Obwieszczenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 24 lutego 2017 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie ramowych programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych dla marynarzy działu maszynowego

Wpływ właściwości płynów na eksploatację instalacji:

Zagadnienia eksploatacyjne wybranych instalacji:

Zasady pobierania próbek płynów eksploatacyjnych oraz ich wpływ na wyniki analiz.

Starzenie i zanieczyszczenia wybranych płynów eksploatacyjnych:

Podstawowe analizy wybranych płynów eksploatacyjnych:

Metody użytkowania płynów eksploatacyjnych:

Dane dotyczące zamienności i mieszalności wybranych płynów eksploatacyjnych.

Zasady bezpiecznej pracy z wybranymi płynami eksploatacyjnymi i chemikaliami stosowanymi na statku.

Podstawowe informacje zawarte w MSDS (Material Safety Data Sheet).

Identyfikowanie płynów eksploatacyjnych na podstawie specyfikacji handlowej i ich przydatności w przewidywanym zastosowaniu.

Wykonywanie podstawowych analiz wybranych płynów eksploatacyjnych przy pomocy statkowych zestawów przenośnych:

Interpretowanie wyników analiz próbek wybranych płynów eksploatacyjnych.

Podejmowanie właściwych decyzji eksploatacyjnych w oparciu o wyniki analiz wybranych płynów:

Dobór środków ochrony osobistej i wskazanie niezbędnych środków bezpieczeństwa przy używaniu lub kontakcie z wybranymi płynami eksploatacyjnymi lub chemikaliami.

Korzystanie z kart MSDS (Material Safety Data Sheet).

Ogólne zasady bezpieczeństwa i higieny pracy w warsztacie mechanicznym.

Zasady wykonywania pomiarów warsztatowych, dobór przyrządów pomiarowych.

Metody kalibracji i sprawdzania przyrządów pomiarowych.

Procedury bezpiecznego postępowania przy obsługiwaniu narzędzi ślusarskich ręcznych.

Procedury bezpiecznego postępowania przy obsługiwaniu narzędzi ręcznych napędzanych elektrycznie, hydraulicznie i pneumatycznie.

Procedury bezpiecznego postępowania przy obsługiwaniu obrabiarek.

Procedury bezpiecznego postępowania przy pracach spawalniczych.

Wartości parametrów spawania gazowego i elektrycznego.

Technologia napraw rurociągów.

Rodzaje narzędzi stosowanych w demontażu i montażu urządzeń.

Zasady demontażu urządzeń, podzespołów i elementów w siłowni okrętowej oraz sposoby usuwania zanieczyszczeń, zasady wymiany elementów i podzespołów, zasady montażu i próby szczelności.

Zasady bezpieczeństwa przy pracach demontażowych i montażowych.

Podstawy metrologii warsztatowej: przyrządy pomiarowe stosowane w remontach maszyn i urządzeń i ich przeznaczenie, zasady pomiaru przyrządami.

Metody regeneracji elementów maszyn i urządzeń: przy pomocy napawania, z wykorzystaniem żywic epoksydowych, z wykorzystaniem tworzyw sztucznych, z wykorzystaniem kompozytów.

Technologia remontu okrętowych tłokowych silników spalinowych: przygotowanie i organizacja remontu silnika, pomiary przed rozpoczęciem demontażu, demontaż podstawowych zespołów silnika, weryfikacja i naprawa elementów silnika, próby silnika po remoncie.

Technologia remontu turbosprężarek.

Technologia remontu maszyn i urządzeń pomocniczych: pomp, sprężarek, wentylatorów, filtrów, wymienników ciepła, wirówek, urządzeń hydraulicznych, urządzeń ochrony środowiska morskiego.

Technologia napraw rurociągów i armatury okrętowej.

Metody wykrywania nieciągłości struktury materiału metodami: penetracyjnymi, magnetyczno-proszkowymi, ultradźwiękowymi i radiologicznymi.

Zasady przeprowadzania remontów i odbiorów: kadłubów, zbiorników, kotłów i zbiorników ciśnieniowych, przekładni, linii wałów i pędników, urządzeń pokładowych, urządzeń ochrony środowiska morskiego, urządzeń automatyki i sterowania.

Metody bezpiecznego przeprowadzania napraw doraźnych i tymczasowych.

Stosowanie rysunków technicznych do prac w warsztacie.

Dobieranie i stosowanie właściwych przyrządów pomiarowych.

Sprawdzanie przyrządów pomiarowych (kalibracja).

Dobieranie i stosowanie właściwych narzędzi ręcznych wraz z akcesoriami do operacji ślusarskich (cięcie, gradowanie, wiercenie otworów, szlifowanie, piłowanie, polerowanie, zginanie itp.).

Wykonywanie podstawowych operacji obróbki skrawaniem na tokarce:

Przygotowanie sprzętu do spawania gazowego.

