Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 lutego 2012 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach

5) stosuje tablice tolerancji dla pomiarów wstępnych i kontroli powykonawczych pomocy wzrokowych;

6) określa aberracje układów optycznych na podstawie wykonanych pomiarów;

7) wykonuje naprawę, regulację i konserwację pomocy wzrokowych;

8) przestrzega norm i procedur dotyczących kontroli jakości wyrobów i usług oftalmicznych.

Wykonywanie obsługi liniowej i hangarowej statków powietrznych

Uczeń:

1) posługuje się narzędziami i przyrządami kontrolno-pomiarowymi do obsługi liniowej statków powietrznych;

2) posługuje się sprzętem lotniskowo-hangarowym do obsługi statków powietrznych;

3) posługuje się dokumentacją techniczno-obsługową statków powietrznych sporządzoną w języku polskim i języku angielskim;

4) stosuje przepisy prawa lotniczego w zakresie dotyczącym obsługi liniowej statków powietrznych;

5) wykonuje przeglądy statków powietrznych typowe dla zakresu obsługi liniowej statków powietrznych;

6) zaopatruje instalacje pokładowe statków powietrznych w materiały eksploatacyjne;

7) przeprowadza ocenę stanu technicznego zespołów, instalacji i wyposażenia statków powietrznych;

8) wykonuje regulacje instalacji i urządzeń statków powietrznych;

9) konserwuje i zabezpiecza statki powietrzne;

10) przestrzega procedur dystrybucji części zamiennych i materiałów eksploatacyjnych stosowanych w statkach powietrznych;

11) rozpoznaje przyczyny, rodzaje i skutki błędów ludzkich w lotnictwie;

12) określa wpływ środowiska oraz zagrożeń eksploatacyjnych na sprawność statku powietrznego.

Uczeń:

1) określa właściwości materiałów konstrukcyjnych stosowanych w technice lotniczej;

2) rozpoznaje wady materiałów konstrukcyjnych stosowanych w technice lotniczej;

3) stosuje technologie napraw elementów konstrukcyjnych zespołów, instalacji i wyposażenia statków powietrznych;

4) rozpoznaje schematy elektryczne i elektroniczne systemów i urządzeń statków powietrznych;

5) dobiera części zamienne do naprawy statków powietrznych, zespołów, instalacji i wyposażenia;

6) przestrzega procedur dystrybucji i ewidencjonowania części zamiennych i materiałów;

7) przestrzega zasad konserwacji oraz przechowywania materiałów i części zamiennych;

8) dobiera narzędzia do naprawy statków powietrznych, zespołów, instalacji i wyposażenia;

9) wykonuje czynności obsługi technicznej i napraw statków powietrznych, zespołów, podzespołów i części zgodnie z procedurami;

10) usuwa niesprawności statków powietrznych, zespołów, instalacji i wyposażenia, korzystając z dokumentacji technicznej;

11) ocenia stan techniczny zespołów, instalacji i wyposażenia statków powietrznych przy wykorzystaniu aparatury kontrolno-pomiarowej;

12) wykonuje konserwację instalacji i podzespołów statków powietrznych;

13) korzysta z komputerowego systemu wspomagania eksploatacji do pozyskiwania oraz archiwizacji danych dotyczących napraw elementów konstrukcyjnych zespołów, instalacji i wyposażenia statków powietrznych;

14) wypełnia dokumentację wykonawczą potwierdzenia obsługi.

Organizacja i prowadzenie prac związanych z eksploatacją maszyn, urządzeń i instalacji okrętowych

Uczeń:

1) rozróżnia statki, siłownie okrętowe, maszyny, urządzenia oraz instalacje okrętowe;

2) stosuje normy i dokumentację techniczną dotyczące sprzętu kontrolno-pomiarowego, maszyn, urządzeń i instalacji okrętowych w języku polskim i języku angielskim;

3) przestrzega procedur dotyczących pobierania na statek: paliwa, smarów, olejów, czynników chłodniczych i gazów technicznych z uwzględnieniem zasad ochrony środowiska morskiego i zapobiegania rozlewom zanieczyszczeń;

4) wykonuje pomiary i uzupełnia poziomy paliwa, smarów, olejów, czynników chłodniczych i gazów technicznych w zbiornikach okrętowych;

5) ocenia przydatność płynów eksploatacyjnych stosowanych w siłowni okrętowej;

6) przygotowuje materiały oraz części zamienne do eksploatacji na podstawie dokumentacji;

7) sprawdza szczelność i usuwa przecieki maszyn, urządzeń i instalacji okrętowych.

Uczeń:

1) posługuje się instrukcjami obsługi oraz dokumentacją techniczno-ruchową w języku polskim i języku angielskim;

2) dobiera przyrządy i urządzenia kontrolno-pomiarowe do przeprowadzania oceny stanu technicznego maszyn, urządzeń i instalacji okrętowych;

3) posługuje się sprzętem kontrolno-pomiarowym stacjonarnym i przenośnym stosowanym w eksploatacji;

4) ocenia stan techniczny maszyn, urządzeń i instalacji okrętowych;

5) określa stopień zużycia elementów maszyn, urządzeń i instalacji okrętowych;

6) uruchamia oraz obsługuje maszyny, urządzenia i instalacje okrętowe;

7) wykonuje regulacje podstawowych parametrów pracy układów i systemów siłowni okrętowej;

8) ustala przyczyny wadliwego funkcjonowania maszyn, urządzeń i instalacji okrętowych oraz lokalizuje miejsca powstania uszkodzeń;

9) dobiera i stosuje narzędzia i sprzęt do przeglądów technicznych i bieżącego wykonywania prac konserwacyjnych maszyn, urządzeń i instalacji okrętowych;

10) stosuje gospodarkę zużytymi smarami, paliwami i czynnikami chłodzącymi;

11) prowadzi dziennik maszynowy oraz dokumentację wymaganą przepisami prawa;

12) korzysta ze specjalistycznych programów komputerowych i symulatorów maszyn, urządzeń i instalacji okrętowych.

Uczeń:

1) opracowuje plany remontów maszyn, urządzeń i instalacji okrętowych;

2) opracowuje specyfikację prac remontowych na podstawie przepisów klasyfikacyjnych Polskiego Rejestru Statków (PRS), zaleceń producentów urządzeń lub stanu technicznego maszyn, urządzeń i instalacji okrętowych;

3) opracowuje technologię naprawy, remontu i montażu maszyn, urządzeń i instalacji okrętowych;

4) sporządza wykazy części zamiennych;

5) kieruje pracami remontowymi wykonywanymi przez podległych pracowników oraz nadzoruje ich szkolenie;

6) przygotowuje siłownię do remontu stoczniowego;

7) dobiera i stosuje narzędzia i sprzęt do bieżącego wykonywania prac remontowych;

8) wykonuje prace związane z demontażem, weryfikacją i montażem maszyn, urządzeń i instalacji okrętowych;

9) dobiera i stosuje metody regeneracji i naprawy części maszyn oraz nanoszenia na nie powłok ochronnych i regeneracyjnych;

10) wykonuje regulacje parametrów pracy maszyn, urządzeń i instalacji okrętowych;

11) ocenia poprawność działania maszyn, urządzeń i instalacji okrętowych;

12) opracowuje i prowadzi dokumentację oraz sprawozdawczość remontową.

Uczeń:

1) przestrzega procedur postępowania w sytuacjach zagrożenia zdrowia i życia pasażerów i załogi okrętu;

2) stosuje okrętowe środki identyfikacji sygnałów oraz wzywania pomocy na okręcie;

3) przestrzega procedur ewakuacji pasażerów i załogi okrętu oraz ratowania rozbitków;

4) obsługuje instalacje wykrywcze i alarmowe oraz sprzęt przeciwpożarowy i instalacje gaśnicze na okręcie;

5) stosuje indywidualne i zbiorowe środki ratownicze i ratunkowe;

6) wykonuje czynności związane z likwidacją rozlewów na morzu.

Organizacja budowy i remontu okrętu oraz montażu maszyn i instalacji okrętowych

Uczeń:

1) opracowuje plany przygotowania i uruchomienia produkcji oraz harmonogramy budowy okrętu;

2) opracowuje zakres kooperacji wewnętrznej i zewnętrznej podczas budowy okrętu;

3) opracowuje technologię obróbki blach i profili;

4) opracowuje dokumentację technologiczną montażu sekcji i bloków kadłuba i jego wyposażania;

5) opracowuje dokumentację trasersko-metrologiczną do budowy okrętu;

6) opracowuje specyfikacje materiałowe oraz tworzy zapotrzebowania na materiały;

7) opracowuje wykazy elementów i kompletuje materiały według zespołów technologicznych;

8) sporządza dokumentację oprzyrządowania technologicznego oraz kalkulacje kosztów produkcji;

9) wykonuje i dokumentuje pomiary, odbiory jakościowe oraz kontrolę konstrukcji kadłuba i wyposażenia okrętu;

10) wykonuje pomiary dokładności cięcia maszyn;

11) wykonuje pomiary kształtu elementów konstrukcyjnych kadłuba okrętu i sprawdza ich zgodność z dokumentacją;

12) wykonuje pomiary i analizuje wielkości skurczów spawalniczych;

13) wykonuje pomiary wymiarów głównych kadłuba okrętu;

14) wykonuje pomiary parametrów spoin i uczestniczy w badaniach jakościowych kadłuba okrętu;

15) wykonuje próby i badania wytrzymałościowe materiałów określonych w procedurach, normach i przepisach klasyfikacyjnych Polskiego Rejestru Statków (PRS);

16) nadzoruje pracę zespołu pracowników przy budowie i wyposażaniu okrętu i kieruje nią.

Uczeń:

1) określa zakres prac remontowych na podstawie przepisów klasyfikacyjnych Polskiego Rejestru Statków (PRS), zaleceń producentów urządzeń lub stanu technicznego maszyn i urządzeń okrętowych;

2) określa kolejność operacji technologicznych przy montażu elementów maszyn, urządzeń i instalacji siłowni okrętowej;

3) organizuje i prowadzi proces demontażu i montażu maszyn i urządzeń okrętowych;

4) montuje silnik główny w kadłubie okrętu;

5) montuje elementy składowe układu napędowego siłowni okrętowej;

6) montuje mechanizmy i urządzenia pomocnicze w siłowni okrętowej;

7) opracowuje procesy technologiczne remontu silnika napędu głównego i mechanizmów pomocniczych siłowni okrętowej;

8) opracowuje zakres odbiorów i prób po remoncie silnika napędu głównego mechanizmów pomocniczych siłowni okrętowej;

9) opracowuje zestawienia narzędzi, sprzętu i materiałów niezbędnych do przeprowadzenia remontu lub naprawy silnika napędu głównego i mechanizmów pomocniczych siłowni okrętowej;

10) opracowuje procesy technologiczne oraz wykonuje obróbkę, prefabrykację, montaż i remonty instalacji rurociągowych;

11) kieruje pracą zespołu przy montażu, naprawach i remontach silnika napędu głównego i mechanizmów pomocniczych siłowni okrętowej;

12) uczestniczy w odbiorach i próbach maszyn, urządzeń i instalacji siłowni okrętowej;

13) analizuje zagrożenia podczas montażu maszyn, urządzeń i instalacji, a także wykonywania prac remontowych i prób w siłowni okrętowej.

Uczeń:

1) opracowuje proces technologiczny i wykonuje montaż oraz remonty i próby urządzeń kotwicznych, cumowniczych, sterowych, przeładunkowych, trapowych, ratunkowych, klimatyzacji i wentylacji;

2) opracowuje procesy technologiczne montażu i remontów instalacji pokładowych;

3) wykonuje próby maszyn, urządzeń i instalacji pokładowych;

4) opracowuje zestawienia narzędzi, sprzętu i materiałów niezbędnych do przeprowadzenia montażu, remontu lub naprawy wyposażenia i instalacji pokładowych;

5) kieruje pracą zespołu pracowników przy montażu i remontach wyposażenia i instalacji pokładowych;

6) opracowuje zakres odbiorów i prób po remoncie wyposażenia i instalacji pokładowych;

7) analizuje zagrożenia podczas montażu i remontów wyposażenia i instalacji pokładowych.

