LegalizeObwieszczenie Ministra Finansów z dnia 16 stycznia 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zakresu i szczegółowych zasad wyznaczania całkowitego wymogu kapitałowego, w tym wymogów kapitałowych, dla domów maklerskich oraz określenia maksymalnej wysokości kredytów, pożyczek i wyemitowanych dłużnych papierów wartościowych w stosunku do kapitałów
Rozdział 2.. Wyznaczanie składników nadzorowanych kapitałów domów maklerskich
§ 2.
Na kapitały podstawowe domu maklerskiego, ustalane na potrzeby obliczania poziomu nadzorowanych kapitałów, składają się:
1) kapitały zasadnicze domu maklerskiego, z wyłączeniem uprzywilejowanych akcji niemych w zakresie dywidendy, które stanowią:
kapitał (fundusz) zakładowy - wpłacony i zarejestrowany,
kapitał (fundusz) zapasowy, w tym nadwyżka powstała w wyniku objęcia udziałów lub akcji powyżej ich wartości nominalnej (agio emisyjne),
pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe;
2) pozycje dodatkowe kapitałów zasadniczych, które stanowi:
niepodzielony zysk z lat ubiegłych,
zysk w trakcie zatwierdzania oraz zysk netto bieżącego okresu obliczone zgodnie z obowiązującymi zasadami rachunkowości i pomniejszony o wszelkie przewidywane obciążenia i dywidendy, w kwotach nie większych niż kwoty zysku zweryfikowane przez biegłego rewidenta,
instrumenty finansowe wyemitowane przez ten dom maklerski, inne niż akcje lub udziały, o nieoznaczonym terminie wykupu lub z pierwotnym M wynoszącym co najmniej 30 lat, które spełniają warunki określone w ust. 7, a w przypadku uzyskania przez dom maklerski zgody, o której mowa w art. 105 ust. 1 pkt 2a ustawy - z zastrzeżeniem ust. 10.
Domy maklerskie, niezależnie od skali prowadzonej działalności, pomniejszają poziom kapitałów podstawowych o wartość pozycji, które stanowią:
akcje (udziały) własne posiadane przez dom maklerski, wycenione według cen nabycia,
wartość firmy, wycenionej według wartości bilansowej,
pozostałe wartości niematerialne i prawne, wycenione według wartości bilansowej,
niepokrytą stratę z lat ubiegłych, w tym również stratę w trakcie zatwierdzania,
stratę bieżącego okresu, obliczoną narastająco od początku roku obrotowego,
stratę, o której mowa w § 15 ust. 1 rozporządzenia.
Domy maklerskie, z zastrzeżeniem ust. 4-6, niezależnie od skali prowadzonej działalności, dokonują także innych pomniejszeń poziomu kapitałów podstawowych o wartość:
1) posiadanych akcji (udziałów) instytucji lub akcji zakładów ubezpieczeń, wycenionych według cen nabycia,
2) udzielonych podmiotom, o których mowa w pkt 1, pożyczek podporządkowanych, które zaliczane są do ich kapitałów (funduszy) własnych,
3) innych zaangażowań w składniki zaliczane do kapitałów (funduszy) własnych podmiotów, o których mowa w pkt 1, w tym dopłat na rzecz spółki z ograniczoną odpowiedzialnością według wartości bilansowej
- jeśli ich wartość spełnia warunki określone w § 8 ust. 1.
W przypadku domu maklerskiego obliczającego kwoty ekspozycji ważonych ryzykiem z wykorzystaniem metody wewnętrznych ratingów, kapitały podstawowe pomniejszane są o ujemne kwoty wynikające z obliczeń, o których mowa w § 164-167 załącznika nr 6 do rozporządzenia, oraz kwoty oczekiwanych strat obliczane zgodnie z § 160-161 załącznika nr 6 do rozporządzenia.
Do pomniejszeń kapitałów podstawowych zalicza się również kwotę ekspozycji z tytułu pozycji sekurytyzacyjnych, którym zgodnie z § 46-123 załącznika nr 8 przypisuje się wagę ryzyka równą 1250%, obliczoną w sposób określony w przywołanym załączniku oraz kwotę ekspozycji z tytułu pozycji sekurytyzacyjnych w portfelu handlowym, którym zostałaby przypisana waga ryzyka 1250%, gdyby znajdowały się one w portfelu niehandlowym tego samego domu maklerskiego.
W przypadku domu maklerskiego inicjującego sekurytyzację, o którym mowa w § 6 załącznika nr 8 do rozporządzenia, kapitały zasadnicze pomniejsza się o zysk netto z kapitalizacji przyszłych przychodów z aktywów sekurytyzowanych stanowiący wsparcie jakości kredytowej dla pozycji sekurytyzowanych.
W celu zaliczenia instrumentów finansowych, o których mowa w ust. 1 pkt 2 lit. c, do kapitałów zasadniczych dom maklerski jest zobowiązany:
1) spełniać warunki, o których mowa w § 4 ust. 4, przy czym zamiast zgody, o której mowa w art. 105 ust. 1 pkt 1 ustawy, dom maklerski powinien uprzednio uzyskać zgodę, o której mowa w art. 105 ust. 1 pkt 2b ustawy;
2) w przypadku gdy dom maklerski jest emitentem - posiadać prawo do wstrzymania wypłaty lub niewypłacania odsetek lub udziału w zysku;
3) posiadać instrumenty finansowe, które:
zostały w pełni opłacone lub
nie mają oznaczonego terminu wykupu lub ich pierwotny M wynosi co najmniej 30 lat,
nie mogą być umarzane przed upływem pięciu lat od daty ich wyemitowania;
4) w przypadku gdy dom maklerski będący emitentem jest uprawniony do skorzystania z jednej lub więcej opcji kupna - nie skorzystać z tej możliwości przed upływem 5 lat od daty emisji instrumentu finansowego;
5) w przypadku gdy dom maklerski będący emitentem jest uprawniony umorzyć instrumenty finansowe, w szczególności gdy instrumenty finansowe zawierają opcję kupna wraz z postanowieniami dotyczącymi wzrostu oprocentowania - nie skorzystać z tej możliwości przed upływem 10 lat od daty emisji; 6) w przypadku gdy dom maklerski będący emitentem instrumentów finansowych o ustalonym pierwotnym M - nie skorzystać z możliwości umorzenia instrumentu finansowego przed M.
Dom maklerski wstrzymuje wypłatę odsetek lub udziału w zysku z instrumentów, o których mowa w ust. 1 pkt 2 lit. c, w przypadku gdy nie spełnia on całkowitego wymogu kapitałowego i jeżeli przewidują to warunki emisji.
Komisja może w drodze decyzji, o której mowa w art. 105 ust. 1e ustawy, nałożyć na dom maklerski obowiązek niewypłacania odsetek lub udziału w zysku z instrumentów finansowych, o których mowa w ust. 1 pkt 2 lit. c, jeżeli przewidują to warunki emisji.
Instrumenty finansowe, o których mowa w ust. 1 pkt 2 lit. c, można zaliczyć do kapitałów podstawowych domu maklerskiego do wysokości nieprzekraczającej 50% wartości składników, o których mowa w ust. 1, pomniejszonej o wartość pozycji, o których mowa w ust. 2. Jeżeli nastąpiło istotne pogorszenie sytuacji finansowej domu maklerskiego, limit ten dotyczy wyłącznie instrumentów finansowych, o których mowa w ust. 1 pkt 2 lit. c, które zostały zamienione na akcje albo udziały przed terminem, zgodnie z warunkami emisji; w takim przypadku:
1) wartość wszystkich innych instrumentów finansowych łącznie nie może przekraczać maksymalnej wysokości 35%;
2) wartość instrumentów terminowych i instrumentów finansowych, w stosunku do których obowiązują postanowienia zwiększające skłonność domu maklerskiego do umarzania instrumentów, nie może przekraczać maksymalnej wysokości 15%.
Nadwyżka instrumentów, o których mowa w ust. 1 pkt 2 lit. c, ponad limit, o którym mowa w ust. 10, stanowi kapitał uzupełniający II kategorii wykazywany razem z pozycjami, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2.
