Beschrijf beknopt:

7. Werkproces(omschrijving)

De NLQF-descriptoren laten bijvoorbeeld zien dat het onderscheid tussen niveau 3 en 4 met name zit in de mate van verantwoordelijkheid voor het werk van anderen: een gedeelde verantwoordelijkheid voor het resultaat van routinewerk van anderen (3) tegenover gedeelde verantwoordelijk voor het resultaat van het werk van anderen (4). De 'span of control' is breder bij niveau 4. Zie de tabel hieronder.

6. Vakkennis en vaardigheden

Voor de beschrijving van vakkennis en vaardigheden gelden de volgende richtlijnen:

9. Gedrag

8. Resultaat

Een werkproces heeft een resultaat in termen van opbrengst of uitkomst waaraan de beroepsbeoefenaar bijdraagt. Probeer hierbij te komen tot een algemeen resultaat van het werkproces geef geen opsomming van deelresultaten. Het geformuleerde resultaat moet een logisch gevolg zijn van en aansluiten bij de beschreven handelingen.

9. Gedrag

In het generieke deel van het basisdeel zijn de generieke kwalificatie-eisen voor de generieke onderdelen Nederlandse taal, rekenen, loopbaan en burgerschap en (voor mbo-niveau 4) Engels opgenomen. Deze kwalificatie-eisen worden bepaald door het ministerie van OCW. Er staat een standaardverwijzing in elk dossier.

2.6. Interne consistentie

In het kwalificatiedossier is sprake van een opbouw van generiek naar specifiek. Onder 'typeringen van de beroepen' worden in algemene termen de typerende beroepshouding, context en resultaat beschreven. In de basis wordt dit gespecificeerd voor de beroepengroep op het niveau van de afzonderlijke kerntaken en in het profiel voor het beroep.

2. Clusteren van profielen in een dossier

1. Karakteristieken van het profieldeel

4. Typering van het beroep

Als sprake is van één profieldeel (in enkelvoudige dossiers) dan bevat het profieldeel geen extra taken ten opzichte van de basis. In deze dossiers wordt bij het profieldeel alleen de algemene informatie ingevuld (niveau van de kwalificatie, beroepsvereisten).

Met name criterium c en d behoeven enige toelichting: voor het uitoefenen van bepaalde beroepen of handelingen is door het betreffende vakdepartement in de wet- of regelgeving vastgelegd dat het behalen van een extern certificaat, examen en/of diploma de enige manier is om aan te tonen dat aan de eisen hiervoor is voldaan. Als bepaald is dat het externe certificaat, het externe examen of externe diploma een wettelijke beroepsvereiste is zoals bedoeld in de WEB, dan is het externe certificaat, examen of diploma daarmee onderdeel van het kwalificatiedossier en daarmee van de mbo-opleiding. Het betreffende vakdepartement heeft een eigen vorm van kwaliteitsborging op deze examens.

Voor de toelichting op de (wettelijke) beroepsvereisten gelden de volgende instructies:

Onder (wettelijke) beroepsvereisten verstaan we volgens artikel 7.2.6 van de WEB (geparafraseerd) het volgende:

6. profielspecifieke kerntaken en werkprocessen

2.8. Beroepsgerichte taal- en rekeneisen

6. profielspecifieke kerntaken en werkprocessen

3.2. Karakteristieken van het keuzedeel

Verdere aanwijzingen over het verbinden van een certificaat aan een keuzedeel waarin beroepsvereisten zijn opgenomen is beschreven in paragraaf 4.2.3.

Aan een keuzedeel kan een certificaat verbonden worden. Indien dat het geval neem dat dan op in de verantwoording.

3.4. Richtlijnen over overlap

3.5. Match het niveau van het keuzedeel met het niveau van de kwalificatie

3.6. Koppelingsverzoeken

4. Certificaten

4.1. Inleiding

4.2.2. Voorwaarden

4.2. Instructies voor certificaten voor keuzedelen én beroepsgerichte onderdelen

1. Naamgeving

4.3.1. Titel en C-code

Naast deze criteria, is het van belang dat er een juiste match is tussen scholingsbehoefte en keuze van onderdelen. Als de scholingsbehoefte juist is gedefinieerd (en niet een bijna volledige kwalificatie omvat), zullen de onderdelen ook passend en niet te groot zijn.