Organizacja i prowadzenie prac wiertniczych

Uczeń:

1) przestrzega przepisów prawa dotyczących wykonywania prac i zabiegów wiertniczych;

2) korzysta z dokumentacji i planów sytuacyjnych, dotyczących montażu i demontażu urządzeń wiertniczych;

3) analizuje projekt wykonania prac i zabiegów wiertniczych;

4) zamawia części zamienne podzespołów urządzeń wiertniczych;

5) organizuje logistykę utrzymania ciągłego ruchu zakładu wiertniczego;

6) sporządza dokumentację czasu pracy załogi wiertniczej.

Uczeń:

1) analizuje dokumentacje procesu wiercenia;

2) analizuje i interpretuje dane zamieszczone w dokumentacji wierceń;

3) przestrzega zasad gospodarki materiałowej wiertni;

4) posługuje się terminologią specjalistyczną dotyczącą procesu wiercenia;

5) dokonuje analizy wskaźników wiercenia;

6) dokonuje analizy i interpretacji wyników pomiarów geofizycznych;

7) analizuje wykresy rozkładu ciśnień, dotyczące opróbowania otworu wiertniczego;

8) sporządza raporty wiertnicze, dotyczące pracy elementów przewodu wiertniczego oraz zużycia narzędzi wiertniczych;

9) sporządza raport płuczkowy i raport energetyczny.

Uczeń:

1) kontroluje działanie przyrządów pomiarowych;

2) dokonuje analizy i interpretacji wskazań przyrządów kontrolno-pomiarowych;

3) dokonuje analizy raportów serwisów kontrolno-pomiarowych;

4) uczestniczy w sporządzaniu bilansu płuczki wiertniczej;

5) wykonuje pomiary z zastosowaniem inklinometrów wrzutowych oraz interpretuje uzyskane dane;

6) uczestniczy w wykonywaniu prób ciśnieniowych i sporządza protokoły wykonania prób.

Uczeń:

1) projektuje przewód wiertniczy dla różnych warunków wiercenia;

2) określa liczbę kolumn rur okładzinowych, ich średnice i głębokość ich zapuszczenia;

3) wykonuje obliczenia dotyczące ciężaru systemów rurowych w otworze wiertniczym;

4) oblicza obciążenia i naprężenia występujące w systemach rurowych stosowanych w procesie wiercenia;

5) dobiera parametry hydrauliczne wiercenia;

6) oblicza ilość zaczynu cementowego, przybitki, cementu i cieczy zarobowej do wykonania cementowania rur okładzinowych;

7) dobiera elementy zabezpieczenia przeciwerupcyjnego z uwzględnieniem klasy zagrożenia erupcyjnego, kategorii zagrożenia siarkowodorowego, dopuszczalnego ciśnienia głowicowego;

8) dobiera optymalne parametry wiercenia na podstawie danych z testu zwiercalności;

9) oblicza i analizuje koszty wiercenia;

10) pobiera rdzenie i próbki okruchowe, opisuje i magazynuje skrzynki rdzeniowe;

11) charakteryzuje cele i określa podział kierunkowych otworów wiertniczych;

12) dobiera technologię wykonania otworów kierunkowych;

13) dobiera narzędzia do wykonania otworów kierunkowych;

14) charakteryzuje morskie jednostki wiertnicze;

15) określa technologię wykonania wierceń morskich;

16) przestrzega zasad profilaktyki przeciwerupcyjnej i ochrony środowiska podczas wierceń morskich;

17) charakteryzuje systemy wierceń.

Prowadzenie procesu przeróbki kopalin stałych

Uczeń:

1) rozpoznaje maszyny i urządzenia wykorzystywane w procesie klasyfikacji i rozdrabniania kopalin stałych;

2) przyjmuje i magazynuje nadawę surową;

3) dozuje nadawę do procesów przeróbki kopalin stałych;

4) prowadzi proces klasyfikacji i rozdrabniania kopalin stałych w węzłach technologicznych;

5) posługuje się sprzętem i narzędziami stosowanymi podczas klasyfikacji i rozdrabniania kopalin stałych;

6) użytkuje maszyny i urządzenia podczas klasyfikacji i rozdrabniania kopalin stałych;

7) ocenia jakość procesów klasyfikacji i rozdrabniania kopalin stałych;

8) przestrzega zasad gospodarki surowcami mineralnymi;

9) rozpoznaje zagrożenia wybuchem pyłów i gazów oraz stosuje środki zapobiegawcze;

10) stosuje sposoby zagospodarowania i utylizacji odpadów powstających w procesie klasyfikacji i rozdrabniania kopalin stałych.

Uczeń:

1) prowadzi proces wzbogacania kopalin stałych w węzłach technologicznych;

2) kontroluje parametry procesów wzbogacania kopalin stałych;

3) określa przydatność kopaliny stałej do procesu wzbogacania;

4) ocenia jakość procesu wzbogacania kopalin stałych;

5) posługuje się sprzętem i narzędziami stosowanymi podczas wzbogacania kopalin stałych;

6) użytkuje maszyny i urządzenia stosowane w procesie wzbogacania kopalin stałych;

7) rozpoznaje zagrożenia wybuchem pyłów i gazów oraz stosuje środki zapobiegawcze;

8) stosuje sposoby zagospodarowania i utylizacji odpadów powstających w procesie wzbogacania kopalin stałych.

Uczeń:

1) posługuje się sprzętem i narzędziami stosowanymi podczas zagęszczania, odwadniania mułów oraz suszenia i przeróbki osadów;

2) użytkuje maszyny i urządzenia do zagęszczania, odwadniania mułów oraz suszenia i przeróbki osadów;

3) prowadzi proces zagęszczania, odwadniania mułów oraz suszenia i przeróbki osadów;

4) kontroluje parametry techniczne procesu zagęszczania, odwadniania mułów oraz suszenia i przeróbki osadów;

5) ocenia jakość zagęszczania i odwadniania mułów oraz suszenia osadów;

6) rozpoznaje zagrożenia wybuchem pyłów i gazów oraz stosuje środki zapobiegawcze.

Uczeń:

1) posługuje się sprzętem i narzędziami stosowanymi podczas oczyszczania wód obiegowych;

2) użytkuje maszyny i urządzenia do oczyszczania wód obiegowych;

3) kontroluje parametry techniczne procesu oczyszczania wód obiegowych;

4) rozpoznaje zagrożenia wybuchem pyłów i gazów oraz stosuje środki zapobiegawcze.

Organizacja procesu przeróbki kopalin stałych

Uczeń:

1) planuje procesy klasyfikacji i rozdrabniania kopalin stałych;

2) stosuje metody wzbogacania kopalin stałych;

3) planuje procesy wzbogacania kopalin stałych;

4) organizuje prace związane z wykonywaniem klasyfikacji, rozdrabniania i wzbogacania kopalin stałych;

5) nadzoruje procesy klasyfikacji, rozdrabniania i wzbogacania kopalin stałych w węzłach technologicznych;

6) kontroluje parametry technologiczne procesu klasyfikacji, rozdrabniania i wzbogacania kopalin stałych;

7) prowadzi pobieranie i przygotowanie próbek kopalin stałych do badań technicznych i laboratoryjnych;

8) rozpoznaje zagrożenia wybuchem pyłów i gazów oraz stosuje środki zapobiegawcze;

9) kontroluje stosowanie środków ochrony indywidualnej i zbiorowej;

10) przestrzega procedur zapewniania jakości;

11) stosuje sposoby zagospodarowania i utylizacji odpadów powstających w procesie klasyfikacji, rozdrabniania i wzbogacania kopalin stałych.

Uczeń:

1) dobiera sprzęt i narzędzia stosowane podczas transportu, magazynowania i załadunku produktów przeróbki kopalin stałych;

2) dobiera urządzenia do transportu, magazynowania i załadunku produktów przeróbki kopalin stałych;

3) planuje procesy transportu, magazynowania i załadunku produktów przeróbki kopalin stałych;

4) organizuje prace związane z transportem, magazynowaniem, załadunkiem i zbytem produktów przeróbki kopalin stałych;

5) prowadzi procesy transportu, magazynowania i załadunku produktów przeróbki kopalin stałych;

6) dokumentuje procesy magazynowania, załadunku i zbytu produktów przeróbki kopalin stałych;

7) rozpoznaje zagrożenia wybuchem pyłów i gazów oraz stosuje środki zapobiegawcze podczas transportu, magazynowania i załadunku produktów przeróbki kopalin stałych;

8) kontroluje stosowanie środków ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas transportu, magazynowania i załadunku produktów przeróbki kopalin stałych.

Uczeń:

1) analizuje zjawiska fizykochemiczne obiegów wodno-mułowych;

2) planuje proces oczyszczania wód obiegowych, zagęszczania i odwadniania mułów oraz suszenia i przeróbki osadów;

3) organizuje prace związane z oczyszczaniem wód obiegowych, zagęszczaniem i odwadnianiem mułów oraz suszeniem i przeróbką osadów;

4) nadzoruje oczyszczanie wód obiegowych, zagęszczanie i odwadnianie mułów oraz suszenie i przeróbkę osadów;

5) zagospodarowuje produkty procesów oczyszczania wód obiegowych, zagęszczania i odwadniania mułów oraz suszenia i przeróbki osadów;

6) stosuje metody biooczyszczania wód obiegowych;

7) określa sposoby zagospodarowania i utylizacji odpadów powstających w procesie oczyszczania wód obiegowych, zagęszczania i odwadniania mułów oraz suszenia i przeróbki osadów;

8) dobiera sprzęt i narzędzia stosowane podczas oczyszczania wód obiegowych, zagęszczania i odwadniania mułów oraz suszenia i przeróbki osadów.

Organizacja i nadzorowanie procesu odlewniczego

Uczeń:

1) rozpoznaje elementy schematu organizacyjnego zakładu odlewniczego;

2) rozróżnia zadania komórek organizacyjnych zakładu odlewniczego;

3) przydziela zadania pracownikom i nadzoruje ich wykonanie;

4) sporządza zapotrzebowanie na urządzenia, przyrządy, narzędzia, materiały i surowce niezbędne w procesie produkcyjnym;

5) dokonuje rozliczeń materiałowych;

6) dobiera przyrządy kontrolne do oceny stanu technicznego oprzyrządowania odlewniczego, maszyn i urządzeń;

7) planuje sposoby zapobiegania wadom odlewów;

8) stosuje przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska w zakresie dotyczącym procesów odlewniczych.

Uczeń:

1) rozróżnia elementy dokumentacji technologicznej odlewanych części maszyn oraz stosowane w niej oznaczenia;

2) rozróżnia rodzaje naddatków uwzględnianych w dokumentacji technologicznej odlewanych części maszyn;

3) dobiera, na podstawie norm, wartość skurczu odlewniczego, naddatków na obróbkę mechaniczną oraz naddatków technologicznych odlewanych części maszyn;

4) dobiera płaszczyznę podziału odlewu oraz sposób doprowadzenia ciekłego metalu do wgłębienia formy;

5) oblicza elementy układu wlewowego;

6) wykonuje rysunki surowych odlewów i form odlewniczych;

7) planuje sposoby zalewania, wybijania, oczyszczania i wykańczania odlewów wykonanych w formach piaskowych;

8) dobiera elementy znormalizowane do zespołów modelowych, modeli i rdzennic;

9) rozpoznaje w dokumentacji konstrukcyjnej elementy konstrukcji zespołów modelowych oraz oprzyrządowania odlewniczego do precyzyjnych metod odlewania;

10) rozpoznaje w dokumentacji konstrukcyjnej elementy konstrukcyjne kokil i form ciśnieniowych;

11) dobiera główne i pomocnicze materiały formierskie oraz oblicza ich zawartość w zależności od rodzaju masy formierskiej;

12) dobiera materiały do wykonywania pokryć ochronnych wgłębienia formy i powierzchni rdzeni;

13) dobiera parametry suszenia form i rdzeni oraz temperaturę utwardzania form skorupowych, wypalania form ceramicznych, suszenia form gipsowych;

14) oblicza normę czasu pracy potrzebnego do wykonania formy lub rdzenia;

15) dobiera skład mieszanek stosowanych do wykonania modeli wytapianych;

16) dobiera sposoby zalewania, wybijania, oczyszczania i wykańczania odlewów wykonanych metodą odlewania precyzyjnego.