Jeżeli środki uzyskane ze sprzedaży wyemitowanych instrumentów finansowych przewyższają wartość nominalną akcji lub udziałów, na jakie zostaną one zamienione, nadwyżkę taką należy zaliczyć na kapitał zapasowy, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.
§ 3.
Pozycje, o których mowa w § 2 ust. 3-6, ujmuje się w innych pomniejszeniach kapitałów podstawowych w kwocie równej 50% ich wartości, z zastrzeżeniem § 7 ust. 3.
§ 4.
Kapitały uzupełniające II kategorii domu maklerskiego ustalone na potrzeby obliczania poziomu kapitałów nadzorowanych obejmują:
1) kapitał z aktualizacji wyceny utworzony na podstawie odrębnych przepisów;
2) zobowiązania podporządkowane z pierwotnym terminem zapadalności nie krótszym niż 5 lat w kwocie pomniejszanej na koniec każdego roku w ciągu ostatnich 5 lat trwania umowy o 20% tej kwoty, spełniające warunki określone w § 5;
3) za zgodą, o której mowa w art. 105 ust. 1 pkt 2 ustawy, zobowiązania z tytułu papierów wartościowych o nieoznaczonym terminie wymagalności oraz innych instrumentów finansowych o nieoznaczonym terminie wymagalności.
Domy maklerskie, niezależnie od skali prowadzonej działalności, pomniejszają poziom kapitałów uzupełniających II kategorii o wartość pozycji, o których mowa w § 7.
Wysokość zobowiązań podporządkowanych, o których mowa w ust. 1 pkt 2, ujmowanych w kapitałach uzupełniających II kategorii domu maklerskiego, nie może przekroczyć 50% wielkości kapitałów podstawowych domu maklerskiego ustalonych na potrzeby obliczenia poziomu nadzorowanych kapitałów, pomniejszonych o pozycje określone w § 2 ust. 2.
3a. Wartość wszystkich pozycji, o których mowa w ust. 1, nie może przekraczać 100% wielkości kapitałów podstawowych domu maklerskiego ustalonych na potrzeby obliczenia poziomu nadzorowanych kapitałów, pomniejszonych o pozycje określone w § 2 ust. 2.
Warunki zaliczenia zobowiązań, o których mowa w ust. 1 pkt 3, do kapitałów uzupełniających II kategorii są następujące:
nie podlegają one spłacie z inicjatywy wierzyciela bez uprzedniej zgody, o której mowa w art. 105 ust. 1 pkt 1 ustawy,
umowa przyznaje domowi maklerskiemu możliwość odroczenia spłaty odsetek z tytułu tych pozycji,
w razie upadłości domu maklerskiego lub jego likwidacji przyjęte środki będą podlegać zwrotowi w ostatniej kolejności,
warunki emisji zapewniają możliwość pokrywania strat kwotą długu wraz z niespłaconymi odsetkami, wynikającymi z tych pozycji
§ 5.
Zobowiązaniami podporządkowanymi są zobowiązania, które mają pierwotny termin wymagalności dłuższy niż dwa lata, a jeżeli nie mają określonego terminu wymagalności podlegają spłacie jedynie po co najmniej dwuletnim okresie wypowiedzenia i co do których wierzyciel zobowiązał się nieodwołalnie, że w przypadku otwarcia likwidacji lub ogłoszenia upadłości domu maklerskiego jego roszczenia zostaną zaspokojone w ostatniej kolejności.
Umowa pożyczki lub kredytu, w wyniku której powstają zobowiązania podporządkowane, nie może przewidywać obowiązku ustanowienia przez dom maklerski zabezpieczeń zwrotu pożyczki lub kredytu ani dopuszczać możliwości odstąpienia od niej przed upływem okresu wymagalności zobowiązań z niej wynikających, z wyłączeniem takich okoliczności, jak likwidacja lub upadłość domu maklerskiego.
Zobowiązania podporządkowane mogą powiększyć poziom nadzorowanych kapitałów, jeżeli środki z tytułu umowy pożyczki lub kredytu, w wyniku której powstają zobowiązania podporządkowane, zostały w pełni wpłacone.
Dom maklerski uwzględniający zobowiązania z tytułu przyjętego kredytu lub pożyczki podporządkowanej w wielkości nadzorowanych kapitałów jest obowiązany zawiadomić Komisję o zamierzonej spłacie pożyczki lub kredytu, która spowoduje obniżenie wielkości nadzorowanych kapitałów do poziomu niższego niż 120% całkowitego wymogu kapitałowego.
Dom maklerski nie może dokonać przedterminowej spłaty zobowiązań podporządkowanych uwzględnionych w wielkości nadzorowanych kapitałów, jeżeli spowoduje ona obniżenie wielkości nadzorowanych kapitałów domu maklerskiego do poziomu niższego niż 100% całkowitego wymogu kapitałowego.
Zobowiązania podporządkowane nie mogą być wycofane z domu maklerskiego przed upływem okresu umowy bez uprzedniej zgody, o której mowa w art. 105 ust. 1 pkt 1 ustawy.
§ 6.
Dom maklerski obliczający kwoty ekspozycji ważonych ryzykiem, z wykorzystaniem metody wewnętrznych ratingów, może uznać jako inne pozycje kapitałów uzupełniających II kategorii dodatnie kwoty wynikające z aktualizacji wartości oraz rezerwy ujęte w obliczeniach, o których mowa w § 164-167 załącznika nr 6 do rozporządzenia, do wysokości 0,6% kwot ekspozycji ważonych ryzykiem obliczanych z wykorzystaniem metody wewnętrznych ratingów.
Kwoty ekspozycji ważonych ryzykiem, o których mowa w ust. 1, nie obejmują kwot obliczanych w odniesieniu do pozycji sekurytyzacyjnych, którym zgodnie z przepisami załącznika nr 8 do rozporządzenia przypisano wagę ryzyka równą 1250%.
§ 7.
Pomniejszeniami kapitałów uzupełniających II kategorii, o których mowa w § 4 ust. 2, są pozycje, o których mowa w § 2 ust. 3-6.
Pozycje, o których mowa w ust. 1, ujmuje się w pomniejszeniach kapitałów uzupełniających II kategorii w kwocie równej 50% ich wartości, z zastrzeżeniem ust. 3.
Jeżeli 50% sumy pozycji, o których mowa w § 2 ust. 3-6, jest większa od sumy pozycji określonej w § 4 ust. 1 i 2 oraz § 6, różnicę należy odjąć od kapitałów podstawowych domu maklerskiego.
§ 8.
Pomniejszenia kapitałów podstawowych, o których mowa w § 2 ust. 3, stosuje się, jeśli zaangażowanie kapitałowe domu maklerskiego w danym podmiocie:
1) w przypadku gdy podmiotem tym jest instytucja:
stanowi więcej niż 10% kapitału (funduszy własnych) tego podmiotu,
stanowi nie więcej niż 10% kapitału (funduszy własnych) tego podmiotu i łącznie z innymi zaangażowaniami kapitałowymi domu maklerskiego w instytucje nieprzekraczającymi 10% kapitału (funduszy własnych) podstawowego tych podmiotów indywidualnie, stanowi więcej niż 10% kapitałów nadzorowanych domu maklerskiego, przed pomniejszeniem ich o pozycje określone w § 2 ust. 3;
2) w przypadku gdy podmiotem tym jest zakład ubezpieczeń - stanowi co najmniej 20% kapitału (funduszy własnych) tego podmiotu lub pozwala na wykonywanie co najmniej 20% głosów w organach tego podmiotu.
W przypadku pośredniego zaangażowania kapitałowego domu maklerskiego (poprzez instytucje niefinansowe), zaangażowanie kapitałowe domu maklerskiego oblicza się jako część zaangażowania kapitałowego jednostki dominującej niższego szczebla w instytucję, proporcjonalną do udziału zaangażowania kapitałowego domu maklerskiego w kapitale (funduszu) podstawowym tej jednostki, nieprzekraczającą zaangażowania kapitałowego domu maklerskiego w podmiot zależny. Zasadę tę stosuje się odpowiednio również w przypadku, gdy pośrednie powiązania pomiędzy domem maklerskim a instytucją mają charakter wielopoziomowy.