Przygotowanie elementów do spawania gazowego i wykonanie typowych spoin.

Przygotowanie sprzętu do spawania elektrycznego.

Przygotowanie elementów do spawania elektrycznego i wykonanie typowych spoiny.

Usuwanie doraźnie przecieków na skorodowanych rurach.

Zaślepianie wybranych odcinków instalacji pod ciśnieniem (wodne, parowe, paliwowe, olejowe).

Przygotowanie wybranych odcinków rurociągów do demontażu i naprawy.

Wykonanie nowych odcinków rur z kołnierzami.

Sprawdzanie prostoliniowości, płaskości i prostopadłości płaszczyzn.

Sprawdzanie współosiowości, prostopadłości i równoległości osi otworów.

Wykonanie pomiarów odchyłek kształtu wałków (w tym czopów wału korbowego).

Wykonanie pomiarów odchyłek kształtu otworów (tuleje cylindrowe, otwory łożysk panewek).

Wykonanie pomiarów odchyłek położenia (tłoka, korbowodu, wału korbowego itp.).

Wykrywanie nieciągłości struktury materiału metodami penetracyjnymi.

Wykrywanie nieciągłości struktury materiału metodami magnetyczno-proszkowymi.

Wykrywanie nieciągłości struktury materiału metodami ultradźwiękowymi.

Sprawdzanie szczelności i wykonanie próby szczelności.

Wykonanie pomiaru niewyważenia elementów wirujących.

Wykonanie połączenia wciskowego walcowego (przez wtłaczanie, ogrzewanie, oziębianie).

Wykonanie połączenia wciskowego stożkowego (przez wtłaczanie, hydrauliczne rozszerzanie piasty, ogrzewanie, oziębianie).

Przeprowadzanie naprawę przez wstawianie elementów: tulejowanie, kołkowanie, szycie.

Przeprowadzanie montażu połączenia śrubowego: kontrola położenia śrub, kontrola napięcia wstępnego, montaż połączeń wciskowych, montaż uszczelnień spoczynkowych.

Montowanie połączeń klinowych i wpustowych.

Zamontowanie wirnika i przeprowadzenie kontroli prawidłowości montażu.

Montowanie i demontowanie łożysk tocznych.

Montowanie wałów wielopodporowych: kontrola współosiowości otworów pod łożyska, montaż łożysk ślizgowych, pomiary luzów.

Montowanie wałów wielopodporowych: sprawdzanie ułożenia wału gładkiego i wykorbionego (pomiar sprężynowania i opadu wału).

Montowanie uszczelnień ruchowych.

Montowanie układów tłokowo-korbowych.

Montowanie układów rozrządu spalinowego silnika tłokowego.

Ustawianie współosiowo wałów agregatów.

Zamontowanie maszyny na fundamencie.

Przeprowadzanie naprawy elementu z zastosowaniem klejów i mas chemoutwardzalnych.

Podstawowe pojęcia elektrotechniki: prąd stały, przemienny, jednostki układu SI.

Źródła i odbiorniki prądu.

Obwody prądu elektrycznego, podstawowe prawa:

Zjawisko elektromagnetyzmu: pole magnetyczne, obraz pola, pole prądu elektrycznego, prawo Biota i Savarta, prawo Ampere'a, natężenie pola magnetycznego, pole cewki i przewodu, reguła korkociągu prawoskrętnego, mechaniczne oddziaływanie pola magnetycznego na prąd, prosty model silnika elektrycznego, reguła lewej ręki, indukcja magnetyczna, jednostka indukcji magnetycznej, inne modele siłowego działania pola, reguły kierunkowe działania prądu w polu magnetycznym, indukcja elektromagnetyczna, SEM indukcji, strumień magnetyczny, indukcyjność obwodu elektrycznego, jednostka strumienia magnetycznego i indukcyjności, reguły kierunkowe SEM indukcji, obwód z indukcyjnością, stała czasu obwodu z indukcyjnością, energia pola uzwojenia, zasada działania prądnicy elektrycznej, SEM przewodu w polu magnetycznym, magnesowanie ciał, przenikalność magnetyczna, rodzaje materiałów magnetycznych, ferromagnetyzm, charakterystyka magnesowania ferromagnetyku, miękkie i twarde materiały magnetyczne, obwód magnetyczny, prawo Ohma dla obwodu magnetycznego, reluktancja, siły magnetyczne w obwodach.

Prąd sinusoidalny jedno- i trójfazowy:

Transformatory: transformator jednofazowy, budowa uzwojeń i rdzeni, klasyfikacja, przekładnia napięciowa, podstawowe zależności, wykres wskazowy, zwarcie i bieg jałowy, spadek napięcia, moc znamionowa transformatora, przekładniki prądowy i napięciowy, transformator trójfazowy, budowa rdzeni i uzwojeń, kojarzenie uzwojeń, relacje napięć i prądów w transformatorze trójfazowym, pojęcie grupy połączeń, równoległa praca transformatorów, obciążenie niesymetryczne transformatora, transformatory specjalne, materiały stosowane w budowie transformatorów.

