Umowa ustanawiająca stowarzyszenie między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Ameryką Środkową, z drugiej strony, sporządzona w Tegucigalpie dnia 29 czerwca 2012 r

Strony uznają potrzebę promowania zrównoważonego zarządzania rybołówstwem, aby przyczynić się do ochrony zasobów rybnych oraz zrównoważonego handlu zasobami rybnymi.

W tym celu Strony zobowiązują się do:

Strony zgadzają się wprowadzić, w stopniu w jakim nie zostało to dotychczas zrealizowane, środki dotyczące państw portu, zgodnie z porozumieniem Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Żywności i Rolnictwa o środkach stosowanych przez państwo portu w celu zapobiegania nielegalnym, nieraportowanym i nieuregulowanym połowom oraz ich powstrzymywania i eliminowania, aby wdrożyć systemy kontroli i inspekcji, a także inicjatywy i obowiązki dotyczące sprawnego i zrównoważonego zarządzania rybołówstwem i środowiskiem przybrzeżnym w długim okresie.

Strony uzgadniają, że niewłaściwe jest pobudzanie handlu lub inwestycji poprzez obniżanie poziomów ochrony przewidzianych w przepisach krajowych dotyczących środowiska i pracy.

Strona nie może nie stosować lub uchylać się od stosowania albo zachęcać do niestosowania lub do uchylania się od stosowania swoich przepisów z zakresu środowiska i pracy w sposób wpływający na handel lub jako zachętę do ustanowienia, pozyskania, rozszerzenia lub utrzymania inwestycji lub działalności inwestora na swoim terytorium.

Strona nie uchyla się od skutecznego egzekwowania swoich przepisów w zakresie środowiska i pracy, w sposób, który może mieć wpływ na handel lub inwestycje między Stronami.

Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie będzie interpretowane jako upoważnienie władz Strony do podjęcia działań w kierunku egzekwowania przepisów na terytorium drugiej Strony.

Każda Strona wyznacza w ramach swojej administracji urząd służący jako punkt kontaktowy dla wdrażania związanych z handlem aspektów zrównoważonego rozwoju. Z chwilą wejścia w życie niniejszej Umowy Strony przekazują Komitetowi Stowarzyszenia pełne dane dotyczące swoich punktów kontaktowych.

Strony powołują niniejszym Radę ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju (), w której skład wchodzą organy wysokiego szczebla z administracji każdej Strony. Przed każdym posiedzeniem Rady Strony przekażą sobie wzajemnie informacje dotyczące tożsamości i danych kontaktowych swoich odpowiednich przedstawicieli.

Rada ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju zbiera się w pierwszym roku po dacie wejścia w życie niniejszej Umowy, a następnie w miarę potrzeby, w celu nadzorowania wprowadzania w życie postanowień niniejszego tytułu, w tym działań w zakresie współpracy, podejmowanych na podstawie części III tytuł VI (Rozwój gospodarczy i rozwój handlu) niniejszej Umowy. Decyzje i zalecenia Rady przyjmowane są za wspólną zgodą Stron i podawane do publicznej wiadomości, chyba że Rada postanowi inaczej.

Każda Strona zwołuje nowe grupy doradcze ds. handlu i zrównoważonego rozwoju lub konsultuje się z istniejącymi grupami doradczymi (). Zadaniem tych grup jest wyrażanie opinii i wydawanie zaleceń na temat związanych z handlem aspektów zrównoważonego rozwoju oraz doradzanie Stronom w kwestii lepszych sposobów osiągnięcia celów niniejszego tytułu.

W skład grup doradczych Stron wchodzą niezależne reprezentatywne organizacje, w wyważony sposób reprezentujące zainteresowane podmioty z obszarów gospodarki, spraw społecznych i środowiska, w tym między innymi organizacje pracodawców i pracowników, stowarzyszenia przedsiębiorców, organizacje pozarządowe i lokalne organy władzy publicznej.

Strony zgadzają się zorganizować i wspierać obejmujące dwa regiony forum dialogu ze społeczeństwem obywatelskim, w celu prowadzenia otwartego dialogu, z udziałem zainteresowanych podmiotów z obszarów gospodarki, spraw społecznych i środowiska, reprezentowanych w wyważony sposób. Forum dialogu ze społeczeństwem obywatelskim prowadzi dialog na temat aspektów stosunków handlowych między Stronami związanych ze zrównoważonym rozwojem, a także na temat tego, w jaki sposób współpraca może przyczynić się do osiągnięcia celów niniejszego tytułu. Forum dialogu ze społeczeństwem obywatelskim spotykać się będzie raz w roku, o ile Strony nie postanowią inaczej ().

O ile Strony nie uzgodnią inaczej, każde posiedzenie Rady ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju będzie obejmowało sesję, podczas której członkowie Rady składają sprawozdanie przed forum dialogu ze społeczeństwem obywatelskim z wprowadzania w życie postanowień niniejszego tytułu. Forum dialogu ze społeczeństwem obywatelskim może z kolei wyrazić swoje poglądy i opinie w celu stymulowania dialogu w kwestii lepszych sposobów na osiągnięcie celów niniejszego tytułu,

Strona może zwrócić się do drugiej Strony o konsultację w każdej sprawie będącej przedmiotem wspólnego zainteresowania i wynikającej z niniejszego tytułu, przedstawiając pisemny wniosek w punkcie kontaktowym drugiej Strony. Aby umożliwić Stronie otrzymującej wniosek udzielenie odpowiedzi wniosek musi zawierać szczegółowe informacje prezentujące daną kwestię w sposób jasny i rzeczowy, określające obszar problematyczny i przedstawiające streszczenie roszczeń wynikających z niniejszego tytułu. Konsultacje rozpoczynają się natychmiast po złożeniu przez Stronę wniosku o konsultacje.

Konsultujące się Strony dokładają wszelkich starań, by osiągnąć satysfakcjonujące dla wszystkich rozwiązanie danej kwestii, z uwzględnieniem informacji wymienionych przez konsultujące się Strony i możliwości współpracy w tym zakresie. W trakcie konsultacji specjalną uwagę poświęca się szczególnym problemom i interesom Stron będących krajami rozwijającymi się. Strony konsultujące się uwzględniają działania MOP lub odpowiednich wielostronnych organizacji lub organów z zakresu ochrony środowiska, do których należą, W stosownych przypadkach za obopólną zgodą Strony mogą zwracać się o poradę lub pomoc do tych organizacji lub organów lub do dowolnych innych osób lub organów, jakie uznają za stosowne, w celu dokładnego zbadania problematycznej kwestii.

Jeżeli po upływie dziewięćdziesięciu dni od złożenia wniosku o konsultacje konsultująca się Strona uzna, że dana kwestia wymaga dalszej dyskusji, a także o ile konsultujące się Strony nie uzgodnią inaczej, sprawa zostaje przekazana Radzie ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju poprzez złożenie pisemnego wniosku do punktów kontaktowych pozostałych Stron. Rada ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju zbiera się niezwłocznie w celu udzielenia pomocy w osiągnięciu satysfakcjonującego dla wszystkich rozwiązania. W razie konieczności Rada ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju może zwrócić się w danej kwestii o pomoc do eksperta w celu ułatwienia zbadania sprawy.

Rozwiązanie danej kwestii uzgodnione przez konsultujące się Strony jest podawane do wiadomości publicznej, chyba że Rada ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju postanowi inaczej.

O ile konsultujące się Strony nie uzgodnią inaczej, konsultująca się Strona, po upływie sześćdziesięciu dni od przekazania sprawy do Rady ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju lub, jeśli sprawy nie przekazano tej radzie, po upływie dziewięćdziesięciu dni od przekazania wniosku o konsultację na podstawie art. 296 ust. 1 i 3 odpowiednio, może zwrócić się z wnioskiem o zwołanie panelu ekspertów w celu zbadania kwestii, która nie została rozpatrzona w sposób satysfakcjonujący w drodze konsultacji rządowych. Strony procedury mogą składać panelowi ekspertów oświadczenia.

