Obwieszczenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 24 lutego 2017 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie ramowych programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych dla marynarzy działu maszynowego

Przygotowanie wybranych odcinków rurociągów do demontażu i naprawy.

Montowanie układów tłokowo-korbowych.

Podstawowe pojęcia elektrotechniki: prąd stały, przemienny, jednostki układu SI.

Źródła i odbiorniki prądu.

Podstawy elektrotechniki okrętowej:

Okrętowe urządzenia łączności wewnętrznej.

Zasady bezpiecznej pracy z urządzeniami elektrycznymi na statku, procedury odłączania obwodów i demontażu elementów obwodów, zabezpieczenia dostępu osób postronnych.

Procedury postępowania awaryjnego w przypadku zagrożenia zdrowia i życia ludzkiego oraz instalacji i urządzeń statkowych.

Stosowanie zasad bezpiecznej pracy z urządzeniami pod napięciem.

Stosowanie procedur awaryjnych w przypadku zagrożenia zdrowia i życia ludzkiego oraz instalacji i urządzeń statkowych.

Podstawowe człony układu automatyki i ich charakterystyki.

Struktura układu sterowania i regulacji.

Schemat blokowy układu regulacji stałowartościowej.

Funkcje pełnione przez regulator.

Typy regulatorów stosowanych w siłowni okrętowej.

Pozycjonery (ustawniki pozycyjne) i ich zastosowanie.

Układy sterowania pracą kotłów pomocniczych (ciśnienia pary, poziomu wody), sprężarek, wirówek.

Stany alarmowe, jakie mogą pojawić się w układach sterowania pracą kotłów pomocniczych, sprężarek, wirówek; reakcja układu sterowania na stany alarmowe.

Funkcje układu automatycznego sterowania procesami wytwarzania i rozdziału energii elektrycznej:

Funkcje regulatora prędkości obrotowej zespołu prądotwórczego.

Konfiguracja systemu nadzoru i wywoływania wachty.

Rodzaje i ilości eksploatacyjnych zanieczyszczeń pochodzących ze statków:

Skutki oddziaływania zanieczyszczeń eksploatacyjnych na środowisko.

Metody i środki zapobiegania zanieczyszczeniom środowiska przez statek.

Rola i znaczenie członków załogi statku w ograniczaniu zanieczyszczania środowiska morskiego.

Wskazanie źródła zanieczyszczeń statkowych i określenie czynników wpływających na ich ilości.

Określenie wpływu poszczególnych zanieczyszczeń statkowych na środowisko.

Opisanie technicznych metod zapobiegania zanieczyszczeniom ze statku.

Opisanie roli członków załogi w redukcji zanieczyszczeń powstających w czasie eksploatacji statku.

Terminologia obejmująca budowę statku.

Terminologia obejmująca: budowę, zasadę działania i obsługę urządzeń statku i siłowni.

Terminologia, zwroty i skróty dotyczące prac remontowych i konserwacyjnych.

Terminologia, zwroty i skróty dotyczące procedur postępowania w sytuacjach alarmowych.

Terminologia, zwroty i skróty stosowane w listach kontrolnych (np. bunkrowania paliwa).

Stosowanie instrukcji w zakresie opisu budowy, działania i obsługi urządzeń statkowych.

Komunikowanie się z załogą zakresie obsługi statku.

Komunikowanie się w sytuacjach awaryjnych.

Stosowanie procedur z kodeksów ISM i ISPIS.

Wymagania stawiane członkom załogi przez konwencję STCW.

Zasady wachtowej i bezwachtowej obsługi siłowni okrętowych:

Ustawy i konwencje dotyczące bezpiecznej eksploatacji statku:

Zasady organizacji i nadzoru bezpieczeństwa żeglugi i ratowania życia na morzu:

Techniczne stopy żelaza:

Techniczne stopy metali nieżelaznych:

Materiały niemetalowe:

Zastosowanie metali i ich stopów w okrętownictwie.

Zastosowanie materiałów naturalnych, ceramiki i polimerów w okrętownictwie.

Zastosowanie kompozytów na bazie polimerów i metali w okrętownictwie.

Zastosowanie klejów, szczeliw i innych materiałów pomocniczych do regeneracji części maszyn i w eksploatacji siłowni.

Przeprowadzenie podstawowych procesów obróbki cieplnej.

Zastosowanie środków oraz odpowiedni sprzęt do czyszczenia i konserwacji powierzchni.

Podstawowe normy (formaty arkuszy, podziałki rysunkowe, pismo, linie rysunkowe i ich zastosowanie).

Widoki, przekroje i kłady (zasady dokonywania przekrojów i kładów).

Zasady wymiarowania przedmiotów ze szczególnym uwzględnieniem sposobów wymiarowania i uproszczeń.

Uproszczenia rysunkowe połączeń.

Rysunki złożeniowe - wiadomości ogólne o czytaniu rysunku.

Rodzaje tarcia ślizgowego (suche, graniczne, mieszane i płynne) i warunki ich występowania.

Prawa Coulomba-Morena tarcia ślizgowego suchego i jego znaczenie praktyczne; pojęcie współczynnika tarcia ślizgowego suchego.

Tarcie toczne, w szczególności tarcie w łożyskach tocznych; pojęcie współczynnika tarcia tocznego.

Ruch harmoniczny punktu materialnego; pojęcia amplitudy, okresu i częstotliwości; położenia maksymalnej i minimalnej prędkości i przyspieszenia punktu.

Ruch tłoka mechanizmu korbowo-tłokowego typowego silnika spalinowego podczas jednostajnego ruchu obrotowego wału korbowego; położenia maksymalnej prędkości tłoka; siły bezwładności tłoka.

Moment bezwładności ciała, w szczególności punktu materialnego, koła, walca i pierścienia.

Ruch postępowy i obrotowy ciała doskonale sztywnego.

Energia kinetyczna punktu materialnego i ciała doskonale sztywnego w ruchu postępowym i obrotowym.

Funkcje koła zamachowego; dobór wielkości koła zamachowego; moment zamachowy koła.