Maszyny wirujące:

Podstawy pomiarów wielkości elektrycznych:

Podstawy elektrotechniki okrętowej:

Podstawy elektroniki:

Podstawy elektroenergetyki okrętowej:

Okrętowe urządzenia łączności wewnętrznej.

Eksploatacja okrętowych urządzeń elektrycznych: konserwacja i naprawy wyposażenia elektrycznego, rozdzielnic, silników elektrycznych, generatorów oraz urządzeń i instalacji prądu stałego, zgodnie z instrukcjami obsługi i dobrą praktyką.

Zasady bezpiecznej pracy z urządzeniami elektrycznymi na statku, procedury odłączania obwodów i demontażu elementów obwodów, zabezpieczenia dostępu osób postronnych.

Charakterystyka środków chemicznych stosowanych w naprawach i konserwacji urządzeń elektrycznych, karty MSDS.

Wykonanie podstawowych prac warsztatowych: obróbka końcówek przewodów i kabli, demontaż, naprawa i montaż elektrycznych opraw oświetleniowych, demontaż, naprawa i montaż kontenerowych gniazd stykowych 1-fazowych i 3-fazowych, demontaż, naprawa i montaż wyłączników i gniazd rozgałęźnych różnych typów, układanie kabli w torach kablowych.

Dokonanie pomiarów wielkości elektrycznych: napięcia, prądu, oporności, mocy prądu jednofazowego i trójfazowego, stanu izolacji silnika elektrycznego, stanu izolacji sieci.

Sprawdzenie działania zabezpieczenia silników i prądnic: przekaźnika termobimetalicznego, bloku zabezpieczeń prądnicy synchronicznej, w tym zabezpieczeń nadmiarowo prądowych, zwarciowych i mocy zwrotnej, wyzwalaczy pod- i nadnapięciowych oraz nadprądowych w wyłącznikach zwarciowych.

Wykrywanie i lokalizacja niesprawności układów elektrycznych.

Stosowanie zasady bezpiecznej pracy z urządzeniami o napięciu poniżej 1 kV.

Konserwowanie i naprawianie wyposażenia elektrycznego, rozdzielnic, silników elektrycznych, generatorów oraz urządzeń i instalacji prądu stałego, zgodnie z instrukcjami obsługi i dobrą praktyką.

Czytanie i interpretowanie schematów elektrycznych i prostych elektronicznych.

Stosowanie zasady bezpiecznej pracy z urządzeniami wysokiego napięcia - powyżej 1 kV.

Podstawowe człony układu automatyki i ich charakterystyki.

Struktura układu sterowania i regulacji.

Schemat blokowy układu regulacji stałowartościowej.

Funkcja przetwornika pomiarowego (transmitera).

Podstawowe człony przetwornika pomiarowego.

Proces kalibracji przetwornika pomiarowego.

Przetworniki różnicy ciśnień stosowane w siłowni i sposoby ich podłączenia do pracy.

Funkcje pełnione przez regulator.

Sposoby wprowadzania do regulatora wartości zadanej.

Rola i przeznaczenie stacyjki nastawczej.

Typy regulatorów stosowanych w siłowni okrętowej.

Nastawy regulatorów.

Rodzaje pracy regulatora.

Pozycjonery (ustawniki pozycyjne) i ich zastosowanie.

Układy regulacji stałowartościowej i nadążnej; przykłady zastosowań.

Diagramy układów sterowania i regulacji automatycznej.

Podstawowe funkcje realizowane przez układ zdalnego sterowania SG.

Funkcja wolnego obracania SG, tzw. slow turning.

Stany alarmowe mogące powodować blokadę rozruchu SG.

Pojęcie load program.

Pojęcie critical RPM limit.

Przekazywanie sterowania SG w trakcie ruchu silnika.

Funkcje realizowane przez układ bezpieczeństwa pracy SG; skróty SLD, SHD, Em. Run.

Różnice w sterowaniu napędem statku ze śrubą stałą i nastawną.

Zabezpieczenie SG przed przeciążeniem ze śrubą stałą i nastawną.

Układy sterowania pracą kotłów pomocniczych (ciśnienia pary, poziomu wody), sprężarek, wirówek.

Stany alarmowe, jakie mogą pojawić się w układach sterowania pracą kotłów pomocniczych, sprężarek, wirówek; reakcja układu sterowania na stany alarmowe.

Znaczenie symboli stosowane na schematach siłowni: PT, TI, FAL, TIAH, LIAHL.