Uczeń:

1) rozróżnia właściwości technologiczne i wytrzymałościowe materiałów formierskich oraz mas formierskich i rdzeniowych;

2) rozróżnia metody badania właściwości materiałów podstawowych i pomocniczych stosowanych w masach formierskich i rdzeniowych;

3) klasyfikuje piaski formierskie na podstawie wyników badań;

4) rozróżnia metody badania wytrzymałości, wilgotności, przepuszczalności, twardości i stopnia zagęszczenia mas formierskich i rdzeniowych;

5) dobiera aparaturę i urządzenia do pomiaru parametrów mas formierskich, rdzeniowych, spoiw, piasków, lepiszcza;

6) wykonuje badania laboratoryjne parametrów materiałów oraz mas formierskich i rdzeniowych;

7) rozpoznaje i klasyfikuje wady odlewów i określa przyczyny ich powstawania;

8) dobiera metody ujawniania zewnętrznych i wewnętrznych wad odlewów;

9) dobiera aparaturę do przeprowadzania badań nieniszczących odlewów;

10) wykonuje badania odlewów i ocenia ich jakość;

11) dobiera metody kontroli wymiarów formy odlewniczej i rdzeni;

12) wykonuje pomiary odlewów próbnych;

13) rozróżnia właściwości technologiczne stopów odlewniczych;

14) dobiera metody badania właściwości technologicznych stopów odlewniczych;

15) wykonuje badania właściwości technologicznych stopów odlewniczych;

16) przeprowadza próby technologiczne ciekłego metalu;

17) wykonuje badania składu chemicznego stopów odlewniczych;

18) dobiera urządzenia i przygotowuje zgłady metalograficzne do badań mikroskopowych;

19) rozpoznaje strukturę stopów odlewniczych na podstawie atlasu metalograficznego;

20) rozróżnia metody badań właściwości mechanicznych metali;

21) wykonuje badania właściwości mechanicznych metali.

Organizacja i prowadzenie procesów metalurgicznych oraz obróbki plastycznej metali

Uczeń:

1) rozróżnia zadania komórek organizacyjnych zakładu hutniczego;

2) przydziela zadania pracownikom i nadzoruje ich wykonanie;

3) sporządza zapotrzebowanie na urządzenia, przyrządy, narzędzia, materiały i surowce niezbędne w procesie produkcyjnym;

4) rozlicza zużycie surowców, materiałów, godzin pracy urządzeń stosowanych w procesie produkcyjnym;

5) dobiera metody określania stopnia zużycia podzespołów i zespołów maszyn i urządzeń;

6) kontroluje przebieg procesu technologicznego i prowadzi dokumentację produkcyjną;

7) użytkuje urządzenia komputerowe w zakresie organizowania i prowadzenia procesów produkcyjnych.

Uczeń:

1) rozróżnia elementy dokumentacji technologicznej stosowanej podczas planowania procesów metalurgicznych, obróbki plastycznej metali i metalurgii proszków na zimno i gorąco oraz kształtowania wyrobów metodą metalurgii proszków;

2) rozpoznaje nazwy, pojęcia i oznaczenia stosowane w hutniczej dokumentacji technologicznej;

3) planuje przebieg procesu technologicznego redukcji rud metali i rafinacji metali;

4) sporządza zapotrzebowanie na nośniki energetyczne i materiały niezbędne podczas procesów redukcji rud metali i rafinacji metali;

5) dobiera parametry technologiczne prowadzenia procesów redukcji rud metali i rafinacji metali w zależności od wymaganych właściwości i składu chemicznego wyrobu końcowego;

6) planuje przebieg procesu technologicznego obróbki plastycznej na zimno i gorąco oraz kształtowania wyrobów z proszków metali w zależności od kształtu i wymiarów wyrobu gotowego;

7) dobiera oprzyrządowanie technologiczne do obróbki plastycznej na zimno i gorąco oraz kształtowania wyrobów z proszków metali;

8) dobiera materiały pomocnicze do procesów obróbki plastycznej metali i metalurgii proszków;

9) dobiera parametry technologiczne procesów obróbki plastycznej na zimno i gorąco;

10) dobiera parametry technologiczne procesu kształtowania wyrobów z proszków metali;

11) planuje procesy technologiczne obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej do żądanych właściwości po obróbce;

12) dobiera temperaturę, czas, sposób studzenia oraz rodzaj atmosfery ochronnej procesów obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej;

13) planuje przebieg procesu technologicznego wykańczania wyrobów gotowych;

14) dobiera powłoki antykorozyjne w zależności od przeznaczenia i rodzaju wyrobu hutniczego;

15) oblicza normę czasu pracy;

16) sporządza dokumentację technologiczną także przy użyciu sprzętu komputerowego.

Uczeń:

1) określa na podstawie dokumentacji wymagane właściwości fizykochemiczne, wytrzymałościowe i technologiczne surowców, półproduktów i wyrobów gotowych;

2) pobiera próbki oraz bada właściwości surowców, półproduktów stosowanych w procesach metalurgicznych, procesach obróbki plastycznej i w metalurgii proszków;

3) dobiera metody i narzędzia do kontroli jakości surowców oraz parametrów procesów metalurgicznych, obróbki plastycznej i metalurgii proszków oraz półproduktów i wyrobów gotowych;

4) wykonuje badania surowców stosowanych w procesie redukcji rud metali i metalurgii proszków;

5) wykonuje pomiary ciśnienia i temperatury mediów energetycznych w hutnictwie oraz składu chemicznego gazów i spalin;

6) rozróżnia metody badań własności wytrzymałościowych i technologicznych stopów Fe-C, metali nieżelaznych i ich stopów oraz proszków metali;

7) rozróżnia przyrządy pomiarowe stosowane w pomiarach warsztatowych i pomiarach laboratoryjnych;

8) bada właściwości mechaniczne i technologiczne stopów Fe-C, metali nieżelaznych i ich stopów;

9) rozpoznaje struktury metalograficzne stopów Fe-C, metali nieżelaznych oraz ich stopów;

10) oznacza zawartość węgla i dodatków stopowych w stopach Fe-C, w stopach metali nieżelaznych oraz wykonuje próby w celu oznaczenia struktury, wielkości ziarna, stopnia zanieczyszczenia wtrąceniami niemetalicznymi, w tym rozkładu zanieczyszczeń fosforem i siarką;

11) rozróżnia wady półproduktów i wyrobów gotowych wytwarzanych w procesach metalurgicznych, metodami obróbki plastycznej i metodami metalurgii proszków;

12) wykonuje pomiary warsztatowe, ocenia zgodność wymiarów wyrobów gotowych z dokumentacją;

13) ujawnia wady, ustala przyczyny powstawania wad półproduktów i wyrobów gotowych wytwarzanych w procesach metalurgicznych, obróbki plastycznej i metalurgii proszków;

14) prowadzi dokumentację badań laboratoryjnych także przy użyciu urządzeń komputerowych.

Organizacja i prowadzenie eksploatacji złóż podziemnych

Uczeń:

1) wykonuje obliczenia dotyczące udostępniania i eksploatacji złóż podziemnych;

2) przestrzega zasad projektowania podziemnych wyrobisk górniczych oraz wentylacji kopalń;

3) prowadzi dokumentację techniczno-ruchową, w tym raport produkcyjny, wydobycia surowców;

4) planuje roboty górnicze;

5) opracowuje technologie wykonywania robót górniczych;

6) sporządza i aktualizuje harmonogramy robót górniczych;

7) organizuje wykonywanie robót górniczych;

8) nadzoruje roboty udostępniające, przygotowawcze i eksploatacyjne;

9) kontroluje parametry techniczne procesu technologicznego;

10) ocenia jakość wykonywanych robót górniczych;

11) kontroluje stosowanie środków ochrony indywidualnej i zbiorowej;

12) sporządza karty ryzyka stanowisk pracy;

13) korzysta z programów komputerowych dotyczących projektowania procesu wydobycia, dokumentowania wielkości wydobycia, organizacji i zarządzania eksploatacją środków trwałych;

14) przestrzega procedur zapewniania jakości.

Uczeń:

1) rozpoznaje zagrożenia naturalne występujące w podziemnych wyrobiskach górniczych;

2) korzysta z informacji o zagrożeniach naturalnych;

3) wykonuje i nadzoruje prace związane z zabezpieczaniem podziemnych wyrobisk górniczych przed zagrożeniami naturalnymi;

4) sporządza harmonogramy zabezpieczania podziemnych wyrobisk górniczych przed zagrożeniami naturalnymi;

5) kontroluje zabezpieczenia metanometryczne, przeciwwybuchowe, przeciwpożarowe;

6) rozpoznaje i ocenia stopień zagrożenia wybuchowego;

7) ocenia stan wyrobisk górniczych oraz ich obudowy;

8) posługuje się aparaturą kontrolno-pomiarową;

9) organizuje i prowadzi prace związane z zabudową sprzętu do pomiaru zagrożeń naturalnych;

10) przestrzega procedur postępowania w razie wystąpienia zagrożeń naturalnych;

11) ocenia jakość wykonanej pracy;

12) kontroluje stosowanie środków ochrony indywidualnej i zbiorowej.

Organizacja i prowadzenie eksploatacji otworowej złóż

Uczeń:

1) przestrzega zasad eksploatacji kopalin otworami wiertniczymi oraz wyjaśnia zasady wydobywania ropy naftowej i gazu ziemnego spod dna morskiego;

2) stosuje przepisy prawa geologicznego i górniczego, bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska stosowane w zakładach górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi w zakresie organizowania, prowadzenia i nadzorowania obsługi odwiertów eksploatacyjnych;

3) posługuje się dokumentacją techniczną maszyn i urządzeń stosowanych do eksploatacji odwiertów;

4) nadzoruje obsługę głowic odwiertów oraz urządzeń służących do eksploatacji kopalin;

5) ustala optymalne warunki eksploatacji kopalin oraz dobiera parametry pracy maszyn i urządzeń górniczych;

6) prowadzi i kontroluje proces wydobycia kopalin otworami wiertniczymi;

7) rozróżnia i charakteryzuje wtórne metody wydobycia kopalin otworami wiertniczymi;

8) charakteryzuje proces podziemnego magazynowania gazu oraz przestrzega zasad magazynowania odpadów otworami wiertniczymi;

9) organizuje pracę zespołu do wykonywania prac związanych z obróbką odwiertów;

10) nadzoruje prace związane z przygotowaniem i wykonaniem zabiegów intensyfikacji wydobycia kopalin;

11) kontroluje parametry wydobycia kopalin;

12) interpretuje wyniki wskazań przyrządów kontrolno-pomiarowych;

13) prowadzi zbiorczą dokumentację wielkości wydobycia kopalin oraz pracy maszyn i urządzeń stosowanych przy obsłudze odwiertów;

14) posługuje się dokumentacją geologiczną;

15) kontroluje i ocenia stan techniczny maszyn, urządzeń oraz narzędzi stosowanych przy obsłudze odwiertów;

16) nadzoruje usuwanie awarii maszyn i urządzeń górniczych.