Metody wyważania statycznego i dynamicznego wirników sztywnych.

Pojęcie naprężenia normalnego i tnącego w przekroju poprzecznym wału.

Pomiar metodą torsjograficzną i tensometryczną naprężeń tnących i momentu skręcającego w wale napędowym.

Metodyka pomiarów parametrów w procesach termodynamicznych.

Interpretacja obiegów porównawczych tłokowych silników spalinowych.

Termodynamika pary wodnej, wytwarzanie pary, para mokra i przegrzana, parametry pary.

Interpretacja wykresów p-v oraz i-p dla wody oraz wykresów entropowych pary: w tym wykres T-s oraz i-s.

Obiegi chłodnicze, bilans cieplny obiegu chłodniczego, wskaźniki energetyczne obiegów chłodniczych.

Obróbka powietrza w centralach klimatyzacyjnych, wykres i-x powietrza wilgotnego. Przemiany izobaryczne powietrza wilgotnego.

Specyfika ruchu ciepła w wymiennikach okrętowych. Charakterystyczne rodzaje ruchu ciepła: przewodzenie, unoszenie, promieniowanie, przenikanie przez przegrodę, ruch ciepła przy zmianie stanu skupienia, parametry ruchu ciepła, czynniki eksploatacyjne wpływające na bilans wymiennika ciepła, metody intensyfikacji ruchu ciepła.

Wpływ zanieczyszczeń powierzchni na współczynnik przenikania ciepła.

Analiza procesów spalania, skład chemiczny paliwa, rodzaje spalania, skład spalin.

Wpływ wartości opałowej paliw ciekłych na zużycie paliwa.

Zastosowanie równania Bernoullego.

Rodzaje i kryteria oceny przepływów płynów.

Zasady wyznaczania oporów przepływu przez elementy hydrauliczne.

Charakterystyki elementów hydraulicznych i rurociągu.

Stosowanie zdobytej wiedzy w interpretacji zjawisk zachodzących w maszynach, urządzeniach i instalacjach statkowych.

Analityczne wyznaczanie straty hydraulicznej elementu i rurociągu.

Dokonanie bilansu wymiennika ciepła.

Wpływ geometrii kadłuba statku na czynniki eksploatacyjne.

Podstawowe zasady konstrukcji statku oraz teorii i czynników wpływających na przegłębienie i stateczność.

Środki zaradcze niezbędne dla zachowania przegłębienia i stateczności.

Wpływ uszkodzenia i zalania przedziału na przegłębienie i stateczność statku oraz środki zaradcze, jakie należy podjąć, statkowe plany awaryjne.

Sposoby sterowania statkiem w warunkach sztormowych i stanach awaryjnych, dobór prędkości.

Symbole używane w rysunkach konstrukcyjnych statku (przekroje i złady).

Materiały stosowane do budowy i remontów statków.

Materiały i urządzenia do ochrony przeciwkorozyjnej statku.

Kryteria pływalności i niezatapialności statku.

Kryteria stateczności poprzecznej i wzdłużnej.

Wpływ podparcia statku na doku lub na mieliźnie na jego stateczność.

Kryteria stateczność dynamicznej, wpływ swobodnych powierzchni cieczy na zachowanie się statku.

Celowość operacji balastowych, wpływ na parametry eksploatacyjne i stateczność statku.

Zakresy przeglądów na statkach.

Zasady przeglądu kadłuba, pędników i zaworów dennych.

Dokumentacja konstrukcyjna i statecznościowa statku.

Posługiwanie się dokumentacją konstrukcyjną i statecznościową statku.

Korygowanie statkowych planów awaryjnych.

Zarządzanie w sytuacjach awaryjnych.

Diagnostyka procesu doładowania.

Optymalizacja procesu rozpylania paliwa.

Typy, zasada działania i budowa regulatorów prędkości obrotowej.

Zasada działania układu sterowania prędkością obrotową silnika w warunkach eksploatacyjnych.

Wymagane właściwości paliwa okrętowego na dolocie do silnika (lepkość i czystość).

Typy, budowa turbosprężarek i współpraca z instalacją powietrza doładowania.

Warunki wystąpienia zjawiska pompowania turbosprężarki, sposoby zapobiegania i usuwania ich przyczyn.

Warunki pracy silnika z odłączoną turbosprężarką.

Instalacja wykrywcza mgły olejowej.

Instalacja gaszenia przestrzeni podtłokowej.

Równanie ruchu elementów układu korbowego oraz siły bezwładności w układzie korbowo-tłokowym i zasada ich wyrównoważenia.

Przykłady wyrównoważenia sił i momentów bezwładności w silnikach wielocylindrowych.

Przyczyny niewyrównoważenia silnika.

Budowa i działanie koła zamachowego.

Definicja nierównomierności biegu silnika.

Źródła i skutki drgań skrętnych wału korbowego - zakresy rezonansu drgań skrętnych.

Tłumiki drgań skrętnych - budowa, działanie i zalecenia eksploatacyjne, niesprawności.

Obciążenia cieplne silnika - wskaźniki obciążeń.

Wybrane zagadnienia eksploatacyjne okrętowego spalinowego silnika tłokowego: układ tłokowo-korbowy, układ wtryskowy, układ smarowania łożysk, układ smarowania gładzi cylindrowej, układ rozruchowy i rozruchowo-nawrotny, układ doładowania.

Zasady zarządzania i procedury postępowania w awaryjnych stanach pracy silnika okrętowego.

Wykorzystanie charakterystyki spalinowego silnika tłokowego w funkcji prędkości obrotowej i funkcji obciążenia; wykorzystanie charakterystyk regulacyjnych oraz specjalne metody wyznaczania charakterystyk silników.

Zarządzanie pracą siłowni w stanach awaryjnych silnika.

Dokonanie podstawowych nastaw regulatorów silników głównych i pomocniczych.

Dokonanie analizy układu regulacji prędkości obrotowej spalinowego silnika tłokowego.

Wpływ rodzajów siłowni okrętowych i związanych z nimi układów napędowych głównych statku na eksploatację.

