Besluit van de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp van 20 december 2024, nr. BZ2410991, tot vaststelling van beleidsregels en een subsidieplafond voor subsidiëring op grond van de Subsidieregeling Ministerie van Buitenlandse Zaken 2006 (Mine Action en Clustermunitie Programma III 2025–2030)

Gelet op de artikelen 6, 7 en 10 van het Subsidiebesluit Ministerie van Buitenlandse Zaken;

Gelet op de artikelen 2.5 en 2.6, sub d, f en h, van de Subsidieregeling Ministerie van Buitenlandse Zaken 2006;

Besluit:

Artikel 1

Voor subsidieverlening op grond van artikel 2.5 en 2.6, sub d, f en h, van de Subsidieregeling Ministerie van Buitenlandse Zaken 2006 met het oog op de financiering van activiteiten op het gebied van ontmijnen, het verwijderen van clustermunitie en capaciteitsversterking van nationale mine action autoriteiten, die strekken tot het bevorderen van vrede en veiligheid na afloop van een gewapend conflict (Mine Action en Clustermunitie Programma III 2025–2030), gelden de als bijlage bij dit besluit gevoegde beleidsregels.

Artikel 2

• a). € 60.750.000 voor activiteiten gericht op mine action activiteiten;

• b). € 14.000.000 voor activiteiten gericht op capaciteitsversterking van nationale mine action autoriteiten.

• c). € 4.000.000 voor activiteiten in het kader van contingency funding.

Artikel 3

Artikel 4

De verdeling van de subsidieplafonds, bedoeld in artikel 2, eerste lid, vindt plaats op grond van een beoordeling overeenkomstig de maatstaven die in de bijlage bij dit besluit zijn neergelegd, met dien verstande dat uit alle aanvragen die voldoen aan de maatstaven, de aanvragen die daaraan het beste voldoen het eerst voor subsidieverlening in aanmerking komen, binnen het raam van een evenwichtige spreiding als bedoeld in artikel 8, derde lid, sub d, van het Subsidiebesluit Ministerie van Buitenlandse Zaken.

Artikel 5

Dit besluit treedt in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte van de Staatscourant waarin het wordt geplaatst en vervalt met ingang van 1 januari 2031, met dien verstande dat het van toepassing blijft op subsidies die voor die datum zijn verleend.

Bijlage

Bijlage. Subsidiebeleidskader Mine Action en Clustermunitie Programma III 2025–2030

Inhoudsopgave

Begrippenlijst

1. Inleiding

Dit subsidiebeleidskader bevat beleidsregels voor het verstrekken van subsidie in het kader van het Mine Action en Clustermunitie Programma III 2025–2030 (MACM III).

2. Beleidsachtergrond

Na afloop van gewapende conflicten leiden explosieve oorlogsresten (Explosive Remnants of War, ERWs) zoals landmijnen, geïmproviseerde explosieven (IEDs) en clustermunitie vaak tot langdurige onveiligheid voor burgers.3Voor een volledige definitie van ERW zie: https://www.mineactionstandards.org/ Dit belemmert humanitaire hulp, stabilisatie (vredesmissies), wederopbouw en sociaaleconomische ontwikkeling. Wegen, grensgebieden en de omgeving van huizen en scholen blijven onbegaanbaar, waardoor burgers geen veilige toegang hebben tot voedsel, water en andere basisbehoeften. De aanwezigheid van ERW is een potentiële barrière voor terugkeer naar huis van vluchtelingen en ontheemden.

Humanitaire ontmijning, internationaal bekend onder de term mine action , richt zich op het verminderen van de sociale, economische en ecologische impact van ERW. Daarom kan mine action niet los worden gezien van humanitaire- en ontwikkelingshulp en, in sommige gevallen, vredesopbouw en ondersteunende operaties.4Zie: http://www.mineactionstandards.org/standards/

De afgelopen jaren is er door Nederland en andere donoren fors ingezet op het verkleinen van gebied dat besmet is met ERW. Mine action gaat niet alleen over ontmijning maar ook over mensen en samenlevingen en hoe zij getroffen worden door aanwezigheid van landmijnen. Er is daarom ook geïnvesteerd in slachtofferhulp en risicovoorlichting. Verder wordt er steeds meer synergie gezocht tussen mine action en humanitaire hulp, stabiliteit, wederopbouw en sociaaleconomische ontwikkeling (triple nexus), waardoor de impact van mine action activiteiten vergroot kan worden.

2.1. Nederlandse beleidsprioriteiten

Het Nederlandse mine action beleid is gebaseerd op twee beleidsdocumenten:

In beide beleidsnotities wordt de nadruk gelegd op preventie. Nederland onderschrijft daarmee de doelstellingen uit het VN-rapport Pathways to Peace voor een verschuiving van conflictbeheersing en -oplossing naar het voorkomen van geweld en bevorderen van duurzame vrede.7Pathways for Peace | Inclusive Approaches to Preventing Violent Conflict Nederland ziet mine action als integraal onderdeel van de conflictpreventie-agenda en van het bevorderen van duurzame vrede, doordat het verschillende facetten van grondoorzaken van conflict en armoede aanpakt. De inzet op mine action maakt dan ook onderdeel uit van het Nederlandse Veiligheid en Rechtsorde-beleid, dat zich richt op het promoten van vreedzame, eerlijke en inclusieve samenlevingen. De impact van het MACM III Programma maakt onderdeel uit van prioriteitsgebied 1 van het Nederlandse Veiligheid en Rechtsorde-beleid: veiligheid van mensen door de toegang tot bruikbaar land. Het MACM III Programma draagt bij aan SDG1 (geen armoede), SDG2 (geen honger), SDG3 (goede gezondheid en welzijn), SDG5 (gendergelijkheid), en SDG8 (eerlijk werk en economische groei).

Het Nederlandse mine action beleid draagt daarnaast bij aan het opbouwen van rechtvaardige en vreedzame samenlevingen, conform SDG16 (vrede, justitie en sterke publieke diensten). Het aantal vierkante meters ontmijnde grond is daarbij een begrotingsindicator voor de bovengenoemde BHOS-nota (# of m2 land released from mines), waarover jaarlijks wordt gerapporteerd in het BHO-jaarverslag. Daarnaast draagt mine action bij aan het Nederlandse beleid ten behoeve van ontwapening en wapenbeheersing.

