Obwieszczenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 24 lutego 2017 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie ramowych programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych dla marynarzy działu maszynowego

Rodzaje siłowni okrętowych i związanych z nimi układów napędowych głównych statku.

Rodzaje instalacji statku i siłowni.

Sposoby klasyfikacji i rodzaje siłowni okrętowych.

Budowa siłowni okrętowej, głównego układu napędowego i elektrowni okrętowej.

Rozmieszczenie mechanizmów i urządzeń siłowni okrętowej.

Budowa i zasada działania podstawowych i pomocniczych instalacji obsługujących statek oraz siłownię okrętową wraz z ich prawidłowymi parametrami pracy.

Budowa i zasada działania instalacji wody morskiej.

Budowa i zasada działania instalacji wody słodkiej.

Budowa i zasada działania centralnych instalacji chłodzenia, chłodzenia silników głównych i pomocniczych.

Budowa i zasada działania instalacji paliwowej z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania i zasilania paliwem silników i kotłów okrętowych.

Budowa i zasada działania instalacji oleju smarowego z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania oleju smarowego dla poszczególnych urządzeń siłowni okrętowej.

Budowa i zasada działania instalacji pomocniczych grzewczych: parowo-wodnej oraz oleju termicznego.

Budowa i zasada działania instalacji utylizacji energii strat cieplnych oraz czynniki wpływające na celowość zastosowania utylizacji strat energii, źródła energii strat i możliwości ich wykorzystania.

Budowa i zasada działania instalacji zęzowych.

Budowa i zasada działania instalacji balastowych.

Budowa i zasada działania instalacji sprężonego powietrza.

Zasady bezpiecznego włączania i wyłączania poszczególnych urządzeń siłowni.

Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji statku.

Posługiwanie się listą kontrolną (check list).

Interpretowanie schematów siłowni okrętowej.

Odczytywanie parametrów pracy poszczególnych instalacji, mechanizmów i urządzeń siłowni.

Określanie elementów składowych siłowni okrętowej z wyszczególnieniem: elementów głównego układu napędowego i elektrowni okrętowej oraz mechanizmów pomocniczych siłowni.

Posługiwanie się systemami łączności wewnętrznej statku.

Obiegi chłodnicze stosowane na statkach.

Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek tłokowych.

Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek śrubowych.

Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek spiralnych.

Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek agregatów chłodniczych.

Przyrządy pomiarowo-kontrolne sprężarek.

Automatyzacja nadzoru urządzeń i instalacji chłodniczych: przyrządy pomiarowo-kontrolne, zabezpieczenia instalacji chłodniczych, układy regulacji ciśnień, temperatur, poziomów.

Zasady bezpiecznej pracy w obsłudze instalacji chłodniczych.

Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji instalacji chłodniczej.

Interpretowanie odczytów przyrządów pomiarowych.

Procesy robocze zachodzące w kotle.

Klasyfikacja i budowa pomocniczych kotłów okrętowych.

Budowa i zasada działania kotłów utylizacyjnych.

Elementy konstrukcyjne kotłów okrętowych.

Armatura i osprzęt kotłowy.

Instalacje kotłowe.

Instalacje paliwowe kotłów.

Palniki kotłowe.

Automatyka regulacji wydajności kotłów.

Instalacje bezpieczeństwa kotłów.

Blokady palnika kotła opalanego.

Podstawowe równania teorii obwodów elektrycznych i magnetycznych.

Podstawowe pojęcia elektromagnetyzmu i reguły przestrzenne.

Własności ciał w polu elektrycznym i magnetycznym.

Parametry obwodów i jednostki wielkości elektrycznych i magnetycznych.

Metody reprezentacji i obliczeń obwodów prądów sinusoidalnych.

Pojęcia i równania mocy w obwodach elektrycznych.

Podstawowe elementy techniki półprzewodników.

Podstawowe obwody z diodami i tranzystorami.

Bezpieczna obsługa przyrządów pomiarowych.

Prowadzenie podstawowych obliczeń prądów, napięć i mocy w obwodach elektrycznych prądów stałych i sinusoidalnych jedno- i trójfazowych.

Wykorzystywanie podstawowych przyrządów półprzewodnikowych, jak prostownik i zasilacz półprzewodnikowy.

Interpretowanie zjawisk elektromagnetycznych.

Zasady pracy i sterowania okrętowych maszyn elektrycznych.

Zasady pracy i własności podstawowych energoelektronicznych przekształtników energii elektrycznej.

Budowa i zasada działania silników elektrycznych prądu stałego oraz ich zastosowanie na statku.

Budowa i zasada działania prądnic prądu stałego oraz ich zastosowanie na statku.

Budowa i zasada działania transformatorów oraz ich zastosowanie na statku.

Budowa i zasada działania silników elektrycznych prądu przemiennego oraz ich zastosowanie na statku.

Budowa i zasada działania prądnic prądu przemiennego oraz ich zastosowanie na statku.

Budowa i zasada działania elektrycznych maszyn specjalnego wykonania oraz ich zastosowanie na statku.

Budowa i sterowanie elektrycznych napędów wirówek, wentylatorów, wciągarek, wind, dźwigów okrętowych i sterów strumieniowych.

Poprawne przeprowadzanie czynności sterowniczych w okrętowych układach elektroenergetycznych.

Wykonywanie prostych czynności diagnostycznych w okrętowych układach elektromaszynowych i dokonywanie prostych napraw niesprawności.

Poprawna identyfikacja części maszyn i ich przeznaczenia.

Odczytywanie parametrów maszyn elektrycznych z tabliczki znamionowej.

Wyjaśnianie powstawania momentu napędowego, sposobów rozruchu i regulacji prędkości elektrycznych maszyn okrętowych.