Z chwilą wejścia w życie niniejszej Umowy Strony przedkładają Komitetowi Stowarzyszenia do zatwierdzenia przez Radę Stowarzyszenia na jej pierwszym powiedzeniu listę siedemnastu osób, z których co najmniej pięć nie jest obywatelami żadnej Strony, posiadających specjalistyczną wiedzę w dziedzinie prawa ochrony środowiska, handlu międzynarodowego lub z zakresu rozstrzygania sporów wynikających z umów międzynarodowych; oraz listę siedemnastu osób, z których co najmniej pięć nie jest obywatelami żadnej Strony, posiadających specjalistyczną wiedzę w dziedzinie prawa pracy, handlu międzynarodowego lub z zakresu rozstrzygania sporów wynikających z umów międzynarodowych Eksperci niebędący obywatelami żadnej Strony są dyspozycyjni, aby pełnić funkcję przewodniczącego panelu ekspertów. Eksperci to osoby (i) niezależne i niepowiązane z żadną ze Stron ani z organizacjami reprezentowanymi w grupie lub grupach doradczych i niedziałające na ich polecenie; oraz (ii) wybrane ze względu na swój obiektywizm, rzetelność i zdrowy osąd.

Strony uzgadniają zastępstwo dla ekspertów, którzy nie mogą już uczestniczyć w pracach paneli, a ponadto mogą uzgadniać zmiany składu listy w zakresie i w czasie, jaki uznają za konieczny.

W skład panelu ekspertów wchodzi trzech ekspertów.

Funkcję przewodniczącego pełni osoba niebędąca obywatelem żadnej Strony.

W ciągu trzydziestu dni od otrzymania wniosku o powołanie panelu ekspertów każda Strona procedury wskaże na podstawie listy ekspertów jedną osobę. Jeżeli jedna ze Stron nie wskaże swojego eksperta w danym terminie, druga Strona procedury wskazuje na podstawie listy ekspertów jednego eksperta będącego obywatelem Strony, która nie wskazała eksperta. Dwóch wybranych w ten sposób ekspertów wybierze przewodniczącego, w drodze porozumienia lub losowania, spośród ekspertów niebędących obywatelem żadnej Strony.

Eksperci nie mogą pełnić swojej funkcji w odniesieniu do kwestii, z którą ich samych lub organizację, z którą są powiązani, łączy bezpośredni lub pośredni konflikt interesów, Z chwilą wyboru do pełnienia funkcji eksperta w danej kwestii każda wskazana osoba musi ujawnić istnienie lub tworzenie się każdego interesu, powiązania lub problemu, o którym według rozsądnych oczekiwań ekspert mógł wiedzieć, i co do którego istnieje prawdopodobieństwo, że wpłynie na niezależność lub bezstronność tego eksperta, lub spowoduje powstanie uzasadnionych wątpliwości co do jego niezależności lub bezstronności.

Jeśli jedna ze Stron procedury uzna, że ekspert narusza wymogi określone w ust. 4, Strony procedury niezwłocznie to konsultują, po czym, jeśli tak uzgodnią, dany ekspert zostaje odwołany i wybrany zostaje nowy zgodnie z procedurami określonymi w ust. 3, zastosowanymi do wyboru odwołanego eksperta.

O ile Strony procedury nie postanowią inaczej zgodnie z art. 301 ust. 2, panel ekspertów zostaje powołany nie później niż sześćdziesiąt dni od złożenia wniosku przez Stronę,

Panel ekspertów przygotowuje terminarz zapewniający Stronom procedury możliwość przedstawienia pisemnych oświadczeń i stosownych informacji,

Panel ekspertów oraz Strony zapewniają ochronę informacji poufnych zgodnie z zasadami części IV tytuł X (Rozstrzyganie sporów) niniejszej Umowy.

Zakres zadań panelu ekspertów jest następujący: „zbadanie, czy Strona nie dopełniła zobowiązań określonych w art. 286 ust. 2, art. 287 ust. 2, 3 i 4 oraz art. 291 niniejszego tytułu oraz wydanie niewiążących zaleceń dotyczących rozwiązania danej kwestii. W przypadku spraw dotyczących egzekwowania przepisów do zakresu zadań panelu ekspertów należy ustalenie, czy ma miejsce ciągłe lub powtarzające się niewdrażanie przez Stronę w sposób skuteczny swoich zobowiązań.”

Panel ekspertów wykorzystuje oświadczenia i argumenty przedstawione przez Strony procedury jako podstawę dla swojego sprawozdania. W toku procedury Strony mają możliwość zgłaszania uwag dotyczących dokumentów lub informacji, które Panel może uznać za istotne dla swoich prac.

W ciągu stu dwudziestu dni od daty powołania panelu ekspertów panel przedstawi Stronom procedury wstępne sprawozdanie wraz z zaleceniami. Gdy panel uzna, że nie może przedstawić sprawozdania w terminie stu dwudziestu dni, poinformuje pisemnie Strony procedury o powodach zwłoki, podając jednocześnie przypuszczalny termin przekazania sprawozdania.

W swoich zaleceniach panel uwzględnia szczególną społeczno-gospodarczą sytuację Stron.

Strony procedury mogą przedstawić panelowi pisemne uwagi w sprawie wstępnego sprawozdania w terminie trzydziestu dni od jego przedstawienia.

Po otrzymaniu pisemnych uwag, panel, z własnej inicjatywy lub na wniosek jednej ze Stron procedury, może:

Panel przedstawia końcowe sprawozdanie Stronom procedury i Radzie ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju nie później niż sto osiemdziesiąt dni od daty powołania panelu. Strony podają końcowe sprawozdanie do wiadomości publicznej w ciągu piętnastu dni od jego przedstawienia,

Za obopólną zgodą Strony procedury mogą zdecydować o wydłużeniu terminów określonych w ust. 1 oraz terminów określonych w art. 298 ust. 6 i art. 300 ust. 4.

Strony procedury, uwzględniając sprawozdanie i zalecenia panelu ekspertów, starają się omówić właściwe środki, jakie należy wprowadzić, w tym w stosownych przypadkach ewentualną współpracę w celu wspierania wprowadzania takich środków. Strona, do której kierowane są zalecenia, informuje Radę ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju o swoich zamiarach w odniesieniu do sprawozdania i zaleceń panelu ekspertów, przedstawiając w stosownych przypadkach plan działania. Rada ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju monitoruje realizację działań określonych przez tę Stronę.

Strony podkreślają znaczenie międzyregionalnego wymiaru i uznają wagę regionalnej integracji gospodarczej w kontekście niniejszej Umowy. W związku z powyższym potwierdzają chęć wzmocnienia i pogłębienia poszczególnych procesów regionalnej integracji gospodarczej w ramach obowiązujących struktur.

Strony uznają regionalną integrację gospodarczą w obszarach procedur celnych, przepisów technicznych oraz środków sanitarnych i fitosanitarnych za niezbędną dla swobodnego obrotu towarami na obszarze Ameryki Środkowej i Strony UE.

Zgodnie z powyższym oraz z uwzględnieniem różnych poziomów zaawansowania swoich procesów regionalnej integracji gospodarczej Strony uzgadniają następujące postanowienia.

W obszarze celnym, nie później niż dwa lata od wejścia w życie niniejszej Umowy, organ celny republiki Strony AS pierwszego wprowadzenia towarów przyznaje zwrot cła zapłaconego podczas wywozu takich towarów do innej republiki Strony AŚ. Towary takie podlegają należności celnej w republice Strony AS przywozu.

Strony dokładają starań, by wprowadzić mechanizm, dzięki któremu towary pochodzące z Ameryki Środkowej lub Unii Europejskiej zgodnie z załącznikiem II do niniejszej Umowy wprowadzane na ich odpowiednie terytoria i poddane procedurze celnej przywozu nie mogą podlegać już należnościom celnym ani opłatom mającym równoważny skutek ani też ograniczeniom ilościowym lub środkom mającym równoważny skutek.

Strony zgadzają się, by ich przepisy prawa celnego i procedury celne określały stosowanie jednolitego dokumentu administracyjnego lub jego odpowiednika odpowiednio na terytorium Strony UE i Strony AŚ w celu dokonywania zgłoszeń celnych przy przywozie i wywozie. Strona AŚ zobowiązuje się do osiągnięcia tego celu trzy lata po wejściu w życie niniejszej Umowy.