Wykorzystanie bilansu energetycznego siłowni okrętowej z wyszczególnieniem elementów składowych, sprawności energetycznej siłowni i sprawności ogólnej napędu głównego oraz jej elementy składowe.

Budowa i zasada działania instalacji utylizacji energii strat cieplnych oraz czynniki wpływające na celowość zastosowania utylizacji strat energii, źródła energii strat i możliwości ich wykorzystania.

Zmiany oporów kadłuba statku w trakcie eksploatacji.

Charakterystyki obrotowe i hydrodynamiczne śrub, sprawności śruby i kadłuba, warunki współpracy śruby z kadłubem statku, zjawisko kawitacji śruby.

Siła naporu śruby i moc zapotrzebowana napędu.

Specyfikacja osiągów silników, deklarowane pola obciążeń silników.

Podstawy współpracy silnika, śruby i kadłuba w stanach ustalonych i przejściowych, w różnych warunkach pływania.

Charakterystyki napędowe statku.

Opis pracy układu napędowego przy manewrowaniu - krzywe Robinsona.

Podstawowe pojęcia diagnostyki.

Podstawowe modele i metody diagnostyczne.

Podstawy diagnostyki okrętowego silnika spalinowego: ocena obciążenia mechanicznego i cieplnego grupy tłokowo-cylindrowej, ocena szczelności komory spalania, ocena warunków współpracy tłoka i tulei, ocena zużycia tulei cylindrowej, ocena stanu pierścieni tłokowych.

Podstawy diagnostyki układu doładowania: ocena stanu filtra powietrza, ocena stanu sprężarki powietrza, ocena stanu chłodnicy powietrza, ocena stanu turbiny.

Podstawy diagnostyki procesu wtrysku paliwa i ocena procesu spalania.

Podstawy diagnostyki łożysk, pomiary temperatury łożysk i trajektorii czopa.

Podstawy diagnostyki kotłów i turbin parowych.

Podstawy diagnostyki pomp i urządzeń hydraulicznych.

Czynności przygotowawcze siłowni statku do dokowania.

Procedury dokowania statku, podłączenia do zasilania z lądu.

Czynności przygotowawcze do zejścia z doku.

Procedury zejścia z doku i uruchomienia siłowni.

Wpływ warunków pływania na zdolność i aktywność człowieka.

Ocena bieżących zmian oporu kadłuba i prowadzenie właściwej dokumentacji w tym zakresie.

Prowadzenie bieżącej oceny jakości współpracy silnika napędu głównego i pędnika.

Dostosowywanie bieżących osiągów silników do warunków pracy wynikających ze zmiennych stref pływania statków, właściwości paliwa i stanu technicznego silnika oraz instalacji obsługujących.

Planowanie w sposób optymalny zapasów niezbędnego paliwa, olejów smarowych, wody i innych czynników eksploatacyjnych siłowni i statku.

Właściwe planowanie przeglądów i sprawdzanie wszystkich silników i urządzeń statku.

Opracowywanie bieżącej dokumentacji eksploatacyjnej statku: raporty, rozliczenia paliwowe, specyfikacje serwisowe i remontowe.

Konfigurowanie sieci energetycznej statku w celu uzyskania bezpiecznej i dostosowanej do warunków pływania sprawności.

Prawidłowe realizowanie procedur diagnostycznych dla silników napędowych w oparciu o dostępne wyposażenie statku i siłowni.

Wykorzystywanie możliwości optymalizacji zużycia energii dzięki zastosowaniu urządzeń i systemów utylizacji.

Eksploatowanie zgodnie z założeniami technicznymi urządzenia ograniczenia emisji składników szkodliwych spalin.

Stosowanie procedury postępowania w przypadku awarii silników napędowych oraz innych istotnych urządzeń i systemów funkcjonalnych statku.

Eksploatowanie instalacji, mechanizmów i urządzeń siłowni w warunkach:

Rodzaje zanieczyszczeń paliw i olejów, wpływ na eksploatację urządzeń i instalacji okrętowych.

Zasady doboru wirówek pod kątem wydajności dla różnych instalacji siłowni, dobór metod i parametrów wirowania paliw okrętowych, dobór metod i parametrów wirowania olejów smarowych.

Filtrowanie: podstawy teoretyczne, przegrody filtracyjne, wielkości charakterystyczne przegród.

Zasady obsługi filtrów paliwowych i olejowych.

Metody pomiaru i regulacji lepkości w okrętowych instalacjach paliwowych.

Elementy i nastawy urządzeń instalacji regulacji lepkości paliwa.

Budowa i zasada działania mieszalników i homogenizatorów.

Zastosowanie układów regulacji lepkości w instalacjach mieszania paliw.

Procedury zamiany rodzaju paliwa zasilającego silnik: HFO/MDO i MDO/HFO.

Najczęstsze usterki w czasie pracy instalacji regulacji lepkości paliwa, objawy i sposoby ich usuwania.

Zasady obsługiwania instalacji hydraulicznych, procedury nadzoru w czasie pracy, procedury demontażu, montażu, płukania, zamiany płynu hydraulicznego.

Budowa i zasady obsługi elektrohydraulicznych maszyn sterowych (tłokowej, nurnikowej, łopatkowej, toroidalnej).

Zasady regulacji elektrohydraulicznych maszyn sterowych.

Awaryjna procedura obsługi maszyny sterowej.

Śruby nastawne: budowa, zasada działania i obsługa mechanizmu zmiany kąta wychylenia płatów śruby, awaryjna procedura sterowania.

Urządzenia przeładunkowe i pokładowe - budowa i obsługa.

Obsługa dźwigów elektrycznych, budowa i obsługa dźwigów hydraulicznych.

Warunki współpracy urządzeń przeładunkowych.

Instalacje hydrauliczne drzwi wodoszczelnych: budowa i obsługa drzwi przedziałów wodoszczelnych, budowa i obsługa furt dziobowych i rufowych.