Nederland is een belangrijke donor op het gebied van mine action.8https://www.the-monitor.org/country-profile/netherlands/support?year=2023 In de afgelopen jaren zette Nederland zich naast het MACM II Programma 2020–2024 voor mine action in met bijdragen aan UNMAS, UNDP en UNOPS. Naar aanleiding van de situatie in Oekraïne is de Nederlandse bijdrage aanzienlijk verhoogd.

De impact en risico’s van explosieve oorlogsresten hangen af van gender, leeftijd en andere diversiteitsaspecten zoals bevolkingsgroep. Daarom is voor Nederland gender en diversiteit een belangrijk onderwerp binnen mine action. Uit de evaluatie van het MACM II Programma9Mid-Term Evaluation of Mine Action and Cluster Munitions Programme II | Publication | Government.nl bleek dat door de gehanteerde gender-sensitieve benadering, meer vrouwen deelnamen en betrokken waren bij door Nederland gefinancierde ontmijningsprojecten. Ook hadden ze betere toegang tot diensten en er werd een afname van genderdiscriminatie gerapporteerd. Focus op inclusiviteit zorgde voor verbeterde aanvaarding door gemeenschappen, aangepaste diensten en leidde tot meer duurzaamheid van het programma. De conflictsensitieve benadering die de partners hanteerden, versterkte de betrokkenheid van gemeenschappen bij ontmijningsactiviteiten.

2.1.1. Lokalisering

Met het ondertekenen van de Grand Bargain10De Grand Bargain, is een initiatief van grote donoren en humanitaire organisaties om door directe betrokkenheid van lokale actoren besteding van middelen efficiënter en effectiever te maken. About the Grand Bargain | IASC (interagencystandingcommittee.org) heeft Nederland zich gecommitteerd om financiering van ontwikkelingshulp ‘as local as possible and as international as necessary’ in te zetten.11Beleidsnotitie 2022 – Doen waar Nederland goed in is (overheid.nl) (p.39) Onder lokalisering wordt verstaan: het proces waarin lokale actoren – waaronder individuen, gemeenschappen, netwerken, organisaties, particuliere entiteiten en overheden – hun eigen agenda bepalen, oplossingen ontwikkelen en de capaciteit, het leiderschap en de middelen inbrengen om deze oplossingen te realiseren.12Grant Policy Framework Contributing to Peaceful and Safe Societies 2024–2031 (p.4) Dit omvat zowel de wijze waarop aanvragers lokale gemeenschappen betrekken bij hun activiteiten, als de wijze waarop aanvragers invulling geven aan hun partnerschap met lokale organisaties.

Lokale actoren zijn, samen met de direct betrokken mensen en gemeenschappen, bij uitstek in staat om de grondoorzaken van conflict te identificeren en adresseren en probleemoplossende ideeën aan te dragen.

Lokalisering vindt plaats op verschillende niveaus en is contextspecifiek. Lokalisering kan bijvoorbeeld door internationale organisaties plaatsvinden, als zij lokale actoren en organisaties direct en voor de duur van het hele programma betrekken bij het ontwerpen en implementeren van mine action activiteiten, of door het ondersteunen van lokale ngo’s die actief zijn op het gebied van mine action, of door andere activiteiten binnen de triple nexus. Met dit subsidiebeleidskader zet Nederland zich in voor het vergroten van lokaal eigenaarschap.13Aanbevelingen in het eindrapport van de Programmatic Learning Initiative pilots in Afghanistan (https://reliefweb.int/report/afghanistan/localization-humanitarian-mine-action-afghanistan-october-2023-endarips) en Irak (HALO IHSCO Research Paper.pdf), alsook die uit de evaluatie van het MACM II Programma (https://www.government.nl/topics/grant-programmes/documents/publications/2024/05/01/mid-term-evaluation-of-mine-action) op het gebied van lokalisering, zijn meegenomen in het MACM III Programma.

2.1.2. Ontmijning binnen de triple nexus Humanitair-Ontwikkeling-Vredesopbouw

Nederland ziet mine action niet alleen als middel om de veiligheid van mensen te verbeteren. Mine action draagt ook op verschillende manieren bij aan de zogenaamde Humanitair-Ontwikkeling-Vredesopbouw Nexus, ook wel triple nexus genoemd. Mine action creëert daarbij de randvoorwaarden voor toegang tot humanitaire hulp en sociaaleconomische wederopbouw. Voorbeelden hiervan uit vanuit het MACM II Programma gesteunde activiteiten zijn het financieren van zaaien van gewassen op vrijgegeven landbouwgrond of bijdragen aan de rehabilitatie van infrastructuur of gebouwen zoals scholen. Het langs dergelijke wegen versterken van de weerbaarheid (‘resilience’) van lokale gemeenschappen draagt bij aan stabilisatie in door mijnen getroffen gebieden. Daarnaast komt mine action de nationale veiligheid ten goede: de explosieven kunnen na het ruimen niet meer in handen komen van bijvoorbeeld Armed Groups and Defacto Authorities (AGDA).14The Humanitarian-Development-Peace Nexus Interim Progress Review | en | OECD Via de subsidieverlening voor activiteiten gericht op de triple nexus (zie paragraaf 4.1.1.) streeft Nederland ernaar de impact van het MACM III Programma te vergroten.

2.1.3. Capaciteitsversterking

Het versterken van de capaciteit van lokale ngo's is essentieel voor duurzame en inclusieve ontwikkeling. Het World Bank Annual Report 2023 benadrukt de noodzaak van duurzame ontwikkeling en capaciteitsversterking in samenwerkingen met lokale ngo’s wereldwijd.15World Bank Annual Report 2023: A New Era in Development (zie: Open Knowledge Repository) Capaciteitsversterking van lokale ngo's is gericht op duurzame en onafhankelijke ontwikkeling, waarbij lokale ngo's worden ondersteund om hun eigen doelen en prioriteiten te realiseren. Dit beleidsprincipe vereist een aanpak die gericht is op een lange-termijnrelatie en vereist een flexibele aanpak die zich voortdurend aanpast aan veranderende omstandigheden en uitdagingen. Dit proces van capaciteitsversterking bestaat niet enkel uit technische ondersteuning, maar omvat een holistische benadering waarbij er rekening wordt gehouden met verschillende factoren.Via subsidieverlening voor activiteiten gericht op capaciteitsversterking (zie paragraaf 4.1.1) streeft Nederland ernaar de capaciteit van de lokale ngo's die actief zijn in de ontmijningssector te versterken.