Do pomniejszeń kapitałów uzupełniających II kategorii przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio.
§ 9.
Kapitały uzupełniające III kategorii domu maklerskiego ustalone na potrzeby obliczenia poziomu nadzorowanych kapitałów obejmują:
1) zysk rynkowy ustalony w sposób określony w § 17 rozporządzenia, obliczony narastająco do dnia sprawozdawczego, pomniejszony o znane obciążenia, w tym dywidendy, w zakresie, w jakim nie został zaliczony do kapitałów podstawowych domu maklerskiego lub podzielony w inny sposób;
2) stratę (ze znakiem ujemnym) na wszystkich operacjach zaliczonych do portfela niehandlowego, obliczoną narastająco do dnia sprawozdawczego, z wyłączeniem strat z tytułu zmian kursów walutowych i cen towarów, w zakresie, w jakim nie została ujęta w kapitałach podstawowych domu maklerskiego lub pokryta w inny sposób;
3) zobowiązania podporządkowane, z pierwotnym terminem zapadalności wynoszącym co najmniej 2 lata, spełniające warunki określone w § 5.
Zaliczona do kapitałów uzupełniających III kategorii kwota otrzymanych pożyczek podporządkowanych nie przekracza 150% kwoty, o jaką kapitały podstawowe przewyższają wyższą z kwot określonych jako:
- połowa wymogu kapitałowego z tytułu ryzyka kredytowego,
- różnica wymogu kapitałowego z tytułu ryzyka kredytowego i kapitałów uzupełniających II kategorii domu maklerskiego.
Z zastrzeżeniem § 1 ust. 5, pozycje, o których mowa w art. 105 ust. 1 pkt 11 ustawy, obejmują wyłącznie pozycje określone w ust. 1, z zastrzeżeniem ust. 2.
§ 10.
Dom maklerski należący do grupy, o której mowa w § 19 rozporządzenia, ustala poziom skonsolidowanych nadzorowanych kapitałów obejmujących jednostki zależne, na podstawie swojego skonsolidowanego sprawozdania finansowego sporządzonego w oparciu o przepisy ustawy o rachunkowości lub skonsolidowanego sprawozdania finansowego finansowej spółki holdingowej, o której mowa w § 19 rozporządzenia, stosując zasady określone w przepisach § 1-9, z tym że akcje lub udziały instytucji należących do tej grupy oraz udzielone tym instytucjom pożyczki podporządkowane, które zaliczane są do ich kapitałów (funduszy) własnych, nie pomniejszają poziomu jego kapitałów nadzorowanych.
Dodatkowo w poziomie skonsolidowanych nadzorowanych kapitałów domu maklerskiego uwzględnia się odpowiednio:
1) wartość firmy jednostek podporządkowanych, rozumianą jako nadwyżka wartości udziałów nad odpowiadającą im częścią aktywów netto wycenionych według ich wartości godziwych;
2) ujemną wartość firmy jednostek podporządkowanych, rozumianą jako nadwyżka odpowiedniej części aktywów netto wycenionych według ich wartości godziwych nad wartością udziałów;
3) kapitały mniejszości, rozumiane jako kapitały określone w art. 3 ust. 1 pkt 46 ustawy o rachunkowości;
4) różnice kursowe z przeliczenia, rozumiane jako różnice kursowe określone w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanym na podstawie art. 81 ust. 2 pkt 3 ustawy o rachunkowości.
Poziom skonsolidowanych kapitałów nadzorowanych domu maklerskiego powiększa się i pomniejsza o pozycje, o których mowa w ust. 2, odpowiednio w relacji do struktury kapitałów (funduszy) własnych jednostek zależnych.
Załącznik nr 13 - Metoda wartości zagrożonej
Rozdział 1.. Zasady ogólne
§ 1.
Metoda wartości zagrożonej (VaR) służy do szacowania ryzyka rynkowego rozumianego jako strata na utrzymywanych pozycjach w instrumentach bazowych z tytułu zmian parametrów cenowych.
§ 2.
Wartość zagrożona jest rozumiana jako przewidywana wielkość straty na utrzymywanych pozycjach w instrumentach bazowych z tytułu zmian parametrów cenowych, obliczona na podstawie modelu statystycznego, zwanego modelem wartości zagrożonej, o parametrach szacowanych na podstawie obserwacji tych zmian, której przekroczenie w ustalonym okresie prognozy może wystąpić z prawdopodobieństwem równym założonemu poziomowi istotności.
§ 3.
Metoda wartości zagrożonej polega na zastosowaniu modelu wartości zagrożonej do obliczania wymogu kapitałowego z tytułu ryzyka rynkowego i może być stosowana przez dom maklerski, jeśli są spełnione następujące wymogi:
1) zasady zarządzania ryzykiem rynkowym są wewnętrznie spójne, a dom maklerski posiada wdrożoną rutynową procedurę zapewniającą zgodność modelu wartości zagrożonej z zasadami zarządzania ryzykiem oraz z procedurami kontroli wewnętrznej w zakresie ryzyka;
2) dom maklerski posiada pełną dokumentację budowy modelu wartości zagrożonej;
3) dom maklerski posiada wystarczającą liczbę pracowników odpowiednio wykwalifikowanych w posługiwaniu się modelem wartości zagrożonej, zarówno w obszarach sprzedaży, jak i kontroli ryzyka, audytu oraz rozliczania transakcji;
4) zadanie zarządzania ryzykiem rynkowym jest wykonywane przez jednostkę kontroli ryzyka - jednostkę organizacyjną lub pracowników, która jest niezależna od jednostek dokonujących operacji obciążonych tym ryzykiem, zarówno organizacyjnie, jak i w zakresie wpływu wyników na operacjach obciążonych ryzykiem rynkowym na składniki wynagrodzeń jej pracowników, przy czym do zadań tej jednostki należy w szczególności:
projektowanie i wprowadzanie systemów zarządzania ryzykiem w domu maklerskim,
opracowywanie i analizowanie dziennych sprawozdań na temat wyników modelu pomiaru ryzyka oraz odpowiednich środków, które są podejmowane w celu utrzymania limitów pozycji,
wstępna i bieżąca akceptacja modelu;
5) zarząd i osoby sprawujące stanowiska kierownicze w domu maklerskim aktywnie uczestniczą w procesie kontrolowania ryzyka rynkowego; dzienne sprawozdania przygotowywane przez jednostkę kontroli ryzyka są analizowane przez osoby posiadające wystarczające upoważnienia do wprowadzania zarówno ograniczeń pozycji utrzymywanych przez poszczególnych dealerów, jak i całkowitej ekspozycji domu maklerskiego na ryzyko;
6) dom maklerski poddaje model wewnętrznej akceptacji przed skierowaniem wniosku do Komisji o wydanie zgody na stosowanie metody wartości zagrożonej, jak również dokonuje jego oceny przy okresowych przeglądach całego procesu zarządzania ryzykiem, a przede wszystkim w przypadku wystąpienia istotnych zmian w strukturze rynku lub zmian w strukturze portfeli, które mogą sprawić, że model przestanie być odpowiedni;
7) akceptacja, o której mowa w pkt 6, obejmuje co najmniej następujące działania:
testy mające wykazać, czy założenia przyjęte w ramach modelu wewnętrznego są prawidłowe i czy nie nastąpiło niedoszacowanie lub zawyżenie ryzyka,
dom maklerski przeprowadza własne testy akceptacyjne modelu, dokonywane niezależnie od przewidzianych w § 14-18 weryfikacji, uwzględniające strukturę ryzyka swoich portfeli,
zastosowanie hipotetycznych portfeli w celu zbadania, czy model może uwzględniać szczególne właściwości strukturalne, które mogą potencjalnie wystąpić, a w szczególności istotne ryzyka bazowe i ryzyko koncentracji;
8) model wartości zagrożonej jest ściśle zintegrowany z codziennym procesem zarządzania ryzykiem w domu maklerskim oraz używany w połączeniu z wewnętrznymi limitami działalności obciążonej ryzykiem rynkowym;
9) konstrukcja limitów w zakresie ryzyka rynkowego uwzględnia wyniki testów skrajnych warunków, o których mowa w § 16;
10) w ramach procesu audytu wewnętrznego w domu maklerskim przeprowadza się niezależną weryfikację modelu wartości zagrożonej;
11) przynajmniej raz w roku w ramach audytu wewnętrznego dom maklerski dokonuje przeglądu całego procesu zarządzania, w tym działalności jednostek odpowiedzialnych za sprzedaż oraz działalności niezależnej jednostki kontroli ryzyka, w szczególności w zakresie oceny:
dokumentacji procesu zarządzania ryzykiem oraz systemu zarządzania ryzykiem,
organizacji jednostki kontroli ryzyka,