Strony zapewniają również harmonizację na poziomie regionalnym przepisów prawa celnego, procedur celnych oraz związanych z cłami wymagań przy przywozie mających zastosowanie do towarów pochodzących z Ameryki Środkowej lub z Unii Europejskiej. Strona AŚ zobowiązuje się do osiągnięcia tego celu najpóźniej pięć lat po wejściu w życie niniejszej Umowy.

W obszarze przepisów technicznych i procedur oceny zgodności:

jeżeli istnieją zharmonizowane regionalne wymogi w zakresie przywozu, produkty pochodzące z Unii Europejskiej powinny spełniać te regionalne wymogi, by mogły zostać zgodnie z prawem wprowadzone do obrotu w republice Strony AŚ będącej państwem pierwszego przywozu. Zgodnie z niniejszą Umową, w przypadku gdy produkt objęty jest zharmonizowanymi przepisami i musi zostać przeprowadzona rejestracja, rejestracja dokonana w jednej z republik Strony AŚ z chwilą zakończenia wewnętrznych procedur powinna zostać zaakceptowana przez wszystkie pozostałe republiki Strony AŚ.

Ponadto w przypadku wymogu rejestracji republiki Strony AŚ zaakceptują to, że produkty powinny być rejestrowane według grupy lub rodziny produktów.

Strona AŚ zgadza się przyjąć, w ciągu pięciu lat od wejścia w życie niniejszej Umowy, regionalne przepisy techniczne oraz procedury oceny zgodności, które są obecnie przygotowywane i zostały wymienione w załączniku XX (Wykaz przepisów technicznych Ameryki Środkowej (RTCA) objętych procesem harmonizacji) do niniejszej Umowy, a także kontynuować pracę na rzecz harmonizacji przepisów technicznych i procedur oceny zgodności oraz promować tworzenie norm regionalnych.

W przypadku produktów nieobjętych jeszcze harmonizacją przez Stronę AS i niewłączonych do załącznika XX Komitet Stowarzyszenia ustanowi program prac w celu zbadania możliwości przyszłego włączenia dodatkowych produktów.

Celem niniejszego artykułu jest:

Od daty wejścia w życie niniejszej Umowy Strona UE zapewnia na swoim terytorium swobodny przepływ bez kontroli na granicach wewnętrznych w odniesieniu do zwierząt, produktów zwierzęcych, roślin i produktów roślinnych wprowadzonych zgodnie z prawem do obrotu, pod warunkiem że spełniają one odpowiednie wymogi sanitarne i fitosanitarne.

Od daty wejścia w życie niniejszej Umowy Strona AS zapewnia zwierzętom, produktom zwierzęcym, roślinom i produktom roślinnym korzystanie z regionalnych ułatwień w zakresie tranzytu na terytoriach Strony AŚ zgodnie z rezolucją nr 219-2007 (COMIECO-XLVII) i późniejszymi powiązanymi instrumentami. Dla celów niniejszego tytułu w przypadku przywozu ze Strony UE regionalne ułatwienia w zakresie tranzytu oznaczają, że towary Strony UE mogą zostać wprowadzone przez punkt kontroli granicznej dowolnej republiki Strony AS i przetransportowane w ramach tranzytu przez dany region z jednej republiki Strony AŚ do innej, przy spełnieniu wymogów sanitarnych i fitosanitarnych Strony ostatecznego przeznaczenia, na której terytorium może zostać przeprowadzona kontrola sanitarna lub fitosanitarna.

Strona AŚ zobowiązuje się do przyznania zwierzętom, produktom zwierzęcym, roślinom i produktom roślinnym wymienionym w załączniku XIX (Wykaz produktów, o których mowa w art. 306 ust. 4), pod warunkiem spełniania przez nie odpowiednich wymogów sanitarnych i fitosanitarnych oraz zgodnie z istniejącymi mechanizmami procesu integracji regionalnej w Ameryce Środkowej, następującego traktowania: podczas przywozu na terytorium republiki Strony AŚ właściwe organy sprawdzą świadectwo wydane przez właściwy organ Strony UE i mogą przeprowadzić kontrolę sanitarną lub fitosanitarną; po zakończeniu odprawy celnej produkt objęty załącznikiem XIX może być poddany jedynie wyrywkowej kontroli sanitarnej lub fitosanitarnej w punkcie wprowadzenia republiki Strony AŚ ostatecznego przeznaczenia.

Bez uszczerbku dla praw i obowiązków Stron (Strony UE lub republik Strony AŚ) wynikających z Porozumienia WTO oraz procedur i wymogów sanitarnych i fitosanitarnych ustanowionych przez każdą Stronę, Strona dokonująca przywozu nie powinna być zobowiązana do przyznania korzystniejszego traktowania produktom przywożonym z terytorium Strony dokonującej wywozu niż traktowanie przyznane przez Stronę dokonującą wywozu w ramach własnego handlu wewnątrzregionalnego.

Rada Stowarzyszenia może zmienić załącznik XIX (Wykaz produktów, o których mowa w art. 306 ust.4) w wyniku zaleceń Podkomitetu ds. Kwestii Sanitarnych i Fitosanitarnych dla Komitetu Stowarzyszenia, zgodnie z procedurą ustanowioną w części IV tytuł XIII (Szczegółowe zadania organów ustanowionych na podstawie niniejszej Umowy dotyczące spraw handlowych) niniejszej Umowy.

Podkomitet wymieniony w ust. 6 ściśle monitoruje wprowadzanie w życie postanowień niniejszego artykułu.

Strony uznają znaczenie wzmożonej współpracy na rzecz osiągnięcia celów niniejszego tytułu i zajęcia się tą kwestią za pośrednictwem mechanizmów przewidzianych w części III tytuł VI (Rozwój gospodarczy i rozwój handlu) niniejszej Umowy.

Strony podejmują się przeprowadzenia konsultacji w kwestiach związanych z niniejszym tytułem w celu zapewnienia skutecznej realizacji międzyregionalnego wymiaru niniejszej Umowy i celów regionalnej integracji gospodarczej.

Strona AS regularnie przygotowuje sprawozdania z postępu prac i programy robocze obejmujące art. 304, 305 i 306 i dotyczące postępów tej Strony we wprowadzaniu w życie postanowień niniejszego tytułu. Sprawozdania z postępu prac i programy robocze są przedstawiane w formie pisemnej i zawierają wszystkie kroki podjęte w kierunku realizacji zobowiązań i osiągnięcia celów określonych w art. 304 ust. 1, 3 i 4, art. 305 ust. 2, 3 i 4 oraz art. 306 ust. 3 i 4 oraz kroki przewidziane na okres poprzedzający następne sprawozdanie z postępu prac. Sprawozdania z postępu prac i programy robocze są przedkładane co roku do czasu rzeczywistego wypełnienia zobowiązań określonych w niniejszym ustępie.

Strony rozważą włączenie do niniejszego tytułu kolejnych obszarów pięć lat po wejściu w życie niniejszej Umowy.

Zobowiązania dotyczące integracji regionalnej przyjęte przez Stronę AS na podstawie niniejszego tytułu nie podlegają procedurom rozstrzygania sporów określonych w części IV tytuł X (Rozstrzyganie sporów) niniejszej Umowy.

Postanowienia niniejszego tytułu stosuje się w odniesieniu do wszelkich sporów dotyczących wykładni lub stosowania części IV niniejszej Umowy, chyba że wyraźnie przewidziano inaczej.

Niniejszy tytuł nie ma zastosowania do sporów między republikami Strony AS.

Strony dokładają starań, aby rozwiązać wszelkie spory dotyczące wykładni lub stosowania postanowień, o których mowa w art. 309, poprzez podejmowanie konsultacji prowadzonych w dobrej wierze w celu osiągnięcia obopólnie satysfakcjonujących rozwiązań.

Strona niniejszej Umowy zwraca się o przeprowadzenie konsultacji w drodze pisemnego wniosku kierowanego do drugiej Strony, z kopią dla Komitetu Stowarzyszenia, podając powody złożenia wniosku i podstawę prawną skargi oraz wskazując obowiązujący lub proponowany środek będący przedmiotem sporu.

Jeżeli Stroną skarżącą jest Strona UE, a domniemane naruszenie jakiegokolwiek postanowienia wskazane zgodnie z ust. 2 jest podobne we wszystkich istotnych prawnych i rzeczowych aspektach dotyczących więcej niż jednej republiki Strony AS, Strona UE może zwrócić się o jedną konsultację dotyczącą tych republik Strony AŚ ().