Linie wałów: wały śrubowe, pośrednie i oporowe, zasady montażu śruby napędowej z silnikiem.

Łożyska wałów śrubowych i ich obsługa.

Budowa, instalacje smarowania i uszczelnienia wałów okrętowych.

Budowa i zasady obsługi sprzęgieł.

Budowa i obsługa przekładni okrętowych.

Przygotowanie instalacji automatycznej regulacji lepkości paliwa do pracy.

Sprawdzanie poprawności parametrów pracy automatycznej regulacji lepkości paliwa.

Dokonanie nastaw automatycznej regulacji lepkości paliwa.

Wyłączenie instalacji automatycznej regulacji lepkości paliwa z pracy.

Dokonanie kalibracji elementów instalacji automatycznej regulacji lepkości paliwa.

Wpływ warunków eksploatacji na robocze procesy zachodzące w kotle.

Wielkości charakterystyczne, parametry i wskaźniki współczesnych kotłów okrętowych pomocniczych i ich zmiany w czasie eksploatacji.

Sposoby sporządzania bilansu cieplnego i wyznaczania sprawności kotła.

Armatura i osprzęt kotłowy.

Instalacje wodno-parowo-skroplinowe kotła.

Instalacje paliwowe kotłów, rodzaje stosowanych paliw.

Automatyka i diagnostyka kotłów pomocniczych i utylizacyjnych.

Obsługa kotłów okrętowych.

Instalacje bezpieczeństwa kotłów okrętowych i procedury awaryjne.

Sposoby kontroli właściwości wody kotłowej.

Wymagane właściwości olejów diatermicznych.

Technologia chłodnicza: przechowywanie żywności, przechowywanie innych ładunków chłodzonych.

Obiegi i instalacje chłodnicze stosowane na statkach.

Czynniki chłodnicze, właściwości, oznaczenia, zastosowanie, zamienność czynników chłodniczych.

Budowa i eksploatacja kontenerów chłodzonych.

Wpływ czynników eksploatacyjnych na parametry pracy obiegów chłodniczych.

Aparatura chłodnicza: wymienniki ciepła (skraplacze, chłodnice, podgrzewacze, parowniki), osuszacze, odolejacze, odgazowywacze, odpowietrzacze, pompy ziębnika, zbiorniki ziębnika i oleju.

Automatyzacja urządzeń nadzoru i instalacji chłodniczych: przyrządy pomiarowo-kontrolne, zabezpieczenia instalacji chłodniczych, układy regulacji ciśnień, temperatur, poziomów.

Zasady eksploatacji instalacji wentylacji i klimatyzacji pomieszczeń: zasady regulacji temperatury i wilgotności powietrza.

Zasady eksploatacji instalacji wentylacji ładowni chłodzonych: zasady regulacji temperatury i wilgotności powietrza.

Zasady tworzenia bilansu cieplnego komory chłodzonej i wpływ warunków zewnętrznych na składowe bilansu.

Zasady bezpiecznej pracy w obsłudze instalacji chłodniczych.

Zasady pobierania próbek płynów eksploatacyjnych oraz ich wpływ na wyniki analiz.

Podstawowe analizy wybranych płynów eksploatacyjnych: paliwo, oleje smarowe, ciecze hydrauliczne, oleje termiczne.

Metody użytkowania płynów eksploatacyjnych: dobór, zamówienie, odbiór, magazynowanie, kontrola własności użytkowych, usuwanie zanieczyszczeń, wartości ostrzegawcze i graniczne parametrów płynów eksploatacyjnych, przywracanie właściwości użytkowych, wymiana, utylizacja.

Dane dotyczące zamienności i mieszalności wybranych płynów eksploatacyjnych.

Zasady bezpiecznej pracy z wybranymi płynami eksploatacyjnymi i chemikaliami stosowanymi na statku.

Podstawowe informacje zawarte w MSDS (Material Safety Data Sheet).

Interpretowanie wyników analiz próbek wybranych płynów eksploatacyjnych.

Podejmowanie właściwych decyzji eksploatacyjnych w oparciu o wyniki analiz wybranych płynów: paliwa, olejów smarowych, cieczy hydraulicznych, olejów termicznych.

Dobór zamienników wybranych płynów eksploatacyjnych: paliwa, olejów smarowych, cieczy hydraulicznych, olejów termicznych.

Dobór środków ochrony osobistej i wskazanie niezbędnych środków bezpieczeństwa przy używaniu lub kontakcie z wybranymi płynami eksploatacyjnymi lub chemikaliami.

Korzystanie z kart MSDS (Material Safety Data Sheet).

Zasady demontażu urządzeń, podzespołów i elementów w siłowni okrętowej oraz sposoby usuwania zanieczyszczeń, zasady wymiany elementów i podzespołów, zasady montażu i próby szczelności.

Zasady bezpieczeństwa przy pracach demontażowych i montażowych.

Podstawy metrologii warsztatowej: przyrządy pomiarowe stosowane w remontach maszyn i urządzeń i ich przeznaczenie, zasady pomiaru przyrządami.

Metody regeneracji elementów maszyn i urządzeń: przy pomocy napawania, z wykorzystaniem żywic epoksydowych, z wykorzystaniem tworzyw sztucznych, z wykorzystaniem kompozytów.

Technologia remontu okrętowych tłokowych silników spalinowych: przygotowanie i organizacja remontu silnika, pomiary przed rozpoczęciem demontażu, demontaż podstawowych zespołów silnika, weryfikacja i naprawa elementów silnika, próby silnika po remoncie.

Technologia remontu turbosprężarek.

Technologia remontu maszyn i urządzeń pomocniczych: pomp, sprężarek, wentylatorów, filtrów, wymienników ciepła, wirówek, urządzeń hydraulicznych, urządzeń ochrony środowiska morskiego.

Zasady przeprowadzania remontów i odbiorów: kadłubów, zbiorników, kotłów i zbiorników ciśnieniowych, przekładni, linii wałów i pędników, urządzeń pokładowych, urządzeń ochrony środowiska morskiego, urządzeń automatyki i sterowania.