integracji modelu wartości zagrożonej z codziennym zarządzaniem ryzykiem rynkowym,
procesu wewnętrznego zatwierdzania modelu wartości zagrożonej oraz systemów wycen, używanych przez dealerów i służby finansowo-księgowe,
procesu zatwierdzania wszelkich znaczących zmian w modelu wartości zagrożonej,
rodzajów ryzyka rynkowego ujmowanych przez model wartości zagrożonej,
integralności systemu informacji zarządczej,
dokładności i kompletności danych o pozycjach wykorzystywanych przez model wartości zagrożonej,
weryfikacji spójności, terminowości i solidności źródeł danych używanych do zasilania modelu wartości zagrożonej, włącznie z niezależnością takich źródeł danych,
poprawności założeń na temat zmienności, korelacji, poprawności wycen oraz obliczeń dotyczących wrażliwości na ryzyko,
dokładności wyceny sald bilansowych lub pozabilansowych stanowiących ekspozycję na ryzyko rynkowe oraz wyników modelu wartości zagrożonej,
weryfikacji dokładności modelu wartości zagrożonej przez dokonywanie przeglądu wyników weryfikacji historycznej i rewaluacyjnej, o których mowa w § 14-15;
12) model wartości zagrożonej posiada udokumentowaną historię jego funkcjonowania w domu maklerskim, potwierdzającą wystarczającą dokładność pomiaru ryzyka;
13) dom maklerski dokonuje co najmniej weryfikacji historycznej hipotetycznych wyników modelu wartości zagrożonej, porównując wartości portfela na koniec dnia z jego wartością na koniec następnego dnia, przy założeniu braku zmian pozycji.
§ 4.
Model wartości zagrożonej może być stosowany przez dom maklerski do celów obliczania wymogów kapitałowych z tytułu ryzyka szczególnego związanego z handlowymi pozycjami w instrumentach dłużnych i kapitałowych, jeżeli poza warunkami, o których mowa w § 3, spełnione są następujące warunki:
1) dotyczące modelu:
model objaśnia historyczne wahania cen związanych z portfelem,
w modelu uwzględniona jest koncentracja w kategoriach wielkości oraz zmiany struktury portfela,
model jest odporny na niekorzystne warunki rynkowe,
model jest testowany w ramach weryfikacji historycznej uwzględniającej ocenę, czy ryzyko szczególne zostało dokładnie ujęte,
w modelu uwzględniono ryzyko powiązane z rodzajem instrumentu - model nie pomija istotnych nieprzewidywalnych (idiosynkratycznych) różnic pomiędzy podobnymi, ale nieidentycznymi pozycjami,
model uwzględnia ryzyko wystąpienia niekorzystnych zdarzeń,
model konserwatywnie ocenia ryzyko wynikające z pozycji o ograniczonej płynności oraz pozycji o ograniczonej przejrzystości cenowej, w ramach realistycznych scenariuszy rozwoju rynku;
2) dotyczące domu maklerskiego:
jeżeli dom maklerski narażony jest na ryzyko, którego nie uwzględnia się w pomiarze wartości zagrożonej, ponieważ wykracza ono poza dziesięciodniowy okres utrzymywania pozycji i 99-procentowy przedział ufności - zdarzenia o niskim prawdopodobieństwie wystąpienia, lecz poważnych skutkach; wpływ takich zdarzeń znajduje odzwierciedlenie w wewnętrznej ocenie kapitałowej,
za pomocą modelu dom maklerski ocenia w sposób zachowawczy ryzyko wynikające z pozycji o niższej płynności lub pozycji o ograniczonej przejrzystości cenowej, zakładając realne scenariusze rozwoju rynku,
model korzysta z dokładnych i kompletnych danych,
w sytuacjach gdy brak jest dostatecznych danych lub nie oddają one rzeczywistej zmienności pozycji czy portfela, mogą być stosowane estymacje wskaźników rynkowych, przy czym powinny one być odpowiednio zachowawcze,
jeżeli dom maklerski oblicza wymóg kapitałowy z tytułu ryzyka szczególnego za pomocą modelu wewnętrznego, może wyłączyć z tych obliczeń pozycje dotyczące sekurytyzacji lub kredytowych instrumentów pochodnych uruchamianych n-tym wykonaniem zobowiązania, z wyjątkiem pozycji, które podlegają metodom opisanym w § 50-57 załącznika nr 3 do rozporządzenia;
3) dom maklerski korzysta z nowych technik i praktyk w miarę ich rozwoju;
4) dom maklerski posiada metodologię uwzględniania w obliczeniach wymogów kapitałowych, wymogu kapitałowego z tytułu ryzyka niewykonania zobowiązania w odniesieniu do pozycji objętych portfelem handlowym, jeżeli przewyższa on wymóg kapitałowy z tytułu ryzyka niewykonania zobowiązania w odniesieniu do tych pozycji obliczony w oparciu o metodę wartości zagrożonej, przy czym:
w obliczeniach uwzględnia się narastający wymóg kapitałowy, obliczony jako różnica pomiędzy wymogiem kapitałowym z tytułu ryzyka niewykonania zobowiązania w odniesieniu do pozycji objętych portfelem handlowym i wymogiem kapitałowym z tytułu ryzyka niewykonania zobowiązania w odniesieniu do tych pozycji obliczonym na podstawie metody wartości zagrożonej,
aby uniknąć podwójnego obliczania, dom maklerski może przy obliczaniu wymogu kapitałowego z tytułu narastającego ryzyka niewykonania zobowiązania wziąć pod uwagę to, w jakim zakresie ryzyko takie zostało już uwzględnione w obliczeniach dokonanych metodą wartości zagrożonej, szczególnie w przypadku pozycji pierwotnych, których w razie niekorzystnych warunków rynkowych lub przesłanek wskazujących na pogorszenie warunków rynkowych nie można zamknąć w ciągu 10 dni,
jeżeli dom maklerski uwzględnia narastające ryzyko niewykonania zobowiązania poprzez narzut kapitałowy, musi posiadać metodologię wewnętrznego zatwierdzania wartości tego narzutu,
dom maklerski wykazuje, że stosowana metoda spełnia normy jakościowe porównywalne do obowiązujących dla metody wewnętrznych ratingów określonej w załączniku nr 6 do rozporządzenia, przy założeniu, że poziom ryzyka jest stały oraz, o ile jest to konieczne, podlega korektom uwzględniającym wpływ takich czynników jak: płynność, koncentracja, instrumenty zabezpieczające oraz opcjonalność,
dom maklerski, który nie posiada wewnętrznie opracowanej metody ujmowania narastającego ryzyka niewykonania zobowiązań, oblicza wartość narzutu kapitałowego przy użyciu metodologii właściwej dla metody standardowej, określonej w załączniku nr 6 do rozporządzenia, lub metody wewnętrznych ratingów, określonej w załączniku nr 6 do rozporządzenia,
w odniesieniu do ekspozycji gotówkowych lub ekspozycji z tytułu sekurytyzacji syntetycznej, które podlegałyby odliczeniom zgodnym z zasadami określonymi w § 2 ust. 5 załącznika 12 do rozporządzenia, lub takich, których waga ryzyka wynosi 1250% zgodnie z § 46-123 załącznika nr 8 do rozporządzenia, obciążenie kapitałowe jest nie mniejsze niż wynika to z wyżej wymienionych przepisów, przy czym:
- dom maklerski, który w odniesieniu do tych ekspozycji prowadzi działalność dealerską, może stosować inne sposoby traktowania, jeżeli potrafi wykazać, że poza intencjami handlowymi istnieje także płynny dwukierunkowy rynek ekspozycji sekurytyzacyjnych lub - w przypadku sekurytyzacji syntetycznej - że wykorzystuje on wyłącznie kredytowe instrumenty pochodne w stosunku do samych ekspozycji sekurytyzacyjnych lub wszystkich elementów składowych związanego z nimi ryzyka,
- uznaje się, że rynek dwustronny istnieje, gdy występują na nim składane w dobrej wierze oferty kupna i sprzedaży, tak że możliwe jest określenie w ciągu jednego dnia ceny rozsądnie powiązanej z ostatnią ceną sprzedaży lub dokonanie na zasadach rynkowych i w dobrej wierze kupna bądź sprzedaży po takiej cenie w stosunkowo krótkim czasie, który odpowiada obowiązującym zwyczajom handlowym,
- aby dom maklerski mógł zastosować takie odstępstwo, o którym mowa w tiret pierwszym, musi posiadać wystarczającą ilość danych rynkowych do tego, by przy takich ekspozycjach w pełni uwzględnić koncentracje ryzyka niewykonania zobowiązań w ramach wewnętrznej metody pomiaru narastającego ryzyka niewykonania zobowiązań zgodnie z podanymi wyżej zasadami.