Oznaczenia na schematach punktów pomiarowych (przetworników) z odczytem lokalnym i zdalnym.

Istota regulacji dwupołożeniowej i trójpołożeniowej.

Pojęcie przetwornika A/C, C/A, podać przykład jego zastosowania.

Sterowniki PLC stosowane w systemach okrętowych.

Funkcje układu automatycznego sterowania procesami wytwarzania i rozdziału energii elektrycznej:

Funkcje regulatora prędkości obrotowej zespołu prądotwórczego.

Miejsce regulatora w układzie stabilizacji prędkości obrotowej.

Dodatkowe wyposażenie umożliwiające:

Funkcje regulatora napięcia.

Zasada rozdziału mocy biernej.

Rola regulatora napięcia w rozdziale mocy biernej na pracujące równolegle zespoły prądotwórcze.

Nadzór nad pracą elektrowni w oparciu o przykładowy system.

Parametry statyczne i dynamiczne charakteryzujące jakość procesu wytwarzania energii elektrycznej.

Struktura komputerowego systemu alarmów, monitoringu i sterowania oraz ich kontrola działania (testowanie).

Stanowiska sterowania i wykonywane funkcje.

Konfiguracja systemu nadzoru i wywoływania wachty.

Interpretowanie podstawowych schematów układów automatyki: sterowanie pracą pomp, automatyki kotła, silników głównych.

Dobór nastaw regulatorów typu PID w systemach okrętowych.

Ocena nieprawidłowego działania systemu automatyki i lokalizowanie przyczyn.

Podejmowanie racjonalnych działań w kierunku naprawy systemu.

Identyfikowanie elementów struktury układu regulacji, np.:

Obsługiwanie regulatorów elektronicznych, pneumatycznych i hydraulicznych.

Sprawdzanie prawidłowego działania systemów pomiarowo-kontrolno-alarmowych oraz układów regulacji automatycznej i ich zabezpieczeń.

Korzystanie z dokumentacji technicznej układów automatyki.

Podstawowe pojęcia dotyczące ochrony środowiska morskiego.

Rola transportu wodnego w gospodarce w ujęciu globalnym i regionalnym, transport jako źródło emisji zanieczyszczeń środowiska naturalnego.

Rodzaje i ilości eksploatacyjnych zanieczyszczeń pochodzących ze statków:

Skutki oddziaływania zanieczyszczeń eksploatacyjnych na środowisko.

Międzynarodowe i lokalne przepisy ochrony środowiska w eksploatacji statku.

Metody i środki zapobiegania zanieczyszczeniom środowiska przez statek.

Warunki stosowania technicznych środków zapobiegania zanieczyszczeniom środowiska.

Rodzaje dokumentacji i odpowiedzialność za nadzór nad dokumentacją.

Rodzaje i zasady inspekcji w zakresie przepisów ochrony środowiska.

Prawne aspekty odpowiedzialności za zanieczyszczanie środowiska w eksploatacji statku.

Rola i znaczenie członków załogi statku w ograniczaniu zanieczyszczania środowiska morskiego.

Definiowanie podstawowych pojęć dotyczących ochrony środowiska morskiego.

Wskazanie źródeł zanieczyszczeń statkowych i określanie czynników wpływających na ich ilości.

Określanie wpływu poszczególnych zanieczyszczeń statkowych na środowisko.

Wskazanie źródła prawa międzynarodowego dotyczącego ochrony środowiska w eksploatacji statku, nazw aktów prawnych i podstawowych wymagań dotyczących usuwania zanieczyszczeń ze statków.

Opisywanie technicznych metod zapobiegania zanieczyszczeniom ze statku.

Wymienianie i opisanie dokumentów określających nadzór nad procedurami dotyczącymi ochrony środowiska i wskazanie członków załogi odpowiedzialnych za nadzór nad nimi.

Wymienianie rodzajów i zasad inspekcji w zakresie ochrony środowiska.

Określanie odpowiedzialności członków załogi za zanieczyszczanie środowiska w eksploatacji statku.

Określanie roli członków załogi w redukcji zanieczyszczeń powstających w czasie eksploatacji statku.

Terminologia obejmująca budowę statku.

Terminologia obejmująca: budowę, zasadę działania i obsługę urządzeń statku i siłowni oraz pełnienie wachty.

Terminologia, zwroty i skróty dotyczące prac remontowych i konserwacyjnych.

Terminologia, zwroty i skróty dotyczące procedur postępowania w sytuacjach alarmowych.

Terminologia, zwroty i skróty stosowane w korespondencji dotyczącej eksploatacji statku.

Terminologia, zwroty i skróty stosowane w listach kontrolnych (np. bunkrowania paliwa).

Stosowanie instrukcji w zakresie opisu budowy, działania i obsługi urządzeń statkowych.