Zasady zarządzania remontami na statkach: procesy starzenia kadłuba i wyposażenia statku, organizacja remontu statku (rodzaje remontów: klasowy, roczny, awaryjny itd.), planowanie przeglądów i remontów, zarządzanie częściami zamiennymi.

Metody badań nieniszczących i ich wykorzystanie do weryfikacji stanu części maszyn.

Stosowanie wiedzy w zakresie napraw i remontów maszyn, urządzeń i instalacji.

Zweryfikowanie stanu części maszyn przy wykorzystaniu typowych metod badań nieniszczących.

Sporządzenie planu obsługi, konserwacji i remontu urządzenia okrętowego.

Podstawowe pojęcia i prawa elektrotechniki.

Elektryczne napędy urządzeń okrętowych:

Elementy i układy elektroniczne i energoelektroniczne, obsługa i wymiana: elementy półprzewodnikowe, diody, tranzystory, tyrystory, tranzystory mocy, oporniki, kondensatory, filtry, układy scalone, mikroprocesory, wzmacniacze, zasilacze, prostowniki, stabilizatory, prostowniki sterowane, falowniki, sterowniki napięcia, cyklokonwertery.

Podstawy energoelektroniki: zastosowanie energoelektroniki w elektrotechnice i energetyce okrętowej, klasyfikacja przekształtników energoelektronicznych, prostownik niesterowany i sterowany, sterownik prądu przemiennego, przemiennik częstotliwości (bezpośredni i pośredni), przerywacz.

Instalacje wysokiego napięcia na statkach:

Oprogramowanie układów sterowania urządzeń siłowni.

Pomiary i dokumentacja stanu izolacji:

Instalacje sygnalizacyjne i alarmowe na statku.

Wpływ pracy urządzeń energoelektronicznych na zakłócenia w sieci elektrycznej.

Eksploatacja okrętowych urządzeń elektrycznych:

Zasady bezpiecznej pracy z urządzeniami elektrycznymi na statku.

Interpretowanie schematów elektrycznych.

Interpretowanie schematów elektronicznych.

Interpretowanie i lokalizowanie usterek w układach elektrycznych.

Interpretowanie i lokalizowanie usterek w układach elektronicznych.

Pomierzanie stanu izolacji i prowadzenie dokumentacji.

Nadzorowanie eksploatacji wyposażenia elektrycznego i elektronicznego.

Organizowanie i nadzorowanie wykonywania prac przy urządzeniach i rozdzielnicach wysokiego napięcia.

Nadzorowanie po wystąpieniu awarii prac remontowych przywracających do ruchu układy elektryczne wysokiego napięcia.

Opracowanie zasad przełączania dla odizolowania elementów systemu wysokiego napięcia.

Dokonanie wyboru aparatury do badania parametrów izolacji i testów urządzeń wysokiego napięcia.

Wprowadzenie procedur wyłączania i separacji układów w okrętowej sieci wysokiego napięcia zgodnie zasadami bezpieczeństwa.

Przeprowadzenie testu rezystancji izolacji i wyznaczanie współczynnika polaryzacji urządzeń wysokiego napięcia.

Nadzorowanie po wystąpieniu awarii prac remontowych przywracających do ruchu układy sterowania elektryczne i elektroniczne, zgodnie z procedurami technicznymi, prawnymi i bezpieczeństwa.

Obsługiwanie oprogramowania układów sterowania urządzeń siłowni.

Struktura układu sterowania i regulacji, podstawowe człony.

Podstawowe człony układu automatyki i ich charakterystyki.

Funkcje pełnione przez regulator.

Sposoby wprowadzania do regulatora wartości zadanej.

Typy regulatorów stosowanych w siłowni okrętowej.

Nastawy regulatorów.

Podstawowe funkcje realizowane przez układ zdalnego sterowania SG.

Funkcja wolnego obracania SG; tzw. slow turning.

Stany alarmowe mogące powodować blokadę rozruchu SG.

Pojęcie load program.

Pojęcie critical RPM limit.

Przekazywanie sterowania SG w trakcie ruchu silnika.

Funkcje realizowane przez układ bezpieczeństwa pracy SG; skróty SLD, SHD, Em. Run.

Różnice w sterowaniu napędem statku ze śrubą stałą i nastawną.

Zabezpieczenie SG przed przeciążeniem ze śrubą stałą i nastawną.

Zintegrowane systemy sterowania procesami wytwarzania i rozdziału energii elektrycznej na statku.

Parametry statyczne i dynamiczne charakteryzujące jakość procesu wytwarzania energii elektrycznej.

Struktura komputerowego systemu alarmów, monitoringu i sterowania.

Proces wykrywania alarmów w systemie, rodzaje kanałów pomiarowych.

Przechowywanie danych dotyczące kanału alarmowego w pamięci komputera.

Dodatkowe opcje systemu alarmów i monitoringu oraz sposób wykorzystania.

Podstawowe funkcje komputerowego systemu sterowania i funkcja operatora.

Przeznaczenie lokalnych komputerów SAU, PCU, GCU.

Nadzór nad pracą elektrowni w oparciu o przykładowy system.

Systemy sterowania urządzeniami przeładunkowymi.

Interpretowanie schematów układów automatyki okrętowej.

Ocena prawidłowości działania systemu automatyki sterowania tłokowymi silnikami spalinowymi.

Ocena prawidłowości działania systemu automatyki sterowania procesami wytwarzania i rozdziału energii elektrycznej na statku.

Podjęcie czynności sprawdzających i naprawczych układów pomiarowo-kontrolno-alarmowych.

Międzynarodowe i lokalne przepisy ochrony środowiska w eksploatacji statku.

Metody i środki zapobiegania zanieczyszczeniom środowiska przez statek.

Rodzaje dokumentacji i odpowiedzialność za nadzór nad dokumentacją.

Rodzaje i zasady inspekcji w zakresie przepisów ochrony środowiska.

Prawne aspekty odpowiedzialności za zanieczyszczanie środowiska w eksploatacji statku.