Uczeń:

1) stosuje przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska w procesie oczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego;

2) posługuje się dokumentacją techniczną maszyn i urządzeń stosowanych w procesach oczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego;

3) posługuje się schematami instalacji technologicznych do stabilizacji ropy naftowej oraz oczyszczania gazu ziemnego;

4) charakteryzuje materiały oraz substancje chemiczne stosowane w procesie oczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego;

5) nadzoruje prace związane z prowadzeniem procesów oczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego;

6) nadzoruje proces stabilizacji ropy naftowej;

7) nadzoruje obsługę urządzeń do rozbijania emulsji ropnych;

8) kontroluje parametry technologiczne pracy instalacji i urządzeń do oczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego;

9) rozróżnia elementy automatyki stosowane w procesach oczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego;

10) kontroluje i ocenia stan techniczny maszyn i urządzeń stosowanych w procesach oczyszczania kopalin.

Uczeń:

1) rozróżnia rodzaje oraz objaśnia budowę i parametry techniczne zbiorników magazynowych;

2) wyjaśnia zasady sytuowania zbiorników magazynowych na terenie zakładu górniczego oraz charakteryzuje klasy niebezpieczeństwa pożarowego magazynowanych kopalin;

3) stosuje przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska podczas magazynowania i transportu kopalin;

4) posługuje się dokumentacją techniczną zbiorników magazynowych oraz maszyn i urządzeń do transportu kopalin;

5) rozróżnia i interpretuje podstawowe prawa przepływu cieczy w rurociągach oraz podstawowe prawa hydrostatyki;

6) nadzoruje prace osób obsługujących zbiorniki magazynowe;

7) kontroluje stopień napełniania zbiorników magazynowych;

8) oblicza i dokumentuje ilości kopalin w zbiornikach magazynowych;

9) nadzoruje i kontroluje użytkowanie pomp i rurociągów do tłoczenia kopalin;

10) kontroluje i ocenia stan techniczny zbiorników magazynowych oraz maszyn i urządzeń do tłoczenia i transportu kopalin;

11) kontroluje sposób i jakość pobieranych próbek kopalin do badań laboratoryjnych;

12) nadzoruje usuwanie awarii zbiorników oraz maszyn i urządzeń do transportu kopalin;

13) interpretuje wskazania urządzeń i przyrządów kontrolno-pomiarowych;

14) nadzoruje obsługę urządzeń do napełniania cystern;

15) nadzoruje obsługę sprężarek do tłoczenia gazu ziemnego;

16) sporządza schematy technologiczne rurociągów do transportu kopalin.

Uczeń:

1) przedstawia klasyfikację i skład chemiczny ropy naftowej, gazu ziemnego i wód podziemnych oraz charakteryzuje właściwości fizykochemiczne kopalin;

2) posługuje się dokumentacją techniczną i instrukcjami wykonywania pomiarów wgłębnych oraz pomiarów właściwości fizykochemicznych kopalin;

3) nadzoruje przygotowanie odwiertów eksploatacyjnych do wykonywania pomiarów wgłębnych kopalin;

4) organizuje, koordynuje i nadzoruje pracę zespołu wykonującego pomiary wgłębne kopalin;

5) wykonuje pomiary wgłębne kopalin w odwiertach eksploatacyjnych;

6) dobiera przyrządy pomiarowe, sprzęt i narzędzia do wykonywania pomiarów wgłębnych kopalin;

7) oblicza podstawowe paramerty złożowe;

8) kontroluje i ocenia stan techniczny maszyn, urządzeń i przyrządów do pomiarów wgłębnych kopalin;

9) przygotowuje próbki płynów złożowych do pomiarów właściwości fizykochemicznych kopalin;

10) dobiera metody badań, sprzęt, narzędzia i przyrządy w zależności od rodzaju badanych właściwości fizykochemicznych płynów złożowych;

11) wykonuje pomiar właściwości fizykochemicznych kopalin;

12) wykonuje oznaczenie zawartości zanieczyszczeń w ropie naftowej;

13) wykonuje analizę składu chemicznego kopalin;

14) odczytuje i interpretuje wyniki pomiarów wgłębnych oraz właściwości fizykochemicznych kopalin;

15) prowadzi dokumentację badań, analiz i pomiarów właściwości fizykochemicznych płynów złożowych;

16) sporządza zestawienia tabelaryczne, diagramy i wykresy na podstawie wyników pomiarów wgłębnych oraz pomiarów właściwości fizykochemicznych kopalin.

Organizacja i prowadzenie eksploatacji złóż metodą odkrywkową

Uczeń:

1) wykonuje obliczenia dotyczące udostępniania i eksploatacji złoża, zwałowania oraz składu wydobytej kopaliny;

2) przestrzega zasad projektowania kopalń odkrywkowych;

3) prowadzi dokumentację techniczno-ruchową, w tym raport produkcyjny, wydobycia surowców;

4) planuje roboty górnicze;

5) opracowuje technologię wykonywania robót górniczych;

6) sporządza i aktualizuje harmonogramy robót górniczych;

7) organizuje wykonywanie robót górniczych;

8) nadzoruje roboty udostępniające, przygotowawcze, eksploatacyjne, składowiskowe, zwałowe i rekultywacyjne;

9) określa położenie frontów eksploatacyjnych;

10) ocenia jakość wykonanych robót górniczych;

11) kontroluje stosowanie środków ochrony indywidualnej i zbiorowej;

12) korzysta z programów komputerowych dotyczących projektowania kopalń odkrywkowych, dokumentowania wielkości wydobycia, organizacji i zarządzania eksploatacją środków trwałych.

Uczeń:

1) przewiduje zagrożenia i zjawiska naturalne występujące w kopalniach odkrywkowych;

2) rozpoznaje zagrożenia naturalne i organizuje roboty związane z zabezpieczaniem obszarów niebezpiecznych i zagrożonych w kopalni odkrywkowej;

3) wykonuje dokumentację dotyczącą bezpieczeństwa w kopalniach odkrywkowych;

4) prowadzi i kontroluje roboty związane z zabezpieczaniem obszarów niebezpiecznych i zagrożonych w kopalni odkrywkowej;

5) stosuje sprzęt i środki ochrony osobistej;

6) ocenia stan odkrywkowych wyrobisk górniczych i zwałowisk;

7) posługuje się sprzętem pomiarowym;

8) przestrzega procedur postępowania w razie wystąpienia zagrożeń naturalnych.

Organizacja i prowadzenie procesu obsługi pojazdów samochodowych

Uczeń:

1) posługuje się dokumentację technologiczną procesów naprawy pojazdów samochodowych;

2) przestrzega zasad gospodarki częściami zamiennymi i materiałami eksploatacyjnymi pojazdów samochodowych;

3) ustala zakres oraz terminy przeglądów, napraw, prób i pomiarów kontrolnych pojazdów samochodowych;

4) przydziela prace z zakresu obsługi pojazdów samochodowych zespołowi pracowników;

5) przestrzega zasad recyklingu i postępowania z odpadami użytkowymi;

6) prowadzi dokumentację obsługi i naprawy pojazdów samochodowych;

7) sporządza kalkulację kosztów wykonania obsługi pojazdów samochodowych;

8) rozwiązuje problemy techniczne i organizacyjne dotyczące obsługi i naprawy pojazdów samochodowych;

9) inicjuje oraz wprowadza rozwiązania techniczne i organizacyjne wpływające na efektywność i jakość obsługi i naprawy pojazdów samochodowych.

Uczeń:

1) przestrzega zasad kontaktów z klientami;

2) kontroluje jakość wykonania zadań powierzonych zespołowi pracowników;

3) komunikuje się ze współpracownikami i przełożonymi;

4) podejmuje decyzje dotyczące realizacji zadań;

5) dobiera pracowników do wykonania określonych zadań;

6) kontroluje przebieg procesu naprawy pojazdów samochodowych;

7) nadzoruje wykonywanie czynności związanych z obsługą i konserwacją maszyn i urządzeń stosowanych do obsługi pojazdów samochodowych;

8) ocenia jakość wykonywanych prac.

Organizacja prac związanych z eksploatacją środków technicznych stosowanych w rolnictwie

Uczeń:

1) sporządza harmonogramy obsługi technicznej pojazdów, maszyn i urządzeń stosowanych w rolnictwie;

2) prowadzi dokumentację obsługi i naprawy pojazdów, maszyn i urządzeń stosowanych w rolnictwie;

3) sporządza zapotrzebowanie na części zamienne do naprawy pojazdów, maszyn i urządzeń stosowanych w rolnictwie;

4) nadzoruje wykonywanie naprawy maszyn, urządzeń, narzędzi i środków transportowych stosowanych w rolnictwie;

5) przeprowadza próby po naprawie środków transportowych, maszyn i urządzeń stosowanych w rolnictwie;

6) kalkuluje koszty związane z obsługą i naprawą pojazdów, maszyn i urządzeń stosowanych w rolnictwie;

7) stosuje przepisy prawa dotyczące eksploatacji środków technicznych stosowanych w rolnictwie.

Uczeń:

1) sporządza harmonogramy pracy maszyn i urządzeń stosowanych w rolnictwie;

2) dobiera pojazdy, maszyny i urządzenia do określonych prac w produkcji roślinnej i zwierzęcej;

3) ocenia sprawność działania pojazdów, maszyn i urządzeń przeznaczonych do określonych prac;

4) sporządza dokumentację pracy pojazdów, maszyn i urządzeń stosowanych w rolnictwie;

5) sporządza zapotrzebowanie na materiały eksploatacyjne;

6) planuje racjonalne wykorzystanie maszyn i urządzeń stosowanych w rolnictwie;

7) nadzoruje proces użytkowania maszyn, urządzeń i narzędzi stosowanych do określonych zabiegów agrotechnicznych;

8) kontroluje stan techniczny maszyn, urządzeń i narzędzi stosowanych w budynkach inwentarskich;

9) podejmuje działania wynikające z problemów technicznych, technologicznych i organizacyjnych występujących w procesach produkcji roślinnej i zwierzęcej;

10) nadzoruje procesy technologiczne związane z użytkowaniem pojazdów, maszyn i urządzeń stosowanych w rolnictwie;

11) podejmuje decyzje w przypadku uszkodzenia lub awarii pojazdów, maszyn i urządzeń stosowanych w rolnictwie;

12) nadzoruje wykonanie prac związanych z bieżącą i okresową konserwacją pojazdów, maszyn i urządzeń stosowanych w rolnictwie;

13) ocenia stan techniczny pojazdów, maszyn i urządzeń stosowanych w rolnictwie po wykonaniu prac w gospodarstwie rolnym.

Organizacja i nadzorowanie procesów produkcji maszyn i urządzeń

Uczeń:

1) posługuje się dokumentacją techniczną procesów obróbki i montażu części maszyn i urządzeń;

2) wykonuje obliczenia wytrzymałościowe części maszyn i urządzeń;

3) sporządza rysunki konstrukcyjne części maszyn i urządzeń;

4) planuje proces technologiczny obróbki części maszyn i urządzeń;

5) planuje proces technologiczny montażu maszyn i urządzeń;

6) dobiera techniki i metody do wytwarzania części maszyn i urządzeń;

7) dobiera materiały konstrukcyjne do wytwarzania części maszyn i urządzeń;

8) dobiera rodzaje obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej do wytwarzania części maszyn i urządzeń;

9) dobiera narzędzia i urządzenia do wytwarzania części maszyn i urządzeń;

10) dobiera metody zabezpieczenia części maszyn i urządzeń przed korozją;

11) sporządza dokumentację technologiczną obróbki i montażu części maszyn i urządzeń;

12) stosuje programy do komputerowego wspomagania projektowania i tworzenia dokumentacji.

Uczeń:

1) rozróżnia rodzaje produkcji;

2) kalkuluje koszty wytwarzania wyrobów;

3) kontroluje parametry jakościowe procesów wytwarzania części maszyn i urządzeń;

4) kontroluje przebieg prac na danym stanowisku;

5) kontroluje wydajność procesu produkcji i jakość wyrobów;

6) kontroluje stan techniczny narzędzi, maszyn i urządzeń;

7) określa zakres i terminy przeglądów i napraw maszyn i urządzeń;

8) zarządza gospodarką materiałową oraz odpadami;

9) sporządza dokumentację sprawozdawczą produkcji.