2.2. Internationale afspraken

Nederland heeft het Verdrag tegen Antipersoneelsmijnen (APMBC/Ottawaverdrag), het Verdrag over Clustermunitie (CCM/Osloverdrag) en Protocol V van de Convention on Certain Conventional Weapons (CCW) ondertekend en geratificeerd. Hiermee heeft Nederland zich gecommitteerd om landen te ondersteunen die zelf niet, of minder goed, in staat zijn landmijnen en clustermunitie te verwijderen, voorraden ERW te vernietigen, slachtoffers te ondersteunen en andere mine action activiteiten uit te voeren. Het MACM III Programma geeft hier uitvoering aan.

3. Doelstellingen Mine Action en Clustermunitie Programma III

3.1. Primaire doelstellingen

De inzet op mine action maakt onderdeel uit van het Nederlandse Veiligheid en Rechtsorde-beleid en het daarbij horende resultatenraamwerk. De overkoepelend doelstelling van dit raamwerk is het creëren van legitieme stabiliteit en duurzame vrede in conflictgebieden. Het Mine Action en Cluster Munitie Programma III 2025–2030 draagt primair bij aan doel 1 van resultatenraamwerk (veiligheid voor mensen en gemeenschappen), gekoppeld aan SDG 16.1 (verminderen van geweld) en 16.6 (ontwikkeling van effectieve, verantwoordelijke en transparante instellingen). Het doel van mine action in het resultatenkader is als volgt: om doden en gewonden door explosieven te voorkomen, de levenskwaliteit van overlevenden van explosieven te verbeteren en bij te dragen aan welvarendere gemeenschappen in ontmijnde gebieden.

Mine action kan niet los worden gezien van de andere thema’s binnen de Veiligheid en Rechtsorde Theory of Change.16https://www.government.nl/documents/publications/2023/01/26/theory-of-change---security-and-rule-of-law Mine action draagt niet alleen bij aan fysieke veiligheid, maar ook aan veel andere aspecten van menselijke veiligheid, waaronder de terugkeer van ontheemden en vluchtelingen naar hun plaats van herkomst, landproductiviteit, voedselzekerheid en economische zekerheid. Nederland onderstreept in deze benadering het belang van economische, mentale en psychosociale ondersteuning voor overlevenden en hun naasten in het MACM III Programma.

De primaire doelstelling van het voorliggende MACM III Programma is daarom tweeledig:

3.2. Cross cutting doelstellingen

De beleidsprioriteiten lokalisering, triple nexus en capaciteitsversterking (zie paragraaf 2.1) vormen de drie cross cutting doelstellingen van het MACM III Programma en geven richting aan de activiteiten.

Voor de subsidieverlening is het essentieel dat lokalisering zichtbaar wordt in elke activiteit. Lokalisering dient daarbij niet slechts een middel te zijn, maar een kernprincipe dat richting geeft aan het programma dat een aanvrager voorstelt. De concrete invulling van lokalisering zal variëren afhankelijk van de context van elk land. Daarom moet in elke subsidieaanvraag, naast een algemene visie en een track record op het gebied van lokalisering, ook een uitgewerkte landenspecifieke visie op lokalisering worden opgenomen voor de landen waarin de voorgestelde activiteiten plaatsvinden. Deze landenspecifieke visie vormt een integraal onderdeel van de beoordeling en selectie van de subsidieaanvraag. De verdere uitwerking van deze visies vindt plaats tijdens de inceptiefase (zie paragraaf 4.5).

Daarnaast beoogt het MACM III Programma verbinding te zoeken met andere inzet binnen de Humanitair-Ontwikkeling-Vredesopbouw Nexus om de impact en duurzaamheid van mine action te vergroten. In deze context is de triple nexus eveneens als cross-cutting doelstelling waarop activiteiten zich kunnen richten in het programma opgenomen. Hoewel de uitvoering van dergelijke activiteiten ook niet verplicht is, wordt ook deze wel meegenomen in de beoordeling van de subsidieaanvragen. Het actief integreren van de triple nexus kan een belangrijke meerwaarde zijn voor de bijdrage aan de bredere doelstellingen van het programma.

Via de subsidieverlening voor versterking van nationale mine action autoriteiten tracht Nederland er voor te zorgen dat staten op de lange termijn zelf het ontmijningsprobleem te lijf kunnen gaan en de kennis en kunde hebben om een sterke coördinerende rol te spelen. Het uiteindelijke doel is dat gemeenschappen volledig mijnvrij worden, zodat zij veilig kunnen leven en duurzame ontwikkeling mogelijk wordt. Het MACM III Programma richt zich daarom, behalve op de capaciteitsversterking van nationale mine action autoriteiten als één van de hoofdactiviteiten, ook op het vergroten van de duurzame en onafhankelijke ontwikkeling van lokale ngo’s actief in de ontmijningssector. In deze context is de capaciteitsversterking van lokale ngo’s als cross cutting doelstelling in het programma opgenomen. Hoewel de uitvoering van hierop gerichte activiteiten niet verplicht is, wordt deze wel meegenomen in de beoordeling van de subsidieaanvragen. Het actief integreren van capaciteitsversterking van lokale ngo’s kan een belangrijke meerwaarde zijn voor de bijdrage aan de bredere doelstellingen van het programma.

3.3. Beleidsprincipes

Voor het bereiken van de bovenstaande doelstelling dienen de aanvragers bij het opstellen en uitvoeren van de door hen voorgestelde activiteiten voldoende aandacht te besteden aan de onderstaande beleidsprincipes.

Rekening houden met snelle veranderingen in de lokale omstandigheden en veiligheid blijkt uit diverse onderzoeken de meest efficiënte en duurzame manier van werken te zijn.17O.a. CINOP/KIT Royal Tropical Institute: Multi-Donor Pooled Funds and Localisation – A study on the feasibility of using Multi-Donor Pooled Funds as an instrument to address power imbalances and to promote localization (concept); Global Mentoring Initiative: Donors and Equitable Partnership with National and Local Actors What aid donors can and must do, April 2021. MACM III biedt hierom ruimte om flexibel met veranderende omstandigheden om te gaan, zij het binnen de grenzen van de vereisten van deze beleidsregels. Dit houdt in dat er in de programmering van de subsidieontvangers continue leer- en feedback-lussen moeten zijn ingebouwd om doelgericht leren mogelijk te maken en de programmering aan te passen op basis van dat leren. Hierbij gaat het niet alleen om het aanpassen van programmering in het licht van eventuele veranderingen in de context waarin het programma uitgevoerd wordt, maar ook om het aanpassen van programmering in het licht van opgedane inzichten over de effectiviteit van de programmering.