Jeżeli Stroną skarżącą jest republika Strony AS, a domniemane naruszenie jakiegokolwiek postanowienia wskazane zgodnie z ust. 2 negatywnie wpływa na handel () więcej niż jednej republiki Strony AS, republiki Strony AS mogą zwrócić się z wnioskiem o jedną konsultację lub o przyłączenie się do konsultacji w ciągu pięciu dni od daty przekazania pierwotnego wniosku o konsultacje. Zainteresowana republika Strony AS przedstawia w swoim wniosku wyjaśnienie dotyczące istotnego interesu handlowego wiążącego ją z przedmiotową sprawą.

Konsultacje przeprowadza się w ciągu trzydziestu dni od daty złożenia wniosku i odbywają się one, jeżeli Strony nie uzgodniły inaczej, na terytorium Strony, przeciwko której wysunięto zarzut. Konsultacje uznaje się za zakończone w ciągu trzydziestu dni od daty złożenia wniosku, chyba że obie Strony postanawiają je kontynuować. Jeżeli zgodnie z ust. 3 i 4 w konsultacje zaangażowana jest więcej niż jedna republika Strony AŚ, konsultacje uznaje się za zakończone w ciągu czterdziestu dni od złożenia pierwotnego wniosku. Wszystkie informacje ujawnione podczas konsultacji mają charakter poufny.

W pilnych przypadkach, szczególnie dotyczących towarów łatwo psujących się lub sezonowych, konsultacje przeprowadza się w ciągu piętnastu dni od daty złożenia wniosku i uznaje się za zakończone w ciągu piętnastu dni od daty złożenia wniosku. Jeżeli zgodnie z ust. 3 i 4 w konsultacje te zaangażowana jest więcej niż jedna republika Strony AS, konsultacje uznaje się za zakończone w ciągu dwudziestu dni od złożenia pierwotnego wniosku.

Jeżeli Strona, przeciwko której wysunięto zarzut, nie odpowie na wniosek o konsultacje w ciągu dziesięciu dni od jego otrzymania, jeśli konsultacje nie odbędą się w terminach określonych odpowiednio w ust. 5 lub 6, lub jeśli konsultacje zakończono, a spór nie został rozstrzygnięty, Strona skarżąca może zwrócić się o powołanie panelu zgodnie z art. 311.

jeśli od daty ostatnich konsultacji minęło więcej niż dwanaście miesięcy, podczas których nie podjęto żadnych działań, a podstawa sporu jest aktualna, Strona skarżąca zwraca się z wnioskiem o nowe konsultacje. Niniejszy ustęp nie ma zastosowania w sytuacji, gdy brak działania jest wynikiem dokonywanych w dobrej wierze prób osiągnięcia satysfakcjonującego dla wszystkich rozwiązania zgodnie z art. 324.

Jeżeli konsultujące się Strony nie rozstrzygnęły sporu zgodnie z postanowieniami, o których mowa w art. 310, dowolna konsultująca się Strona może zwrócić się z wnioskiem o powołanie panelu w celu rozpatrzenia przedmiotowej kwestii.

Wniosek o powołanie panelu przedkłada się na piśmie Stronie, przeciwko której wysunięto zarzut, z kopią dla Komitetu Stowarzyszenia. Strona skarżąca określa w swoim wniosku szczególny środek, którego dotyczy spór, określa prawną podstawę skargi oraz wyjaśnia, w jaki sposób środek ten narusza postanowienia, o których mowa w art. 309.

Strona uprawniona na podstawie ust. 1 do złożenia wniosku o powołanie panelu może uczestniczyć w postępowaniu panelu jako Strona skarżąca po przekazaniu pisemnego zawiadomienia pozostałym Stronom sporu. Zawiadomienie zostaje przekazane nie później niż pięć dni po dacie otrzymania pierwotnego wniosku o powołanie panelu.

Nie można wnioskować o powołanie panelu w celu dokonania kontroli proponowanego środka.

Panel składa się z trzech członków.

W ciągu dziesięciu dni od daty złożenia wniosku o powołanie panelu Strony sporu konsultują się w celu osiągnięcia porozumienia co do składu panelu ().

W przypadku gdy Strony sporu nie mogą się porozumieć co do składu panelu w terminie określonym w ust. 2, każda Strona sporu będzie miała prawo wybrać jednego członka panelu, który nie będzie pełnił funkcji przewodniczącego, spośród osób znajdujących się na liście określonej w art. 325, w ciągu trzech dni od upłynięcia terminu określonego w ust. 2. Przewodniczący Komitetu Stowarzyszenia lub osoba przez niego delegowana wybierze przewodniczącego panelu oraz pozostałego członka w drodze losowania spośród osób znajdujących się na liście sporządzonej na podstawie art. 325.

Przewodniczący Komitetu Stowarzyszenia lub osoba przez niego delegowana przeprowadza losowanie w ciągu pięciu dni od otrzymania wniosku w tej sprawie od jednej lub obu Stron sporu. Losowanie zostaje przeprowadzone w miejscu i w czasie, o których należy niezwłocznie poinformować Strony sporu. Strony spoin mogą być obecne podczas losowania, jeśli tak postanowią.

Strony sporu mogą, za obopólną zgodą i w terminie określonym w ust. 2, wskazać osoby spoza listy członków panelu, które muszą jednak spełniać wymogi określone w art. 325.

Datą powołania panelu jest dzień, do którego wszyscy członkowie poinformowali o zgodzie na swój udział w panelu.

Panel powiadamia Strony sporu o swojej decyzji w danej sprawie, z kopią dla Komitetu Stowarzyszenia, w ciągu stu dwudziestu dni od daty powołania panelu.

Jeżeli panel uzna, że nie można dotrzymać terminu określonego w ust. 1, przewodniczący panelu musi niezwłocznie poinformować o tym pisemnie Strony sporu, z kopią dla Komitetu Stowarzyszenia, podając powody opóźnienia oraz przewidywany termin zakończenia prac panelu. Poza wyjątkowymi okolicznościami decyzja jest przekazywana nie później niż w ciągu stu pięćdziesięciu dni od daty powołania panelu.

W pilnych przypadkach, w tym w przypadkach związanych z towarami łatwo psującymi się lub sezonowymi, panel czyni wszystko, co w jego mocy, aby przekazać swoją decyzję w ciągu sześćdziesięciu dni od daty jego powołania. Poza wyjątkowymi okolicznościami decyzja jest przekazywana nie później niż w ciągu siedemdziesięciu pięciu dni od daty powołania panelu. Na wniosek Strony sporu panel może wydać decyzję wstępną stwierdzającą, czy dany przypadek jest pilny, w ciągu dziesięciu dni od daty powołania panelu.

W stosownych przypadkach Strona, przeciwko której wysunięto zarzut, niezwłocznie wprowadza wszelkie niezbędne środki w celu wykonania w dobrej wierze decyzji panelu dotyczącej danej kwestii, a Strony sporu dołożą starań, by uzgodnić termin wykonania decyzji.

W celu wykonania decyzji Strony sporu oraz w każdym wypadku panel wezmą pod rozwagę ewentualne skutki wprowadzenia środka, które na pewno byłyby niespójne z niniejszą Umową w związku z poziomem rozwoju Strony, przeciwko której wysunięto zarzut.

Jeżeli nie nastąpi pełne i terminowe wykonanie decyzji panelu, jako środki tymczasowe można zastosować rekompensatę lub zawieszenie zobowiązań. W takim przypadku Strony sporu dokładają starań, by uzgodnić wprowadzenie rekompensaty, a nie zawieszenie zobowiązań. Preferowanym rozwiązaniem jest jednak pełne i terminowe wykonanie decyzji panelu, a nie rekompensata czy zawieszenie zobowiązań.

Jeżeli decyzja panelu ma zastosowanie do co najmniej dwóch republik Strony AS występujących jako Strona skarżąca lub Strona, przeciwko której wysunięto zarzut, rekompensata lub zawieszenie zobowiązań na podstawie niniejszego tytułu mają zastosowanie oddzielnie do każdej republiki Strony AS, w związku z czym w decyzji panelu określa się oddzielnie dla każdej republiki Strony AS poziom zniweczenia lub naruszenia korzyści spowodowanego naruszeniem postanowień.