Wyjaśnianie zasad doboru zabezpieczeń do silników elektrycznych.

Wyjaśnianie zasad doboru zabezpieczeń do prądnic elektrycznych.

Zasady pracy i struktury okrętowych systemów elektroenergetycznych.

Kryteria doboru zabezpieczeń urządzeń elektrycznych pod kątem selektywności zadziałania.

Sposoby prawidłowego ułożenia kabli okrętowych.

Zasada działania lamp fluoroscencyjnych, rtęciowych i sodowych.

Zasady pracy i sterowania elektrowni okrętowej.

Właściwości okrętowych odbiorników energii elektrycznej i ich zabezpieczenie.

Zasady pracy instalacji przeciw pożarowej i łączności.

Bezpieczna obsługa urządzenia elektrycznych sieci okrętowej.

Wykrywanie i usuwanie niesprawności w zasilaniu sieci okrętowej.

Wykrywanie i usuwanie niesprawności aparatury elektrycznej.

Wykrywanie i usuwanie niesprawności urządzeń oświetleniowych w sieci okrętowej i systemów zasilających.

Prawidłowe odczytywanie symboli i schematów elektrycznych.

Podstawowe człony układu automatyki i ich charakterystyki.

Struktura układu sterowania i regulacji.

Schemat blokowy układu regulacji stałowartościowej.

Funkcje pełnione przez regulator.

Typy regulatorów stosowanych w siłowni okrętowej.

Pozycjonery (ustawniki pozycyjne) i ich zastosowanie.

Układy sterowania pracą kotłów pomocniczych (ciśnienia pary, poziomu wody), sprężarek, wirówek.

Stany alarmowe, jakie mogą pojawić się w układach sterowania pracą kotłów pomocniczych, sprężarek, wirówek; reakcja układu sterowania na stany alarmowe.

Funkcje układu automatycznego sterowania procesami wytwarzania i rozdziału energii elektrycznej:

Funkcje regulatora prędkości obrotowej zespołu prądotwórczego.

Konfiguracja systemu nadzoru i wywoływania wachty.

Analogowe i cyfrowe układy pomiarowe podstawowych wielkości fizycznych występujących w systemach automatyzacji siłowni okrętowej.

Funkcje poszczególnych elementów układów pomiarowych.

Bezpieczne posługiwanie się współczesnymi przyrządami i systemami pomiarowymi.

Ocena poprawności przeprowadzonych pomiarów.

Posługiwanie się cyfrowymi metodami pomiarowymi.

Ogólne zasady bezpieczeństwa i higieny pracy w warsztacie mechanicznym.

Procedury bezpiecznego postępowania przy obsługiwaniu narzędzi ślusarskich ręcznych.

Procedury bezpiecznego postępowania przy obsługiwaniu narzędzi ręcznych napędzanych elektrycznie, hydraulicznie i pneumatycznie.

Stosowanie wiedzy w bezpiecznej eksploatacji statku.

Dobieranie i stosowanie właściwych narzędzi ręcznych wraz z akcesoriami do operacji ślusarskich (cięcie, wiercenie otworów, szlifowanie, piłowanie, polerowanie, zginanie, gwintowanie).

Dobieranie i stosowanie podstawowych przyrządów pomiarowych.

Wykonanie podstawowych czynności demontażowych i montażowych.

Rodzaje płynów eksploatacyjnych stosowanych na statku, ich właściwości i podstawowe klasyfikacje: paliwa, środki smarowe, ciecze hydrauliczne, czynniki chłodnicze, chemikalia stosowane w celu czyszczenia i konserwacji.

Zasady bezpiecznej pracy z wybranymi płynami eksploatacyjnymi i chemikaliami stosowanymi na statku.

Podstawowe informacje zawarte w MSDS (Material Safety Data Sheet).

Dobór środków ochrony osobistej i wskazywanie niezbędnych środków bezpieczeństwa przy używaniu lub kontakcie z wybranymi płynami eksploatacyjnymi lub chemikaliami.

Korzystanie z kart MSDS (Material Safety Data Sheet).

Ogólne zasady bezpieczeństwa i higieny pracy w warsztacie elektrycznym.

Metody pomiarowe sprawdzania obecności napięcia w instalacjach elektrycznych.

Procedury bezpiecznego postępowania przy montażu i demontażu elektrycznych maszyn napędowych.

Sposoby bezpiecznego mocowania i przemieszczania maszyn i urządzeń elektrycznych w siłowni.

Typy sprzęgieł oraz uszczelnień wałów napędowych maszyn elektrycznych.

Metody zarabiania końcówek kabli i przewodów.

Sposoby lutowania i urządzenia służące do lutowania.

Metody i narzędzia służące do osiowania linii wałów maszyn elektrycznych.

Technologie napraw sprzętu AGD, elektronarzędzi, urządzeń oświetleniowych i aparatury łączeniowej.

Sprawdzanie obecności napięcia w instalacjach i urządzeniach elektrycznych.

Dokonywanie w sposób właściwy montażu i demontażu maszyn elektrycznych.

Prawidłowe odizolowywanie końcówki przewodów oraz zarabianie końcówki przewodów.

Badanie stanu łożysk w silniku asynchronicznym klatkowym.

Wyosiowanie linii wałów silnika elektrycznego i urządzenia napędzanego.

Lokalizowanie uszkodzenia przy użyciu przyrządów pomiarowych.

Typy statków i rozplanowanie przestrzenne.

Geometria kadłuba statku: wymiary główne i przekroje.

Definicje i znak wolnej burty, linie ładunkowe, zanurzenie statku, trym i przechył.

Sposoby sterowania statkiem, utrzymywanie i zmianę kursu, manewrowanie.