1. Stap 1: Inventariseren scholingsbehoefte en landelijke herkenbaarheid

2. Stap 2: Selecteren van de relevante kwalificatie

Inhoud: voor de selectie van beroepsgerichte onderdelen en de uitwerking van de inhoud gelden de volgende eisen en richtlijnen:

5. Verantwoordingsinformatie behorend bij het kwalificatiedossier

5.2. Beroepeninformatie

5.3. Arbeidsmarktinformatie

5.5. Beroepsvereisten

Indien op het dossier andere regelingen en vereisten van toepassing zijn dan worden die in dit onderdeel toegelicht. Het kan hier gaan om zaken als:

Bij loopbaanperspectief is aangegeven welke specifieke loopbaanmogelijkheden en doorstroommogelijkheden de gediplomeerde binnen het onderwijs heeft. Dit geldt voor alle in het kwalificatiedossier beschreven kwalificaties.

Categorie 2: nieuwe elementen

Het kwalificatiedossier bevat een onderhouds- en ontwikkelagenda voor ten minste zes jaar, waarop relevante aandachtspunten zijn vermeld. In de Onderhouds- en ontwikkelagenda wordt vermeld op welke termijn het kwalificatiedossier opnieuw wordt bekeken, en welke agenda afgesproken is voor het onderhoud van het kwalificatiedossier (acties, wie verantwoordelijk, wanneer klaar?).

Categorie 3: wijzigingen

Categorie 1: nieuw dossier

Categorie 2: nieuwe elementen

5.12. Middenkaderopleidingen van meer dan 3 jaar

5.13. Sectorale examenafspraken

Bijlage 4. behorende bij de Regeling vaststelling modellen kwalificatiedossier en keuzedeel en toetsingskader kwalificatiestructuur mbo 2016

1. Inleiding

Bijlage 1: Descriptoren NLQF

Bijlage 2: Europees referentiekader MVT

2. Toetsingscriteria voor de kwalificatiestructuur, -dossiers, keuzedelen en certificaten

1. Inleiding

2.2. De kwaliteit van de kwalificatiestructuur, de kwalificatiedossiers, keuzedelen en de beroepsgerichte onderdelen en keuzedelen waaraan een certificaat is verbonden

Als een certificaat is verbonden aan een keuzedeel is dit in het document van het keuzedeel toegelicht. Als een certificaat is verbonden aan een beroepsgerichte onderdeel van een kwalificatie, zijn de kwalificatie-eisen van dit beroepsgerichte onderdeel als bijlage ‘eisen- mbo-certificaat’ toegevoegd aan het betreffende kwalificatiedossier.

De toetsingscriteria in het Toetsingskader beschrijven kwaliteitsstandaarden waaraan de kwalificatiestructuur als geheel, de afzonderlijke kwalificatiedossiers, de afzonderlijke keuzedelen moeten voldoen en de voorwaarden waaronder een certificaat aan een beroepsgerichte onderdeel of keuzedeel wordt verbonden.

Kwalificatiedossiers, keuzedelen en de beroepsgerichte onderdelen en keuzedelen waaraan een certificaat is verbonden worden ontwikkeld volgens het door OCW vastgestelde model kwalificatiedossier, model keuzedeel en model voor de bijlage ‘eisen mbo-certificaat’ en conform de daarbij behorende instructie en ze moeten voldoen aan de desbetreffende toetsingscriteria uit dit Toetsingskader.

Certificaat

De kwaliteit van de kwalificatiestructuur, de afzonderlijke kwalificatiedossiers, keuzedelen en de certificaten voor beroepsgerichte onderdelen en keuzedelen worden getoetst aan de hand van de volgende criteria:

De kwalificatiestructuur is doelmatig; relevant voor de arbeidsmarkt, de samenleving en vervolgonderwijs.

Kwalificatiestructuur

Kwalificatiedossier

Keuzedeel

Certificaat

Verantwoordingsinformatie

De kwalificatiestructuur is uitvoerbaar voor onderwijs, bpv en examinering.

Kwalificatiestructuur

Kwalificatiedossier

Keuzedeel

Certificaat

Verantwoordingsinformatie

De kwalificatiestructuur is herkenbaar voor bedrijfsleven, onderwijsinstellingen en studenten.

Kwalificatiestructuur

Kwalificatiedossier

Keuzedeel

Certificaat

Verantwoordingsinformatie

De kwalificatiestructuur vormt een transparant en overzichtelijk geheel.

Kwalificatiestructuur

Kwalificatiedossier

Keuzedeel

Certificaat

De kwalificatiestructuur is flexibel voor onderwijs, beroepspraktijkvorming en examinering.

Kwalificatiestructuur

Kwalificatiedossier

3. Het proces van toetsing

Certificaat

De kwalificatiestructuur is duurzaam voor onderwijs, beroepspraktijkvorming en examinering.

Kwalificatiedossier

Verantwoordingsinformatie

Naast deze twee formele toetsen hanteert de Toetsingskamer voor het kwalificatiedossier tussentijdse toetsmomenten. De tussentoetsen hebben tot doel het monitoren van de kwaliteit van de kwalificatiedossiers binnen de gestelde ontwikkeltijd en te bewaken of deze voldoen aan de eisen. Deze toetsen hebben het karakter van een advies aan de het ontwikkelteam K&E van de werkorganisatie SBB en de sectorkamer over de kwaliteit van (de conceptversie van) het dossier.

De Toetsingskamer toetst de kwaliteit van de kwalificatiedossiers, de keuzedelen, eisen mbo-certificaat en de kwalificatiestructuur als geheel aan de hand van de toetsingscriteria uit het Toetsingskader en de Instructie bij de ontwikkeling van kwalificatiedossiers, keuzedelen, het verbinden van certificaten aan keuzedelen en beroepsgerichte onderdelen, en verantwoordingsinformatie.

De Toetsingskamer brengt daarover een onafhankelijk advies uit aan het Bestuur SBB. Het proces voor de toetsing van onderdelen van de kwalificatiestructuur is onderscheidend per onderdeel.

Toetsproces

Het toetsproces kent twee formele toetsmomenten:

Tussentijds toetsen en tussentijdse advisering

Deze regeling wordt met toelichting en bijlagen in de Staatscourant geplaatst.

De bijlagen worden eveneens geplaatst op de websites:

• www.s-bb.nl/kwalificatiedossiers; en

• www.s-bb.nl/keuzedelen.

2. Generieke onderdelen

Elke kwalificatie kent naast (beroepsgerichte) specifieke kwalificatie-eisen – ook generieke kwalificatie-eisen.

Het generieke examenonderdeel loopbaan en burgerschap maakt deel uit van elke kwalificatie in dit kwalificatiedossier. De kwalificatie-eisen voor dit generieke onderdeel zijn opgenomen in bijlage 1 bij het Examen- en kwalificatiebesluit beroepsopleidingen WEB. Deze bijlage is te vinden op https://wetten.overheid.nl/BWBR0027963 en vormt integraal onderdeel van het kwalificatiedossier.

Bijlage 2. behorende bij de Regeling vaststelling modellen kwalificatiedossier en keuzedeel en toetsingskader kwalificatiestructuur mbo 2016

Bijlage 3. behorende bij de Regeling vaststelling modellen kwalificatiedossier en keuzedeel en toetsingskader kwalificatiestructuur mbo 2016

Voor het ontwikkelen van kwalificatiedossiers, keuzedelen, certificaten en de verantwoordingsinformatie

Deze instructie is een handleiding voor de ontwikkeling van kwalificatiedossiers, verantwoordingsinformatie, keuzedelen en certificaten (selectie van beroepsgerichte onderdelen en keuzedelen waaraan een certificaat wordt verbonden). De instructie behoort bij het model kwalificatiedossier mbo, het model keuzedeel en het model eisen mbo-certificaat. In de instructie zijn de criteria uit het Toetsingskader voor de kwalificatiestructuur mbo gespecificeerd naar de eisen die aan de onderdelen van de kwalificatiestructuur gesteld worden.

2. Het kwalificatiedossier

2.1. Voorblad, colofon en overzicht dossier

2.2. Overzicht van het kwalificatiedossier

In onderstaande overzicht staat welk soort beroepsopleiding behoort bij het mbo-niveau van een kwalificatie:

2.4. Beroepsspecifieke onderdelen van het basisdeel

1. Typering van de beroepengroep

In deze paragraaf wordt gevraagd om op beknopte wijze de kern van de beroepengroep weer te geven. De focus ligt daarbij op de gemeenschappelijke eigenschappen van de in het kwalificatiedossier geclusterde profielen: het wezen van de beroepengroep.

2. Kerntaken

5. Verantwoordelijkheid en zelfstandigheid

7. Werkproces(omschrijving)

2.5. Generieke onderdelen van het basisdeel

Zorg voor interne consistentie van beschrijvingen binnen één kwalificatiedossier en vermijd herhalingen. Het is belangrijk dat de dossiers transparant uitgewerkt zijn door onderdelen goed van elkaar te onderscheiden.

2.7. Profieldeel

3. Algemene informatie profieldeel

2.8. Beroepsgerichte taal- en rekeneisen

2.9. Beroepsgerichte moderne vreemde talen (mvt)

3.1. Inleiding

1. Voorblad

3.4. Richtlijnen over overlap

3.5. Match het niveau van het keuzedeel met het niveau van de kwalificatie

4.2.1. Algemene aandachtspunten

4.2.2. Voorwaarden

Indien het beroepsonderdeel of keuzedeel, waaraan een certificaat wordt verbonden, (wettelijke) beroepsvereisten bevat, dan gelden voor het onderwijs en de examinering voor dit certificaat dezelfde condities als voor de (wettelijke) beroepsvereisten van de gehele kwalificatie. Denk bijvoorbeeld aan examenverplichtingen die aan deze (wettelijke) beroepsvereisten gekoppeld zijn wanneer de (wettelijke) beroepsvereiste voorschrijft dat een extern examen moet worden afgelegd, dan geldt dit ook als verplichting voor het mbo-certificaat waarin de beroepsvereiste is opgenomen.

4.3. Werkinstructies voor certificaten voor beroepsgerichte onderdelen

1. Naamgeving

4.3.2. Indicatie studielast

2. Stap 2: Selecteren van de relevante kwalificatie

3. Stap 3: Selecteren van beroepsgerichte onderdelen van de kwalificatie

5.1. Inleiding

De beroepeninformatie (bcp’s en/of andere documenten) is gelegitimeerd door sociale partners. De datum van de gelegitimeerde beroepeninformatie komt overeen met de datum zoals vermeld in het dossier. Wanneer sprake is van meerdere sociale partners en verschillende data, controleer dan of het kwalificatiedossier verwijst naar de meest recente datum.

5.4. Trends en ontwikkelingen

5.6. Bijzondere vereisten

5.7. Beroepsspecifieke moderne vreemde talen

Ook wanneer de generieke eisen Engels bij niveau 4 kwalificaties overlappen met de beroepsgerichte eisen Engels worden deze toegelicht en verantwoord in de verantwoordingsinformatie.

5.8. Ontwikkelmogelijkheden van de beroepsbeoefenaar in het onderwijs

5.11. Betrokkenen

5.14. Aanvullende informatie

Bijlage 4. behorende bij de Regeling vaststelling modellen kwalificatiedossier en keuzedeel en toetsingskader kwalificatiestructuur mbo 2016

1.1. Formele kaders

1.2. Inhoud Toetsingskader

2. Toetsingscriteria voor de kwalificatiestructuur, -dossiers, keuzedelen en certificaten

2.1. Inleiding

De kwalificatie-eisen voor een keuzedeel zijn beschreven in een apart document keuzedeel, dat gekoppeld is aan één of meer kwalificaties.

2.2. De kwaliteit van de kwalificatiestructuur, de kwalificatiedossiers, keuzedelen en de beroepsgerichte onderdelen en keuzedelen waaraan een certificaat is verbonden

Keuzedeel

3. Het proces van toetsing

Beroep

Een sectorkamer die meent in zijn belang geschaad te zijn door een beslissing van de Toetsingskamer kan in beroep gaan bij het bestuur SBB.

Advies aan het bestuur SBB

Als kwalificatiedossiers, keuzedelen, beroepsgerichte onderdelen en/of keuzedelen waaraan een certificaat verbonden wordt voldoen aan de in het Toetsingskader aangegeven kwaliteitseisen adviseert de Toetsingskamer het algemeen bestuur SBB om deze aan te bieden aan de minister van OCW ter formele vaststelling. Het bestuur SBB draagt dit advies over aan de minister van OCW, maar kan desgewenst gemotiveerd afwijken van het advies van de Toetsingskamer om een kwalificatiedossier, keuzedeel of een certificaat te verbinden aan een beroepsgericht onderdeel of keuzedeel al dan niet aan te bieden aan de minister ter formele vaststelling.

Er is één (en bij uitzondering twee) twee keer de mogelijkheid tot het vaststellen van een nieuw of vernieuwd kwalificatiedossier door de minister van OCW. Voor de overige onderdelen van de kwalificatiestructuur kan dat vier keer per jaar gebeuren. Het toetsproces van de Toetsingskamer is afgestemd op de data van vaststelling.

Deze regeling wordt met toelichting en bijlagen in de Staatscourant geplaatst.

De bijlagen worden eveneens geplaatst op de websites:

• www.s-bb.nl/kwalificatiedossiers; en

• www.s-bb.nl/keuzedelen.