OBSZAR ROLNICZO-LEŚNY Z OCHRONĄ ŚRODOWISKA (R)

R.1. Obsługa maszyn stosowanych do prac leśnych 1. Wykonywanie prac z zakresu hodowli lasu Uczeń: 1) dobiera maszyny i urządzenia do rodzaju wykonywanych prac związanych z hodowlą lasu; 2) przygotowuje do pracy oraz obsługuje maszyny i urządzenia; 3) posługuje się instrukcjami obsługi maszyn i urządzeń; 4) wykonuje zabiegi pielęgnacyjne w szkółkach, uprawach i młodnikach, drzewostanach dojrzewających i dojrzałych; 5) określa sposoby pozyskiwania szyszek, nasion drzew i krzewów leśnych; 6) pozyskuje szyszki i nasiona ze ściętych drzew oraz krzewów leśnych; 7) posługuje się dokumentacją techniczną dotyczącą hodowli lasu; 8) dokonuje przeglądów i bieżącej konserwacji maszyn i urządzeń. 2. Wykonywanie prac z zakresu ochrony lasu i ochrony przeciwpożarowej Uczeń: 1) przestrzega zasad postępowania w sytuacjach zagrożenia środowiska leśnego; 2) dobiera i przygotowuje do pracy maszyny i urządzenia stosowane do ochrony lasu i ochrony przeciwpożarowej; 3) rozpoznaje zagrożenia pożarowe i lokalizuje miejsca pożarów; 4) obsługuje maszyny i urządzenia podczas wykonywania zabiegów związanych z ochroną lasu i ochroną przeciwpożarową; 5) dobiera mechaniczne, biologiczne i chemiczne metody ochrony lasu; 6) posługuje się narzędziami i podręcznym sprzętem gaśniczym; 7) posługuje się dokumentacją dotyczącą ochrony lasu i ochrony przeciwpożarowej. 3. Pozyskiwanie surowca drzewnego Uczeń: 1) dokonuje selekcji drzew leśnych; 2) planuje prace związane ze ścinką surowca drzewnego; 3) dobiera maszyny i urządzenia do pozyskiwania surowca drzewnego oraz biomasy; 4) przestrzega zasad ochrony lasu przed szkodami powstającymi przy pozyskiwaniu surowca drzewnego; 5) obsługuje maszyny i urządzenia do pozyskiwania surowca drzewnego; 6) obsługuje pilarki spalinowe i elektryczne; 7) posługuje się dokumentacją techniczną dotyczącą pozyskania surowca drzewnego; 8) wykonuje czynności związane z konserwacją maszyn i urządzeń; 9) wykonuje ścinkę, okrzesywanie i przerzynkę drzew; 10) klasyfikuje surowiec drzewny. 4. Wykonywanie zrywki surowca drzewnego Uczeń: 1) planuje prace związane ze zrywką surowca drzewnego; 2) rozróżnia rodzaje szlaków zrywkowych; 3) rozróżnia rodzaje składnic drewna; 4) posługuje się dokumentacją dotyczącą zrywki surowca drzewnego; 5) dobiera i przygotowuje do pracy maszyny i urządzenia do zrywki surowca drzewnego; 6) obsługuje maszyny i urządzenia podczas zrywki surowca drzewnego; 7) wykonuje czynności związane z układaniem drewna według sortymentów; 8) wykonuje czynności związane z załadunkiem i rozładunkiem drewna ze środków transportowych; 9) wykonuje czynności związane z konserwacją maszyn i urządzeń. 5. Wykonywanie prac związanych z turystycznym i łowieckim zagospodarowaniem lasu Uczeń: 1) rozróżnia leśne obiekty budowlane oraz urządzenia łowieckie; 2) wykonuje małe budowle leśne oraz urządzenia łowieckie i turystyczne; 3) dobiera materiały i urządzenia do prac związanych z konserwacją urządzeń melioracyjnych i utrzymaniem dróg leśnych; 4) wykonuje prace związane z konserwacją rowów melioracyjnych oraz urządzeń wodno-melioracyjnych w lesie; 5) wykonuje prace konserwacyjne dróg leśnych i urządzeń drogowych; 6) wykonuje prace związane z utrzymaniem małych budowli leśnych oraz urządzeń łowieckich i turystycznych; 7) wykonuje prace związane z zagospodarowaniem poletek łowieckich; 8) posługuje się dokumentacją dotyczącą turystycznego i łowieckiego zagospodarowania lasu.

Wykonywanie prac rybackich w akwakulturze

Uczeń:

1) rozróżnia pojęcia stosowane w rybactwie stawowym;

2) charakteryzuje technologię produkcji ryb i raków;

3) dobiera stawy do etapów oraz systemów chowu ryb i raków słodkowodnych;

4) wykonuje czynności związane z rozrodem ryb i raków słodkowodnych w warunkach naturalnych;

5) wykonuje czynności związane z podchowem stadiów młodocianych ryb i raków słodkowodnych;

6) wykonuje czynności związane z zarybianiem stawów hodowlanych;

7) rozpoznaje i ocenia jakość pasz stosowanych w żywieniu ryb i raków słodkowodnych;

8) przygotowuje i przechowuje pasze stosowane w rybactwie;

9) prowadzi prace związane z żywieniem oraz dokarmianiem ryb i raków słodkowodnych;

10) wykonuje odłowy kontrolne i odławia ryby i raki słodkowodne;

11) wykonuje czynności związane z zimowaniem i magazynowaniem ryb i raków słodkowodnych;

12) prowadzi chów ryb i raków słodkowodnych, przestrzegając zasad profilaktyki i higieny;

13) wykonuje czynności związane z podnoszeniem kultury stawów;

14) sortuje i transportuje różne sortymenty ryb i raków słodkowodnych.

Uczeń:

1) stosuje pojęcia związane z akwakulturą w wodach śródlądowych;

2) wykonuje prace rybackie zgodnie z przepisami prawa wodnego i przepisami prawa dotyczącymi rybactwa śródlądowego;

3) dobiera skład gatunkowy ryb i raków słodkowodnych do typu zbiornika wodnego i cieku;

4) wykonuje czynności związane z zarybianiem wód śródlądowych;

5) prowadzi połowy przy użyciu narzędzi sieciowych, narzędzi kolnych, agregatu prądotwórczego i urządzeń rybackich;

6) przechowuje i przygotowuje ryby i raki słodkowodne do sprzedaży;

7) wykonuje czynności związane z pozyskaniem materiału zarybieniowego ryb i raków słodkowodnych;

8) wykonuje melioracje rybackie w wodach śródlądowych;

9) sporządza dokumentację rybacką.

Uczeń:

1) rozpoznaje sprzęt, narzędzia, maszyny i urządzenia stosowane w gospodarstwach rybackich;

2) stosuje pomocniczy sprzęt rybacki;

3) naprawia sieciowe narzędzia połowu i odłowu ryb;

4) wykonuje wybrane sieciowe narzędzia połowu i odłowu ryb;

5) obsługuje łodzie rybackie i ich wyposażenie;

6) prowadzi prace rybackie w gospodarstwach stawowych i jeziorowych z zastosowaniem maszyn;

7) obsługuje budowle i urządzenia hydrotechniczne;

8) obsługuje wyposażenie wylęgarni i podchowalni ryb.

Prowadzenie produkcji rolniczej

Uczeń:

1) określa wpływ czynników klimatyczno-glebowych na wzrost i rozwój oraz plonowanie roślin;

2) dobiera rośliny do warunków klimatyczno-glebowych i ekonomicznych danego rejonu;

3) dobiera zmianowanie roślin uprawnych do określonych warunków gospodarstwa rolniczego;

4) wykonuje prace związane z konserwacją urządzeń wodno-melioracyjnych;

5) planuje nawożenie organiczne i mineralne;

6) ocenia jakość materiału siewnego;

7) przygotowuje materiał siewny do siewu;

8) planuje zabiegi agrotechniczne odpowiednie do warunków glebowych i wymagań roślin uprawnych;

9) wykonuje zabiegi agrotechniczne związane z produkcją roślin uprawnych;

10) rozpoznaje choroby, szkodniki i chwasty roślin uprawnych;

11) dobiera metody i środki ochrony roślin zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin;

12) dobiera narzędzia, urządzenia i maszyny do prac w produkcji roślinnej;

13) obsługuje maszyny i urządzenia stosowane w produkcji roślinnej;

14) prowadzi uprawę roślin zgodnie ze Zwykłą Dobrą Praktyką Rolniczą i z Zasadami Wzajemnej Zgodności oraz rachunkiem ekonomicznym;

15) stosuje ekologiczne metody uprawy roślin;

16) przestrzega warunków przechowywania produktów pochodzenia roślinnego;

17) przechowuje oraz przygotowuje produkty pochodzenia roślinnego do sprzedaży;

18) prowadzi sprzedaż bezpośrednią produktów pochodzenia roślinnego.

Uczeń:

1) określa położenie narządów i układów w organizmach zwierząt gospodarskich;

2) określa procesy życiowe zachodzące w organizmach zwierząt gospodarskich;

3) rozpoznaje gatunki, typy użytkowe i rasy zwierząt gospodarskich;

4) określa kierunki chowu zwierząt gospodarskich;

5) rozpoznaje i ocenia jakość pasz stosowanych w żywieniu zwierząt gospodarskich;

6) przygotowuje, konserwuje i przechowuje pasze;

7) analizuje wpływ racjonalnego żywienia zwierząt gospodarskich na wyniki produkcyjne i ekonomiczne;

8) dobiera narzędzia, urządzenia i maszyny do prac w produkcji zwierzęcej;

9) obsługuje maszyny i urządzenia stosowane w produkcji zwierzęcej;

10) wykonuje prace związane z żywieniem, rozrodem oraz pielęgnacją zwierząt gospodarskich;

11) wykonuje prace związane z higieną zwierząt i utrzymaniem pomieszczeń gospodarskich;

12) określa warunki zoohigieniczne w pomieszczeniach dla zwierząt gospodarskich;

13) prowadzi produkcję zwierzęcą zgodnie ze Zwykłą Dobrą Praktyką Rolniczą i z Zasadami Wzajemnej Zgodności;

14) rozpoznaje objawy chorobowe na podstawie wyglądu i zachowania zwierząt gospodarskich;

15) przestrzega zasad identyfikacji i rejestracji oraz obrotu zwierzętami gospodarskimi;

16) stosuje metody ekologiczne w produkcji zwierzęcej;

17) przygotowuje zwierzęta do aukcji, pokazów i wystaw;

18) przygotowuje zwierzęta i produkty pochodzenia zwierzęcego do sprzedaży;

19) prowadzi sprzedaż bezpośrednią zwierząt i produktów pochodzenia zwierzęcego.

Uczeń:

1) posługuje się dokumentacją techniczną, instrukcjami obsługi maszyn i urządzeń rolniczych oraz normami i katalogami;

2) rozpoznaje materiały konstrukcyjne i eksploatacyjne stosowane w maszynach i urządzeniach rolniczych;

3) obsługuje urządzenia i systemy energetyki odnawialnej;

4) obsługuje urządzenia wodociągowe stosowane w budynkach inwentarskich;

5) obsługuje i konserwuje urządzenia wodno-melioracyjne;

6) dobiera pojazdy i środki transportu do rodzaju prac wykonywanych w rolnictwie;

7) przygotowuje do pracy pojazdy, maszyny, narzędzia i urządzenia;

8) przeprowadza kalibrację opryskiwaczy stosowanych w ochronie roślin;

9) wykonuje czynności związane z przeglądami technicznymi oraz konserwacją pojazdów, maszyn i urządzeń rolniczych.