Strona, przeciwko której wysunięto zarzut, niezwłocznie powiadamia Stronę skarżącą o rozsądnym okresie czasu potrzebnym do wykonania decyzji, oraz w miarę możliwości o szczegółowych środkach, które zamierza wprowadzić.

Strony sporu dokładają starań, by porozumieć się co do rozsądnego okresu czasu niezbędnego do wykonania decyzji panelu w ciągu trzydziestu dni od powiadomienia Stron sporu o przedmiotowej decyzji. Jeżeli osiągnięto porozumienie, Strony sporu powiadamiają Komitet Stowarzyszenia o uzgodnionym rozsądnym terminie oraz, w miarę możliwości, o szczegółowych środkach, które zamierza wprowadzić Strona, przeciwko której wysunięto zarzut.

Jeżeli Strony sporu nie dojdą do porozumienia w sprawie rozsądnego terminu wykonania decyzji panelu w terminie określonym w ust. 2, Strona skarżąca może zwrócić się do panelu w pierwotnym składzie o określenie rozsądnego terminu. Wniosek taki składany jest na piśmie, a powiadomienie o nim, z kopią dla Komitetu Stowarzyszenia, przekazywane jest drugiej Stronie sporu. W ciągu dwudziestu dni od daty złożenia wniosku panel powiadamia o swojej decyzji Strony sporu, kopię powiadomienia przekazując Komitetowi Stowarzyszenia. Jeżeli decyzja panelu ma zastosowanie do co najmniej dwóch republik Strony AŚ, panel określa rozsądny termin dla każdej republiki Strony AŚ.

Jeżeli panel w pierwotnym składzie lub niektórzy jego członkowie nie mogą zebrać się ponownie, stosuje się odpowiednie procedury określone w art. 312. Termin przekazania decyzji wynosi trzydzieści pięć dni od daty złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 3.

Strona, przeciwko której wysunięto zarzut, składa Komitetowi Stowarzyszenia sprawozdanie dotyczące wprowadzonych i planowanych środków w celu wykonania decyzji panelu. Sprawozdanie to jest składane na piśmie nie później niż w połowie rozsądnego okresu czasu.

Rozsądny okres czasu może zostać przedłużony za obopólnym porozumieniem Stron sporu. Wszystkie terminy określone w niniejszym artykule są objęte zakresem rozsądnego terminu.

Przed upływem rozsądnego terminu Strona, przeciwko której wysunięto zarzut, powiadomi Stronę skarżącą, z kopią dla Komitetu Stowarzyszenia, o każdym środku wprowadzonym w celu wykonania decyzji panelu oraz poda szczegóły, takie jak data wejścia w życie, stosowny tekst środka, a także rzeczowe i prawne wyjaśnienie, w jaki sposób wprowadzony środek zapewnia wykonanie decyzji przez Stronę, przeciwko której wysunięto zarzut.

W przypadku braku porozumienia między Stronami sporu co do istnienia środka zgłoszonego na podstawie ust. 1 lub jego zgodności z postanowieniami, o których mowa w art. 309, Strona skarżąca może wystąpić z pisemnym wnioskiem do panelu w pierwotnym składzie o wydanie decyzji w tej sprawie. We wniosku takim określa się dany kwestionowany środek oraz wyjaśnia, w jaki sposób środek ten jest niezgodny z postanowieniami, o których mowa w art. 309. Panel przekazuje swoją decyzję w ciągu czterdziestu pięciu dni od daty złożenia takiego wniosku. Jeżeli decyzja panelu ma zastosowanie do co najmniej dwóch republik Strony AS, oraz jeśli będzie to konieczne ze względu na okoliczności, panel wyda decyzję na podstawie niniejszego artykułu dla każdej republiki Strony AS.

Jeżeli panel w pierwotnym składzie lub niektórzy jego członkowie nie mogą zebrać się ponownie, stosuje się odpowiednie procedury określone w art. 312. Termin przekazania decyzji wynosi sześćdziesiąt dni od daty złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 2.

Jeżeli przed upływem rozsądnego terminu Strona, przeciwko której wysunięto zarzut, nie powiadomi o wprowadzeniu środków służących wykonaniu decyzji panelu zgodnie z art. 316 ust. 1 lub jeżeli panel uzna, że środek zgłoszony zgodnie ze wspomnianym art. 316 ust. 1 jest niezgodny ze zobowiązaniami tej Strony wynikającymi z postanowień, o których mowa w art. 309, Strona, przeciwko której wysunięto zarzut, przedstawia propozycję rekompensaty, jeżeli Strona skarżąca tego zażąda. Jeżeli decyzja panelu ma zastosowanie do co najmniej dwóch republik Strony AŚ, każda z tych republik Strony AŚ przedstawi lub otrzyma, zależnie od przypadku, propozycję rekompensaty, z uwzględnieniem poziomu zniweczenia lub naruszenia korzyści określonego na podstawie art. 314 ust. 4, oraz środek zgłoszony zgodnie z art. 316 ust.1. Strona UE postara się zachować stosowny umiar w żądaniu rekompensaty na podstawie niniejszego ustępu.

Jeśli Strony nie dojdą do porozumienia w sprawie rekompensaty w ciągu trzydziestu dni od upływu rozsądnego terminu lub od przekazania decyzji panelu na podstawie art. 316 stwierdzającej, że środek przedsięwzięty w celu wykonania decyzji jest niezgodny z postanowieniami, o których mowa w art. 309, Strona skarżąca jest uprawniona - po powiadomieniu Strony, przeciwko której wysunięto zarzut, z kopią dla Komitetu Stowarzyszenia - do zawieszenia zobowiązań wynikających z postanowień, o których mowa w art. 309, w stopniu adekwatnym do zniweczenia lub naruszenia korzyści spowodowanego naruszeniem postanowień. W powiadomieniu wskazane zostają zobowiązania, które Strona skarżąca ma zamiar zawiesić. Strona skarżąca może wprowadzić w życie zawieszenie dziesięć dni po dacie powiadomienia, chyba że Strona, przeciwko której wysunięto zarzut, zwróci się do panelu o wydanie decyzji na podstawie ust. 3. Jeżeli decyzja panelu ma zastosowanie do co najmniej dwóch republik Strony AŚ, zawieszenie korzyści ma zastosowanie do każdej republiki Strony AS niewykonującej decyzji lub zostaje dokonane przez każdą republikę Strony AS w zależności od przypadku, z uwzględnieniem indywidualnego poziomu zniweczenia lub naruszenia korzyści określonego zgodnie z art. 314 ust. 4, oraz każdego środka zgłoszonego na podstawie art. 316 ust. 1.

Jeżeli Strona, przeciwko której wysunięto zarzut, uzna, że zakres zawieszenia nie odpowiada poziomowi zniweczenia lub naruszenia korzyści spowodowanego naruszeniem postanowień, może wystąpić z pisemnym wnioskiem do panelu w pierwotnym składzie o wydanie decyzji w tej sprawie. O złożeniu takiego wniosku należy powiadomić Stronę skarżącą, z kopią dla Komitetu Stowarzyszenia, przed upływem okresu dziesięciu dni, o którym mowa w ust. 2. W ciągu trzydziestu dni od daty złożenia wniosku panel przekazuje Stronom sporu, z kopią dla Komitetu Stowarzyszenia, decyzję w sprawie stopnia zawieszenia zobowiązań. Zawieszenie zobowiązań nie może nastąpić przed przekazaniem decyzji panelu i musi być zgodne z decyzją panelu.

Jeżeli panel w pierwotnym składzie lub niektórzy jego członkowie nie mogą zebrać się ponownie, stosuje się odpowiednie procedury określone w art. 312. Termin przekazania decyzji wynosi czterdzieści pięć dni od daty złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 3.

Zawieszając korzyści na podstawie ust. 1, Strona UE dołoży starań, by zachować stosowny umiar, biorąc pod uwagę, oprócz innych czynników, prawdopodobne skutki dla gospodarki i poziomu rozwoju Strony, przeciwko której wysunięto zarzut, oraz wybierając środki, które ułatwią wykonanie decyzji Stronie, przeciwko której wysunięto zarzut, i które wedle wszelkiego prawdopodobieństwa nie wpłyną negatywnie na osiągnięcie celów niniejszej Umowy.