Konstrukcja kadłuba statku.

Materiały służące do budowy statków.

Typowe wyposażenie pokładowe różnych typów statków.

Wyposażenie ratownicze statku zgodne z aktualnymi przepisami.

Cele i skutki balastowania.

Statkowe plany awaryjne.

Zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych.

Obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych.

Rola Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) i instytucji klasyfikacyjnych w nadzorze technicznym kadłuba statku.

Typy sprzętu pokładowego.

Rodzaje ładunków w tym ładunków niebezpiecznych.

Podstawowe metody mocowania, sztauowania i podwieszania.

Aspekty BHP dotyczące prac w ładowniach, zbiornikach i prac załadunkowych.

Aspekty BHP dotyczące prac prowadzonych na wysokości.

Metody konserwacji i zabezpieczania osprzętu elektrycznego na pokładach otwartych.

Właściwy dobór i stosowanie sprzętu wykorzystywanego do prac pokładowych.

Bezpieczna obsługa pokładowych urządzeń przeładunkowych.

Zabezpieczanie urządzeń i osprzętu elektrycznego przed wpływem środowiska morskiego.

Rodzaje i ilości eksploatacyjnych zanieczyszczeń pochodzących ze statków:

Skutki oddziaływania zanieczyszczeń eksploatacyjnych na środowisko.

Uznane metody i środki zapobiegania zanieczyszczeniom środowiska przez statek.

Rola i znaczenie członków załogi statku w ograniczaniu zanieczyszczania środowiska morskiego.

Wskazywanie źródła zanieczyszczeń statkowych i określanie czynników wpływających na ich ilości.

Określanie wpływu poszczególnych zanieczyszczeń statkowych na środowisko.

Opisywanie technicznych metod zapobiegania zanieczyszczeniom ze statku.

Określanie roli członków załogi w redukcji zanieczyszczeń powstających w czasie eksploatacji statku.

Terminologia obejmująca podstawowe narzędzia i urządzenia wykorzystywane podczas pracy.

Terminologia obejmująca budowę statku.

Terminologia obejmująca budowę i obsługę urządzeń statku i siłowni.

Terminologia, zwroty i skróty dotyczące procedur postępowania w sytuacjach alarmowych.

Terminologia, zwroty i skróty stosowane w listach kontrolnych (np. bunkrowania paliwa).

Polecenia procedur z kodeksów ISM i ISPS.

Komunikacja z załogą zakresie obsługi statku.

Komunikacja w sytuacjach awaryjnych i zagrożenia.

Wymagania stawiane członkom załogi przez konwencję STCW.

Zasady wachtowej i bezwachtowej obsługi siłowni okrętowych:

Ustawy i konwencje dotyczące bezpiecznej eksploatacji statku:

Zasady organizacji i nadzoru bezpieczeństwa żeglugi i ratowania życia na morzu:

Zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych.

Obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych.

DLA OSÓB NIEPOSIADAJĄCYCH ŚWIADECTWA STARSZEGO MOTORZYSTY

Definicje obciążenia i naprężenia, naprężenia dopuszczalnego, jednostki miary.

Podstawowe metody badań wytrzymałościowych: rozciągania, ściskania, skręcania, ścinania, zginania, prób zmęczeniowych oraz badania lin stalowych.

Podstawowe pojęcia mechaniki ciała doskonale sztywnego (punkt materialny, ciało doskonale sztywne, ruch ciała, siła i moment siły).

Pojęcia wielkości wektorowych (siła skupiona, moment siły, prędkość, przyspieszenie itp.) i wielkości skalarnych (masa, droga, czas, energia, ciepło).

Zasady statyki sztywnych układów mechanicznych.

Typy i rodzaje więzów stosowane w mechanizmach i maszynach (przegub walcowy i kulisty, podpora przesuwna i nieprzesuwna, utwierdzenie, cięgno).

Rodzaje układów sił (zbieżne, równoległe, płaskie, przestrzenne). Pojęcie wypadkowej układu sił.

Warunki równowagi statycznej płaskiego (w szczególności zbieżnego i równoległego) układu sił.

Rozkład naprężeń w obciążonych płytach, belkach i podporach.

Budowę i zasadę działania typowych urządzeń do transportu pionowego i poziomego w siłowni okrętowej.

Siły działające na elementy urządzeń do transportu pionowego i poziomego w siłowni okrętowej.

Zasady bezpiecznego stosowania urządzeń do transportu pionowego i poziomego w siłowni okrętowej.

Zasady bezpiecznego mocowania i transportu elementów urządzeń w siłowni.

Prędkość i przyspieszenie punktu materialnego; składowa styczna i normalna przyspieszenia.

Ruch punktu po okręgu (np. ruch punktu koła zębatego); prędkość i przyspieszenie liniowe i kątowe punktu materialnego.

Funkcja koła zamachowego.

Pojęcie niewyważenia wirnika sztywnego (wirnik elektryczny, koło zębate, tarcza szlifierska, śruba itp.).

Zasady wyważania statycznego i dynamicznego.

Podstawowe pojęcia z termodynamiki: ciśnienie, temperatura, masa, energia, ciepło, praca, jednostki. Układ termodynamiczny, parametry, równowaga termodynamiczna.

Prawa gazów doskonałych, gaz doskonały, gaz półdoskonały, gaz rzeczywisty. Prawo Boyle’a-Mariotte’a, prawo Gay-Lussaca, prawo Charlesa. Równanie stanu gazu (Clapeyrona).

Podstawy miernictwa parametrów w procesach termodynamicznych.

Pojemność cieplna właściwa, entalpia, entropia.

I zasada termodynamiki. Praca bezwzględna, użyteczna i techniczna. Sformułowanie i równania pierwszej zasady termodynamiki.