Prowadzenie produkcji pszczelarskiej

Uczeń:

1) określa wpływ czynników klimatyczno-glebowych na wzrost i rozwój oraz plonowanie roślin;

2) dobiera rośliny do warunków klimatyczno-glebowych i ekonomicznych danego rejonu;

3) dobiera zmianowanie roślin uprawnych do określonych warunków gospodarstwa rolniczego;

4) wykonuje prace związane z konserwacją urządzeń wodno-melioracyjnych;

5) planuje nawożenie organiczne i mineralne;

6) ocenia jakość materiału siewnego;

7) przygotowuje materiał siewny do siewu;

8) planuje zabiegi agrotechniczne do warunków glebowych i wymagań roślin uprawnych;

9) wykonuje zabiegi agrotechniczne związane z produkcją roślin uprawnych;

10) rozpoznaje choroby, szkodniki i chwasty roślin uprawnych;

11) dobiera metody i środki ochrony roślin zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin;

12) dobiera narzędzia, urządzenia i maszyny do prac w produkcji roślinnej;

13) obsługuje maszyny i urządzenia stosowane w produkcji roślinnej;

14) prowadzi uprawę roślin zgodnie ze Zwykłą Dobrą Praktyką Rolniczą i z Zasadami Wzajemnej Zgodności oraz rachunkiem ekonomicznym;

15) stosuje ekologiczne metody uprawy roślin;

16) przestrzega warunków przechowywania produktów pochodzenia roślinnego;

17) przechowuje oraz przygotowuje produkty pochodzenia roślinnego do sprzedaży;

18) prowadzi sprzedaż bezpośrednią produktów pochodzenia roślinnego.

Uczeń:

1) określa położenie narządów i układów w organizmach zwierząt gospodarskich;

2) określa procesy życiowe zachodzące w organizmie zwierząt gospodarskich;

3) rozpoznaje gatunki, typy użytkowe i rasy zwierząt gospodarskich;

4) określa kierunki chowu zwierząt gospodarskich;

5) rozpoznaje i ocenia jakość pasz stosowanych w żywieniu zwierząt gospodarskich;

6) przygotowuje, konserwuje i przechowuje pasze;

7) analizuje wpływ racjonalnego żywienia zwierząt gospodarskich na wyniki produkcyjne i ekonomiczne;

8) dobiera narzędzia, urządzenia i maszyny do prac w produkcji zwierzęcej;

9) obsługuje maszyny i urządzenia stosowane w produkcji zwierzęcej;

10) wykonuje prace związane z żywieniem, rozrodem oraz pielęgnacją zwierząt gospodarskich;

11) wykonuje prace związane z higieną zwierząt i utrzymaniem pomieszczeń gospodarskich;

12) określa warunki zoohigieniczne w pomieszczeniach dla zwierząt gospodarskich;

13) prowadzi produkcję zwierzęcą zgodnie ze Zwykłą Dobrą Praktyką Rolniczą i z Zasadami Wzajemnej Zgodności;

14) rozpoznaje objawy chorobowe na podstawie wyglądu i zachowania zwierząt gospodarskich;

15) przestrzega zasad identyfikacji i rejestracji oraz obrotu zwierzętami gospodarskimi;

16) stosuje metody ekologiczne w produkcji zwierzęcej;

17) przygotowuje zwierzęta do aukcji, pokazów i wystaw;

18) przygotowuje zwierzęta i produkty pochodzenia zwierzęcego do sprzedaży;

19) prowadzi sprzedaż bezpośrednią zwierząt i produktów pochodzenia zwierzęcego.

Uczeń:

1) rozróżnia rasy pszczół;

2) określa budowę morfologiczną i anatomiczną oraz procesy fizjologiczne zachodzące w organizmie pszczół;

3) ocenia stan rodziny pszczelej w różnych porach roku;

4) ocenia wartość użytkową i hodowlaną pszczół i ich mieszańców;

5) zakłada i prowadzi pasiekę;

6) kieruje rozwojem rodzin pszczelich w sezonie pasiecznym;

7) prowadzi prace związane z rozmnażaniem rodzin pszczelich;

8) prowadzi wychów i wymianę matek pszczelich;

9) prowadzi gospodarkę wędrowną pszczół;

10) rozpoznaje choroby i szkodniki pszczół oraz szkodniki produktów pszczelich;

11) dobiera metody zwalczania chorób i szkodników pszczół;

12) prowadzi pasiekę metodami tradycyjnymi i ekologicznymi;

13) organizuje i prowadzi pozyskiwanie miodu, pyłku, wosku, mleczka, propolisu i pierzgi oraz jadu pszczelego;

14) ocenia jakość produktów pszczelich;

15) przetwarza produkty pszczele;

16) przestrzega warunków przechowywania produktów pszczelich;

17) przygotowuje produkty pszczele do sprzedaży zgodnie z obowiązującymi normami;

18) prowadzi sprzedaż bezpośrednią produktów pszczelich;

19) przestrzega zasad rachunku ekonomicznego podczas prowadzenia pasieki.

Uczeń:

1) klasyfikuje pożytki pszczele według określonych kryteriów;

2) rozpoznaje rośliny pożytkowe;

3) ocenia wydajność nektarową i miodową roślin pożytkowych;

4) szacuje zasoby bazy pożytkowej w rejonie;

5) dobiera rośliny do poprawy bazy pożytkowej;

6) poprawia bazę pożytkową wokół pasieki;

7) określa odległość pasieki od bazy pożytkowej;

8) określa potrzeby pokarmowe rodziny pszczelej;

9) dostosowuje wielkość pasieki do zasobów bazy pożytkowej.

Zakładanie i prowadzenie upraw ogrodniczych

Uczeń:

1) określa wpływ czynników klimatycznych na wzrost, rozwój oraz plonowanie roślin sadowniczych;

2) dobiera rośliny sadownicze do warunków klimatyczno-glebowych i ekonomicznych danego rejonu;

3) ustala terminy sadzenia roślin sadowniczych;

4) przygotowuje teren i glebę pod uprawę roślin sadowniczych;

5) planuje nawożenie organiczne i mineralne roślin sadowniczych;

6) wykonuje prace związane z nawożeniem, pielęgnacją, nawadnianiem i odwadnianiem upraw sadowniczych;

7) dobiera sposoby formowania drzew i krzewów owocowych;

8) reguluje wzrost i owocowanie roślin sadowniczych;

9) zabezpiecza rośliny przed mrozem i przymrozkami;

10) wykonuje czynności związane z produkcją materiału szkółkarskiego i rozmnożeniowego roślin sadowniczych;

11) rozpoznaje choroby oraz szkodniki roślin sadowniczych;

12) rozpoznaje chwasty w uprawach sadowniczych;

13) dobiera metody i środki ochrony roślin sadowniczych;

14) ocenia dojrzałość zbiorczą owoców;

15) dobiera sprzęt do zbioru i transportu owoców;

16) prowadzi uprawę owoców zgodnie ze Zwykłą Dobrą Praktyką Rolniczą i z Zasadami Wzajemnej Zgodności;

17) wykonuje czynności związane ze zbiorem owoców;

18) przestrzega warunków przechowywania różnych gatunków owoców;

19) przygotowuje owoce do sprzedaży;

20) prowadzi sprzedaż bezpośrednią różnych gatunków owoców;

21) kalkuluje koszty produkcji sadowniczej.

Uczeń:

1) określa wpływ czynników klimatycznych na wzrost, rozwój i plonowanie roślin warzywnych i przyprawowych oraz grzybów jadalnych;

2) dobiera gatunki i odmiany warzyw do warunków klimatyczno-glebowych i ekonomicznych danego rejonu;

3) dobiera metody siewu nasion roślin warzywnych;

4) ocenia jakość materiału siewnego;

5) przygotowuje materiał siewny roślin warzywnych;

6) określa warunki i sposoby rozmnażania oraz pędzenia roślin warzywnych;

7) dobiera zmianowanie roślin warzywnych do określonych warunków klimatyczno-glebowych i ekonomicznych gospodarstwa;

8) przygotowuje pomieszczenia, osłony, podłoża i pojemniki do produkcji warzyw;

9) wykonuje czynności związane z prowadzeniem upraw warzywnych w gruncie, w pomieszczeniach i pod osłonami;

10) wykonuje czynności związane z uprawą roślin przyprawowych w gruncie i pod osłonami;

11) wykonuje czynności związane z produkcją grzybów jadalnych;

12) wykonuje zabiegi agrotechniczne związane z prowadzeniem plantacji nasiennych warzyw;

13) prowadzi uprawę warzyw zgodnie ze Zwykłą Dobrą Praktyką Rolniczą i z Zasadami Wzajemnej Zgodności;

14) stosuje metody ekologicznej uprawy roślin warzywnych;

15) dobiera sprzęt do zbioru i transportu warzyw;

16) przestrzega warunków przechowywania warzyw;

17) przygotowuje warzywa, nasiona, rośliny przyprawowe i grzyby jadalne do sprzedaży;

18) prowadzi sprzedaż bezpośrednią warzyw, nasion, roślin przyprawowych i grzybów jadalnych;

19) kalkuluje koszty produkcji warzyw.

Uczeń:

1) rozpoznaje rodzaje i gatunki roślin ozdobnych;

2) rozpoznaje nasiona roślin ozdobnych i traw;

3) rozpoznaje organy podziemne roślin ozdobnych;

4) określa metody wegetatywnego rozmnażania roślin ozdobnych;

5) określa walory dekoracyjne roślin ozdobnych;

6) określa wymagania siedliskowe roślin ozdobnych;

7) planuje uprawę roślin ozdobnych w zależności od warunków klimatyczno-glebowych i ekonomicznych danego rejonu;

8) określa termin i sposób siewu nasion i sadzenia roślin ozdobnych;

9) przygotowuje glebę do siewu nasion i sadzenia roślin ozdobnych;

10) wykonuje czynności związane z siewem nasion i przesadzaniem roślin ozdobnych;

11) wykonuje czynności związane z sadzeniem drzew i krzewów;

12) wykonuje czynności związane z pędzeniem roślin ozdobnych, przyśpieszaniem lub opóźnianiem kwitnienia roślin ozdobnych;

13) zakłada rabaty kwiatowe;

14) rozróżnia rodzaje terenów zieleni;

15) planuje rozmieszczenie roślin ozdobnych na terenach zieleni;

16) wykonuje zabiegi pielęgnacyjne i renowacyjne terenów zieleni;

17) wykonuje dekoracje z wykorzystaniem roślin ozdobnych, naczyń i materiałów pomocniczych;

18) stosuje metody ochrony i nawożenia roślin ozdobnych bezpieczne dla środowiska;

19) prowadzi dokumentację robót związanych z urządzaniem terenów zieleni;

20) przygotowuje kwiaty cięte, rośliny doniczkowe oraz materiał rozmnożeniowy do sprzedaży;

21) prowadzi sprzedaż bezpośrednią kwiatów ciętych, roślin doniczkowych oraz materiału rozmnożeniowego;

22) kalkuluje koszty produkcji roślin ozdobnych oraz urządzania i pielęgnacji terenów zieleni;

23) prowadzi uprawę roślin ozdobnych zgodnie ze Zwykłą Dobrą Praktyką Rolniczą i z Zasadami Wzajemnej Zgodności.

Uczeń:

1) posługuje się dokumentacją techniczną, instrukcjami obsługi maszyn i urządzeń stosowanych w ogrodnictwie;

2) rozpoznaje materiały konstrukcyjne i eksploatacyjne stosowane w maszynach i urządzeniach ogrodniczych;

3) dobiera narzędzia, urządzenia i maszyny do wykonywania prac w ogrodnictwie;

4) obsługuje maszyny i urządzenia stosowane w produkcji ogrodniczej;

5) wykonuje określone zabiegi agrotechniczne związane z produkcją ogrodniczą;

6) dobiera pojazdy i środki transportu do rodzaju wykonywanych prac ogrodniczych;

7) wykonuje czynności związane z przeglądami technicznymi oraz konserwacją pojazdów, maszyn i urządzeń ogrodniczych;

8) przestrzega zasad rachunku ekonomicznego podczas wykonywania prac związanych z produkcją ogrodniczą;

9) przeprowadza kalibrację opryskiwaczy stosowanych w ochronie roślin.