Komunikowanie się z załogą w zakresie obsługi statku.

Komunikowanie się w sytuacjach awaryjnych.

Przygotowanie korespondencji dotyczącej:

Stosowanie procedur z kodeksów ISM i ISPS.

Posługiwanie się specjalistycznymi publikacjami oraz dokumentacją techniczną.

Wymagania stawiane członkom załogi przez konwencję STCW.

Zasady wachtowej i bezwachtowej obsługi siłowni okrętowych:

Zasady kierowania zespołem:

Ustawy i konwencje dotyczące bezpiecznej eksploatacji statku:

Zasady organizacji nadzoru technicznego statku:

Zasady organizacji i nadzoru bezpieczeństwa żeglugi i ratowania życia na morzu:

Zasady weryfikacji zdolności statku i jego załogi do bezpiecznej żeglugi morskiej, certyfikaty statkowe.

Statkowe plany awaryjne.

Zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych.

Obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych.

Interpretowanie przepisów prawa dotyczących bezpiecznej eksploatacji siłowni okrętowej.

Określanie wymagań stawianych członkom załóg działu maszynowego w konwencji STCW.

Kierowanie zespołem.

Opisywanie zasad organizacji nadzoru technicznego statku.

Rozpoznawanie najważniejszych certyfikatów statkowych.

Podstawy budowy ciał stałych - wpływ budowy fizycznej na właściwości materiałów.

Mechanizmy niszczenia materiałów:

Podstawy budowy strukturalnej stopów metali.

Typy układów równowagi, składniki fazowe stopów.

Techniczne stopy żelaza:

Techniczne stopy metali nieżelaznych:

Materiały niemetalowe:

Materiały spawalnicze.

Zastosowanie metali i ich stopów w okrętownictwie.

Zastosowanie materiałów naturalnych, ceramiki i polimerów w okrętownictwie.

Zastosowanie kompozytów na bazie polimerów i metali w okrętownictwie.

Zastosowanie klejów, szczeliw i innych materiałów pomocniczych do regeneracji części maszyn i w eksploatacji siłowni.

Zastosowanie materiałów spawalniczych w okrętownictwie.

Procesy metalurgiczne i odlewnicze oraz ich wpływ na właściwości metali:

Podstawy obróbki plastycznej i jej wpływ na właściwości metali, odkształcenie plastyczne, zgniot i rekrystalizacja.

Podstawy procesów obróbki cieplnej oraz ich wpływ na właściwości materiału, obróbka cieplna stopów.

Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące materiałów okrętowych.

Podstawowe procesy obróbki cieplnej.

Cele i zadania grafiki inżynierskiej.

Podstawowe normy (formaty arkuszy, podziałki rysunkowe, pismo, linie rysunkowe i ich zastosowanie).

Rysunkowe odwzorowania przedmiotów za pomocą rzutów prostokątnych na trzy i sześć rzutni.

Widoki, przekroje i kłady (zasady dokonywania przekrojów i kładów).

Zasady wymiarowania przedmiotów ze szczególnym uwzględnieniem sposobów wymiarowania i uproszczeń.

Tolerancje wymiarów i ich oznaczenia na rysunkach.

Chropowatość powierzchni i jej oznaczenia na rysunkach.

Uproszczenia rysunkowe połączeń.

Rysunki złożeniowe - wiadomości ogólne o czytaniu rysunku.

Wykonanie rysunku na znormalizowanym formacie, przy zastosowaniu linii rysunkowych znormalizowanych i właściwie dobranej podziałki.

Wykreślanie podstawowych konstrukcji geometrycznych, takich jak: podział odcinków, rozwinięcie okręgu metodą Kochańskiego, wielokąty foremne, wykreślenie krzywych płaskich.

Rysowanie dowolnych elementów maszynowych na trzy i sześć rzutni.

Dokonywanie przekroju elementu maszynowego.

Poprawne zwymiarowanie elementu maszynowego z zastosowaniem wiadomości o tolerancji wymiarów rysunkowych i chropowatości powierzchni.

Rysowanie:

Rysowanie prostych schematów instalacji rurociągowej statku handlowego.

Wykonanie rysunku złożeniowego łożyska ślizgowego lub sprzęgła prostego.

Czytanie schematów i wykresów technicznych.

DLA OSÓB POSIADAJĄCYCH ŚWIADECTWO STARSZEGO MOTORZYSTY

Definicje obciążenia i naprężenia, naprężenia dopuszczalnego, jednostki miary.

Podstawowe metody badań wytrzymałościowych: rozciągania, ściskania, skręcania, ścinania, zginania, prób zmęczeniowych oraz badania lin stalowych.

Podstawowe pojęcia mechaniki ciała doskonale sztywnego (punkt materialny, ciało doskonale sztywne, ruch ciała, siła i moment siły).