Przemiany termodynamiczne gazów: przemiana izochoryczna, izotermiczna, izobaryczna, adiabatyczna, politropowa.

II zasada termodynamiki. Sformułowania II zasady termodynamiki. Obiegi termodynamiczne. Obieg Carnota.

Obiegi porównawcze tłokowych silników spalinowych. Obieg Otto, Diesla, Sabathe’a. Wykresy pracy sprężarek jedno- i wielostopniowych.

Termodynamika pary wodnej, wytwarzanie pary, para mokra i przegrzana, parametry pary.

Wykres p-v oraz i-p dla wody. Wykresy entropowe pary: wykres T-s oraz i-s. Dławienie pary.

Obiegi chłodnicze, bilans cieplny obiegu chłodniczego.

Parametry powietrza wilgotnego. Entalpia powietrza wilgotnego. Wykres i-x powietrza wilgotnego. Przemiany izobaryczne powietrza wilgotnego.

Charakterystyczne rodzaje ruchu ciepła: przewodzenie, unoszenie, promieniowanie, przenikanie przez przegrodę.

Wpływ zanieczyszczeń powierzchni na intensywność ruchu ciepła.

Metody intensyfikacji ruchu ciepła.

Rodzaje wymienników ciepła.

Bilans wymiennika ciepła.

Teoretyczne podstawy procesów spalania, skład chemiczny paliwa, rodzaje spalania.

Skład spalin.

Definicja i metoda wyznaczania wartości opałowej paliw ciekłych.

Równanie Bernoullego.

Rodzaje i kryteria oceny przepływów.

Opory przepływu przez elementy hydrauliczne.

Charakterystyki elementów hydraulicznych i rurociągu.

Stosowanie wiedzy w interpretacji zjawisk zachodzących w maszynach, urządzeniach i instalacjach statkowych.

Określanie podstawowych parametrów pary wodnej.

Wyznaczanie podstawowych parametrów powietrza wilgotnego.

Dokonanie bilansu wymiennika ciepła.

Typy statków i rozplanowanie przestrzenne.

Geometria kadłuba statku: wymiary główne i przekroje, linie teoretyczne, stosunki wymiarów głównych, współczynniki pełnotliwości kadłuba i ich wpływ na eksploatację statku.

Definicje wolnej burty, linie ładunkowe.

Sposoby sterowania statkiem, utrzymywanie i zmiana kursu, manewrowanie.

Konstrukcja kadłuba statku.

Symbole używane w rysunkach konstrukcyjnych statku (przekroje i złady).

Materiały służące do budowy statków.

Typowe wyposażenie pokładowe różnych typów statków.

Wyposażenie ratownicze statku zgodne z aktualnymi przepisami.

Pojęcia i warunki pływalności i niezatapialności statku.

Pojęcia: środek ciężkości, środek wyporu, warunki równowagi, metacentrum poprzeczne, wpływ operacji masowych.

Pojęcia: stateczność poprzeczna, wzdłużna, dynamiczna.

Cele i skutki balastowania.

Rodzaje obciążeń kadłuba, zginanie i skręcanie kadłuba, wytrzymałość lokalną i ogólną kadłuba, wykresy sił tnących i momentów gnących, wpływ operacji masowych na zmiany sił tnących i momentów gnących.

Typowe uszkodzenia kadłuba, kryteria oceny.

Statkowe plany awaryjne.

Zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych.

Obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych.

Dokumentacja konstrukcyjna i statecznościowa statku.

Rola Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) i instytucji klasyfikacyjnych w nadzorze technicznym kadłuba statku.

Posługiwanie się dokumentacją konstrukcyjną statku w celu opisu budowy statku.

Odczytywanie zanurzenia statku.

Odczytywanie ilości ładunku w zbiorniku na podstawie sondaży.

Zasada działania, klasyfikacja i ogólna budowa silników o zapłonie samoczynnym.

Wytwarzanie, zapłon i spalanie mieszaniny paliwowo-powietrznej.

Obiegi teoretyczne i porównawcze silników o zapłonie samoczynnym.

Obiegi rzeczywiste silników o zapłonie samoczynnym, wykresy indykatorowe.

Zasady interpretacji wykresów indykatorowych.

Czynniki wpływające na wykres indykatorowy.

Proces ładowania (przebieg, parametry, ustawienie rozrządu, wpływ prędkości i obciążenia).

Sprężanie (przebieg, parametry).

Proces tworzenia mieszaniny palnej (rozpylenie paliwa, makro- i mikrostruktura strugi, parametry rozpylania paliwa, mieszanie z powietrzem i odparowanie).

Proces spalania (opóźnienie samozapłonu, fazy spalania, szybkość spalania, maksymalne ciśnienie spalania).

Diagnostyka procesu wtrysku i spalania.

Podstawy procesów doładowania.

Cel i sposoby realizacji procesów doładowania.

Wykorzystanie energii spalin wylotowych: system pulsacyjny i stałociśnieniowy.

Parametry powietrza doładowującego, chłodzenie, wykraplanie pary wodnej.

Wpływ czynników eksploatacyjnych na parametry pracy układów doładowania.

Definicje: momentu obrotowego, prędkości obrotowej, średniego ciśnienia indykowanego i użytecznego, mocy indykowanej i użytecznej, sprawności indykowanej, mechanicznej i ogólnej, jednostkowego zużycia paliwa.

Metody pomiaru wskaźników energetycznych silnika na statku.

Bilans cieplny i wykres Sankeya silnika okrętowego.

Budowa, technologia wykonanie i materiały podstawowych elementów kadłuba: podstawa, skrzynia korbowa, blok cylindrowy, tuleja cylindrowa, głowica, śruby ściągowe, śruby fundamentowe.