Organizacja i prowadzenie przedsiębiorstwa w agrobiznesie

Uczeń:

1) sporządza dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej;

2) dobiera formę organizacyjno-prawną przedsiębiorstwa;

3) organizuje działalność logistyczną, produkcyjną, handlową i usługową w przedsiębiorstwie agrobiznesowym;

4) określa potrzeby finansowe przedsiębiorstwa;

5) określa źródła finansowania działalności przedsiębiorstwa;

6) określa potrzeby kadrowe;

7) dobiera techniki zarządzania przedsiębiorstwem;

8) planuje działania marketingowe w agrobiznesie.

Uczeń:

1) korzysta z dokumentacji technicznej i technologicznej oraz wyników badań laboratoryjnych żywności;

2) dobiera surowce, dodatki do żywności oraz materiały pomocnicze stosowane w procesie przetwórstwa żywności;

3) określa warunki prowadzenia operacji mechanicznych, termicznych i dyfuzyjnych surowców;

4) dobiera technologie produkcji wybranych produktów spożywczych;

5) dobiera metody utrwalania żywności;

6) sporządza zapotrzebowanie na surowce, opakowania i dodatki do żywności;

7) dobiera maszyny i urządzenia stosowane w przetwórstwie spożywczym;

8) obsługuje maszyny i urządzenia stosowane w zakładach przetwórstwa spożywczego;

9) organizuje prace związane z przetwórstwem żywności;

10) dobiera sposoby zagospodarowania odpadów produkcyjnych;

11) stosuje przepisy prawa i normy dotyczące przetwórstwa spożywczego;

12) stosuje systemy zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego żywności.

Uczeń:

1) stosuje przepisy prawa dotyczące rachunkowości i przepisy prawa podatkowego;

2) sporządza dokumenty księgowe zgodnie z obowiązującymi zasadami;

3) rozróżnia składniki majątku i kapitałów przedsiębiorstwa;

4) przeprowadza inwentaryzację składników majątkowych przedsiębiorstwa;

5) ewidencjonuje różnice inwentaryzacyjne składników majątkowych przedsiębiorstwa;

6) oblicza zużycie składników majątku trwałego;

7) ewidencjonuje operacje gospodarcze na kontach;

8) sporządza bilans oraz rachunek zysków i strat;

9) sporządza sprawozdanie finansowe;

10) dokonuje klasyfikacji kosztów;

11) sporządza kalkulacje kosztów działalności gospodarczej w agrobiznesie;

12) oblicza wynagrodzenie pracownika oraz sporządza dokumenty dotyczące jego wynagrodzenia;

13) sporządza dokumenty dotyczące ubezpieczeń obowiązkowych i dobrowolnych w agrobiznesie;

14) prowadzi uproszczone formy ewidencji księgowej;

15) korzysta z komputerowych programów finansowo-księgowych.

Ocena stanu środowiska

Uczeń:

1) planuje prace związane z badaniem i oceną stanu środowiska;

2) lokalizuje punkty pomiaru parametrów powietrza, wody, gleby oraz natężenia hałasu i drgań;

3) dobiera metody prowadzenia badań oraz aparaturę pomiarową w zależności od badanego komponentu środowiska;

4) pobiera próbki komponentów środowiska do badań laboratoryjnych i terenowych;

5) obsługuje urządzenia i aparaturę kontrolno-pomiarową;

6) wykonuje oznaczenia laboratoryjne określonych komponentów środowiska;

7) prowadzi badania procesów zachodzących w środowisku;

8) opracowuje i ewidencjonuje wyniki badań;

9) ocenia jakość komponentów środowiska na podstawie obowiązujących norm oraz przepisów prawa;

10) organizuje działania związane monitoringiem zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego, wód powierzchniowych i podziemnych, gleby oraz hałasu;

11) opracowuje plany działań związanych z monitoringiem przyrody ożywionej;

12) korzysta z systemu gromadzenia, przesyłania i przetwarzania danych;

13) określa cele i przestrzega zasad zintegrowanego monitoringu środowiska przyrodniczego;

14) wykonuje badania związane z prowadzeniem zintegrowanego monitoringu środowiska przyrodniczego;

15) ocenia aktualny stan środowiska oraz opracowuje prognozy zmian zachodzących w środowisku;

16) opracowuje plany działań w sytuacji wystąpienia zagrożeń ekologicznych;

17) przewiduje zagrożenia dla zdrowia i życia człowieka, wynikające z prowadzonych prac laboratoryjnych i terenowych.

Uczeń:

1) przestrzega zasad sporządzania bilansów zanieczyszczeń powietrza, wody i gleby;

2) określa stężenie i rozmieszczenie zanieczyszczeń powietrza, wody i gleby w różnych regionach kraju;

3) sporządza bilanse zanieczyszczeń wód płynących, powietrza i gleby;

4) opracowuje wyniki bilansów z wykorzystaniem specjalistycznych programów komputerowych;

5) określa dopuszczalny stopień zanieczyszczenia środowiska na podstawie obowiązujących norm i przepisów prawa;

6) oblicza stopień redukcji zanieczyszczeń gazów odlotowych i ścieków;

7) oblicza emisje zanieczyszczeń na podstawie wyników monitoringu;

8) ocenia aktualny stan środowiska na podstawie bilansu zanieczyszczeń;

9) korzysta z informacji zamieszczanych w katastrze wodnym;

10) określa warunki wydawania pozwoleń emisyjnych i decyzji wodnoprawnych;

11) opracowuje instrukcje gospodarowania wodą;

12) rozpoznaje rodzaje zagrożeń i określa ich wpływ na środowisko;

13) oblicza opłaty za korzystanie ze środowiska;

14) określa wpływ oddziaływania inwestycji szczególnie szkodliwych na środowisko przyrodnicze i ludzi.

Planowanie i realizacja zadań związanych z ochroną środowiska

Uczeń:

1) przestrzega zasad eksploatacji ujęć wód powierzchniowych i podziemnych;

2) rozpoznaje źródła zanieczyszczenia wód powierzchniowych i podziemnych;

3) dobiera metody uzdatniania wody;

4) planuje proces uzdatniania wody w zależności od jej składu chemicznego;

5) dobiera urządzenia do uzdatniania wody przeznaczonej do określonych celów;

6) obsługuje urządzenia stosowane w procesie uzdatniania wody przeznaczonej do celów pitnych i przemysłowych;

7) klasyfikuje ścieki według określonych kryteriów;

8) analizuje procesy zachodzące podczas oczyszczania ścieków miejskich i przemysłowych;

9) dobiera urządzenia do oczyszczania różnego rodzaju ścieków;

10) prowadzi prace związane z oczyszczaniem ścieków miejskich i przemysłowych;

11) rozpoznaje rodzaje i elementy przydomowej oczyszczalni ścieków;

12) kieruje pracami związanymi z budową i eksploatacją przydomowych oczyszczalni ścieków;

13) prowadzi prace związane z zagospodarowaniem osadów ściekowych;

14) korzysta z dokumentacji projektowych sieci wodociągowych i kanalizacyjnych.

Uczeń:

1) rozpoznaje źródła zanieczyszczeń powietrza;

2) określa rodzaj i stężenie zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego;

3) dobiera metody ochrony powietrza atmosferycznego przed zanieczyszczeniami;

4) planuje działania związane z ograniczeniem emisji zanieczyszczeń do atmosfery;

5) organizuje i prowadzi prace związane z usuwaniem zanieczyszczeń z powietrza atmosferycznego;

6) propaguje stosowanie bezodpadowych technologii wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej;

7) określa wpływ hałasu na organizm człowieka i środowisko przyrodnicze;

8) dobiera metody i środki ochrony przed hałasem;

9) podejmuje działania związane z ograniczaniem hałasu i drgań w środowisku;

10) stosuje przepisy prawa dotyczące ochrony przed hałasem i drganiami.

Uczeń:

1) klasyfikuje odpady według określonych kryteriów;

2) określa warunki i metody unieszkodliwiania odpadów;

3) organizuje zbiórkę i wywóz odpadów komunalnych;

4) przestrzega zasad składowania i magazynowania odpadów;

5) sortuje odpady komunalne;

6) dobiera sposoby zagospodarowania odpadów;

7) dobiera metody unieszkodliwiania odpadów;

8) prowadzi kampanię na rzecz ochrony środowiska;

9) nadzoruje prace związane z eksploatacją składowiska odpadów komunalnych;

10) prowadzi prace związane z kompostowaniem odpadów;

11) planuje i prowadzi prace związane ze spalaniem odpadów komunalnych oraz eksploatacją spalarni;

12) prowadzi prace związane z zagospodarowaniem odpadów niebezpiecznych;

13) dobiera metody unieszkodliwiania odpadów przemysłowych;

14) organizuje prace związane z przeróbką osadów ściekowych i eksploatacją urządzeń;

15) rozpoznaje źródła zanieczyszczenia gleb;

16) dobiera metody ochrony gleb przed degradacją i dewastacją;

17) organizuje prace związane z rekultywacją gleb.

Prowadzenie chowu, hodowli i inseminacji zwierząt

Uczeń:

1) rozpoznaje gatunki, rasy i typy użytkowe zwierząt gospodarskich i zwierząt towarzyszących;

2) rozpoznaje budowę układów w organizmach poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich i zwierząt towarzyszących;

3) określa położenie narządów w organizmie zwierzęcym;

4) porównuje budowę układów i narządów zwierząt gospodarskich i zwierząt towarzyszących;

5) ocenia pokrój i kondycję zwierząt gospodarskich i zwierząt towarzyszących;

6) identyfikuje zachowanie zwierząt gospodarskich i zwierząt towarzyszących;

7) rozpoznaje pasze stosowane w żywieniu zwierząt gospodarskich i zwierząt towarzyszących i ocenia ich jakość;

8) określa wpływ składników pokarmowych na prawidłowy rozwój i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych;

9) produkuje, konserwuje, przechowuje i przygotowuje pasze do skarmiania;

10) przestrzega zasad racjonalnego żywienia zwierząt gospodarskich i zwierząt towarzyszących;

11) układa dawki pokarmowe dla zwierząt gospodarskich i zwierząt towarzyszących;

12) sporządza planowany i sprawozdawczy obrót zwierząt gospodarskich;

13) sporządza preliminarz i bilans pasz;

14) prowadzi produkcję zwierzęcą zgodnie ze Zwykłą Dobrą Praktyką Rolniczą i z Zasadami Wzajemnej Zgodności;

15) planuje i prowadzi rozród zwierząt gospodarskich i zwierząt towarzyszących;

16) prowadzi produkcję zwierzęcą z zastosowaniem metod ekologicznych;

17) wykonuje zabiegi pielęgnacyjne u zwierząt gospodarskich i zwierząt towarzyszących;

18) ocenia dobrostan zwierząt gospodarskich i zwierząt towarzyszących;

19) dobiera technologie produkcji i pozyskiwania surowców pochodzenia zwierzęcego;

20) określa wpływ chowu zwierząt na środowisko naturalne;

21) przygotowuje do sprzedaży zwierzęta gospodarskie i zwierzęta towarzyszące oraz prowadzi ich sprzedaż bezpośrednią;

22) udziela zwierzętom pomocy przedlekarskiej.

Uczeń:

1) posługuje się terminologią z zakresu andrologii, ginekologii i położnictwa zwierząt gospodarskich i zwierząt towarzyszących;

2) prowadzi dokumentację hodowlaną i inseminacyjną zwierząt gospodarskich i zwierząt towarzyszących;

3) dobiera zwierzęta gospodarskie i zwierzęta towarzyszące do kojarzeń i krzyżowań;

4) przestrzega zasad inseminacji zwierząt gospodarskich i zwierząt towarzyszących;

5) przygotowuje zwierzęta gospodarskie i zwierzęta towarzyszące do zabiegów inseminacyjnych;

6) dobiera sprzęt i wykonuje zabiegi unasienniania zwierząt gospodarskich i zwierząt towarzyszących;

7) przestrzega zasad i metody pracy hodowlanej;

8) przestrzega zasad obrotu nasieniem zwierząt gospodarskich i zwierząt towarzyszących i wykorzystania go;

9) stosuje przepisy prawa dotyczące rozrodu i hodowli zwierząt gospodarskich i zwierząt towarzyszących.