§ 4a.
W ramach modelu wartości zagrożonej dom maklerski może zastosować metodę pozwalającą na uwzględnianie, przy obliczaniu wymogów kapitałowych, ryzyka specyficznego (incremental risk) w przypadku ryzyka niewykonania zobowiązań i ryzyka migracji w odniesieniu do pozycji jego portfela handlowego, o ile wspomniana metoda wypełnia normy ostrożnościowe porównywalne z normami obowiązującymi dla metody wewnętrznych ratingów, przy czym:
1) dom maklerski wykazuje, że wspomniana metoda wypełnia normy ostrożnościowe porównywalne z normami obowiązującymi dla metody wewnętrznych ratingów przy założeniu stałego poziomu ryzyka oraz w odpowiednich przypadkach dokonanie korekty uwzględniającej wpływ płynności, koncentracji, hedgingu i opcjonalności;
2) metoda uwzględniająca ryzyko specyficzne (incremental risk) w przypadku ryzyka niewykonania zobowiązań i ryzyka migracji obejmuje wszystkie pozycje, które podlegają stopie narzutu z tytułu ryzyka szczególnego cen instrumentów dłużnych, ale nie obejmuje pozycji dotyczących sekurytyzacji lub kredytowych instrumentów pochodnych uruchamianych n-tym niewykonaniem zobowiązania;
3) dom maklerski może zdecydować, że będzie stale uwzględniać wszystkie pozycje w papierach wartościowych notowanych na rynkach regulowanych i pozycje w instrumentach pochodnych, których instrumentem bazowym są papiery wartościowe notowane na rynkach regulowanych, których uwzględnianie jest zgodne ze sposobem wewnętrznego pomiaru ryzyka i zarządzania tym ryzykiem przez instytucję;
4) metoda uwzględniająca ryzyko specyficzne (incremental risk) w przypadku ryzyka niewykonania zobowiązań i ryzyka migracji mierzy straty z tytułu niewykonania zobowiązań i zmian ratingów wewnętrznych lub zewnętrznych zgodnie z przedziałem ufności wynoszącym 99,9% w ramach horyzontu kapitałowego wynoszącego jeden rok;
5) metoda uwzględniająca ryzyko specyficzne (incremental risk) w przypadku ryzyka niewykonania zobowiązań i ryzyka migracji powinna odpowiednio uwzględniać koncentracje określonego emitenta lub emitentów oraz koncentracje, które mogą powstawać w warunkach skrajnych w obrębie jednej klasy produktów lub większej liczby klas produktów;
6) metoda uwzględniająca ryzyko specyficzne (incremental risk) w przypadku ryzyka niewykonania zobowiązań i ryzyka migracji powinna opierać się na założeniu stałego poziomu ryzyka w rocznym horyzoncie kapitałowym, implikując, że poszczególne pozycje lub grupy pozycji portfela handlowego, w przypadku których doszło do niewykonania zobowiązań lub migracji podczas ich horyzontu płynnościowego, powracają do stanu równowagi na koniec horyzontu płynnościowego, osiągając pierwotny poziom ryzyka lub alternatywnie, dom maklerski może zadecydować o systematycznym stosowaniu założenia dotyczącego stałej pozycji, obejmującego jeden rok;
7) przy ustalaniu odpowiedniego horyzontu płynnościowego dla pojedynczej pozycji lub grupy pozycji obowiązuje dolny pułap wynoszący trzy miesiące;
8) przy ustalaniu odpowiedniego horyzontu płynnościowego dla pojedynczej pozycji lub grupy pozycji uwzględnia się wewnętrzne zasady polityki domu maklerskiego dotyczące korekt aktualizujących wartość wyceny i zarządzania przeterminowanymi pozycjami, przy czym:
jeżeli dom maklerski ustala horyzonty płynnościowe nie dla poszczególnych pozycji, ale dla grup pozycji, kryteria służące do definiowania grup pozycji powinny być określane w taki sposób, aby konkretnie odzwierciedlały różnice płynności,
horyzonty płynnościowe powinny być dłuższe dla pozycji, które cechuje koncentracja, odzwierciedlając dłuższy okres potrzebny do likwidacji tych pozycji,
horyzont płynnościowy w przypadku przechodniego portfela sekurytyzacyjnego (securitisation warehouse) powinien odzwierciedlać okres, który jest wymagany w skrajnych warunkach rynkowych do utworzenia, sprzedaży i sekurytyzacji aktywów lub do zabezpieczenia istotnych czynników ryzyka;
9) w celu uwzględnienia ryzyka specyficznego (incremental risk) w przypadku ryzyka niewykonania zobowiązań i ryzyka migracji do metody stosowanej przez dom maklerski można włączać zabezpieczenia, przy czym:
saldowanie pozycji jest dopuszczalne, jeżeli pozycje długie i krótkie dotyczą tego samego instrumentu finansowego,
skutki zabezpieczania lub dywersyfikacji związane z długimi i krótkimi pozycjami obejmującymi różne instrumenty lub różne papiery wartościowe tego samego dłużnika oraz z długimi i krótkimi pozycjami dotyczącymi różnych emitentów mogą być uwzględnione jedynie za pomocą konkretnego modelowania długich i krótkich pozycji brutto dotyczących różnych instrumentów,
dom maklerski uwzględnia wpływ istotnego ryzyka, które może wystąpić w okresie pomiędzy datą rozliczenia zabezpieczenia a horyzontem płynnościowym, oraz możliwości wystąpienia znaczącego ryzyka bazowego w strategiach hedgingowych, w rozbiciu na produkty, uprzywilejowany charakter w strukturze kapitałowej, ocenę wewnętrzną lub zewnętrzną, termin rozliczenia, datę emisji i inne różnice pomiędzy instrumentami,
dom maklerski uwzględnia zabezpieczenie tylko w takim zakresie, w którym zabezpieczenie to może być utrzymane nawet wówczas, gdy dłużnik stoi przed zdarzeniem kredytowym lub innym zdarzeniem;
10) w przypadku pozycji portfela handlowego zabezpieczanych za pomocą dynamicznych strategii hedgingowych, możliwe jest uznanie zmian struktury zabezpieczenia podczas horyzontu płynnościowego zabezpieczonej pozycji, pod warunkiem że dom maklerski:
decyduje się modelować zmiany struktury zabezpieczenia w sposób jednolity w całej grupie pozycji portfela handlowego,
wykazał, że dzięki włączeniu zmian struktury polepszają się pomiary ryzyka, oraz
wykazał, że rynki instrumentów stanowiących zabezpieczenia są dostatecznie płynne, aby umożliwić takie zmiany struktury zabezpieczenia nawet podczas okresów napięć, ewentualne pozostałe ryzyko wynikające z dynamicznych strategii hedgingowych musi zostać uwzględnione w stopie narzutu kapitałowego;