Nederland is een groot voorstander van innovatie binnen mine action activiteiten, bijvoorbeeld door verbetering van de interventiestrategie (verbeteren van de effectiviteit van het programma) of door verbetering van de efficiëntie bij het implementeren van programma’s. Digitalisering kan hier deel van uitmaken. Organisaties die deelnemen worden gevraagd waar mogelijk te vernieuwen en hun kennis te delen via openbare kanalen, om zo bij te dragen aan innovatie in de gehele ontmijningssector.

De activiteiten dragen bij aan het gelijkwaardig verdelen van sociale en materiële voordelen over sociale groepen en categorieën, en aan het aanpakken van de structurele factoren die uitsluiting en marginalisatie van mensen in kwetsbare situaties in de samenleving veroorzaken en in stand houden. Inclusieve besluitvorming, gelijke toegang tot macht en middelen en een participatieve aanpak staan centraal. Activiteiten moeten gender- en jeugdresponsief zijn: dat wil zeggen, bijdragen aan het voorkomen van toenemende gender- en jeugdongelijkheid, en bijdragen aan gender- en jeugdgelijkheid. Dit vergt een gender- en jeugdgevoelige lens in programmering, door vrouwen en jongeren consequent te raadplegen en te betrekken bij programmering en beleidsbeïnvloedende beslissingen, en door barrières weg te nemen die hun zinvolle deelname aan activiteiten kunnen belemmeren. Daarnaast dienen activiteiten rekening te houden met de diversiteitsaspecten seksuele geaardheid, religieuze achtergrond, culturele achtergrond en etnische achtergrond.

Nederland wil vermijden dat de activiteiten die gefinancierd worden, conflicten verergeren. Alle activiteiten die worden gefinancierd, moeten daarom rekening houden met de context waarin deze worden uitgevoerd. Zo kan bijvoorbeeld het ontmijnen of vrijgeven van land van een bepaalde groeperingen, spanning met een andere groepering verhogen. Dergelijke risico's moeten in kaart worden gebracht in de landenspecifieke contextanalyses. Dit houdt in dat activiteiten dusdanig moeten worden ontwikkeld dat bewust negatieve effecten en onbedoelde bijdragen aan conflicten worden vermeden of geminimaliseerd, en dat bewust positieve effecten op de conflictdynamiek worden gecreëerd en kansen voor vrede en inclusie worden versterkt. Dit vereist het vermogen om (i) de operationele context waarin activiteiten plaatsvinden te analyseren en te begrijpen; (ii) dat begrip te vertalen naar consequenties voor activiteiten en interacties met die context; en (iii) conflictsensitiviteit in de hele activiteitscyclus te integreren en te actualiseren. Gelet op het belang dat Nederland hecht aan het onderwerp geestelijke gezondheid en psychosociale ondersteuning als onderdeel van inzet in fragiele staten en conflictgebieden, is het van belang om als onderdeel van conflictsensitiviteit ook mentale gezondheid en psychosociale dimensies en dynamiek mee te nemen in het analyseren en begrijpen van de contexten waarin activiteiten plaatsvinden.

Zestig procent van de landen die het meest kwetsbaar zijn voor klimaatverandering, zijn besmet met ERW.18GICHD__Mine_Action_and_the_Resilience_of_Communities_to_Climate_Change.pdf Zonder oog voor de mogelijke milieueffecten van ontmijning kan een gebied of zelfs een heel ecosysteem beschadigd raken, wat verdere ontwikkeling in het gebied belemmert.19Demining and the Environment: A Primer (core.ac.uk) Het is daarom belangrijk dat ontmijningsacties geen negatieve effecten op ecosystemen hebben. Klimaatrisico’s en weerbaarheid daartegen moeten dan ook worden meegenomen in strategische contextanalyses en programmering, waarbij de nadruk ligt op het nemen van beslissingen die bijdragen aan het verminderen van de negatieve impact van mine action activiteiten op het milieu en die zich proactief richten op milieubeheer.20Internationale klimaatstrategie – van ambitie naar transitie 2022 Internationale Klimaatstrategie | Publicatie | Rijksoverheid.nl (p.11)

4. Activiteiten waarvoor subsidie wordt verstrekt

4.1. Activiteiten

Voor het bereiken van de onder hoofdstuk 3 genoemde doelstellingen stelt de minister in totaal maximaal EUR 78.750.000 (zie hoofdstuk 7) ter beschikking voor subsidiëring van de activiteiten mine action en capaciteitsversterking van nationale mine action autoriteiten.

4.1.1. Mine action activiteiten

Mine action activiteiten hebben tot doel de fysieke, sociale, economische en ecologische impact van landmijnen en andere explosieve oorlogsresten te reduceren. Met het oog daarop worden subsidiemiddelen beschikbaar gesteld voor onderstaande mine action activiteiten (bijdragend aan doelstelling 1: ‘verbetering van de veiligheid van mensen’, zie paragraaf 3.1):

Landvoorstellen voor mine action activiteiten moeten altijd in elk geval activiteitentype 1 (Ontmijning) omvatten. Daarnaast moeten deze landenvoorstellen eveneens betrekking hebben op activiteitentype 2 (EORE) en/of activiteitentype 3 (Slachtofferhulp).