Pojęcia wielkości wektorowych (siła skupiona, moment siły, prędkość, przyspieszenie itp.) i wielkości skalarnych (masa, droga, czas, energia, ciepło itp.).

Zasady statyki sztywnych układów mechanicznych.

Typy i rodzaje więzów stosowane w mechanizmach i maszynach (przegub walcowy i kulisty, podpora przesuwna i nieprzesuwna, utwierdzenie, cięgno).

Rodzaje układów sił (zbieżne, równoległe, płaskie, przestrzenne); pojęcie wypadkowej układu sił.

Warunki równowagi statycznej płaskiego (w szczególności zbieżnego i równoległego) układu sił.

Rozkład naprężeń w obciążonych płytach, belkach i podporach.

Prędkość i przyspieszenie punktu materialnego; składowa styczna i normalna przyspieszenia.

Ruch punktu po okręgu (np. ruch punktu koła zębatego); prędkość i przyspieszenie liniowe i kątowe punktu materialnego.

Funkcja koła zamachowego; dobór wielkości koła zamachowego; moment zamachowy koła.

Pojęcie niewyważenia wirnika sztywnego (wirnik elektryczny, koło zębate, tarcza szlifierska, śruba itp.).

Zasady wyważania statycznego i dynamicznego wirników sztywnych; obciążenie łożysk niewyważonego wirnika.

Podstawowe pojęcia z termodynamiki: ciśnienie, temperatura, masa, energia, ciepło, praca, jednostki.

Układ termodynamiczny, parametry, równowaga termodynamiczna.

Prawa gazów doskonałych, gaz doskonały, gaz półdoskonały, gaz rzeczywisty. Prawo Boyle’a-Ma-riotte’a, prawo Gay-Lusaca, prawo Charlesa. Równanie stanu gazu (Clapeyrona).

Podstawy miernictwa parametrów w procesach termodynamicznych.

Pojemność cieplna właściwa, entalpia, entropia.

I zasada termodynamiki. Praca bezwzględna, użyteczna i techniczna. Sformułowanie i równania pierwszej zasady termodynamiki.

Przemiany termodynamiczne gazów: przemiana izochoryczna, izotermiczna, izobaryczna, adiabatyczna, politropowa.

II zasada termodynamiki. Sformułowania II zasady termodynamiki. Obiegi termodynamiczne. Obieg Carnota.

Obiegi porównawcze tłokowych silników spalinowych. Obieg Otto, Diesla, Sabathe’a. Wykresy pracy sprężarek jedno- i wielostopniowych.

Termodynamika pary wodnej, wytwarzanie pary, para mokra i przegrzana, parametry pary.

Wykres p-v oraz i-p dla wody. Wykresy entropowe pary: wykres T-s oraz i-s. Dławienie pary.

Obiegi chłodnicze, bilans cieplny obiegu chłodniczego.

Parametry powietrza wilgotnego. Entalpia powietrza wilgotnego. Wykres i-x powietrza wilgotnego. Przemiany izobaryczne powietrza wilgotnego.

Charakterystyczne rodzaje ruchu ciepła: przewodzenie, unoszenie, promieniowanie, przenikanie przez przegrodę.

Wpływ zanieczyszczeń powierzchni na intensywność ruchu ciepła.

Metody intensyfikacji ruchu ciepła.

Rodzaje wymienników ciepła. Charakterystyka współprądowych i przeciwprądowych wymienników ciepła.

Bilans wymiennika ciepła.

Teoretyczne podstawy procesów spalania, skład chemiczny paliwa, rodzaje spalania.

Skład spalin.

Definicja i metoda wyznaczania wartości opałowej paliw ciekłych.

Równanie Bernoullego.

Rodzaje i kryteria oceny przepływów.

Opory przepływu przez elementy hydrauliczne.

Charakterystyki elementów hydraulicznych i rurociągu.

Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji statku.

Stosowanie wiedzy w interpretacji zjawisk zachodzących w maszynach, urządzeniach i instalacjach statkowych.

Określanie podstawowych parametrów pary wodnej.

Wyznaczanie podstawowych parametrów powietrza wilgotnego.

Dokonanie bilansu wymiennika ciepła.

Definicja i znak wolnej burty, linie ładunkowe, zanurzenie statku, trym i przechył.

Sposoby sterowania statkiem, utrzymywanie i zmiana kursu, manewrowanie.

Konstrukcja kadłuba statku.

Symbole używane w rysunkach konstrukcyjnych statku (przekroje i złady).

Materiały służące do budowy statków.

Typowe wyposażenie pokładowe różnych typów statków.

Wyposażenie ratownicze statku zgodne z aktualnymi przepisami.

Pojęcia i warunki pływalności i niezatapialności statku.

Pojęcia: środek ciężkości, środek wyporu, warunki równowagi, metacentrum poprzeczne, wpływ operacji masowych.