Rola i znaczenie członków załogi statku w ograniczaniu zanieczyszczania środowiska morskiego.

Organizowanie i nadzorowanie sposobu postępowania z zanieczyszczeniami powstającymi w trakcie eksploatacji statku.

Stosowanie dokumentów opisujących nadzór nad procedurami ochrony środowiska i wyznaczanie członków załogi odpowiedzialnych za ich realizację.

Przygotowanie statku do inspekcji w zakresie ochrony środowiska.

Opisanie roli członków załogi w redukcji zanieczyszczeń powstających w czasie eksploatacji statku.

Terminologia obejmująca budowę statku.

Terminologia obejmująca: budowę, zasadę działania i obsługę urządzeń statku i siłowni.

Terminologia, zwroty i skróty dotyczące: prac remontowych i konserwacyjnych, procedur postępowania w sytuacjach alarmowych, korespondencji dotyczącej eksploatacji statku, list kontrolnych.

Przygotowanie instrukcji i poleceń dotyczących obsługi urządzeń statkowych.

Komunikowanie się w sytuacjach awaryjnych i sporządzanie dokumentacji poawaryjnej.

Przygotowanie korespondencji dotyczącej: zamówień, zakresu remontów, reklamacji, raportów eksploatacyjnych, opinii zawodowej, zezwolenia na prace specjalne.

Aktualizowanie procedur ISM i ISPS.

Przepisy dotyczące bezpiecznej eksploatacji statku: wymagania SOLAS (kodeksy ISM i ISPS), MARPOL, normy ISO, rezolucje i wytyczne IMO w zakresie bezpiecznej eksploatacji i ochrony środowiska morskiego.

Zasady organizacji nadzoru technicznego statku:

Zasady organizacji członków załogi maszynowej w przypadkach szczególnych, np. black out, awaria sterowania napędu głównego statku i maszyny sterowej.

Zasady analizy ryzyka w technicznej eksploatacji statku i analizy przyczyn wypadków występujących na statkach.

Zasady weryfikacji zdolności statku i jego załogi do bezpiecznej żeglugi morskiej:

Korzystanie ze statkowej i lądowej księgi systemu bezpiecznego zarządzania eksploatacją - SMS (Safety Management System).

Interpretowanie postanowień konwencji MARPOL.

Interpretowanie postanowień konwencji SOLAS.

Wypełnianie przykładowych list kontrolnych (check lists) i zezwoleń na pracę (work permits) wymaganych przez kodeksy ISM i ISPS.

Wykonanie analizy ryzyka - Risk Assessment.

Wykonywanie czynności związanych z ograniczeniem zagrożenia w sytuacjach awaryjnych.

Przygotowanie statku do inspekcji pod kątem bezpieczeństwa.

Sporządzenie dokumentacji powypadkowej, poawaryjnej itp.

Współpraca ze służbami dochodzeniowymi i organami badającymi wypadki morskie.

Podstawowe pojęcia z zakresu prawa morskiego.

Status statku morskiego: przynależność państwowa, rejestr statkowy, właściciel statku, armator, umowy o korzystanie ze statku.

Kompetencje administracji morskiej państwa bandery statku.

Kompetencje administracji morskiej państwa portu.

Zasady odprawy statku w porcie: paszportowej, celnej, sanitarnej.

Sytuacja prawna statku na wodach morskich.

Struktura i najważniejsze wymagania międzynarodowych przepisów dotyczących bezpieczeństwa żeglugi: regulacje prawne dotyczące stanu załadowania statku, regulacje prawne dotyczące bezpieczeństwa życia na morzu - konwencja SOLAS, regulacje prawne dotyczące standardów szkolenia, certyfikacji i pełnienia służby na statku - konwencja STCW.

Struktura i najważniejsze wymagania międzynarodowych konwencji, w szczególności dotyczących ochrony środowiska, zdrowia oraz prawa pracy (MARPOL, Load Lines, MLC, International Health Regulations).

Dokumenty statkowe wymagane przepisami prawnymi z pkt 7 i 8.

Najważniejsze przepisy prawa pracy stosowane na statku.

Przepisy dotyczące ubezpieczeń morskich: przedmiot ubezpieczenia morskiego, ryzyko ubezpieczeniowe, wyłączenia, sporządzanie dokumentacji powypadkowej.

Podstawowe pojęcia mechaniki ciała doskonale sztywnego (punkt materialny, ciało doskonale sztywne, ruch ciała, siła i moment siły).

Pojęcia wielkości wektorowych (siła skupiona, moment siły, prędkość, przyspieszenie itp.) i wielkości skalarnych (masa, droga, czas, energia, ciepło itp.).

Zasady statyki sztywnych układów mechanicznych.

Rozkład naprężeń w obciążonych płytach, belkach i podporach.

Typy i rodzaje więzów stosowane w mechanizmach i maszynach (przegub walcowy i kulisty, podpora przesuwna i nieprzesuwna, utwierdzenie, cięgno).

Rodzaje układów sił (zbieżne, równoległe, płaskie, przestrzenne). Pojęcie wypadkowej układu sił.

Warunki równowagi statycznej płaskiego (w szczególności zbieżnego i równoległego) układu sił.

Rodzaje tarcia ślizgowego (suche, graniczne, mieszane i płynne) i warunki ich występowania.

Prawa Coulomba-Morena tarcia ślizgowego suchego i jego znaczenie praktyczne, pojęcie współczynnika tarcia ślizgowego suchego.

Tarcie toczne, w szczególności tarcie w łożyskach tocznych, pojęcie współczynnika tarcia tocznego.

Prędkość i przyspieszenie punktu materialnego, składowa styczna i normalna przyspieszenia.

Ruch punktu po okręgu (np. ruch punktu koła zębatego), prędkość i przyspieszenie liniowe i kątowe punktu materialnego.

Ruch harmoniczny punktu materialnego, pojęcia amplitudy, okresu i częstotliwości, położenia maksymalnej i minimalnej prędkości i przyspieszenia punktu.