Tijdens de uitvoering van bovenstaande mine action activiteitentypen kunnen onderstaande twee subactiviteiten (los van elkaar) worden uitgevoerd (gerelateerd aan de cross-cutting doelstellingen onder paragraaf 3.2), waarvoor aanvragers een deel van het gevraagde budget kunnen reserveren (zie paragraaf 6.2):

4.1.2. Capaciteitsversterking van nationale mine action autoriteiten

Om een duurzame mijnvrije wereld te bereiken is het belangrijk dat landen zoveel mogelijk zelf de uitdagingen van landmijnen, explosieve oorlogsresten en residuele contaminatie kunnen adresseren.21Voor een volledige definitie van residuele contaminatie zie: https://www.mineactionstandards.org/fileadmin/MAS/documents/standards/Glossary_of_mine_action_terms_and_abbreviations_Ed.2_Am.10.pdf Daarom worden middelen beschikbaar gesteld voor activiteiten gericht op capaciteitsversterking van nationale mine action autoriteiten (doelstelling 2 onder paragraaf 3.1). Voorbeelden van zulke activiteiten zijn:

4.2. Vereisten voor activiteitensoorten

De minister streeft naar een evenwichtige spreiding van de beschikbare middelen over landen, prioriteiten en organisaties. Vanuit dit streven gelden de volgende vereisten om in aanmerking te kunnen komen voor subsidie:

Mine action activiteiten kunnen worden uitgevoerd in combinatie met (één of twee) van de volgende twee activiteiten:

4.3. Focuslanden

De focuslanden binnen het MACM III Programma zijn Irak, Jemen (daar waar de internationaal erkende regering aanwezig is), Libanon, Libië, Oekraïne, Somalië, Syrië en Zuid-Soedan. Alleen activiteiten die worden uitgevoerd in deze (regio’s van deze) geselecteerde focuslanden kunnen in aanmerking komen voor subsidie.

NB1: Activiteiten in Jemen kunnen alleen in aanmerking komen voor subsidie, indien ze worden uitgevoerd in gebieden waar de internationaal erkende regering aanwezig is.

NB2: Voor activiteiten met betrekking tot nationale mine action autoriteiten geldt dat aanvragen voor de nationale mine action autoriteiten in Syrië niet in aanmerking kunnen komen voor een subsidie.

Bij de keuze voor de focuslanden is onder andere rekening gehouden met het aantal slachtoffers van ERW, de intensiteit van de contaminatie, lidmaatschap van de Anti Personnel Mine Ban Convention (APMBC) en/of Convention on Certain Conventional Weapons (CCM), institutioneel kader en eigenaarschap van de nationale autoriteiten en de diplomatieke en programmatische inzet van Nederland in deze landen.

4.4. Monitoring, Evaluation & Learning (MEL)

Aanvragers moeten een Monitoring, Evaluation & Learning (MEL) strategie indienen bij de aanvraag met een duidelijke uitleg hoe monitoring, evaluatie en leren door de aanvrager zijn geïncorporeerd in zijn manier van werken en wat de uitgangspunten zijn voor de rolverdeling hierbij tussen de verschillende actoren.

Mine action is onderdeel van prioriteitsgebied 1 (veiligheid voor mensen) van de Veiligheid en Rechtsorde Theory of Change van het Ministerie van Buitenlandse Zaken22Theory of Change – Security and Rule of Law (English, January 2023) | Publication | Government.nl. De indicator die de bijdrage van mine action aan dit prioriteitsgebied volgt, is vastgelegd in het resultatenraamwerk, namelijk # of square metres of land released thanks to mine action operations. Mine action activiteiten van het MACM III Programma moeten bijdragen aan het behalen van resultaten op deze BHO-indicator. Aanvragers dienen gedurende de looptijd van de activiteiten waarvoor subsidie wordt aangevraagd, te monitoren hoe hun activiteiten bijdragen aan deze indicator. Daarnaast heeft Nederland, in samenwerking met het Verenigd Koninkrijk, de afgelopen jaren een sectorbrede Theory of Change for Mine Action ontwikkeld.23Sector-wide Theory of Change for Mine Action | Itad Ter ondersteuning van de implementatie van deze Theory of Change is ook een guide, toolkit24Microsoft PowerPoint – Final Mine Action Theory of Change Toolkit_12.11.22_COMPLETE_V08 (itad.com) en een indicatorenbank25https://www.itad.com/wp-content/uploads/2022/11/Sector-wide-ToC-indicator-bank.xlsx ontwikkeld. Deze kan helpen bij het vertalen van de Theory of Change naar een resultatenkader ter ondersteuning van collectieve monitoring van resultaten.

De voorgenomen activiteiten dienen in de aanvraag gekoppeld te worden aan outcomes en bijbehorende Indicators Bank uit deze sectorbrede Theory of Change. Afhankelijk van de beoogde activiteiten moet, waar van toepassing, een koppeling gemaakt worden met de volgende outcomes:

4.5. Inceptiefase

Na subsidieverlening doorlopen alle subsidieontvangers een inceptiefase van (maximaal) vier maanden, die ingaat op de dag van de begindatum van het subsidietijdvak zoals vermeld in de subsidieverleningsbeschikking. Doel van de inceptiefase is om een nadere landenspecifieke invulling te geven aan de landenplannen die zijn ingediend bij de subsidieaanvraag, uiteraard indien en voor zover subsidie is verleend voor de betreffende landenplannen. Zo veel als mogelijk gebeurt dit in nauwe samenwerking met, en met mede-besluitvorming door, de beoogde lokale partners.

Het is mogelijk om tijdens de inceptiefase mine action activiteiten (Ontmijning, EORE, Slachtofferhulp) op te starten.

Meer specifiek benutten de subsidieontvangers de inceptiefase voor uitwerking van een inceptierapport met de volgende onderdelen per in de subsidieverleningsbeschikking geselecteerd land:

Na afronding van de inceptiefase wordt het inceptierapport, uiterlijk vier maanden na aanvang van het subsidietijdvak zoals genoemd in de subsidieverleningsbeschikking (zie paragraaf 6.1) bij het Ministerie ingediend als annex van het jaarplan voor het daarop volgende uitvoeringskalenderjaar.

Na de subsidieverlening verstrekt het Ministerie een verdere toelichting op de inceptiefase, de rapportageverplichtingen van de aanvrager en de hiermee gepaard gaande tijdslijn. Het Ministerie levert bij de subsidieverleningsbeschikking tevens een format aan voor de opzet van het inceptierapport.

Na finale goedkeuring door het Ministerie van het jaarplan en de landenspecifieke activiteiten op outputniveau, worden periodieke voorschotten betaald voor de kosten die verbonden zijn aan de activiteiten in de resterende projectperiode. Basis hiervoor vormen de op grond van de subsidieverleningsbeschikking vereiste jaarrapportages en jaarplannen en een jaarlijks te actualiseren liquiditeitsprognose. Er wordt maximaal 95% van het in de verleningsbeschikking vermelde maximale subsidiebedrag als voorschot uitbetaald.