11) metoda uwzględniająca ryzyko specyficzne (incremental risk) w przypadku ryzyka niewykonania zobowiązań i ryzyka migracji odzwierciedla nieliniowe skutki opcji, strukturyzowanych kredytowych instrumentów pochodnych i innych pozycji, które cechuje znaczna nieliniowość w zakresie zmian cen, dom maklerski uwzględnia także odpowiednio wysokość ryzyka modelu nieodłącznie związanego z wyceną i szacowaniem ryzyka cen dotyczącego takich produktów;
12) metoda uwzględniająca ryzyko specyficzne (incremental risk) w przypadku ryzyka niewykonania zobowiązań i ryzyka migracji opiera się na obiektywnych i aktualnych danych;
13) w ramach niezależnego przeglądu systemu pomiaru ryzyka oraz walidacji wewnętrznych modeli, dom maklerski dokonuje następujących czynności w związku z metodą uwzględniającą ryzyko specyficzne (incremental risk) w przypadku ryzyka niewykonania zobowiązań i ryzyka migracji:
sprawdza, czy jego metoda modelowania korelacji i zmian cen jest odpowiednia dla portfela tego domu maklerskiego, weryfikując m.in. wybór i wagi czynników ryzyka systematycznego,
przeprowadza różnorodne testy warunków skrajnych, w tym analizę wrażliwości i analizę scenariuszy wariantowych, aby ocenić zasadność podejścia w kategoriach jakościowych i ilościowych, szczególnie w odniesieniu do sposobu ujmowania koncentracji,
stosuje odpowiednią walidację ilościową, w tym odpowiednie wewnętrzne wartości referencyjne na potrzeby modelowania;
14) metoda uwzględniająca ryzyko specyficzne (incremental risk) w przypadku ryzyka niewykonania zobowiązań i ryzyka migracji jest zgodna z wewnętrznymi metodami zarządzania ryzykiem stosowanymi przez dom maklerski do celów identyfikowania i mierzenia ryzyka handlowego oraz zarządzania tym ryzykiem;
15) dom maklerski dokumentuje swoją metodę uwzględniającą ryzyko specyficzne (incremental risk) w przypadku ryzyka niewykonania zobowiązań i ryzyka migracji, tak aby jego założenia dotyczące korelacji i inne założenia na potrzeby modelowania były przejrzyste.
Jeżeli dom maklerski stosuje metodę uwzględniającą ryzyko specyficzne (incremental risk) w przypadku ryzyka niewykonania zobowiązań i ryzyka migracji, która nie jest zgodna ze wszystkimi wymogami określonymi w niniejszym paragrafie, ale jest zgodna z wewnętrznymi metodami stosowanymi przez dom maklerski do celów identyfikowania i mierzenia ryzyka oraz zarządzania tym ryzykiem, dom maklerski powinien być w stanie wykazać, że wymóg kapitałowy obliczony według jego metody jest co najmniej równie wysoki, jak gdyby został obliczony za pomocą metody w pełni zgodnej z wymogami określonymi w niniejszym paragrafie.
Dom maklerski dokonuje obliczeń wymaganych w ramach wybranej przez siebie metody w celu uwzględnienia ryzyka specyficznego (incremental risk) w przypadku ryzyka niewykonania zobowiązań i ryzyka migracji co najmniej raz w tygodniu.
§ 4b.
W ramach modelu wartości zagrożonej dom maklerski może zastosować metodę wewnętrzną do obliczania dodatkowej stopy narzutu kapitałowego zamiast stopy narzutu kapitałowego dla korelacyjnego portfela handlowego, pod warunkiem spełnienia przez dom maklerski wszystkich poniższych warunków:
1) metoda wewnętrzna uwzględnia odpowiednio wszystkie ryzyka cenowe w zakresie przedziału ufności wynoszącego 99,9% w ramach horyzontu kapitałowego wynoszącego jeden rok, przy założeniu że poziom ryzyka jest stały, a w odpowiednich przypadkach dokonywane są korekty, aby uwzględnić wpływ płynności, koncentracji, hedgingu i opcjonalności;
2) dom maklerski może objąć metodą, o której mowa w niniejszym paragrafie, wszystkie pozycje, którymi zarządza się wraz z pozycjami korelacyjnego portfela handlowego, i może wówczas wykluczyć te pozycje z metody stosowanej na podstawie § 4a;
3) kwota tego narzutu kapitałowego dla wszystkich rodzajów ryzyka cenowego nie jest niższa niż 8% stopy narzutu kapitałowego, który zostałby obliczony zgodnie z § 38 załącznika nr 3 do rozporządzenia dla wszystkich pozycji włączonych do stopy narzutu dla wszystkich rodzajów ryzyka cenowego;
4) dom maklerski ujmuje prawidłowo w szczególności następujące rodzaje ryzyka:
skumulowane ryzyko wynikające z wielu przypadków niewykonania, w tym uporządkowanie pod względem znaczenia niewykonania, w transzowanych produktach,
ryzyko spreadu kredytowego, w tym efekty gamma i cross-gamma,
zmienność założonych korelacji w tym efekty krzyżowe pomiędzy spreadami i korelacjami,
ryzyko bazy pomiędzy spreadem indeksu a spreadami stanowiących go instrumentów prostych,
ryzyko bazy pomiędzy założoną korelacją indeksu a korelacją dostosowanych portfeli,
zmienność stopy odzysku,
w stopniu, w jakim kompleksowa miara ryzyka uwzględnia korzyści z hedgingu dynamicznego, ryzyko niedopasowania zabezpieczenia (hedge slippage) i potencjalne koszty zmiany struktury takich zabezpieczeń;
5) dom maklerski posiada wystarczające dane rynkowe mające zagwarantować, że w pełni ujmuje on istotne rodzaje ryzyka w swojej metodzie wewnętrznej zgodnie z normami określonymi w niniejszym paragrafie, oraz wykazuje przez weryfikację historyczną lub z użyciem innych metod, że jego miary ryzyka mogą właściwie wyjaśniać historyczne wahania cen tych produktów, i dba o to, by możliwe było oddzielenie pozycji, dla których posiada zgodę co do włączenia ich w stopę narzutu kapitałowego zgodnie z niniejszym paragrafem, od pozycji, dla których takiej zgody nie posiada;
6) w odniesieniu do portfeli podlegających niniejszemu paragrafowi dom maklerski regularnie stosuje określone, wcześniej ustalone testy warunków skrajnych; takie scenariusze warunków skrajnych badają wpływ warunków skrajnych na współczynniki niewykonania, stopy odzysku, spready kredytowe i korelacje na wyniku finansowym korelacyjnego portfela handlowego.
Dom maklerski przeprowadza testy warunków skrajnych, o których mowa w ust. 1 pkt 6, co najmniej raz w tygodniu. Dom maklerski przekazuje Komisji sprawozdanie z wyników testów warunków skrajnych obejmujące również porównanie do narzutu kapitałowego domu maklerskiego wyliczonego zgodnie z ust. 1 co najmniej raz na kwartał, a także informuje o wszelkich przypadkach uzyskania w teście warunków skrajnych istotnych braków w tym narzucie kapitałowym.
Rozdział 2.. Obliczanie wartości zagrożonej
§ 5.