Pojęcia: stateczność poprzeczna, wzdłużna, dynamiczna.

Cele i skutki balastowania.

Zasady sondowania zbiorników (woda oraz substancje ropopochodne).

Rodzaje obciążeń kadłuba, zginanie i skręcanie kadłuba, wytrzymałość lokalna i ogólna kadłuba, wykresy sił tnących i momentów gnących, wpływ operacji masowych na zmiany sił tnących i momentów gnących.

Typowe uszkodzenia kadłuba, kryteria oceny.

Statkowe plany awaryjne.

Zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych.

Obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych.

Dokumentacja konstrukcyjna i statecznościowa statku.

Rola Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) i instytucji klasyfikacyjnych w nadzorze technicznym kadłuba statku.

Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji statku.

Posługiwanie się dokumentacją konstrukcyjną statku w celu opisu budowy statku.

Odczytywanie zanurzenia statku.

Przeprowadzanie sondaży zbiorników.

Wytwarzanie, zapłon i spalanie mieszaniny paliwowo-powietrznej.

Obiegi teoretyczne i porównawcze silników o zapłonie samoczynnym.

Obiegi rzeczywiste silników o zapłonie samoczynnym, wykresy indykatorowe.

Zasady interpretacji wykresów indykatorowych.

Czynniki wpływające na wykres indykatorowy.

Proces ładowania (przebieg, parametry, ustawienie rozrządu, wpływ prędkości i obciążenia).

Sprężanie (przebieg, parametry).

Proces tworzenia mieszaniny palnej (rozpylenie paliwa, makro- i mikrostruktura strugi, parametry rozpylania paliwa, mieszanie z powietrzem i odparowanie).

Proces spalania (opóźnienie samozapłonu, fazy spalania, szybkość spalania, maksymalne ciśnienie spalania).

Diagnostyka procesu wtrysku i spalania.

Podstawy procesów doładowania.

Cel i sposoby realizacji procesów doładowania.

Wykorzystanie energii spalin wylotowych: system pulsacyjny i stałociśnieniowy.

Parametry powietrza doładowującego, chłodzenie, wykraplanie pary wodnej.

Wpływ czynników eksploatacyjnych na parametry pracy układów doładowania.

Definicje: momentu obrotowego, prędkości obrotowej, średniego ciśnienia indykowanego i użytecznego, mocy indykowanej i użytecznej, sprawności indykowanej, mechanicznej i ogólnej, jednostkowego zużycia paliwa.

Metody pomiaru wskaźników energetycznych silnika na statku.

Bilans cieplny i wykres Sankeya silnika okrętowego.

Budowa, technologia wykonanie i materiały podstawowych elementów kadłuba: podstawa, skrzynia korbowa, blok cylindrowy, tuleja cylindrowa, głowica, śruby ściągowe, śruby fundamentowe.

Budowa, technologia wykonanie i materiały podstawowych elementów układu korbowo-tłokowego: tłoki, sworznie tłoka, pierścienie tłokowe, trzon tłoka, wodzik, korbowód, wał korbowy, łożyska układu korbowego.

Budowa i elementy zaworowego układu rozrządu: krzywka, popychacz, laska popychacza, dźwignia zaworowa, zespół zaworu grzybkowego ze sprężyną.

Budowa i elementy hydraulicznego układu napędu zaworu wylotowego.

Pojęcie luzu zaworowego i jego regulacja.

Budowa układu zasilania paliwem napędzanego mechanicznie i zasada sterowania dawką paliwa.

Budowa i działanie pomp wtryskowych.

Budowa wtryskiwaczy.

Charakterystyka przewodów wysokociśnieniowych paliwa.

Budowa układu zasobnikowego zasilania paliwem i zasada sterowania dawką paliwa.

Zasada sterowania dawką paliwa w silnikach dwupaliwowych.

Cel chłodzenia elementów silnika i zadanie czynnika chłodzącego.

Parametry czynników chłodzących.

Funkcje oleju smarowego w silniku.

Budowa instalacji smarowania silnika.

Budowa i elementy składowe instalacji powietrza doładowującego.

Typy i budowa turbosprężarki.

Siły bezwładności w układzie korbowo-tłokowym i zasada ich wyrównoważenia.

Przykłady wyrównoważenia sił i momentów bezwładności w silnikach wielocylindrowych.

Budowa i działanie koła zamachowego.

Drgania skrętne wału korbowego - zakresy rezonansu drgań skrętnych.

Tłumiki drgań skrętnych: budowa, działanie i zalecenia eksploatacyjne.

Zasady tworzenia momentu napędowego w czasie rozruchu pneumatycznego, działanie elementów w pneumatycznej instalacji rozruchu, działanie rozdzielacza i zaworu rozruchowego.