Budowa, technologia wykonanie i materiały podstawowych elementów układu korbowo-tłokowego: tłoki, sworznie tłoka, pierścienie tłokowe, trzon tłoka, wodzik, korbowód, wał korbowy, łożyska układu korbowego.

Budowa i elementy zaworowego układu rozrządu: krzywka, popychacz, laska popychacza, dźwignia zaworowa, zespół zaworu grzybkowego ze sprężyną.

Budowa i elementy hydraulicznego układu napędu zaworu wylotowego.

Pojęcie luzu zaworowego i jego regulacja.

Budowa układu zasilania paliwem napędzanego mechanicznie i zasada sterowania dawką paliwa.

Budowa i działanie pomp wtryskowych.

Budowa wtryskiwaczy i pompowtryskiwaczy.

Charakterystyka przewodów wysokociśnieniowych paliwa.

Budowa układu zasobnikowego zasilania paliwem i zasada sterowania dawką paliwa.

Zasada sterowania dawką paliwa w silnikach dwupaliwowych.

Cel chłodzenia elementów silnika i zadanie czynnika chłodzącego.

Parametry czynników chłodzących.

Funkcje oleju smarowego w silniku.

Budowa instalacji smarowania silnika.

Budowa i elementy składowe instalacji powietrza doładowującego.

Typy i budowa turbosprężarki.

Siły bezwładności w układzie korbowo-tłokowym i zasada ich wyrównoważenia.

Przykłady wyrównoważenia sił i momentów bezwładności w silnikach wielocylindrowych.

Budowa i działanie koła zamachowego.

Drgania skrętne wału korbowego - zakresy rezonansu drgań skrętnych.

Tłumiki drgań skrętnych: budowa, działanie i zalecenia eksploatacyjne.

Zasady tworzenia momentu napędowego w czasie rozruchu pneumatycznego, działanie elementów w pneumatycznej instalacji rozruchu, działanie rozdzielacza i zaworu rozruchowego.

Zasady przesterowania wału korbowego w czasie rozruchu w dwóch kierunkach obrotów silnika (nawrotność).

Zabezpieczenia w systemie sterowania silnikiem.

Działanie układu sterowania podczas manewrowania silnikiem.

Czynności obsługowe silnika spalinowego (napęd główny i pomocniczy): przygotowanie do ruchu, nadzór w czasie pracy, nadzór w czasie manewrów, zatrzymanie silnika.

Wybrane zagadnienia eksploatacyjne okrętowego spalinowego silnika tłokowego: układ tłokowo-korbowy, układ wtryskowy, układ smarowania łożysk, układ smarowania gładzi cylindrowej, układ rozruchowy i rozruchowo-nawrotny, układ doładowania.

Procedury postępowania w awaryjnych stanach pracy silnika okrętowego.

Wykonanie podstawowych czynności obsługowych silnika spalinowego tłokowego: przygotowanie instalacji obsługujących silnik i silnika do ruchu, uruchomienie silnika, regulacja parametrów pracy silnika, nadzór w czasie pracy, odczyty parametrów i interpretacja, zatrzymanie silnika.

Dokonywanie nastaw pomp wtryskowych.

Dokonywanie oceny stanu technicznego wtryskiwaczy.

Pomierzanie lub wyznaczanie i interpretacja podstawowych wskaźników energetycznych silnika:

Rodzaje siłowni okrętowych i związanych z nimi układów napędowych głównych statku.

Rodzaje instalacji statku i siłowni.

Sposoby klasyfikacji i rodzaje siłowni okrętowych.

Budowa siłowni okrętowej, głównego układu napędowego i elektrowni okrętowej.

Rozmieszczenie mechanizmów i urządzeń siłowni okrętowej.

Pojęcia: bilansu energetycznego siłowni okrętowej z wyszczególnieniem elementów składowych, sprawności energetycznej siłowni i sprawności ogólnej napędu głównego oraz jej elementy składowe.

Budowa i zasada działania podstawowych i pomocniczych instalacji obsługujących statek oraz siłownię okrętową wraz z ich prawidłowymi parametrami pracy.

Budowa i zasada działania instalacji wody morskiej.

Budowa i zasada działania instalacji wody słodkiej.

Budowa i zasada działania centralnych instalacji chłodzenia, chłodzenia silników głównych i pomocniczych.

Budowa i zasada działania instalacji paliwowej z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania i zasilania paliwem silników i kotłów okrętowych.

Budowa i zasada działania instalacji oleju smarowego z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania oleju smarowego dla poszczególnych urządzeń siłowni okrętowej.

Budowa i zasada działania instalacji pomocniczych grzewczych: parowo-wodnej oraz oleju termicznego.

Budowa i zasada działania instalacji utylizacji energii strat cieplnych oraz czynniki wpływające na celowość zastosowania utylizacji strat energii, źródła energii strat i możliwości ich wykorzystania.

Budowa i zasada działania instalacji zęzowych.

Budowa i zasada działania instalacji balastowych.

Budowa i zasada działania instalacji sprężonego powietrza.

Opory kadłuba statku.

Siła naporu śruby i moc zapotrzebowana napędu.

Napęd statku, główne typy układów napędowych.

Rodzaje silników napędów głównych i pomocniczych, charakterystyki podstawowe.

Specyfikacja osiągów silników.

Podstawy doboru silników napędu głównego.

Ograniczenia eksploatacyjne obciążeń silników, czynniki eksploatacyjne wpływające na te ograniczenia, dopuszczalne przeciążenia silników głównych.

Podstawy współpracy silnika, śruby i kadłuba w stanach ustalonych i przejściowych, w różnych warunkach pływania.

Układy napędowe pośrednie, cechy i właściwości charakterystyczne.