5. Wie kunnen voor subsidie in aanmerking komen

5.1. Type organisatie

Om in aanmerking te kunnen komen voor subsidieverlening in het kader van het MACM III Programma dienen aanvragers zelfstandig (d.w.z. niet in alliantieverband) een aanvraag in. Daarbij moeten aanvragers voldoen aan de volgende vereisten:

De volgende organisaties komen niet in aanmerking voor subsidieverlening in het kader van het MACM III Programma:

5.2. Aantal aanvragen per organisatie

Organisaties kunnen ten hoogste in aanmerking komen voor één subsidie. Indien meerdere aanvragen door eenzelfde organisatie worden ingediend, wordt alleen de aanvraag in behandeling genomen die het eerst wordt ontvangen. De later ingediende aanvragen worden afgewezen.

6. Looptijd en omvang activiteiten

6.1. Looptijd activiteiten

De activiteiten waarvoor subsidie wordt aangevraagd starten niet eerder dan 1 juni 2025 en lopen door tot en met uiterlijk 31 mei 2030. De duur van de activiteiten (inclusief de inceptiefase van maximaal 4 maanden) dient te liggen tussen de 48 maanden (minimum) en 60 maanden (maximum). Dit geldt voor zowel mine action activiteiten als activiteiten gericht op capaciteitsversterking van nationale mine action autoriteiten. Voor activiteiten waarvoor subsidie wordt gevraagd in het kader van contingency funding worden eventuele begrenzingen van de looptijd bepaald per ‘flash call for proposals’ (zie hierna, paragraaf 7.1).

6.2. Omvang gevraagde subsidie

Elke aanvraag bevat ten minste drie en ten hoogste vijf focuslanden, zie paragraaf 4.2. De gevraagde subsidie per land bedraagt voor:

Voor mine action activiteiten geldt daarbij verder het volgende:

Voor activiteiten waarvoor subsidie wordt gevraagd in het kader van contingency funding worden eventuele minimum- en maximumbedragen bepaald per ‘flash call for proposals’ (zie hierna, paragraaf 7.1).

7. Beschikbare middelen en de verdeling daarvan

Het totale beschikbare budget (subsidieplafond) van het MACM III Programma 2025–2030 bedraagt € 78.750.000 over vijf jaar. Hiervan is € 60.750.000 gereserveerd voor subsidieverlening ten behoeve van mine action activiteiten en € 14.000.000 voor subsidieverlening ten behoeve van capaciteitsversterking van nationale mine action autoriteiten. Daarnaast is er € 4.000.000 gereserveerd voor een contingency fund.

7.1. Contingency fund

Het Mine Action and Cluster Munitie III Programma 2025–2030 zal ruimte bieden voor flexibel gebruik van een deel van het totale beschikbare budget als contingency fund in de context van mine action activiteiten. Voor dit doel wordt € 4 miljoen van het totale budget van € 78.750.000 gereserveerd voor de looptijd van het programma. Dit sub-budget is bedoeld voor activiteiten in onvoorziene situaties (zoals humanitaire crises) of wanneer een eenmalige bijdrage aanzienlijke toegevoegde waarde kan hebben. De bijbehorende middelen worden vrijgemaakt via een ‘flash call for proposals’ op verzoek van de minister, gericht op specifieke, bij de ‘flash call for proposals’ te bepalen, gebieden en/of activiteiten. De aanvragen worden beoordeeld op basis van drempel- en kwalitatieve criteria, die aan de mogelijke aanvragers bekend worden gemaakt per ‘flash call for proposals’. De verdeling van de middelen vindt plaats aan de hand van beoordeling op basis van kwaliteit zoals bepaald op grond van de kwalitatieve criteria.

Alleen organisaties die reeds een subsidie ontvangen voor mine action activiteiten onder MACM III 2025–2030, kunnen in aanmerking komen voor een subsidie uit dit zogenoemde contingency fund. De bijbehorende subsidie wordt administratief opgenomen in de lopende subsidies.

7.2. Verdeling van middelen voor mine action en capaciteitsversterking nationale mine action autoriteiten

De verdeling van de beschikbare middelen voor mine action en capaciteitsversterking van nationale mine action autoriteiten in het kader van het MACM III Programma vindt plaats via een subsidietender, waarbij de op tijd ingediende aanvragen op kwaliteit beoordeeld worden. De beoordeling geschiedt op basis van de door de aanvrager aangeleverde informatie in het aanvraagformulier en de daarbij verplichte bescheiden (zie hoofdstuk 9 Vereisten subsidieaanvraag en hoofdstuk 15 Annexen).

Overige aangeleverde informatie, of verplichte informatie die na de sluiting van de indieningstermijn ontvangen wordt, wordt niet in beschouwing genomen bij de beoordeling.

De rangschikking van de aanvragen wordt gedaan per hoofdactiviteitensoort (mine action dan wel capaciteitsversterking national mine authorities) en daarbinnen per land. Per land wordt beoordeeld welke landenvoorstellen van ten minste ruim voldoende kwaliteit zijn; vervolgens komen van deze landenvoorstellen de voorstellen die het beste voldoen aan de criteria het eerst in aanmerking voor subsidieverlening, waarbij rekening wordt gehouden met een evenwichtige spreiding van de beschikbare middelen over de focuslanden.

Ten aanzien van de kwalitatieve beoordeling op basis waarvan de ranking wordt gedaan geldt het volgende:

De minister besluit voor elk van de activiteitensoorten (dus enerzijds voor aanvragen gericht op mine action, anderzijds voor aanvragen gericht op capaciteitsversterking van nationale mine action autoriteiten), tot subsidieverlening overeenkomstig deze rangschikking per land, totdat het beschikbare budget voor de activiteitensoort is uitgeput. Dit betekent dat binnen een aanvraag specifieke landenvoorstellen (op mine action of capaciteitsversterking van nationale mine action autoriteiten) kunnen worden gehonoreerd of afgewezen. Voor het verdelen van de middelen bedoeld voor capaciteitsversterking van nationale mine action autoriteiten geldt bovendien dat er per land hoogstens aan één aanvrager subsidie zal worden verleend.

Indien blijkt dat er voor een van de twee typen activiteiten (mine action activiteiten en capaciteitsversterking nationale mine action autoriteiten) te weinig kwalificerende aanvragen zijn, waardoor de middelen bedoeld voor het betreffende type activiteit beleidsdoelstelling niet worden uitgeput, dan komen de middelen beschikbaar voor kwalificerende aanvragen bedoeld voor de andere type activiteit. Geen overheveling van middelen zal plaatsvinden, indien middelen overblijven van het plafond voor mine action, terwijl reeds voor elk van de focuslanden is voorzien in een subsidie voor een aanvraag gericht op capaciteitsversterking van nationale mine action autoriteiten.