Zasady przesterowania wału korbowego w czasie rozruchu w dwóch kierunkach obrotów silnika (nawrotność).

Zabezpieczenie w systemie sterowania silnikiem.

Działanie układu sterowania podczas manewrowania silnikiem.

Czynności obsługowe silnika spalinowego (napęd główny i pomocniczy): przygotowanie do ruchu, nadzór w czasie pracy, nadzór w czasie manewrów, zatrzymanie silnika.

Wybrane zagadnienia eksploatacyjne okrętowego spalinowego silnika tłokowego: układ tłokowo-korbowy, układ wtryskowy, układ smarowania łożysk, układ smarowania gładzi cylindrowej, układ rozruchowy i rozruchowo-nawrotny, układ doładowania.

Procedury postępowania w awaryjnych stanach pracy silnika okrętowego.

Wykonywanie podstawowych czynności obsługowych silnika spalinowego tłokowego: przygotowanie instalacji obsługujących silnik i silnika do ruchu, uruchomienie silnika, regulacja parametrów pracy silnika, nadzór w czasie pracy, odczyty parametrów i interpretacja, zatrzymanie silnika.

Dokonywanie nastaw pomp wtryskowych.

Dokonywanie oceny stanu technicznego wtryskiwaczy.

Mierzenie lub wyznaczanie i interpretowanie podstawowych wskaźników energetycznych silnika:

Pojęcia: bilansu energetycznego siłowni okrętowej z wyszczególnieniem elementów składowych, sprawności energetycznej siłowni i sprawności ogólnej napędu głównego oraz jej elementy składowe.

Budowa i zasada działania podstawowych i pomocniczych instalacji obsługujących statek oraz siłownię okrętową wraz z ich prawidłowymi parametrami pracy.

Budowa i zasada działania instalacji wody morskiej.

Budowa i zasada działania instalacji wody słodkiej.

Budowa i zasada działania centralnych instalacji chłodzenia, chłodzenia silników głównych i pomocniczych.

Budowa i zasada działania instalacji paliwowej z wyszczególnieniem poboru i wydawania (w tym procedury podłączania i odłączania węży transportowych), transportu, przechowywania, oczyszczania i zasilania paliwem silników i kotłów okrętowych.

Budowa i zasada działania instalacji oleju smarowego z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania oleju smarowego dla poszczególnych urządzeń siłowni okrętowej.

Budowa i zasada działania instalacji pomocniczych grzewczych: parowo-wodnej oraz oleju termicznego.

Budowa i zasada działania instalacji utylizacji energii strat cieplnych oraz czynniki wpływające na celowość zastosowania utylizacji strat energii, źródła energii strat i możliwości ich wykorzystania.

Budowa i zasada działania instalacji zęzowych.

Budowa i zasada działania instalacji balastowych.

Budowa i zasada działania instalacji sprężonego powietrza.

Opory kadłuba statku.

Siła naporu śruby i moc zapotrzebowana napędu.

Napęd statku, główne typy układów napędowych.

Rodzaje silników napędów głównych i pomocniczych, charakterystyki podstawowe.

Specyfikacja osiągów silników.

Podstawy doboru silników napędu głównego.

Ograniczenia eksploatacyjne obciążeń silników, czynniki eksploatacyjne wpływające na te ograniczenia, dopuszczalne przeciążenia silników głównych.

Podstawy współpracy silnika, śruby i kadłuba w stanach ustalonych i przejściowych, w różnych warunkach pływania.

Układy napędowe pośrednie, cechy i właściwości charakterystyczne.

Zasady bezpiecznego włączania i wyłączania poszczególnych urządzeń siłowni.

Organizacja pracy w siłowni.

Rutynowe czynności związane z przyjmowaniem, pełnieniem i przekazywaniem wachty.

Zasady eksploatacji statku, w szczególności silników napędowych, w zróżnicowanych warunkach klimatycznych.

Wykonywanie czynności związanych z przejęciem, pełnieniem i przekazaniem wachty,

Posługiwanie się listą kontrolną (check list).

Interpretowanie schematów siłowni okrętowej.

Odczytywanie parametrów pracy poszczególnych instalacji, mechanizmów i urządzeń siłowni.

Prowadzenie dziennika maszynowego.

Lokalizowanie niesprawności poszczególnych instalacji, mechanizmów i urządzeń siłowni, podejmowanie prawidłowych decyzji eksploatacyjnych.

Określanie elementów składowych siłowni okrętowej z wyszczególnieniem: elementów głównego układu napędowego i elektrowni okrętowej oraz mechanizmów pomocniczych siłowni.

Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania podstawowych i pomocniczych instalacji statku i siłowni okrętowej.

Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji wody morskiej, wody słodkiej, centralnej instalacji chłodzenia, chłodzenia silników głównych i pomocniczych.