Zasady bezpiecznego włączania i wyłączania poszczególnych urządzeń siłowni.

Organizacja pracy w siłowni.

Rutynowe czynności związane z przyjmowaniem, pełnieniem i przekazywaniem wachty.

Zasady eksploatacji statku, w szczególności silników napędowych, w zróżnicowanych warunkach klimatycznych.

Wykonanie czynności związanych z przejęciem, pełnieniem i przekazaniem wachty.

Posługiwanie się listą kontrolną (check list).

Interpretowanie schematów siłowni okrętowej.

Odczytywanie parametrów pracy poszczególnych instalacji, mechanizmów i urządzeń siłowni.

Prowadzenie dziennika maszynowego.

Lokalizowanie niesprawności poszczególnych instalacji, mechanizmów i urządzeń siłowni, podejmowanie prawidłowych decyzji eksploatacyjnych.

Określanie elementów składowych siłowni okrętowej z wyszczególnieniem: elementów głównego układu napędowego i elektrowni okrętowej oraz mechanizmów pomocniczych siłowni.

Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania podstawowych i pomocniczych instalacji statku i siłowni okrętowej.

Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji wody morskiej, wody słodkiej, centralnej instalacji chłodzenia, chłodzenia silników głównych i pomocniczych.

Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji paliwowej z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania i zasilania paliwem silników i kotłów okrętowych.

Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji oleju smarowego z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania oleju smarowego dla poszczególnych urządzeń siłowni okrętowej.

Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji pomocniczej grzewczej: parowo-wodnej oraz oleju termicznego.

Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji spalin wylotowych silników i kotłów.

Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji zęzowej.

Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji balastowej, bezpieczne wykonywanie operacji balastowych.

Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji sprężonego powietrza.

Prowadzenie bieżącej eksploatacji silników napędowych statku.

Dostosowywanie bieżących osiągów silników do warunków pracy wynikających ze zmiennych stref pływania statków, właściwości paliwa i stanu technicznego silnika oraz instalacji obsługujących.

Eksploatowanie silników napędowych i innych urządzeń statku w warunkach szczególnych - przeciążenia, trudne warunki pogodowe.

Właściwie stosowanie zaleceń technicznych dotyczących zakresów prędkości obrotowych - rezonansowych silników napędowych.

Przygotowywanie do uruchomienia wszystkich niezbędnych instalacji obsługujących silniki napędowe.

Stosowanie procedur uruchomienia, nadzoru w czasie pracy oraz odstawiania wszystkich instalacji obsługujących silniki napędowe.

Uruchamianie systemu zasilania elektrycznego statku: agregaty prądotwórcze awaryjne, główne, zasilanie z lądu.

Przygotowywanie do rozruchu silników napędu głównego i pomocniczego statku.

Przeprowadzanie rozruch silników, utrzymywanie nadzoru w czasie pracy i odstawianie zgodnie z wymogami bezpieczeństwa i eksploatacji.

Stosowanie procedur postępowania ze ściekami i odpadami ropopochodnymi.

Stosowanie procedur postępowania w przypadku awarii silników napędowych oraz innych istotnych urządzeń i systemów funkcjonalnych statku.

Posługiwanie się systemem łączności wewnętrznej statku.

Klasyfikacja, budowa, wielkości charakterystyczne i charakterystyki układów pompowych.

Klasyfikacja pomp, przeznaczenie.

Budowa i zasada działania pomp wirowych, parametry pracy pomp, charakterystyki przepływu, mocy i sprawności, charakterystyki zupełne, wpływ czynników konstrukcyjnych i eksploatacyjnych na przebieg charakterystyk pomp, wyróżniki szybkobieżności, ich wpływ na charakterystyki pomp wirowych.

Siły hydrauliczne działające na wirnik, sposoby równoważenia.

Budowa i zasada działania pomp wyporowych, parametry pracy, charakterystyki przepływu, mocy i sprawności, wpływ czynników eksploatacyjnych na przebieg charakterystyk pomp.

Zasady współpracy pomp w instalacjach (szeregowa i równoległa).

Warunki sprzyjające, przebieg i skutki zjawiska kawitacji w instalacjach pompowych, sposoby zapobiegania.

Zasady obsługi pomp (przygotowanie, uruchomienie, nadzór w czasie pracy, wyłączenie z ruchu).

Najczęstsze usterki pomp w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania.

Klasyfikacja, cechy eksploatacyjne i zastosowanie strumienic.

Budowa i wielkości charakterystyczne strumienic, parametry pracy, charakterystyki strumienic.

Zasady współpracy strumienicy z instalacją.

Sprężarki: podział, klasyfikację i zastosowanie sprężarek.

Sprężarki wyporowe: budowę i zasadę działania, wykresy p(V), T(s), rzeczywisty współczynnik objętościowy, sprężanie wielostopniowe, temperaturę końca sprężania, chłodzenie i smarowanie sprężarek.

Rozrząd sprężarek wyporowych.

Wielkości charakterystyczne sprężarek wyporowych, parametry pracy sprężarek wyporowych, zasady współpracy z instalacją sprężonego powietrza.

Zasady pomiaru i regulację wydajności sprężarki powietrza na statku.

Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie).

Najważniejsze czynności w trakcie przeglądów sprężarek wyporowych (pomiar przestrzeni szkodliwej, regulacja, regulację ciśnienia międzystopniowego).

Najczęstsze usterki sprężarek wyporowych w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania.

Zabezpieczenia sprężarek i instalacji sprężonego powietrza.

Sprężarki wirowe: budowa i zasada działania, wykres p(V), T(s), sprężanie wielostopniowe, temperatura końca sprężania, chłodzenie i smarowanie sprężarek.