8. Subsidiabele kosten

Slechts de kosten die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van de activiteiten waarvoor subsidie wordt gevraagd en die redelijkerwijs niet uit eigen middelen of op andere wijze kunnen worden bekostigd, zijn subsidiabel.26Artikel 14, eerste lid, Subsidiebesluit Ministerie van Buitenlandse Zaken.

Activiteiten die reeds zijn gestart voor 1 juni 2025 zijn niet subsidiabel, en dus zijn de daarmee gemoeide kosten niet subsidiabel.

De subsidiabele kosten worden genoemd en toegelicht in het budgetmodel dat verplicht moet worden gehanteerd voor de bij de aanvraag in te dienen begroting (zie Annex 6).

9. Vereisten subsidieaanvraag

Voor het indienen van een aanvraag moet gebruik worden gemaakt van het door de minister daartoe vastgestelde aanvraagformulier en dit formulier moet worden voorzien van de op het formulier vermelde bescheiden:

10. Aanvraagprocedure

Aanvragen worden ingediend vanaf 6 januari 2025 om 00:00 CET tot en met uiterlijk 23 februari 2025 om 23:59 CET. Aanvragen die later dan genoemde datum en tijd worden ingediend, worden afgewezen. Als moment van indiening geldt het moment waarop de aanvraag door het ministerie is ontvangen (zie ook hieronder). De aanvragende organisatie is als enige verantwoordelijke voor een tijdige en volledige indiening van een aanvraag.

In het kader van de aanvraagprocedure wordt met nadruk gewezen op artikel 7, derde lid, van het Subsidiebesluit Ministerie van Buitenlandse Zaken. Mocht een aanvraag niet voldoen aan de formele vereisten die op grond van dit subsidiebeleidskader aan aanvragen worden gesteld, dan kan de minister vragen om een aanvulling. Als datum en tijd van ontvangst van de aanvraag gelden de datum en tijd waarop de aangevulde aanvraag is ontvangen. Hoe korter voor het verstrijken van de deadline voor het indienen van aanvragen een aanvraag wordt ingediend, hoe groter het risico dat de minister geen toepassing zal geven aan zijn bevoegdheid om een aanvulling te vragen (dit vanwege de tijd die is gemoeid met het controleren van alle aanvragen op volledigheid en de tijd die nodig is om een aanvulling te vragen en in te dienen.) In dat geval zal de aanvraag derhalve niet meer kunnen worden aangevuld, maar zal deze worden beoordeeld zoals hij primair is ingediend. Dit kan leiden tot een lagere rangschikking of zelfs afwijzing van de subsidieaanvraag.

Aanvragen dienen volledig en zonder voorbehoud te worden ingediend, rechtsgeldig ondertekend door de daartoe namens de aanvragende organisatie bevoegde persoon met vermelding van naam en functie. Het is niet mogelijk om een voorlopige aanvraag in te dienen.

Bij het opstellen van de subsidieaanvraag is het kortheidshalve verwijzen naar andere onderdelen van de aanvraag of Annexen niet voldoende, tenzij in de aanvraagdocumenten uitdrukkelijk is aangegeven dat daarmee (geheel of gedeeltelijk) kan worden volstaan. Indien onderdelen van het aanvraagformulier – met inbegrip van Annexen – niet worden ingevuld, loopt de aanvrager het risico op afwijzing van de aanvraag.

De aanvraag dient te worden opgesteld in de Engelse of Nederlandse taal. Annexen die zijn opgesteld in een andere taal dan het Engels of Nederlands, dienen voorzien te zijn van een vertaling in het Nederlands of Engels. Additionele informatie van aanvragers (bijvoorbeeld USB-sticks van een organisatie) worden niet meegenomen in de beoordeling van een aanvraag.

Het heeft de uitdrukkelijke voorkeur dat aanvragen per e-mail in pdf-formaat worden ingediend. Aanvragen per e-mail worden ingediend door deze te sturen naar het e-mailadres: DSH-MACM-III@minbuza.nl onder vermelding van aanvraag [naam organisatie] MACM III. Bij voorkeur worden alle landenvoorstellen per organisatie in één e-mail ingediend.

Als moment van indiening geldt het tijdstip waarop de e-mail door het systeem voor gegevensverwerking van het Ministerie van Buitenlandse Zaken is ontvangen. Houd er rekening mee dat bestanden groter dan 14MB niet kunnen worden ontvangen. E-mails groter dan 14MB dienen in kleinere e-mails te worden verdeeld. Hierbij geldt dat het moment waarop de gehele aanvraag, inclusief de laatste e-mail, is ontvangen geldt als tijdstip waarop de aanvraag is ingediend. Daarbij dienen de e-mails genummerd te worden in de onderwerp-regel, waarbij duidelijk is hoeveel e-mails de aanvraag in totaal behelst.27Bijvoorbeeld: e-mail 1 van 5, e-mail van 2 van 5 etc.

Eventuele (technische) problemen bij verzending komen voor rekening en risico van aanvrager. Indiening van aanvragen per post wordt afgeraden28Indien u daar niettemin voor kiest dient de aanvraag per aangetekende post gestuurd worden naar: Ministerie van Buitenlandse Zaken, Secretariaat DSH o.v.v. Mine Action en Clustermunitie Programma 2025–2030, Postbus 20061, 2500 EB Den Haag. Indien de aanvraag niet aangetekend wordt verzonden berust het risico dat de aanvraag niet of te laat wordt ontvangen door het Ministerie geheel bij de aanvrager. Indien de aanvraag per post wordt ingediend (anders dan met de aanduiding ‘port betaald’) wordt de aanvraag nog als tijdig ingediend beschouwd, als de aanvraag voor het einde van de termijn ter post is bezorgd, waarbij het datumstempel van de post doorslaggevend is, en niet later dan een week na afloop van de termijn is ontvangen. Bij gebruikmaking van een envelop met de aanduiding ‘port betaald’ is de datum van ontvangst bepalend bij het vaststellen of de aanvraag tijdig, d.w.z. uiterlijk 23 februari 2025 om 23:59 CET, is ingediend. Houdt hierbij rekening met de omstandigheid dat de datum van ontvangst wordt vastgesteld aan de hand van het tijdstip van inschrijving en dat ’s avonds en op zaterdag en zondag geen post wordt ingeschreven.. Indien u daar niettemin voor kiest, of voor indienen in persoon of koerier, neemt u dan contact op met het Ministerie via het e-mailadres: DSH-MACM-III@minbuza.nl onder vermelding van aanvraag [naam organisatie] MACM III.