Ruch tłoka mechanizmu korbowo-tłokowego typowego silnika spalinowego podczas jednostajnego ruchu obrotowego wału korbowego, położenia maksymalnej prędkości tłoka, siły bezwładności tłoka.

Moment bezwładności ciała, w szczególności punktu materialnego, koła, walca i pierścienia.

Ruch postępowy i obrotowy ciała doskonale sztywnego.

Energia kinetyczna punktu materialnego i ciała doskonale sztywnego w ruchu postępowym i obrotowym.

Funkcja koła zamachowego, dobór wielkości koła zamachowego, moment zamachowy koła.

Pojęcie niewyważenia wirnika sztywnego (wirnik elektryczny, koło zębate, tarcza szlifierska, śruba itp.).

Wyważanie statyczne i dynamiczne wirników sztywnych, obciążenie łożysk niewyważonego wirnika.

Pojęcie naprężenia normalnego i tnącego w przekroju poprzecznym wału.

Pomiar metodą torsjograficzną i tensometryczną naprężeń tnących i momentu skręcającego w wale napędowym.

Podstawowe metody badań wytrzymałościowych: rozciągania, ściskania, prób zmęczeniowych oraz badania lin stalowych.

Budowa i zasada działania typowych urządzeń do transportu pionowego i poziomego w siłowni okrętowej.

Siły działające na elementy urządzeń do transportu pionowego i poziomego w siłowni okrętowej.

Zasady bezpiecznego stosowania urządzeń do transportu pionowego i poziomego w siłowni okrętowej.

Zasady bezpiecznego mocowania i transportu elementów urządzeń w siłowni.

Podstawowe pojęcia z termodynamiki ciśnienie, temperatura, masa, energia, ciepło, praca, jednostki. Układ termodynamiczny, parametry, równowaga termodynamiczna.

Prawa gazów doskonałych, gaz doskonały, gaz półdoskonały, gaz rzeczywisty. Prawo Boyle’a-Mariotte’a, prawo Gay-Lusaca, prawo Charlesa. Równanie stanu gazu (Clapeyrona).

Podstawy miernictwa parametrów w procesach termodynamicznych.

Pojemność cieplna właściwa, entalpia, entropia.

I zasada termodynamiki. Praca bezwzględna, użyteczna i techniczna. Sformułowanie i równania pierwszej zasady termodynamiki.

Przemiany termodynamiczne gazów: przemiana izochoryczna, izotermiczna, izobaryczna, adiabatyczna, politropowa.

II zasada termodynamiki. Sformułowania II zasady termodynamiki. Obiegi termodynamiczne. Obieg Carnota.

Obiegi porównawcze tłokowych silników spalinowych. Obieg Otto, Diesla, Sabathe’a. Wykresy pracy sprężarek jedno- i wielostopniowych.

Termodynamika pary wodnej, wytwarzanie pary, para mokra i przegrzana, parametry pary.

Wykres p-v oraz i-p dla wody. Wykresy entropowe pary: wykres T-s oraz i-s. Dławienie pary.

Obiegi chłodnicze, bilans obiegu chłodniczego.

Parametry powietrza wilgotnego. Entalpia powietrza wilgotnego. Wykres i-x powietrza wilgotnego. Przemiany izobaryczne powietrza wilgotnego.

Równanie ciągłości strugi, kryteria przepływ uwarstwionego i burzliwego, liczba Reynoldsa, opory przepływu przez elementy hydrauliczne, charakterystyka rurociągu.

Charakterystyczne rodzaje ruchu ciepła: przewodzenie, unoszenie, promieniowanie, przenikanie przez przegrodę, ruch ciepła przy zmianie stanu skupienia.

Wpływ zanieczyszczeń powierzchni na intensywność ruchu ciepła.

Metody intensyfikacji ruchu ciepła.

Rodzaje wymienników ciepła. Charakterystyka współprądowych i przeciwprądowych wymienników ciepła.

Bilans wymiennika ciepła.

Teoretyczne podstawy procesów spalania. Rodzaje spalania.

Skład spalin.

Definicja i metoda wyznaczania wartości opałowej paliw ciekłych.

Stosowanie wiedzy w interpretacji zjawisk zachodzących w maszynach, urządzeniach i instalacjach statkowych.

Mierzenie wartości podstawowych parametrów czynników termodynamicznych: gęstość, lepkość, ciśnienie, temperatura, wilgotność.

Określanie podstawowych parametrów pary wodnej.

Wyznaczanie podstawowych parametrów powietrza wilgotnego.

Dokonywanie bilansu wymiennika ciepła.

Analityczne wyznaczanie strat hydraulicznych elementu i rurociągu.

Typy statków i rozplanowanie przestrzenne.

Geometria kadłuba statku: wymiary główne i przekroje, linie teoretyczne, stosunki wymiarów głównych, współczynniki pełnotliwości kadłuba i ich wpływ na eksploatację statku.

Definicje wolnej burty, linie ładunkowe.

Opory kadłuba statku i ich wpływ na moc oraz dobór napędu głównego.

Sposoby sterowania statkiem, utrzymywanie i zmiana kursu, manewrowanie.

Konstrukcja kadłuba statku.

Symbole używane w rysunkach konstrukcyjnych statku (przekroje i złady).

Materiały służące do budowy statków.

Zasady ochrony przeciwkorozyjnej statku.

Typowe wyposażenie pokładowe różnych typów statków.

Wyposażenie ratownicze statku zgodne z aktualnymi przepisami.

Pojęcia i warunki pływalności i niezatapialności statku.

Pojęcia: środek ciężkości, środek wyporu, warunki równowagi, metacentrum poprzeczne, wpływ operacji masowych.

Stateczność poprzeczna: definicje metacentrum, promienia metacentrycznego, wysokości metacentrycznej oraz konstrukcja wykresów metacentrum.

Stateczność wzdłużna: definicje metacentrum, promienia metacentrum, wzdłużnej wysokości metacentrycznej, przegłębienia.

Wpływ operacji masowych na przegłębienie i zanurzenie statku.

Stateczność statku podpartego w doku i na mieliźnie.