Obliczenie wartości zagrożonej powinno podlegać następującym minimalnym standardom:
1) 99% poziom ufności;
2) 10-dniowy okres utrzymywania stałej wielkości i struktury pozycji pierwotnych - okres utrzymywania pozycji;
3) oszacowania parametrów modelu wartości zagrożonej, a w szczególności zmienności, współczynników korelacji, na podstawie wiarygodnych danych historycznych za okres obejmujący co najmniej 250 dni roboczych (okres próby);
4) miesięczną aktualizację zbioru danych;
5) wartość zagrożoną oblicza się co najmniej raz dziennie.
§ 6.
Pod warunkiem zachowania ciągłości dopuszcza się:
1) stosowanie metody wartości zagrożonej do obliczania wymogu kapitałowego z tytułu różnych rodzajów ryzyka rynkowego, jednocześnie pod warunkiem, że model oblicza przynajmniej jeden z łącznych wymogów kapitałowych, o których mowa w załącznikach nr 3 i 4 do rozporządzenia, z zastrzeżeniem § 12 załącznika nr 3 do rozporządzenia i § 3 ust. 3 załącznika nr 4 do rozporządzenia;
2) przyjęcie krótszego okresu utrzymywania pozycji niż określony w § 5 pkt 2, pod warunkiem odpowiedniego przeskalowania wyniku na wielkość odpowiadającą okresowi 10 dni roboczych; dom maklerski stosujący takie przeskalowanie zobowiązany jest do przedstawienia Komisji, nie rzadziej niż raz do roku, przyczyn uzasadniających jego przyjęcie;
3) przy zachowaniu wymogu określonego w § 5 pkt 3, stosowanie schematów ważenia obserwacji w okresie próby pod warunkiem dostosowania okresu próby, tak aby ważona średnia numerów obserwacji w próbie obliczona przy zastosowaniu schematu ważenia przyjętego dla ważenia obserwacji była równa co najmniej 125, przy zachowaniu malejącej numeracji, od najwyższego numeru do 1, chronologicznie uporządkowanych obserwacji w próbie;
4) uwzględnianie w modelu skrajnie niekorzystnych związków korelacyjnych lub empirycznych związków korelacyjnych pomiędzy zmianami poszczególnych parametrów cenowych.
§ 7.
Domy maklerskie dokonujące transakcji opcyjnych uwzględniają w obliczeniach wartości zagrożonej:
1) nieliniowość zmian wartości opcji względem zmian bieżących parametrów cenowych;
2) wpływ innych niż zmiany bieżących parametrów cenowych czynników wpływających na wartość opcji.
§ 8.
Oszacowania parametrów modelu należy aktualizować przynajmniej raz w miesiącu.
§ 9.
Model powinien ujmować wystarczającą liczbę czynników ryzyka w zależności od skali aktywności domu maklerskiego na poszczególnych rynkach. Dopuszczalne jest pominięcie w modelu pomiaru ryzyka danego czynnika uwzględnionego przez dom maklerski w modelu wyceny pozycji, o ile dom maklerski jest w stanie uzasadnić słuszność takiego pominięcia. Model powinien uwzględniać ryzyko korelacji i ryzyko bazowe, a także nieliniowość, szczególnie w przypadku opcji. Dopuszczalne jest stosowanie wskaźników zastępczych dla czynników ryzyka, o ile zostały one uprzednio sprawdzone i są skuteczne w odniesieniu do faktycznie utrzymywanych pozycji. Ponadto, w odniesieniu do poszczególnych typów ryzyka, model powinien spełniać wymogi określone w § 10-13.
§ 10.
W zakresie ryzyka stopy procentowej:
1) system pomiaru ryzyka uwzględnia zbiór czynników ryzyka odpowiadających stopom procentowym w każdej walucie, w której dom maklerski utrzymuje pozycje bilansowe lub pozabilansowe wrażliwe na stopy procentowe;
2) dom maklerski modeluje krzywe dochodowości, stosując w odniesieniu do każdej z krzywych dochodowości jedno z ogólnie przyjętych podejść, przy czym dla istotnych ekspozycji na ryzyko stopy procentowej w najważniejszych walutach i na najważniejszych rynkach, krzywa dochodowości jest podzielona co najmniej na sześć segmentów zapadalności w celu ujęcia wahań zmienności stóp wzdłuż krzywej dochodowości;
3) system pomiaru ryzyka uwzględnia ryzyko niedoskonale skorelowanych przesunięć między różnymi krzywymi dochodowości.
§ 11.
W zakresie ryzyka walutowego system pomiaru ryzyka uwzględnia czynniki ryzyka odpowiadające złotu i poszczególnym walutom obcym, w których denominowane są pozycje domu maklerskiego.
W odniesieniu do instytucji wspólnego inwestowania uwzględnia się rzeczywiste pozycje walutowe, przy czym dom maklerski może skorzystać ze sprawozdań strony trzeciej na temat pozycji walutowej w takiej instytucji, upewniwszy się co do ich prawidłowości; jeśli dom maklerski nie posiada informacji na temat pozycji walutowych w instytucji wspólnego inwestowania, taka pozycja jest traktowana osobno i zgodnie z § 1 ust. 7 załącznika nr 4 do rozporządzenia.
§ 12.
W zakresie ryzyka cen instrumentów kapitałowych w systemie pomiaru ryzyka jest stosowany odrębny czynnik ryzyka przynajmniej dla każdego rynku instrumentów kapitałowych, w których dom maklerski utrzymuje znaczące pozycje.
§ 13.
W zakresie ryzyka cen towarów:
1) w systemie pomiaru ryzyka jest stosowany oddzielny czynnik ryzyka przynajmniej dla każdego towaru, w którym dom maklerski utrzymuje znaczące pozycje;
2) system pomiaru ryzyka ujmuje także ryzyko niedoskonale skorelowanych przesunięć między podobnymi ale nieidentycznymi towarami oraz ryzyko zmian cen terminowych wynikające z niedopasowania terminów zapadalności;
3) system pomiaru ryzyka także uwzględnia charakterystyki rynkowe, w szczególności daty dostawy i zakres uprawnień dealerów do zamykania pozycji.
Rozdział 3.. Weryfikacja modelu wartości zagrożonej
§ 14.
Dom maklerski jest zobowiązany do codziennego porównywania wartości zagrożonych, obliczonych dla poprzedzających dany dzień 250 kolejnych dni roboczych (okres weryfikacji), z rzeczywistymi dziennymi stratami na pozycjach pierwotnych objętych modelem wartości zagrożonej, uwzględniającymi rzeczywiste zmiany parametrów cenowych, wielkości i strukturę pozycji pierwotnych (weryfikacja historyczna).
§ 15.
Dom maklerski jest zobowiązany do porównywania przynajmniej raz na kwartał wartości zagrożonych, obliczonych dla poprzedzających dany dzień 250 kolejnych dni roboczych (okres weryfikacji), z rewaluacyjnymi stratami na pozycjach pierwotnych objętych modelem wartości zagrożonej, z tytułu rzeczywistych zmian parametrów cenowych, obliczonymi przy założeniu utrzymywania przez 24 godziny stałej wielkości i struktury pozycji pierwotnych (weryfikacja rewaluacyjna). W pierwszym roku stosowania modelu dom maklerski może dokonywać weryfikacji rewaluacyjnej, powiększając sukcesywnie okres weryfikacji od jednego kwartału do 250 dni roboczych.
§ 16.
Dom maklerski jest zobowiązany do dokonywania przynajmniej raz na kwartał serii symulacji wpływu skrajnie niekorzystnych warunków na wynik na pozycjach pierwotnych objętych modelem wartości zagrożonej oraz na poziom wartości zagrożonej (test warunków skrajnych), uwzględniających między innymi skrajne zakłócenia:
1) parametrów cenowych;
2) poziomu płynności rynków;
3) siły związków korelacyjnych zmian parametrów cenowych;
4) zmienności parametrów cenowych;
5) struktury i wielkości pozycji pierwotnych i innych specyficznych uwarunkowań domu maklerskiego w zakresie ryzyka rynkowego.