Wykonywanie czynności pomocniczych z zakresu usług weterynaryjnych

Uczeń:

1) dobiera narzędzia do poskramiania zwierząt;

2) przygotowuje zwierzęta do badań klinicznych;

3) określa znaczenie kliniczne poszczególnych okolic ciała zwierząt;

4) rozróżnia sprzęt i aparaturę diagnostyczną;

5) dobiera metody przeprowadzania badań fizykalnych zwierząt;

6) wykonuje badania fizykalne zwierząt;

7) analizuje wyniki badań fizykalnych zwierząt;

8) wykonuje badania w zakresie diagnostyki obrazowej;

9) wykonuje czynności związane z pobieraniem materiału do badań laboratoryjnych;

10) dobiera metody utrwalania i przechowywania prób do badań laboratoryjnych;

11) stosuje techniki wykonywania badań laboratoryjnych;

12) wykonuje czynności pomocnicze w trakcie sekcyjnego badania zwłok zwierzęcych;

13) posługuje się dokumentacją z zakresu diagnostyki chorób zwierząt.

Uczeń:

1) ocenia stan zdrowia zwierzęcia w momencie zagrożenia jego życia;

2) rozpoznaje czynniki wywołujące choroby u zwierząt;

3) określa wpływ różnych czynników chorobotwórczych na stan zdrowia zwierząt;

4) określa drogi szerzenia się chorób zwierzęcych i odzwierzęcych;

5) wykonuje czynności mające na celu ratowanie życia zwierząt i zapobieganie powikłaniom;

6) rozpoznaje objawy chorób zwierząt;

7) rozróżnia weterynaryjne produkty lecznicze i przechowuje je zgodnie z obowiązującymi zasadami;

8) stosuje racjonalny sposób żywienia różnych gatunków zwierząt w zależności od stanu ich zdrowia;

9) poskramia i przygotowuje zwierzęta do czynności lekarsko-weterynaryjnych;

10) rozróżnia drogi podawania leków zwierzętom;

11) podaje leki zwierzętom według zaleceń lekarza weterynarii;

12) dobiera i przygotowuje instrumentarium oraz materiały do wykonania zabiegów lekarsko-weterynaryjnych;

13) dokonuje mycia, sterylizacji i konserwacji narzędzi i sprzętu weterynaryjnego zgodnie z obowiązującymi procedurami;

14) wykonuje czynności pomocnicze podczas weterynaryjnych zabiegów chirurgicznych, leczniczych, profilaktycznych i fizjoterapeutycznych;

15) sprawuje opiekę nad zwierzętami leczonymi i po zabiegach chirurgicznych;

16) dobiera materiały oraz wykonuje opatrunki i okłady u zwierząt;

17) dobiera i wykonuje zabiegi rehabilitacyjne u zwierząt.

Uczeń:

1) ocenia stan utrzymania zwierzęcia;

2) określa potrzebę wykonania zabiegów pielęgnacyjnych;

3) dobiera metody poskramiania i przygotowywania zwierząt do zabiegów pielęgnacyjnych i zootechnicznych;

4) przygotowuje zwierzęta do wykonania zabiegów pielęgnacyjnych i zootechnicznych;

5) dobiera metody i techniki pielęgnacji w zależności od gatunku zwierzęcia i jego stanu;

6) dobiera materiały oraz sprzęt do wykonywania zabiegów pielęgnacyjnych i zootechnicznych u zwierząt;

7) wykonuje zabiegi pielęgnacyjne i zootechniczne u zwierząt.

Wykonywanie czynności pomocniczych z zakresu realizacji zadań inspekcji weterynaryjnej

Uczeń:

1) stosuje przepisy prawa dotyczące kontroli i nadzoru weterynaryjnego oraz zwalczania chorób zakaźnych zwierząt;

2) wykonuje czynności pomocnicze w ramach kontroli i nadzoru warunków weterynaryjnych utrzymania zwierząt;

3) stosuje przepisy prawa dotyczące identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz przemieszczania zwierząt;

4) wykonuje czynności pomocnicze prowadzone w ramach kontroli zdrowia zwierząt i ochrony ich zdrowia;

5) wykonuje czynności pomocnicze prowadzone w ramach kontroli i nadzoru weterynaryjnego, dotyczące przestrzegania zasad identyfikacji i rejestracji oraz przemieszczania zwierząt;

6) wykonuje czynności pomocnicze prowadzone w ramach kontroli i nadzoru weterynaryjnego dotyczące bezpieczeństwa żywności pochodzenia zwierzęcego;

7) wykonuje czynności pomocnicze związane z prowadzeniem nadzoru weterynaryjnego dotyczącego bezpieczeństwa pasz i materiałów paszowych;

8) wykonuje czynności pomocnicze prowadzone w ramach monitoringu i zwalczania chorób zakaźnych zwierząt.

Uczeń:

1) stosuje przepisy prawa oraz instrukcje dotyczące wykonywania czynności podczas badania przedubojowego zwierząt i poubojowego mięsa;

2) kontroluje warunki dobrostanu zwierząt kierowanych do uboju;

3) wykonuje czynności pomocnicze dotyczące weterynaryjnego badania przedubojowego zwierząt;

4) wykonuje czynności pomocnicze dotyczące weterynaryjnego badania poubojowego mięsa;

5) przestrzega zasad kategoryzacji i postępowania z ubocznymi produktami pochodzenia zwierzęcego;

6) przestrzega procedur postępowania weterynaryjnego w przypadku podejrzenia wystąpienia chorób zwierząt;

7) wykonuje zabiegi sanitarne.

Pełnienie wachty morskiej i portowej na statku rybackim

Uczeń:

1) planuje podróż i prowadzi nawigację na wodach otwartych i przybrzeżnych, z uwzględnieniem systemów rozgraniczenia ruchu oraz monitorowania ruchu statku;

2) posługuje się polskimi i angielskimi mapami i wydawnictwami nawigacyjnymi oraz dokonuje ich korekty;

3) wykorzystuje różne systemy podziału horyzontu obserwatora do określania kierunków, kursów i namiarów;

4) określa wartości poprawek kompasów magnetycznych i żyrokompasowych i dokonuje zamiany kursów i namiarów kompasowych, żyrokompasowych, magnetycznych i rzeczywistych;

5) określa dewiację kompasów magnetycznych oraz sporządza tabelę dewiacji;

6) określa współrzędne pozycji zliczonej przy biernym i czynnym uwzględnianiu wiatru i prądu;

7) wykorzystuje pomiary parametrów nawigacyjnych do określania pozycji obserwowanej jednostki i oceny dokładności tej pozycji;

8) określa współrzędne pozycji obserwowanej przy wykorzystaniu systemów nawigacyjnych, w tym systemów satelitarnych;

9) wykorzystuje systemy nawigacji zintegrowanej oraz systemy obrazowania elektronicznych map do prowadzenia nawigacji;

10) prowadzi żeglugę po optymalnej drodze z wykorzystaniem praktycznej żeglugi po loksodromie;

11) eksploatuje urządzenia nawigacyjne i ocenia dokładność ich wskazań;

12) wykorzystuje radar oraz urządzenie do automatycznego wykonywania nakresów radarowych do prowadzenia nawigacji oraz do celów antykolizyjnych;

13) wykorzystuje źródła informacji hydrometeorologicznej do planowania i realizacji żeglugi pogodowej;

14) uwzględnia cechy manewrowe statku i jego stan załadowania oraz warunki hydrometeorologiczne podczas podróży morskiej, manewrowania w porcie oraz na innych wodach ograniczonych;

15) manewruje statkiem podczas wydawania i wybierania narzędzi połowowych oraz w czasie połowów w różnych warunkach pogodowych;

16) dobiera narzędzia i techniki połowu do gatunku ryb morskich z zastosowaniem przepisów prawa dotyczących ochrony rybołówstwa;

17) klasyfikuje oraz rozróżnia i definiuje parametry charakteryzujące statki, a także posługuje się podstawowymi pojęciami z zakresu transportu ryb morskich;

18) przestrzega zasad załadunku i transportu ryb morskich oraz nadzoruje załadunek i rozładunek ryb;

19) wykorzystuje ładownie chłodnicze i izotermiczne do przewozu ryb morskich,

20) rozróżnia podstawowe gatunki ryb użytkowych Morza Bałtyckiego oraz wskazuje rozmieszczenie łowisk;

21) przeprowadza kontrolę parametrów mających wpływ na transport ryb oraz stosuje materiały sztauerskie i separacyjne oraz określa ilość ładunku na podstawie zanurzenia statku;

22) uwzględnia wpływ przyjęcia, zdjęcia i przemieszczenia się towaru, zapasów i balastów na stateczność i wytrzymałość statku oraz interpretuje dokumentację statecznościową;

23) stosuje przepisy Kodeksu morskiego, Międzynarodowe Przepisy o Zapobieganiu Zderzeniom na Morzu (MPDM) oraz stosuje system oznakowania nawigacyjnego (IALA);

24) przestrzega procedur wachtowych i awaryjnych dotyczących przygotowania jednostki do wyjścia w morze, prowadzenia dokumentacji statku oraz stosowania przepisów prawa dotyczących żeglugi morskiej i spraw socjalnych załogi.

Uczeń:

1) wyjaśnia budowę i zasadę działania podstawowych systemów siłowni okrętowej oraz mechanizmów pomocniczych;

2) przygotowuje silniki do uruchomienia i obsługuje podczas pracy silniki oraz mechanizmy pomocnicze siłowni okrętowej;

3) przestrzega zasad prowadzenia remontów, przeglądów i napraw w siłowni okrętowej oraz zna ich specyfikę;

4) eksploatuje okrętowe urządzenia elektroniczne, systemy automatyki oraz posługuje się przyrządami pomiarowymi w celach diagnostycznych;

5) posługuje się schematami obwodów elektrycznych i systemów energetycznych statku oraz obsługuje elementy elektrycznych sieci okrętowych;

6) eksploatuje narzędzia połowowe oraz dokonuje ich naprawy;

7) przestrzega procesów technologicznych w przetwórstwie rybnym;

8) dobiera ryby morskie do przetwórstwa oraz przygotowuje je do transportu i sprzedaży;

9) wykonuje obróbkę wstępną surowców rybnych oraz dobiera, obsługuje i konserwuje maszyny przetwórstwa rybnego;

10) rozpoznaje rodzaje i przeznaczenie poszczególnych elementów omasztowania i olinowania statku;

11) eksploatuje urządzenia oraz osprzęt przeładunkowy i pomocniczy znajdujący się na statku;

12) określa obciążenie niszczące i dopuszczalne obciążenie robocze lin i osprzętu ruchomego statku oraz dobiera wyposażenie osprzętu do wykonywanej pracy;

13) eksploatuje windy kotwiczne, kabestany oraz inne wyposażenie cumownicze i holownicze statku;

14) stosuje procedury pokładowe oraz organizuje pracę na stanowiskach manewrowych na statku;

15) dobiera metody walki z korozją oraz przygotowuje i prowadzi prace konserwacyjne na statku;

16) przygotowuje różne powierzchnie do malowania oraz dobiera i stosuje odpowiednie narzędzia do malowania;

17) stosuje konwencje dotyczące ochrony rybołówstwa i środowiska morskiego;

18) prowadzi wymaganą dokumentację na statku i wypełnia zalecenia inspekcyjne.

Uczeń:

1) korzysta z Międzynarodowego Kodu Sygnałowego (MKS);