Stateczność dynamiczna: definicja kąta przechyłu dynamicznego, kryteria stateczności, wpływ swobodnych powierzchni cieczy na zachowanie się statku.

Celowość operacji balastowych, wpływ na parametry eksploatacyjne i stateczność statku.

Rodzaje obciążeń kadłuba, zginanie i skręcanie kadłuba, wytrzymałość lokalna i ogólna kadłuba, wykresy sił tnących i momentów gnących, wpływ operacji masowych na zmiany sił tnących i momentów gnących.

Rodzaje przeglądów na statkach i ich zakresy.

Zasady przeglądu kadłuba, pędników i zaworów dennych.

Typowe uszkodzenia kadłuba, kryteria oceny.

Statkowe plany awaryjne.

Zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych.

Obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych.

Dokumentacja konstrukcyjna i statecznościowa statku.

Rola Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) i instytucji klasyfikacyjnych w nadzorze technicznym kadłuba statku.

Posługiwanie się dokumentacją konstrukcyjną statku w celu opisu budowy statku.

Odczytywanie zanurzenia statku.

Odczytywanie ilości ładunku w zbiorniku na podstawie sondaży.

Zasada działania, klasyfikacja i ogólna budowa silników o zapłonie samoczynnym.

Wytwarzanie, zapłon i spalanie mieszaniny paliwowo-powietrznej.

Obiegi teoretyczne i porównawcze silników o zapłonie samoczynnym.

Obiegi rzeczywiste silników o zapłonie samoczynnym, wykresy indykatorowe.

Zasady interpretacji wykresów indykatorowych.

Czynniki wpływające na wykres indykatorowy.

Proces ładowania (przebieg, parametry, ustawienie rozrządu, wpływ prędkości i obciążenia).

Sprężanie (przebieg, parametry).

Proces tworzenia mieszaniny palnej (rozpylenie paliwa, makro- i mikrostruktura strugi, parametry rozpylania paliwa, mieszanie z powietrzem i odparowanie).

Proces spalania (opóźnienie samozapłonu, fazy spalania, szybkość i maksymalne ciśnienie spalania).

Wpływ przebiegu wtrysku i spalania na sprawność silnika.

Wpływ przebiegu wtrysku i spalania na skład spalin, toksyczne składniki spalin.

Wpływ parametrów paliwa na proces tworzenia mieszaniny paliwowo-powietrznej i spalanie.

Wpływ parametrów eksploatacyjnych na proces tworzenia mieszaniny paliwowo-powietrznej i spalanie.

Diagnostyka procesu wtrysku i spalania.

Proces rozprężania (przebieg, parametry).

Proces wydechu (przebieg, fazy wydechu, parametry).

Podstawy procesów doładowania.

Cel i sposoby realizacji procesów doładowania.

Wykorzystanie energii spalin wylotowych: system pulsacyjny i stałociśnieniowy.

Parametry powietrza doładowującego, chłodzenie, wykraplanie pary wodnej.

Wpływ czynników eksploatacyjnych na parametry pracy układów doładowania.

Diagnostyka procesu doładowania.

Termodynamiczne podstawy procesu spalania.

Proces wtrysku paliwa, optymalizacja procesu rozpylania paliwa.

Definicje: momentu i prędkości obrotowej, średniego ciśnienia indykowanego i użytecznego, mocy indyko-wanej i użytecznej, sprawności indykowanej, mechanicznej i ogólnej, jednostkowego zużycia paliwa.

Metody pomiaru wskaźników energetycznych silnika na statku.

Bilans cieplny i wykres Sankeya silnika okrętowego.

Charakterystyki spalinowego silnika tłokowego w funkcji: prędkości obrotowej, obciążenia, regulacyjne, specjalne, metody wyznaczania.

Budowa, technologia wykonanie i materiały podstawowych elementów kadłuba: podstawa, skrzynia korbowa, blok cylindrowy, tuleja cylindrowa, głowica, śruby ściągowe, śruby fundamentowe.

Budowa, technologia wykonanie i materiały podstawowych elementów układu korbowo-tłokowego: tłoki, sworznie tłoka, pierścienie tłokowe, trzon, wodzik, korbowód, wał korbowy, łożyska układu korbowego.

Budowa i elementy zaworowego układu rozrządu: krzywka, popychacz, laska popychacza, dźwignia zaworowa, zespół zaworu grzybkowego ze sprężyną.

Budowa i elementy hydraulicznego układu napędu zaworu wylotowego.

Pojęcie luzu zaworowego i jego regulacja.

Cel stosowania układu regulacji prędkości obrotowej spalinowego silnika tłokowego.

Typy, zasada działania i budowa regulatorów prędkości obrotowej.

Zasada działania układu sterowania prędkością obrotową silnika w warunkach eksploatacyjnych.

Wymagane właściwości paliwa okrętowego na dolocie do silnika (lepkość i czystość).

Budowa układu zasilania paliwem napędzanego mechanicznie i zasada sterowania dawką paliwa.

Budowa i działanie pomp wtryskowych.

Budowa wtryskiwaczy.

Charakterystyka przewodów wysokociśnieniowych paliwa.

Budowa układu zasobnikowego zasilania paliwem i zasada sterowania dawką paliwa.

Zasada sterowania dawką paliwa w silnikach dwupaliwowych.

Cel chłodzenia elementów silnika i zadanie czynnika chłodzącego.

Parametry czynników chłodzących.

Funkcje oleju smarowego w silniku.

Budowa instalacji smarowania silnika.

Budowa i elementy składowe instalacji powietrza doładowującego.

Typy i budowa turbosprężarki.

Współpraca turbosprężarki z instalacją powietrza doładowania.

Warunki wystąpienia zjawiska pompowania turbosprężarki, sposoby zapobiegania i usuwania ich przyczyn.

Warunki pracy silnika z odłączoną turbosprężarką.

Instalacja wykrywcza mgły olejowej.

Instalacja gaszenia przestrzeni podtłokowej.

Równanie ruchu elementów układu korbowego.