Zawieszenie zobowiązań ma charakter tymczasowy i stosuje się je jedynie do czasu, gdy szczegółowy środek lub środki uznane za niezgodne z postanowieniami, o których mowa w art. 309 zostanie zmieniony w sposób zapewniający jego pełną zgodność z tymi postanowieniami, jak określono w art. 318 lub też do czasu, gdy dowolna ze Stron sporu zgodzi się na rozstrzygnięcie sporu.

Strona, przeciwko której wysunięto zarzut, powiadamia Stronę skarżącą, przekazując kopię takiego powiadomienia Komitetowi Stowarzyszenia, o środkach podjętych w celu wykonania decyzji panelu oraz o wniosku o zakończenie stosowania przez Stronę skarżącą zawieszenia zobowiązań.

Jeżeli w ciągu trzydziestu dni od daty złożenia powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, Strony nie osiągną porozumienia w kwestii zgodności zgłoszonego środka z postanowieniami, o których mowa w art. 309, Strona skarżąca zwraca się do panelu w pierwotnym składzie z pisemnym wnioskiem o wydanie decyzji w tej sprawie. O złożeniu takiego wniosku Strona skarżąca powiadamia Stronę, przeciwko której wysunięto zarzut, kopie powiadomienia przekazując Komitetowi Stowarzyszenia. Jeżeli decyzja panelu ma zastosowanie do co najmniej dwóch republik Strony AŚ, panel wydaje decyzję na podstawie niniejszego artykułu dla każdej republiki Strony AS. W ciągu czterdziestu pięciu dni od daty złożenia wniosku panel powiadamia o swojej decyzji Strony sporu, kopię powiadomienia przekazując Komitetowi Stowarzyszenia. Jeśli panel uzna, że środek podjęty w celu wykonania decyzji jest zgodny z postanowieniami, o których mowa w art. 309, zawieszenie zobowiązań zostaje zakończone.

Jeżeli panel w pierwotnym składzie lub niektórzy jego członkowie nie mogą zebrać się ponownie, stosuje się odpowiednie procedury określone w art. 312. Termin przekazania decyzji wynosi sześćdziesiąt dni od daty złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 2.

O ile Strony sporu nie uzgodnią inaczej, procedury rozstrzygania sporów na podstawie niniejszego tytułu podlegają regulaminowi wewnętrznemu przyjętemu przez Radę Stowarzyszenia.

Z zastrzeżeniem ochrony informacji poufnych rozprawy panelu są otwarte dla publiczności zgodnie z regulaminem wewnętrznym.

O ile w ciągu pięciu dni od dnia powołania panelu Strony sporu nie postanowią inaczej, zakres zadań organu arbitrażowego obejmuje:

Jeżeli Strony sporu uzgodniły inny zakres zadań, muszą powiadomić o tym panel w ciągu dwóch dni od dokonania takiego uzgodnienia.

Jeżeli Strona sporu uzna, że członek panelu narusza kodeks postępowania lub nie spełnia wymogów określonych w art. 325, może zwrócić się z wnioskiem o jego odwołanie zgodnie z regulaminem wewnętrznym.

Na wniosek strony sporu lub z własnej inicjatywy panel może uzyskać informacje od którejkolwiek Strony, jeżeli uzna to za stosowne.

Panel może również zwracać się o informacje i opinie do ekspertów, organów, lub z innych źródeł, w stosownych przypadkach. Przed zwróceniem się o takie informacje lub opinie panel informuje strony sporu, które mają również możliwość przedstawienia uwag. Wszelkie informacje uzyskane zgodnie z niniejszym ustępem należy ujawnić każdej ze stron sporu we właściwym czasie, dając im możliwość zgłoszenia swoich uwag. Uwagi te są przekazywane zarówno panelowi jak i drugiej Stronie,

Panele interpretują postanowienia, o których mowa w art. 309, zgodnie ze zwyczajowymi zasadami wykładni publicznego prawa międzynarodowego, przy należytym uwzględnieniu faktu, że Strony muszą wykonywać niniejszą Umowę w dobrej wierze oraz unikać uchylania się od swoich zobowiązań.

Jeżeli postanowienie z części IV niniejszej Umowy jest identyczne z postanowieniem Porozumienia WTO, panel przyjmuje interpretację spójną ze stosowną interpretacją ustaloną w orzeczeniach Organu Rozstrzygania Sporów WTO.

Decyzje panelu nie mogą rozszerzać ani ograniczać praw i obowiązków przewidzianych w postanowieniach, o których mowa w art. 309.

Panel dokłada wszelkich starań, aby jego decyzje podejmowane były w drodze konsensusu. Jednak w przypadku gdy decyzja nie może zostać podjęta w drodze konsensusu, sporna kwestia rozstrzygana jest większością głosów. W żadnym jednak wypadku odrębne opinie członków panelu nie są publikowane.

Wszystkie decyzje panelu są dla Stron sporu ostateczne i wiążące oraz nie ustanawiają żadnych praw ani obowiązków dla osób fizycznych ani prawnych.

W decyzji podaje się ustalenia panelu dotyczące sytuacji faktycznej i prawnej, odniesienie do odpowiednich postanowień niniejszej Umowy oraz ogólne uzasadnienie ustaleń i wniosków panelu. W decyzji zawarte jest również odniesienie do wniosku o dokonanie ustaleń, złożonego przez jedną lub obie Strony sporu, w tym zgodnie z zakresem zadań panelu. Strony sporu udostępniają publicznie decyzję panelu. Postanowienia niniejszego ustępu nie mają zastosowania do decyzji organizacyjnych.

Panel nie ujawnia w swojej decyzji żadnych informacji poufnych, ale może zamieścić w niej wnioski oparte na takich informacjach.

Komitet Stowarzyszenia nie później niż sześć miesięcy () po wejściu w życie niniejszej Umowy utworzy listę trzydziestu sześciu osób chcących i mogących pełnić funkcję członków panelu. Strona UE proponuje dwanaście osób mogących pełnić funkcję członków panelu, a każda republika Strony AS proponuje dwie osoby. Strona UE oraz republiki Strony AS wybierają również dwanaście osób niebędących obywatelami żadnej Strony do pełnienia roli przewodniczącego panelu. Rada Stowarzyszenia może dokonać przeglądu listy i wprowadzić w niej zmiany w dowolnym czasie oraz zapewnia utrzymanie listy na takim poziomie liczbowym zgodnie z postanowieniami niniejszego ustępu.

Członkowie panelu posiadają specjalistyczną wiedzę lub doświadczenie w dziedzinie prawa, handlu międzynarodowego lub innych kwestii odnoszących się do części IV niniejszej Umowy, lub w zakresie rozstrzygania sporów wynikających z porozumień w sprawie handlu międzynarodowego, są niezależni, działają we własnym imieniu i nie są powiązani z żadną Stroną ani organizacją, ani nie przyjmują poleceń od żadnej Strony ani organizacji oraz stosują się do kodeksu postępowania przyjętego przez Radę Stowarzyszenia.

Rada Stowarzyszenia może ustanowić dodatkowe listy obejmujące maksymalnie piętnaście osób posiadających doświadczenie sektorowe w szczegółowych kwestiach objętych częścią IV niniejszej Umowy. W przypadku odwołania się do procedury selekcji, o której mowa w art. 312, przewodniczący Komitetu Stowarzyszenia może skorzystać z listy sektorowej za zgodą Stron.

Jeżeli Strona sporu chce dochodzić roszczenia z tytułu naruszenia zobowiązania wynikającego z Uzgodnień WTO w sprawie zasad i procedur regulujących rozstrzyganie sporów (zwanego dalej „Uzgodnienia WTO dotyczące rozstrzygania sporów”), odwołuje się ona do stosownych zasad i procedur Porozumienia WTO.

Jeżeli Strona sporu chce dochodzić roszczenia z tytułu naruszenia zobowiązania wynikającego z części IV niniejszej Umowy, odwołuje się ona do stosownych zasad i procedur niniejszego tytułu.

Jeżeli Strona sporu chce dochodzić roszczenia z tytułu naruszenia zobowiązania wynikającego z części IV niniejszej Umowy, które równocześnie oznacza naruszenie Porozumień WTO, Strona wybiera forum, do którego się odwoła.