Dom maklerski zobowiązany jest również do przeprowadzenia testu warunków skrajnych na podstawie miary wartości zagrożonej aktualnego portfela dla 10-dniowego okresu utrzymania przy 99% poziomie ufności, przy czym dane użyte do przeprowadzenia testu przeskalowane są według danych historycznych pochodzących z nieprzerwanego dwunastomiesięcznego okresu znacznych napięć finansowych wpływających na portfel domu maklerskiego. Wybór takich danych historycznych podlega zatwierdzeniu Komisji. Dom maklerski zobowiązany jest do przeprowadzenia tego rodzaju testów skrajnych co najmniej raz w tygodniu.
Dom maklerski zobowiązany jest również do przeprowadzania odwrotnych testów warunków skrajnych.
§ 17.
Testy warunków skrajnych uwzględniają ryzyko koncentracji, istnienie rynków jednokierunkowych, ryzyko wystąpienia zdarzeń nietypowych i niestałych, sprzecznych z założeniami modelu wahań cen, nieliniowość charakterystyk produktów, znacznych ujemnych pozycji wykonania opcji, występowanie pozycji podlegających zjawisku zaniżonych cen oraz inne składowe ryzyka, które mogą nie zostać należycie uwzględnione w modelu szacowania wartości zagrożonej, w tym okres wymagany do zabezpieczenia portfela lub zarządzania ryzykiem w trudnych warunkach rynkowych.
§ 18.
Dom maklerski jest zobowiązany do posiadania pełnej dokumentacji przeprowadzonych obliczeń wartości zagrożonej, wyników weryfikacji historycznych, weryfikacji rewaluacyjnych oraz testów warunków skrajnych.
Rozdział 4.. Stosowanie metody wartości zagrożonej
§ 19.
Dom maklerski spełnia każdego dnia wymóg kapitałowy wyrażony jako suma wartości z pkt 1 i 2, natomiast dom maklerski, który stosuje model wartości zagrożonej do obliczania wymogu kapitałowego z tytułu ryzyka szczególnego, spełnia wymóg kapitałowy wyrażony jako suma wartości z pkt 3 i 4, biorąc pod uwagę:
1) wyższą z następujących wartości:
wartość zagrożona z poprzedniego dnia obliczona zgodnie z § 5 (VaRt-1) oraz
średnia z dziennych miar wartości zagrożonej obliczonych zgodnie z § 5 każdego dnia podczas ostatnich 60 dni roboczych (VaRavg) pomnożona przez mnożnik mc;
2) wyższą z następujących wartości:
ostatnia dostępna wartość zagrożona w warunkach skrajnych obliczona zgodnie z § 16 ust. 2 (sVaRt-1) oraz
średnia miar wartości zagrożonej w warunkach skrajnych obliczonych w sposób i z częstotliwością wskazanymi w § 16 ust. 2 podczas 60 ostatnich dni roboczych (sVaRavg) pomnożona przez mnożnik ms;
3) narzut kapitałowy obliczony zgodnie z załącznikiem nr 3 dla ryzyk pozycji dotyczących pozycji sekurytyzacyjnych i kredytowych instrumentów pochodnych uruchamianych z n-tym niewykonaniem zobowiązania w portfelu handlowym z wyjątkiem tych, które zostały włączone do narzutu kapitałowego zgodnie z § 4b;
4) ostatnią miarę ryzyka specyficznego (incremental risk) w przypadku ryzyka niewykonania zobowiązań i ryzyka migracji obliczoną zgodnie z § 4a lub średnią miarę tego ryzyka z ostatnich 12 tygodni, w zależności od tego, która z tych miar jest wyższa, oraz, w stosownych przypadkach, ostatnią miarę wszystkich ryzyk cenowych obliczoną zgodnie z § 4a lub średnią miarę tych ryzyk z ostatnich 12 tygodni, w zależności od tego, która z tych miar jest wyższa.
§ 20.
Mnożniki ms oraz mc ustala się zgodnie z poniższą tabelą na podstawie weryfikacji historycznej, o której mowa w § 14, w zależności od liczby n określonej jako ilość dni w okresie weryfikacji, o którym mowa w § 14 i 15, w których rzeczywista strata na pozycjach pierwotnych objętych modelem wartości zagrożonej przekroczyła wartość zagrożoną wyznaczoną na dany dzień roboczy.
Do celów określenia mnożników ms oraz mc liczba przekroczeń jest ustalana co najmniej raz na kwartał i jest równa wyższej liczbie przekroczeń w oparciu o hipotetyczne i rzeczywiste zmiany wartości portfela:
§ 21.
W przypadku każdorazowego przekroczenia, powodującego zwiększenie współczynnika korygującego (k), zidentyfikowanego przez dom maklerski w trakcie procesu weryfikacji dom maklerski jest zobowiązany niezwłocznie, nie później jednak niż 5 dni roboczych po zakończeniu weryfikacji, powiadomić Komisję o stwierdzonych przekroczeniach.
§ 22.
Domy maklerskie wykorzystujące modele wewnętrzne, które nie zostały zaakceptowane zgodnie z § 4, podlegają odrębnemu narzutowi kapitałowemu z tytułu ryzyka szczególnego, obliczonemu zgodnie z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia.
Załącznik nr 14 - Obliczanie wymogu kapitałowego z tytułu kosztów stałych
§ 1.
Wymóg kapitałowy z tytułu kosztów stałych jest równy 25% stałych kosztów operacyjnych wykazanych w ostatnim zbadanym rocznym sprawozdaniu finansowym domu maklerskiego, z zastrzeżeniem § 3.
§ 2.
Przez stałe koszty operacyjne rozumie się sumę następujących rodzajów kosztów:
1) opłaty na rzecz izby gospodarczej;
2) wynagrodzenia;
3) ubezpieczenia społeczne;
4) świadczenia na rzecz pracowników;
5) zużycie materiałów i energii;
6) koszty utrzymania i wynajmu budynków;
7) pozostałe koszty rzeczowe;
8) amortyzacja;
9) prowizje i inne opłaty;
10) pozostałe koszty operacyjne, określone w przepisach ustawy o rachunkowości;
11) utworzone rezerwy i odpisy aktualizujące należności.
§ 3.
W ciągu pierwszego roku prowadzenia działalności maklerskiej zastosowanie mają wymogi kapitałowe z tytułu kosztów stałych równe 25% stałych kosztów operacyjnych, oznaczonych w analizie ekonomiczno-finansowej możliwości prowadzenia działalności maklerskiej, o której mowa w art. 82 ust. 1 pkt 9 ustawy, na dany rok obejmujący pełne 12 miesięcy prognozy.
W przypadku gdy dom maklerski rozpoczyna działalność maklerską w danym roku obrotowym, a sporządzona dla tego okresu analiza, o której mowa w ust. 1, nie obejmuje pełnych 12 miesięcy, przy obliczaniu 25% stałych kosztów operacyjnych należy oszacować te koszty na podstawie 12 kolejnych miesięcy, poczynając od momentu rozpoczęcia działalności.
§ 4.
W przypadku gdy pozycje określone w § 2 nie oddają treści ekonomicznej działalności prowadzonej przez dom maklerski, dokonuje on odpowiednich korekt w celu ujęcia wielkości oddających specyfikę rzeczywistej działalności podmiotu dla celów obliczania wymogu z tytułu kosztów stałych.
Załącznik nr 1 - Wyodrębnianie portfela handlowego
| Lp. | Wyszczególnienie (wg rodzajów operacji, instrumentów bazowych) | Portfel handlowy (kwoty nominalne operacji w tys. PLN) | |
| Operacje bilansowe: | |||
| Razem operacje bilansowe | |||
| Operacje pozabilansowe: | |||
| Razem operacje pozabilansowe | |||
| Działalność handlowa (razem operacje bilansowe i razem operacje pozabilansowe) | |||
Niniejszy dokument nie zastępuje oficjalnej publikacji w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne nieścisłości wynikające z transkrypcji oryginału do tego formatu.
Ten tekst jest publikowany na własnych warunkach ponownego wykorzystania określonych przez Dziennik Ustaw, a nie na licencji Legalize ani na licencji domeny publicznej.
Dziennik Ustaw
domena publiczna (urzędowe publikacje rządowe)