Vragen naar aanleiding van dit document of andere zaken kunt u uitsluitend per e-mail en uiterlijk tot en met 22 januari 2025 richten aan DSH-MACM-III@minbuza.nl. De geanonimiseerde vragen met antwoorden zullen online gepubliceerd worden op uiterlijk 31 januari 2025.

11. Beoordelingsprocedure

11.1. Beoordeling

De bepalingen in de Algemene wet bestuursrecht, het Subsidiebesluit Ministerie van Buitenlandse Zaken en de Subsidieregeling Ministerie van Buitenlandse Zaken 2006 zijn onverkort van toepassing op de beoordeling van aanvragen in het kader van dit subsidiebeleidskader. Aanvragen worden beoordeeld met inachtneming van deze regelgeving en overeenkomstig de in dit subsidiebeleidskader opgenomen criteria.

De aanvrager en de activiteiten waarvoor subsidie wordt aangevraagd, dienen allereerst te voldoen aan de drempelcriteria, zoals neergelegd in paragraaf 11.2. Bij het niet voldoen aan één (of meer) van de drempelcriteria wordt de aanvraag afgewezen en niet verder beoordeeld. Ook wordt van de aanvragen die door de drempeltoets zijn gekomen de kwaliteit beoordeeld op basis van de inhoudelijke, kwalitatieve beoordelingscriteria (zie paragraaf 11.3 en 11.4). De kwalitatieve toets wordt gedaan op basis van landenspecifieke programmavoorstellen. Om in aanmerking te kunnen komen voor een subsidie moet de kwaliteit van de bij de aanvraag behorende landenvoorstellen ten minste ‘ruim voldoende’ zijn. Dit wordt bezien per landenvoorstel.

11.2. Drempelcriteria

11.2.1. Drempelcriteria met betrekking tot aanvragende organisaties:

11.2.2. Drempelcriteria met betrekking tot de activiteiten waarvoor een subsidie wordt gevraagd:

11.3. Beoordelingscriteria mine action

De kwaliteit van de aanvragen op het gebied van mine action wordt per ingediend landenvoorstel beoordeeld op grond van onderstaande kwalitatieve beoordelingscriteria.

11.4. Beoordelingscriteria capaciteitsversterking van nationale mine action autoriteiten

De kwaliteit van de aanvragen op het gebied van capaciteitsversterking van nationale mine action autoriteiten wordt beoordeeld per landenvoorstel op grond van onderstaande kwalitatieve beoordelingscriteria.

12. Tijdpad

Uiterlijk op 16 mei 2025 zal op de aanvragen worden besloten. Concreet betekent dit het volgende.

13. Rapportage- en andere subsidieverplichtingen

Aan de subsidieverlening worden verplichtingen verbonden, die worden opgenomen in de subsidieverleningsbeschikking.

Deze verplichtingen zullen onder andere betrekking hebben op een meldingsplicht ten aanzien van feiten en omstandigheden die van belang kunnen zijn voor de subsidie, zoals het niet (geheel of tijdig) kunnen uitvoeren van de gesubsidieerde activiteiten, en op verplichtingen over verantwoordingsrapportages, zoals inhoudelijke en financiële tussen- en eindrapportages.

De voor subsidie in aanmerking komende partijen zullen op vastgestelde tijden rapporteren over de voortgang van de activiteiten. Het rapporteren op de vastgelegde indicatoren en resultaten vindt jaarlijks plaats via open data volgens de IATI-standaarden. Naast het jaarverslag en het auditverslag moeten in de voor in aanmerking komende partijen apart verslag uitbrengen over indicatoren die door het Ministerie zijn geselecteerd.

De activiteiten van de subsidieontvangers en het MACM III-programma als geheel zullen worden onderworpen aan een tussentijdse evaluatie en/of een evaluatie aan het eind van het vierde jaar van het subsidieprogramma. Deze evaluaties zullen worden uitgevoerd door een door het Ministerie gecontracteerde derde partij. Alle subsidieontvangers zijn verplicht hieraan medewerking te verlenen.

Indien na het subsidietijdvak middelen over zijn, zullen deze – tenzij het subsidietijdvak wordt verlengd – terugvloeien naar het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Hierover zal een verplichting worden opgenomen in de subsidieverleningsbeschikking.

Bovenstaande zal worden opgenomen in aan de subsidieverlening verbonden verplichtingen.

14. Administratieve lasten

De administratieve lasten voor de uitvoering van dit subsidiebeleidskader bedragen € 669.000,– voor de totale subsidieperiode. Administratieve lasten zijn de lasten die gepaard gaan met informatieverplichtingen in verband met het doen van de aanvraag en, in geval subsidie wordt verstrekt, het voldoen aan de daaraan verbonden verantwoordingsverplichtingen. Het bedrag van € 669.000,– komt neer op 0,8 procent van het totale subsidiebudget. De berekening is gebaseerd op de inschatting dat maximaal 10 organisaties interesse hebben voor het subsidiebeleidskader en een aanvraag zullen indienen die zou kunnen worden gehonoreerd.

Bij de totstandkoming van het subsidiebeleidskader is kritisch bezien dat ten eerste de criteria voor de subsidieaanvragers en de beoogde resultaten helder zijn geformuleerd en ten tweede duidelijkheid bestaat over de wijze waarop de financiering en verantwoording van de toegekende subsidies plaatsvindt. Hiermee moet een aanvrager de afweging kunnen maken of met de indiening van een subsidieaanvraag kans bestaat op een toekenning. Het Ministerie beoogt op deze wijze de administratieve lasten voor de subsidieaanvragers tot een minimum te beperken.

15. Annexen

Dit besluit zal met de bijlage in de Staatscourant worden geplaatst. De annexen bij de bijlage worden via internet bekend gemaakt.2https://www.government.nl/topics/grant-programmes/mine-action-and-cluster-munitions-programme-2025–2030