Strony sporu unikają zgłaszania na różnych forach identycznych sporów, gdy dotyczą one tych samych roszczeń prawnych i środków.

W przypadku gdy spory nie są identyczne, ale dotyczą tego samego środka, Strony powstrzymują się od jednoczesnego wszczynania procedur rozstrzygania sporów.

Jeżeli Strona sporu wszczęła procedurę rozstrzygania sporów na podstawie Uzgodnienia WTO dotyczące rozstrzygania sporów lub niniejszego tytułu oraz następnie chce dochodzić roszczenia z tytułu naruszenia zobowiązania na drugim forum, na podstawie sporu identycznego ze sporem wniesionym wcześniej na poprzednim forum, Strona ta nie może zgłosić drugiego sporu. Do celów niniejszego tytułu określenie „identyczny” oznacza spór dotyczący tych samych roszczeń prawnych i zakwestionowanych środków. Sporu nie uznaje się za identyczny, jeśli pierwotnie wybrane forum z powodów proceduralnych lub sądowniczych nie dokonało ustaleń dotyczących rozpatrywanego roszczenia prawnego.

Na użytek poprzedniego ustępu procedurę rozstrzygania sporów uznaje się za wszczętą na podstawie Uzgodnień WTO dotyczących rozstrzygania sporów, jeżeli powołany został zespół orzekający zgodnie z art. 6 tych uzgodnień, a za wszczętą na podstawie niniejszego tytułu, jeśli Strona złożyła wniosek o powołanie panelu zgodnie z art. 311 ust. 1. Procedury rozstrzygania sporów na podstawie Uzgodnień WTO dotyczących rozstrzygania sporów zostają zakończone z chwilą przyjęcia przez Organ Rozstrzygania Sporów sprawozdania zespołu orzekającego lub sprawozdania Organu Apelacyjnego zgodnie z art. 16 i art. 17 ust. 14 Uzgodnień WTO dotyczących rozstrzygania sporów. Procedury rozstrzygania sporów na podstawie niniejszego tytułu zostają zakończone z chwilą, gdy panel przekaże Stronom i Komitetowi Stowarzyszenia swoją decyzję w danej kwestii zgodnie z art. 313 ust. 1.

Kwestie dotyczące właściwości paneli powołanych zgodnie z niniejszym tytułem są zgłaszane w okresie dziesięciu dni od powołania panelu i są rozpatrywane w drodze decyzji wstępnej w ciągu trzydziestu dni od powołania panelu. Z chwilą zakwestionowania właściwości panelu na podstawie niniejszego artykułu wszystkie terminy określone w niniejszym tytule i w regulaminie wewnętrznym zostają zawieszone w oczekiwaniu na powiadomienie o wstępnej decyzji panelu.

Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie wyklucza możliwości zawieszenia zobowiązań przez Stronę sporu, jeśli zezwala na to Organ Rozstrzygania Sporów WTO. Nie można w oparciu o Porozumienie WTO uniemożliwić Stronie sporu zawieszenia zobowiązań na podstawie niniejszej Umowy.

Wszystkie terminy określone w niniejszym tytule i w regulaminie wewnętrznym, łącznie z terminami przekazywania decyzji przez panele, liczy się w dniach kalendarzowych od dnia następującego po wykonaniu czynności lub wystąpieniu zdarzenia, do którego się odnoszą.

Wszystkie terminy, o których mowa w niniejszym tytule i w regulaminie wewnętrznym mogą zostać zmienione za obopólną zgodą Stron sporu.

Panel może zawiesić swoją pracę w dowolnym momencie na okres nieprzekraczający dwunastu miesięcy na wniosek Strony skarżącej i za zgodą Strony, przeciwko której wysunięto zarzut. W takim przypadku terminy zostają przesunięte o czas zawieszenia procedury. Jeżeli procedura panelowa została zawieszona na więcej niż dwanaście miesięcy zakres zadań panelu straci ważność, bez uszczerbku dla prawa Strony skarżącej do wnioskowania o konsultacje oraz następnie o powołanie panelu w tej samej sprawie na późniejszym etapie. Niniejszy ustęp nie ma zastosowania w sytuacji, gdy zawieszenie jest wynikiem podejmowanych w dobrej wierze prób osiągnięcia satysfakcjonującego dla wszystkich rozwiązania zgodnie z art. 324.

Rada Stowarzyszenia przyjmuje regulamin wewnętrzny i kodeks postępowania na swoim pierwszym posiedzeniu.

Rada Stowarzyszenia może wprowadzić zmiany do regulaminu wewnętrznego oraz kodeksu postępowania.

Mechanizm mediacji ma zastosowanie do środków pozataryfowych, które negatywnie wpływają na handel między Stronami, na podstawie części IV niniejszej Umowy.

Mechanizm mediacji nie ma zastosowania do środków lub innych kwestii wynikających z:

Niniejszy tytuł stosuje się dwustronnie między Stroną UE z jednej strony a każdą z republik Strony AŚ z drugiej strony.

Procedura mediacji jest poufna.

Strona może w dowolnym czasie zwrócić się do drugiej Strony z pisemnym wnioskiem o wzięcie udziału w procedurze mediacji. We wniosku znajduje się opis danej kwestii w jasny sposób przedstawiający przedmiotowy środek i jego wpływ na handel.

Strona, do której taki wniosek jest adresowany, przychylnie go rozważa i dostarcza pisemną odpowiedź w ciągu dziesięciu dni od daty jego otrzymania.

Przed wyborem mediatora zgodnie z art. 331 Strony procedury starają się w dobrej wierze osiągnąć porozumienie w drodze bezpośrednich negocjacji, na których przeprowadzenie mają dwadzieścia dni.

Zachęca się Strony procedury do wspólnego wyznaczenia mediatora nie później niż piętnaście dni po upływie okresu, o którym mowa w art. 330 ust. 3, lub wcześniej, jeśli jedna Strona powiadomi drugą, że osiągnięcie porozumienia nie jest możliwe bez pomocy mediatora.

Jeżeli Strony procedury nie mogą osiągnąć porozumienia w sprawie wyboru mediatora w ustalonym terminie, jedna ze Stron może zwrócić się z wnioskiem o wyznaczenie mediatora w drodze losowania. W ciągu pięciu dni od złożenia wniosku każda Strona sporządza listę przynajmniej trzech osób niebędących obywatelami tej Strony, którzy spełniają warunki określone w ust. 4 i mogą wystąpić w roli mediatora. W ciągu pięciu dni od przedstawienia listy każda Strona wskazuje przynajmniej jedno nazwisko z listy drugiej Strony. Następnie przewodniczący Komitetu Stowarzyszenia lub osoba przez niego delegowana wybiera w drodze losowania osobę mediatora spośród wskazanych nazwisk. Wybór w drodze losowania następuje w ciągu piętnastu dni od złożenia wniosku o wyznaczenie mediatora w drodze losowania, w czasie i miejscu, o których należy niezwłocznie powiadomić Strony. Strony mogą być obecne podczas wyznaczania mediatora w drodze losowania, jeśli tak postanowią.

Jeżeli Strona procedury nie sporządzi listy lub nie wskaże nazwiska z listy drugiej Strony, przewodniczący lub osoba przez niego delegowana wybiera mediatora w drodze losowania z listy Strony, która spełniła wymogi określone w ust. 2.

Mediator jest ekspertem w dziedzinie, do której odnosi się przedmiotowy środek (). Mediator w bezstronny i przejrzysty sposób pomaga Stronom w pełnym zrozumieniu środka i jego możliwych skutków dla handlu oraz w wypracowaniu wspólnie uzgodnionego rozwiązania

Jeżeli Strona procedury uzna, że mediator naruszył kodeks postępowania, może zwrócić się z wnioskiem o jego odwołanie, a nowy mediator zostaje wybrany zgodnie z ust. 1-4.

Strony uczestniczą w procedurze mediacji w dobrzej wierze i dokładają starań, by osiągnąć satysfakcjonujące dla wszystkich rozwiązanie.

W ciągu piętnastu dni od dnia wyznaczenia mediatora, Strona, która wszczęła procedurę mediacji, przedstawia mediatorowi i drugiej Stronie procedury w formie pisemnej szczegółowy opis problemu, a zwłaszcza opis stosowania problematycznego środka i jego skutków dla handlu. W ciągu dziesięciu dni od daty otrzymania takiego opisu druga Strona może w formie pisemnej przedstawić swoje uwagi w tej kwestii. W opisie lub w uwagach każda ze Stron może zawrzeć wszelkie informacje, które uzna za istotne.

Mediator może zdecydować o najstosowniejszym sposobie przeprowadzenia procedury, w szczególności o tym czy, kiedy i w jaki sposób konsultować się ze Stronami procedury, wspólnie lub indywidualnie. Jeżeli Strony nie udostępniły pewnych informacji lub jeśli informacje takie nie znajdują się w posiadaniu Stron, mediator może również określić, czy okoliczności wymagają pomocy lub zasięgnięcia opinii stosownych ekspertów, agencji rządowych i innych osób prawnych lub fizycznych posiadających specjalistyczną wiedzę w danej kwestii. Jeżeli pomoc lub zasięgnięcie opinii stosownych ekspertów, agencji rządowych i innych osób prawnych lub fizycznych posiadających specjalistyczną wiedzę w danej kwestii wiąże się z informacjami poufnymi określonymi w art. 336 niniejszego tytułu, informacje takie mogą zostać udostępnione jedynie po poinformowaniu Stron procedury oraz z wyraźnym zastrzeżeniem, że informacje takie muszą być zawsze traktowane jak informacje poufne.

Po zgromadzeniu niezbędnych informacji mediator może przedstawić ocenę danej kwestii i przedmiotowego środka oraz zaproponować rozwiązanie do rozważenia przez Strony procedury. Ocena taka nie odnosi się do zgodności problematycznego środka z niniejszą Umową.

Procedura zostaje przeprowadzona na terytorium Strony, do której skierowany był wniosek, lub w innym wspólnie uzgodnionym miejscu lub w każdy inny wspólnie uzgodniony sposób.

W celu wypełnienia swoich obowiązków mediator może skorzystać z dowolnego środka komunikacji, w tym między innymi z telefonu, faksu, stron internetowych lub wideokonferencji.

Procedura zostaje zwykle zakończona w ciągu sześćdziesięciu dni od daty wyznaczenia mediatora. Strony procedury mogą ją przerwać za obopólną zgodą na dowolnym etapie.

Jeżeli Strony procedury uzgodniły rozwiązanie dotyczące przeszkód w handlu spowodowanych środkiem podlegającym danej procedurze, każda Strona podejmie wszelkie niezbędne kroki w celu niezwłocznego wprowadzenia w życie wspomnianego rozwiązania.

Strona wprowadzająca rozwiązanie regularnie informuje drugą Stronę i Komitet Stowarzyszenia w formie pisemnej o wszelkich podjętych krokach lub wprowadzonych środkach mających na celu wprowadzenie w życie wspólnie uzgodnionego rozwiązania. Zobowiązanie to przestaje istnieć z chwilą odpowiedniego i pełnego wprowadzenia w życie satysfakcjonującego dla wszystkich rozwiązania.

Procedura określona w ramach niniejszego mechanizmu mediacji jest niezależna od części IV tytuł X (Rozstrzyganie sporów) niniejszej Umowy i nie ma służyć jako podstawa procedur rozstrzygania sporów ustanowionych we wspomnianym tytule lub w jakiejkolwiek innej umowie. Wniosek o zastosowanie mediacji i ewentualne zastosowanie procedur w ramach mechanizmu mediacji nie wyklucza odwołania się do tytułu X.

Mechanizm mediacji stosuje się bez uszczerbku dla praw i obowiązków Stron wynikających z tytułu X.

Strona procedury składająca dokumentację lub oświadczenia w ramach procedury mediacji może określić taką dokumentację, oświadczenia lub dowolną ich część jako poufne.

Jeżeli dokumentacja, oświadczenia lub dowolna ich część zostały określone przez jedną Stronę jako poufne, druga Strona i mediator zwracają lub niszczą takie dokumenty nie później niż piętnaście dni od zakończenia procedury mediacji.

Podobnie jeżeli dokumentacja, oświadczenia lub dowolna ich część określone jako poufne zostały udostępnione odpowiednim ekspertom, agencjom rządowym lub innym osobom fizycznym lub prawnym posiadającym specjalistyczną wiedzę w danej kwestii, taka dokumentacja lub oświadczenia zostają zwrócone lub zniszczone nie później niż piętnaście dni od zakończenia pomocy lub konsultacji z mediatorem.

Wszystkie koszty procedury mediacji ponoszą w równych częściach Strony procedury. Przez koszty rozumie się wynagrodzenie mediatora, wydatki związane z jego dojazdem, zakwaterowaniem i wyżywieniem oraz wszelkie ogólne administracyjne koszty procedury mediacji zgodnie z wnioskiem o zwrot kosztów przedstawionym przez mediatora.

Mediator zachowuje pełną i szczegółową dokumentację dotyczącą wszelkich stosownych poniesionych wydatków i przedstawia Stronom procedury wniosek o zwrot kosztów wraz z dokumentami potwierdzającymi poniesione wydatki.

Rada Stowarzyszenia określa wszelkie kwalifikowalne koszty, a także wynagrodzenie i dodatki, jakie należy wypłacić mediatorowi.

Każda Strona zapewnia, by jej środki o zastosowaniu ogólnym, w tym przepisy ustawowe i wykonawcze, orzeczenia sądowe oraz procedury i decyzje administracyjne odnoszące się do wszystkich związanych z handlem kwestii objętych częścią IV niniejszej Umowy były niezwłocznie publikowane lub udostępniane zainteresowanym osobom danej Strony lub którejkolwiek innej Strony w sposób umożliwiający im zaznajomienie się z tymi środkami, jeżeli zostanie złożony odpowiedni wniosek, każda Strona przedstawia wyjaśnienie dotyczące celu i uzasadnienia takiego środka oraz uwzględnia odpowiedni odstęp czasowy miedzy publikacją a wejściem w życie takiego środka, chyba że określone prawne lub praktyczne okoliczności stanowią inaczej.

Każda Strona dokłada starań, by umożliwić zainteresowanym osobom drugiej Strony przedstawienie uwag w sprawie każdego proponowanego przepisu ustawodawczego i wykonawczego oraz procedury lub decyzji administracyjnej o zastosowaniu ogólnym oraz uwzględnić stosowne zgłoszone uwagi.

Środki o zastosowaniu ogólnym, o których mowa w ust. 1, uważa się za udostępnione, jeżeli zostały one udostępnione w drodze odpowiedniego powiadomienia WTO lub jeżeli zostały udostępnione na oficjalnej, publicznie dostępnej i bezpłatnej stronie internetowej Strony zainteresowanej.

Żadne z postanowień części IV niniejszej Umowy nie jest interpretowane jako wymagające od którejkolwiek Strony dostarczenia informacji poufnych, których ujawnienie utrudniłoby egzekwowanie prawa albo w inny sposób byłoby sprzeczne z interesem publicznym, czy też naruszałoby uzasadnione interesy handlowe poszczególnych przedsiębiorstw, czy to publicznych, czy prywatnych.

W celu ułatwienia komunikacji oraz zapewnienia skutecznego wprowadzania w życie niniejszej Umowy Strona UE, Strona AŚ () oraz każda republika Strony AS wyznaczają punkt kontaktowy przed wejściem w życie niniejszej Umowy (). Wyznaczanie punktów kontaktowych odbywa się bez uszczerbku dla wyznaczania w konkretnych przypadkach właściwych organów na podstawie poszczególnych postanowień niniejszej Umowy.

Na wniosek Strony punkt kontaktowy drugiej Strony wskazuje urząd lub urzędnika odpowiedzialnego za wszelkie kwestie dotyczące wprowadzania w życie części IV niniejszej Umowy i udziela koniecznego wsparcia, aby ułatwić komunikację z wnioskującą Stroną.

Na wniosek jednej ze Stron i w miarę możliwości prawnych, każda odpowiednia Strona przekazuje informacje i niezwłocznie odpowiada na wszelkie pytania związane z istniejącym lub proponowanym środkiem, który mógłby znacząco wpłynąć na część IV niniejszej Umowy.