Wielkości charakterystyczne sprężarek wirowych, charakterystyki sprężarek wirowych, parametry pracy sprężarek wirowych.

Zasady współpracy z instalacją sprężonego powietrza, regulacja wydajności.

Dmuchawy i wentylatory: charakterystyki, współpraca z instalacją wentylacyjną.

Rodzaje zanieczyszczeń paliw i olejów, wpływ na eksploatację urządzeń i instalacji okrętowych.

Zjawisko sedymentacji grawitacyjnej, podstawy teoretyczne, zastosowanie zjawiska w wirówkach.

Budowa wirówek.

Zasady doboru wirówek pod kątem wydajności dla różnych instalacji siłowni, dobór metod i parametrów wirowania paliw okrętowych, dobór metod i parametrów wirowania olejów smarowych.

Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie).

Najczęstsze usterki wirówek w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania.

Filtrowanie: podstawy teoretyczne, przegrody filtracyjne, wielkości charakterystyczne przegród.

Budowa i obsługa filtrów paliwowych i olejowych.

Podstawy ruchu ciepła, przewodzenie, unoszenie przenikanie i promieniowanie ciepła, wielkości charakterystyczne procesu.

Podział, budowa i zastosowanie wymienników ciepła.

Wymienniki ciepła współprądowe, przeciwprądowe, z prądem mieszanym.

Elementy konstrukcyjne wymienników ciepła.

Parametry pracy wymienników ciepła.

Zasady obsługi wymienników ciepła, układy automatycznej regulacji temperatury czynników.

Rodzaje korozji i sposoby zapobiegania w wymiennikach ciepła.

Metody czyszczenia, konserwacji i procedury prób szczelności wymienników ciepła.

Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące wymienników ciepła.

Budowa, zasada działania i obsługa wyparowników podciśnieniowych.

Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie).

Najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania.

Budowa, zasada działania i obsługa urządzeń działających z wykorzystaniem zjawiska odwróconej osmozy.

Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie) urządzeń działających z wykorzystaniem zjawiska odwróconej osmozy.

Najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania w urządzeniach działających z wykorzystaniem zjawiska odwróconej osmozy.

Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące urządzeń wytwarzających wodę słodką.

Budowa, zasada działania i obsługa urządzeń do odolejania wód zęzowych.

Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące urządzeń do odolejania wód zęzowych.

Budowa, zasada działania i obsługa urządzeń do oczyszczania ścieków sanitarnych.

Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące urządzeń do oczyszczania ścieków sanitarnych.

Teoretyczne podstawy działania instalacji hydraulicznych.

Elementy instalacji hydraulicznych: pompy hydrauliczne, silniki hydrauliczne, siłowniki, zawory, rozdzielacze, przewody, zbiorniki.

Najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania.

Symbole stosowane w dokumentacji instalacji hydraulicznych.

Budowa i zasady obsługi elektrohydraulicznych maszyn sterowych (tłokowej, nurnikowej, łopatkowej, toroidalnej).

Najważniejsze czynności obsługowe elektrohydraulicznych maszyn sterowych (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie).

Najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania w elektrohydraulicznych maszynach sterowych.

Awaryjna procedura obsługi maszyny sterowej.

Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące maszyn sterowych.

Zasada działania i budowa sterów strumieniowych i aktywnych.

Śruby nastawne: budowa i zasada działania mechanizmu zmiany kąta wychylenia płatów śruby.

Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie) mechanizmów śruby nastawnej, najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania.

Urządzenia kotwiczne: elementy urządzenia kotwicznego.

Budowa i obsługa elektrycznych kabestanów i wind kotwicznych.

Budowa i obsługa hydraulicznych kabestanów i wind kotwicznych.

Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie) urządzenia kotwicznego.

Najczęstsze usterki w czasie pracy urządzenia kotwicznego, objawy i sposoby ich usuwania.

Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące urządzeń kotwicznych.

Instalacje otwierania i zamykania pokryw luków ładowni: instalacje hydrauliczne - budowa i obsługa, najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania.

Procedury awaryjnego zamykania i otwierania ładowni.

Instalacje hydrauliczne drzwi wodoszczelnych: budowa i obsługa drzwi przedziałów wodoszczelnych, budowa i obsługa furt dziobowych i rufowych, najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania.

Urządzenia przeładunkowe podstawy budowy i zasady działania.

Podstawy budowy i zasady działania dźwigów elektrycznych i hydraulicznych.

Stabilizatory przechyłów: rodzaje i zastosowania stabilizatorów przechyłów.

Budowa i obsługa urządzeń i instalacji stabilizacji przechyłów.

Windy łodziowe: budowa i obsługa wind łodzi ratunkowych, budowa i obsługa zrzutni łodzi ratunkowych.

Uruchamianie, ocena prawidłowości parametrów pracy, regulowanie parametrów pracy i wyłączanie z ruchu pompy.

Przygotowanie sprężarki i instalacji sprężonego powietrza do ruchu.

Załączanie sprężarki, odczytywanie i interpretowanie wartości parametrów pracy sprężarki, ocena prawidłowości wartości parametrów na podstawie zaleceń producenta, wykonywanie czynności obsługowych w trakcie pracy sprężarki, wyłączanie sprężarki.

Dokonywanie pomiaru wydajności sprężarki i porównywanie z wymaganiami instytucji klasyfikacyjnych.

Zdemontowanie, ocena stanu elementów i zmontowanie bębna wirówki.

Przezbrojenie bębna wirówki: klaryfikator → puryfikator lub puryfikator → klaryfikator.

Dobór parametrów wirowania różnych rodzajów paliw okrętowych.

Przygotowanie do pracy wirówki paliwa w systemie obsługi ręcznej i automatycznej.

Uruchamianie, ocena prawidłowości parametrów pracy, wyłączanie z ruchu wirówki paliwa.

Nastawianie parametrów wirowania obiegowych olejów smarowych.

Uruchamianie, ocena prawidłowości parametrów pracy i wyłączanie z ruchu wirówki olejowej.

Interpretowanie schematów instalacji hydraulicznych.

Teoretyczne podstawy pracy kotłów okrętowych.

Procesy robocze zachodzące w kotle.

Klasyfikacja i budowa pomocniczych kotłów okrętowych.

Budowa i zasada działania kotłów utylizacyjnych.

Bilans cieplny i sprawność kotła.

Elementy konstrukcyjne kotłów okrętowych.

Armatura i osprzęt kotłowy.

Instalacje kotłowe.

Instalacje paliwowe kotłów.

Palniki kotłowe.

Automatyka regulacji wydajności kotłów.

Instalacje bezpieczeństwa kotłów.

Obsługa kotłów okrętowych.

Bezpieczeństwo obsługi kotłów okrętowych i procedury awaryjne.

Wymagane właściwości wody kotłowej.

Wymagane właściwości olejów diatermicznych.

Blokady palnika kotła opalanego.

Podstawy technologii chłodniczej: przechowywanie i transport żywności, przechowywanie i transport innych ładunków chłodzonych.

Podstawowe parametry komfortu klimatycznego.

Podstawy termodynamiczne obiegów chłodniczych.

Obiegi chłodnicze stosowane na statkach.

Oznaczenia i symbole stosowane w schematach chłodniczych.

Klasyfikacja i zastosowanie obiegów chłodniczych.

Czynniki chłodnicze, właściwości, oznaczenia, zastosowanie, zamienność czynników chłodniczych.

Budowa i zasada działania instalacji chłodni prowiantowych.

Budowa i zasada działania instalacji ładowni chłodzonych.

Budowa i zasada działania kontenerów chłodzonych.

Budowa i zasada działania instalacji klimatyzacji pomieszczeń.

Parametry pracy obiegów chłodniczych.

Sprężarki i agregaty chłodnicze: klasyfikacja i zastosowanie sprężarek chłodniczych.

Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek tłokowych.

Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek śrubowych.

Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek spiralnych.

Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek agregatów chłodniczych.

Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa chłodziarek i zamrażarek.

Regulacja wydajności sprężarek chłodniczych.

Przyrządy pomiarowo-kontrolne sprężarek.

Najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania.

Aparatura chłodnicza: wymienniki ciepła (skraplacze, chłodnice, podgrzewacze, parowniki), osuszacze, odolejacze, odgazowywacze, odpowietrzacze, pompy ziębnika, zbiorniki ziębnika i oleju.

Instalacje pomocnicze: ziębnika, oleju, odszraniania.

Zasady współpracy sprężarki z instalacją chłodniczą.

Automatyzacja nadzoru urządzeń i instalacji chłodniczych: przyrządy pomiarowo-kontrolne, zabezpieczenia instalacji chłodniczych, układy regulacji ciśnień, temperatur, poziomów.

Procedura przygotowania instalacji do pracy i uruchomienie.

Zasady nadzoru i regulacji temperatur.

Zasady kontroli szczelności instalacji.

Zasady kontroli ilości czynnika chłodniczego w obiegu i uzupełnianie.

Zasady kontroli ilości oleju w obiegu i uzupełnianie.

Procedury odszraniania.

Procedury wyłączenia instalacji.

Najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania występujące w instalacjach chłodniczych.

Cele stosowania wentylacji i klimatyzacji pomieszczeń: zasady regulacji temperatury i wilgotności powietrza.

Cele stosowania wentylacji ładowni chłodzonych: zasady regulacji temperatury i wilgotności powietrza.

Zasady tworzenia bilansu cieplnego komory chłodzonej i wpływ warunków zewnętrznych na składowe bilansu.

Zasady bezpiecznej pracy w obsłudze instalacji chłodniczych.

Procedury obsługowe w stanach awaryjnych.

Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące instalacji chłodniczych, dokumenty statkowe.

Posługiwanie się schematami instalacji chłodniczych w celu wyjaśniania zasady działania, przygotowania do uruchomienia, wyłączenia, przygotowania do demontażu elementów instalacji, oczyszczania, uzupełniania czynnika, oleju smarowego, odsysania czynnika, remontów, umiejscawiania usterek.

Przygotowanie do uruchomienia i uruchamianie, odczytywanie parametrów pracy (kontrola ciśnień, temperatur, wilgotności, poboru prądu, hałasu itp.), ocena ich poprawności, regulowanie nastaw i zatrzymywanie instalacji chłodniczej i klimatyzacyjnej.

Realizowanie czynności obsługi okresowej: uzupełnianie ziębnika i ziębiwa, uzupełnianie lub wymiana oleju smarnego, odpowietrzanie, odszranianie, wykrywanie i usuwanie nieszczelności, odwadnianie instalacji.

Interpretowanie odczytów przyrządów pomiarowych.

Dokonywanie nastaw w układach automatyki chłodniczej i klimatyzacyjnej.

Prowadzenie dokumentacji związanej z eksploatacją instalacji chłodniczych i klimatyzacyjnych.

Lepkość, gęstość, definicje, jednostki, podstawowe metody pomiaru.

Rodzaje tarcia, smarowania, zużycia.

Rodzaje płynów eksploatacyjnych stosowanych na statku, ich właściwości i podstawowe klasyfikacje:

Metody otrzymywania wybranych płynów eksploatacyjnych:

Wpływ pochodzenia i procesów wytwarzania wybranych płynów eksploatacyjnych na ich właściwości: