LegalizeWijzigingsgeschiedenis
Schenk- en erfbelasting, bedrijfsopvolgingsregeling
4 versions
· 2024-06-15
2024-06-15
Schenk- en erfbelasting, bedrijfsopvolgingsregeling — arts. 4, 16, 3 y
Wijzigingen op 2024-06-15
@@ -8,19 +8,19 @@
### 1. Inleiding
Dit besluit actualiseert het [besluit van 4 april 2011](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0029831), nr. BLKB2011/68M. Het besluit bevat het beleid over de bedrijfsopvolgingsregeling voor de schenk- en erfbelasting zoals die met ingang van 2010 is opgenomen in de [Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226).
Dit besluit actualiseert het [besluit van 4 april 2011](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0029831), nr. BLKB2011/68M. Het besluit bevat het beleid over de bedrijfsopvolgingsregeling voor de schenk- en erfbelasting zoals die met ingang van 2010 is opgenomen in de [Successiewet](onbekend).
Dit besluit werd gewijzigd bij besluit van 16 november 2015, nr. BLKB2015/1346M (Stcrt. 2015, 41921), waarbij de onderdelen 7.2 tot en met 7.5 zijn geactualiseerd. Dit besluit werd gewijzigd bij besluit van 4 juni 2024, nr. 2024-0000012721 (Stcrt. 2024, 13949), waarbij de onderdelen 3.9, 3.11 en 6.3 tot en met 6.8 zijn gewijzigd.
De goedkeuring in onderdeel 3.7 is verduidelijkt. Uit het voorbeeld zou kunnen worden afgeleid dat de goedkeuring alleen geldt voor de verkrijger die als enige bezitting een onderneming heeft en als zijn overleden echtgenoot geen bezittingen heeft. De goedkeuring is ruimer bedoeld. De tekst is daarop verduidelijkt en er is een nieuw voorbeeld opgenomen.
Onderdeel 3.9 is aangepast. Voor de verkrijging van directe preferente aandelen maakt het voor de BOR niet uit of de verkrijger direct of indirect de nieuwe aandelen houdt die bij omzetting van gewone aandelen in preferente aandelen zijn uitgegeven. Onderdeel 3.9.1 behandelt de omzetting van gewone aandelen in preferente aandelen vóór 2010 waarbij niet tegelijkertijd nieuwe gewone aandelen zijn uitgegeven aan de bedrijfsopvolger. In het vorige besluit was opgenomen dat bij mij hiervoor een verzoek om toepassing van de hardheidsclausule kon worden gedaan. In dit besluit is nu een goedkeuring opgenomen die de Belastingdienst zelf kan toepassen. Het nieuwe onderdeel 3.9.2 behandelt preferente aandelen die zijn ontstaan door omzetting van een vordering. De BOR is daarop niet van toepassing. Als enige uitzondering geldt de vordering die voor 1 januari 2010 is ontstaan door verkoop van aandelen en die op dezelfde dag is omgezet in preferente aandelen.
In het nieuwe onderdeel 3.11 is een goedkeuring opgenomen voor de bezitseis bij overlijden. Voor de erfbelasting geldt de bezitseis niet voor uiterlijk op 31 december 2010 geherstructureerde aandelenposities die voldeden aan de voorwaarden die voor de BOR golden in 2009.
In onderdeel 6.3 is een goedkeuring opgenomen voor de door de langstlevende echtgenoot van zijn overleden echtgenoot verkregen aandelen die behoorden tot de huwelijkse gemeenschap. De langstlevende kan de gerechtigdheid die hij al had zonder BOR-gevolgen vervreemden.
In onderdeel 6 zijn ook drie onderdelen toegevoegd met een goedkeuring voor het voortzettingsvereiste. Onderdeel 6.6 betreft het doorzakken van de onderneming binnen fiscale eenheid. Onderdeel 6.7 behandelt de situatie waarin twee bedrijfsopvolgers hun verkregen IB-onderneming inbrengen in een persoonlijke houdster, waarna vervolgens met toepassing van [artikel 14 van de Wet VPB](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002672&artikel=14) de onderneming wordt ingebracht in een gezamenlijke dochtermaatschappij. Onderdeel 6.8 betreft meerdere verkrijgers die hun verkrijging met een aandelenfusie inbrengen in een gezamenlijke vennootschap.
Het besluit bevat het beleid over de bedrijfsopvolgingsregeling voor de schenk- en erfbelasting zoals die met ingang van 2010 is opgenomen in de [Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226).
Onderdeel 3.9 is aangepast. Voor de verkrijging van directe preferente aandelen maakt het voor de BOR niet uit of de verkrijger direct of indirect de nieuwe aandelen houdt die bij omzetting van gewone aandelen in preferente aandelen zijn uitgegeven. Onderdeel 3.9.1 behandelt de omzetting van gewone aandelen in preferente aandelen vóór 2010 waarbij niet tegelijkertijd nieuwe gewone aandelen zijn uitgegeven aan de bedrijfsopvolger. In het vorige besluit was opgenomen dat bij mij hiervoor een verzoek om toepassing van de hardheidsclausule kon worden gedaan. In dit besluit is nu een goedkeuring opgenomen die de Belastingdienst zelf kan toepassen. Het nieuwe onderdeel 3.9.2 behandelt preferente aandelen die zijn ontstaan door omzetting van een vordering. De BOR is daarop niet van toepassing. Als enige uitzondering geldt de vordering die voor 1 januari 2010 is ontstaan door verkoop van aandelen en die op dezelfde dag is omgezet in preferente aandelen. Subonderdeel 3.9.3 is nieuw en bevat een goedkeuring voor preferente aandelen, die zijn ontstaan bij geruisloze inbreng van een vennootschap onder firma in een besloten vennootschap. Deze goedkeuring is overgenomen van [subonderdeel 5.5.3 van het Besluit Inkomstenbelasting. Aanmerkelijk belang](onbekend). Verzamelbesluit van 9 maart 2018, nr. 2018-27139 (Stcrt. 2018, 15751).
In het nieuwe onderdeel 3.11 is een goedkeuring opgenomen voor de bezitseis bij overlijden. Voor de erfbelasting geldt de bezitseis niet voor uiterlijk op 31 december 2010 geherstructureerde aandelenposities die voldeden aan de voorwaarden die voor de BOR golden in 2009. Tevens zijn in dit onderdeel 3.11 verschillende nieuwe goedkeuringen voor de bezitseis opgenomen. Het zijn goedkeuringen die zien op certificering/decertificering, verlettering en wijzigen van het aantal aandelen in de bezitsperiode. Daarnaast is een goedkeuring opgenomen voor de situatie dat aandelen worden verkregen, die tot een huwelijksgoederengemeenschap behoren.
In onderdelen 6.3 tot en met 6.7 zijn de bestaande goedkeuringen voor het voortzettingsvereiste uitgebreid en zijn nieuwe goedkeuringen toegevoegd. De goedkeuringen in onderdeel 6.3 zien op situaties waarbij de verkrijger voor de verkrijging al een belang of aandelen in de verkregen onderneming had. Hierbij is de bestaande goedkeuring uitgebreid met (andere) soortgelijke situaties. Onderdeel 6.4 is verduidelijkt en uitgebreid met de situaties van decertificering en verlettering van aandelen voor het voeren van een eigen dividendpolitiek. Aan onderdeel 6.5 is ter verduidelijking een uitzondering toegevoegd die ziet op de goedkeuring in subonderdeel 6.3.2. De goedkeuring en voorwaarden in onderdeel 6.6 zijn gewijzigd, zodat de goedkeuring ook kan gelden als sprake is van meerdere aandeelhouders. In onderdeel 6.7 is de bestaande goedkeuring vervangen door twee uitgebreidere goedkeuringen die zien op herstructureringen op het niveau van de houdstervennootschap (direct niveau) en op het niveau van de deelneming (indirect niveau), waarbij sprake kan zijn van meerdere aandeelhouders. Hierbij is de goedkeuring in onderdeel 6.8 opgenomen in het nieuwe onderdeel 6.7, waardoor onderdeel 6.8 vervalt.
Het besluit bevat het beleid over de bedrijfsopvolgingsregeling voor de schenk- en erfbelasting zoals die met ingang van 2010 is opgenomen in de [Successiewet](onbekend).
Op praktische gronden was in het verleden goedgekeurd dat de verkrijger van een landbouwonderneming die voor de BOR gebruik wil maken van de DCF-methode, een samenstel van uitgangspunten voor de bepaling van de waarde mocht hanteren. Die gehanteerde DCF-methode was een samenhangend geheel van afspraken voor de waardering van landbouwondernemingen in de akkerbouw en de veehouderij die was afgesproken na uitgebreid overleg met het landbouwbedrijfsleven. Onderdeel van die afspraak was dat met schulden rekening werd gehouden op basis van moderatoren in het rekenmodel. Daarom bevatte de gehanteerde DCF-methode niet de mogelijkheid om afzonderlijk langlopende schulden af te trekken. Naar aanleiding van het ontbreken van de mogelijkheid om afzonderlijk langlopende schulden af te trekken, ontstond discussie over de toepassing van de gehanteerde DCF-methode. In dit kader is opnieuw overleg gevoerd met het landbouwbedrijfsleven. Dit overleg heeft geleid tot een nieuw rekenmodel op basis van genormeerde geldstromen met een gewijzigde berekeningsmethodiek. In de nieuwe rekenmodule kunnen langlopende schulden in aftrek worden gebracht. De nieuwe berekeningsmethodiek is afgestemd met het landbouwbedrijfsleven. De goedkeuring en de rekenmodule zijn hierop aangepast. De nieuwe berekeningsmethodiek geldt voor verkrijgingen op of na 1 januari 2016. Voor verkrijgingen tot en met 31 december 2015 geldt de oude berekeningsmethodiek.
@@ -32,6 +32,300 @@
Het verzoek om toepassing van de BOR moet gelijktijdig met de aangifte worden gedaan ([artikel 35b, zevende lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35b)).
Het verzoek om toepassing van de BOR moet gelijktijdig met de aangifte worden gedaan ([artikel 35b, zevende lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35b)).
### 3. Ondernemingsvermogen
Een verzoek als bedoeld in [artikel 35b, zevende lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35b) kan worden aangemerkt als verzoek om uitstel van betaling als bedoeld in [artikel 25, twaalfde lid van de Invorderingswet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0004770&artikel=25) en [artikel 6a van de Uitvoeringsregeling Invorderingswet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0004766&artikel=6a). Het uitstel van betaling dat op de onderbedelingsvordering van een medeverkrijger ziet, is niet automatisch gekoppeld aan een conserverende aanslag (artikel 25, dertiende lid, van de Invorderingswet en [artikel 6b van de Uitvoeringsregeling Invorderingswet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0004766&artikel=6b)). Het verzoek voor dat uitstel moet daarom apart bij de ontvanger worden gedaan.
### 3. Ondernemingsvermogen
De BOR geldt als er ondernemingsvermogen wordt verkregen. Hierna wordt ingegaan op het begrip ondernemingsvermogen.
De BOR is niet van toepassing op de verkrijging van aandelen in een vennootschap die geen onderneming drijft, zoals een beleggingsvennootschap ([artikel 35c, eerste lid, onderdeel c, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c)). Dit geldt ook als de beleggingsvennootschap een pand verhuurt aan een vennootschap van dezelfde erflater of schenker, die zelf wel een materiële onderneming drijft.
### 3.2. Vijfjaarseis en middellijk gehouden aandelen
Natuurlijk persoon A is 100% aandeelhouder van de besloten vennootschappen BV B en BV C. De enige bezitting van BV C bestaat uit een onroerende zaak die BV C verhuurt aan BV B. BV B oefent een materiële onderneming uit in die onroerende zaak. A schenkt de aandelen van beide vennootschappen aan natuurlijk persoon D. De BOR ziet niet op de aandelen in BV C. BV C oefent geen onderneming uit maar is een beleggingsvennootschap.
### 3.2. Vijfjaarseis en middellijk gehouden aandelen
(Vervallen per 1 januari 2010).
### 3.3. Toepassing 15%-regel
(Vervallen per 1 januari 2010).
De BOR is niet van toepassing als de onderneming wordt overgedragen tegen een koopsom die geheel of gedeeltelijk wordt kwijtgescholden. In dat geval bestaat de verkrijging (de schenking) niet uit een onderneming, maar uit de kwijtschelding van een vordering. Ik vind dit onredelijk. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
### 3.5. Fictieve verkrijging
Ik keur goed dat bij een kwijtschelding die onmiddellijk volgt op de overdracht van ondernemingsvermogen, voor de BOR kan worden aangenomen dat het ondernemingsvermogen het object van schenking is. Bij een gefaseerde kwijtschelding geldt de goedkeuring niet voor de tweede of volgende kwijtschelding.
De BOR is ook van toepassing op ondernemingsvermogen dat krachtens fictie wordt verkregen, zoals een verkrijging bij leven of overlijden krachtens een verblijvingsbeding.
### 3.6. Overlijden echtgenoot van de ondernemer
Een vader is vennoot in een vennootschap onder firma met zijn zoon. Het firmacontract bepaalt dat wanneer vader de hoedanigheid van vennoot opgeeft of verliest, zijn aandeel verblijft aan de zoon, die daarvoor de boekwaarde van het aandeel van zijn vader moet vergoeden. De BOR kan worden toegepast als vader bij leven zijn firma-aandeel overdraagt, dan wel als de firma eindigt door het overlijden van vader. Zowel bij de overdracht bij leven als bij overlijden is de BOR van toepassing op de waarde van het verkregen ondernemingsvermogen zonder dat daarop de tegenprestatie in mindering komt ([artikel 35b, vierde lid Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35b)).
### 3.6. Overlijden echtgenoot van de ondernemer
Voor toepassing van de BOR op ondernemingsvermogen moet dat ondernemingsvermogen zijn verkregen van een ondernemer in de zin [artikel 3.4](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=3.4) of [3.5 van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=3.5) of van een medegerechtigde in de zin van [artikel 3.3, eerste lid, onderdeel a, van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=3.3) ([artikel 35d, eerste lid, onderdelen a en b, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35d)).
A en B zijn in gemeenschap van goederen getrouwd. Zij hebben twee kinderen. A drijft een eenmanszaak. B overlijdt zonder een testament te hebben gemaakt. Op grond van het civiele recht behoort de onderneming tot de huwelijksgoederengemeenschap. Tot de nalatenschap van B behoort daarom de onverdeelde helft van de onderneming. Deze onverdeelde helft van de onderneming wordt aan A toegedeeld. De kinderen krijgen hiervoor een onderbedelingsvordering op A. [Artikel 35d, eerste lid, onderdeel a, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35d) stelt als eis dat ondernemingsvermogen wordt verkregen van een ondernemer in de zin van de [Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353). B was in fiscale zin geen ondernemer zodat de BOR naar de letter genomen niet van toepassing is. Ik vind dit onredelijk. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
### 3.6.2. Overlijden echtgenoot van de deelnemer in een personenvennootschap
Ik keur goed dat in dit geval voor B’s onverdeelde helft van de onderneming de eis vervalt dat van een ondernemer moet worden verkregen. Hierbij gelden de overige voorwaarden van de BOR, zoals de voorwaarden dat A tot het overlijden van B ten minste één jaar de onderneming dreef en dat A de onderneming na het overlijden van B ten minste vijf jaren voortzet. Op de onderbedelingsvordering van de kinderen die betrekking heeft op het aan A toegedeelde ondernemingsvermogen, kan de uitstelregeling van [artikel 25, dertiende lid, van de Invorderingswet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0004770&artikel=25) worden toegepast.
A en B zijn in gemeenschap van goederen getrouwd. A is vennoot in een personenvennootschap die een onderneming drijft. B overlijdt zonder een testament te hebben gemaakt. Op grond van het civiele recht is het aandeel in de personenvennootschap verknocht aan A. Tot de nalatenschap van B behoort daarom een vordering op A ter grootte van de helft van de waarde van het ondernemingsvermogen van A. De vordering van B op A vererft op grond van het wettelijk erfrecht (de wettelijke verdeling) naar A. De kinderen krijgen hiervoor een onderbedelingsvordering op A. B was in fiscale zin geen ondernemer en had geen ondernemingsvermogen zodat de BOR naar de letter genomen niet van toepassing is. Ik vind dit onredelijk. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
A en B zijn in gemeenschap van goederen getrouwd. A is vennoot in een personenvennootschap die een onderneming drijft. B overlijdt zonder een testament te hebben gemaakt. Op grond van het civiele recht is het aandeel in de personenvennootschap verknocht aan A. Tot de nalatenschap van B behoort daarom een vordering op A ter grootte van de helft van de waarde van het ondernemingsvermogen van A. De vordering van B op A vererft op grond van het wettelijk erfrecht (de wettelijke verdeling) naar A. De kinderen krijgen hiervoor een onderbedelingsvordering op A. B was in fiscale zin geen ondernemer en had geen ondernemingsvermogen zodat de BOR naar de letter genomen niet van toepassing is. Ik vind dit onredelijk. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
### 3.7. Finaal verrekenbeding
Op de onderbedelingsvordering van de kinderen op A die betrekking heeft op de aan A toegedeelde vordering van B, kan de uitstelregeling van [artikel 25, dertiende lid, van de Invorderingswet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0004770&artikel=25) worden toegepast.
A en B zijn buiten gemeenschap van goederen getrouwd. Zij hebben samen één kind C. Bij huwelijkse voorwaarden zijn de echtelieden een finaal verrekenbeding overeengekomen. Hierdoor wordt bij overlijden van een van de echtgenoten afgerekend alsof zij in wettelijke gemeenschap van goederen waren gehuwd. A’s bezit is een persoonlijke onderneming. B overlijdt zonder een testament te hebben gemaakt. Als gevolg van het overlijden van B wordt de waarde van de onderneming verrekend, waardoor tot de nalatenschap van B een vordering op A behoort ter grootte van de helft van de waarde van de onderneming. Op grond van het wettelijk erfrecht (de wettelijke verdeling) vererft deze vordering naar A. Het kind C verkrijgt een onderbedelingsvordering op A. De BOR is naar de letter niet van toepassing omdat A in dit geval geen ondernemingsvermogen verkrijgt. Het kind C kan geen beroep doen op de uitstelregeling van [artikel 25, dertiende lid, van de Invorderingswet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0004770&artikel=25) omdat hij geen vordering heeft op een medeverkrijger die ondernemingsvermogen heeft verkregen in de zin van de BOR. Dit vind ik onredelijk. De situatie voor A bij het finaal verrekenbeding is vergelijkbaar met de situatie die voor A zou zijn ontstaan als A en B in wettelijke gemeenschap van goederen waren gehuwd. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
A en B zijn buiten gemeenschap van goederen getrouwd. Zij hebben samen één kind C. Bij huwelijkse voorwaarden zijn de echtelieden een finaal verrekenbeding overeengekomen. Hierdoor wordt bij overlijden van een van de echtgenoten afgerekend alsof zij in wettelijke gemeenschap van goederen waren gehuwd. A’s bezit is een persoonlijke onderneming. B overlijdt zonder een testament te hebben gemaakt. Als gevolg van het overlijden van B wordt de waarde van de onderneming verrekend, waardoor tot de nalatenschap van B een vordering op A behoort ter grootte van de helft van de waarde van de onderneming. Op grond van het wettelijk erfrecht (de wettelijke verdeling) vererft deze vordering naar A. Het kind C verkrijgt een onderbedelingsvordering op A. De BOR is naar de letter niet van toepassing omdat A in dit geval geen ondernemingsvermogen verkrijgt. Het kind C kan geen beroep doen op de uitstelregeling van [artikel 25, dertiende lid, van de Invorderingswet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0004770&artikel=25) omdat hij geen vordering heeft op een medeverkrijger die ondernemingsvermogen heeft verkregen in de zin van de BOR. Dit vind ik onredelijk. De situatie voor A bij het finaal verrekenbeding is vergelijkbaar met de situatie die voor A zou zijn ontstaan als A en B in wettelijke gemeenschap van goederen waren gehuwd. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
Ik keur onder voorwaarden goed dat de BOR ook geldt voor de verrekeningsvordering door finale verrekening van de waarde van het ondernemingsvermogen van de langstlevende echtgenoot.
Voor de goedkeuring gelden de volgende voorwaarden:
De aanname dat de langstlevende echtgenoot A ondernemingsvermogen heeft verkregen, werkt door naar de overige voorwaarden voor de BOR. [Art. 35e van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35e) is bijvoorbeeld van overeenkomstige toepassing. Voor kind C in het voorbeeld hierboven, betekent dit het volgende. C wordt door de goedkeuring geacht een onderbedelingsvordering te hebben verkregen op een medeverkrijger die ondernemingsvermogen heeft verkregen. Op de onderbedelingsvordering van het kind die betrekking heeft op de aan A toegedeelde vordering van B, kan de uitstelregeling van [artikel 25, dertiende lid, van de Invorderingswet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0004770&artikel=25) worden toegepast.
Man en vrouw zijn buiten gemeenschap van goederen getrouwd. Hun huwelijkse voorwaarden bevatten een finaal verrekenbeding. Bij overlijden van een van de echtgenoten wordt afgerekend alsof zij in wettelijke gemeenschap van goederen waren gehuwd. De vrouw overlijdt. De man heeft BOR-ondernemingsvermogen, waard 100. De vrouw heeft een bankrekening met een saldo van 60. Ieder heeft recht op (160/2=) 80. Tot de nalatenschap van de vrouw behoort een verrekenvordering op de man van 20. De man krijgt de vordering. De BOR is van toepassing op 20.
### 3.8. Indirecte overdracht van aandelen
Man en vrouw zijn buiten gemeenschap van goederen getrouwd. Hun huwelijkse voorwaarden bevatten een finaal verrekenbeding. Bij overlijden van een van de echtgenoten wordt afgerekend alsof zij in wettelijke gemeenschap van goederen waren gehuwd. De vrouw overlijdt. De man heeft BOR-vermogen, waard 30, en een bankrekening met 70. De vrouw heeft een bankrekening met een saldo van 20. Ieder heeft recht op (120/2=) 60. Tot de nalatenschap van de vrouw behoort een verrekenvordering op de man van 40. De man krijgt de vordering. De BOR is van toepassing op 12 (3/10 van 40).
De BOR is opgezet vanuit het idee dat er direct aandelen worden verkregen in een vennootschap die een onderneming drijft.
De BOR is opgezet vanuit het idee dat er direct aandelen worden verkregen in een vennootschap die een onderneming drijft.
### 3.9. Preferente aandelen
Ik keur goed dat de BOR ook kan gelden bij een indirecte verkrijging van de aandelen, zoals schenking van aandelen ‘bovenover’ of ‘onderlangs’. Het gaat om de hierna genoemde situaties. Voor deze goedkeuring gelden uiteraard de overige voorwaarden en uitgangspunten van de BOR. Voor de toepassing van [artikel 7, derde en vierde lid, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=7) wordt dus ook uitgegaan van de waarde van de objectieve onderneming zoals die wordt toegerekend aan BV X. De goedkeuring betreft de volgende situaties.
Op de schenking of vererving van preferente aandelen is de BOR onder voorwaarden van toepassing ([artikel 35c, vierde lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c)). Voor indirect gehouden preferente aandelen zijn de voorwaarden opgenomen in [artikel 8, derde lid, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=8).
Op de schenking of vererving van preferente aandelen is de BOR onder voorwaarden van toepassing ([artikel 35c, vierde lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c)). Voor indirect gehouden preferente aandelen zijn de voorwaarden opgenomen in [artikel 8, derde lid, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=8).
Zo moeten bijvoorbeeld bij de omzetting van gewone aandelen in preferente aandelen, gewone aandelen zijn uitgegeven aan een ander ([artikel 35c, vierde lid, onderdeel b, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c) en [artikel 8, derde lid, onderdeel b, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=8)). De verkrijger van de (indirect gehouden) preferente aandelen moet ten tijde van de verkrijging reeds voor ten minste 5% van het geplaatste kapitaal aandeelhouder zijn van die nieuw uitgegeven aandelen (artikel 35c, vierde lid, onderdeel d, van de Successiewet en artikel 8, derde lid, onderdeel d, van de Uitvoeringsregeling). De verkrijger van de preferente aandelen hoeft dus niet bij de omzetting al te voldoen aan het 5%-vereiste. Als de verkrijger ooit wel voldeed aan het 5%-vereiste, maar ten tijde van de verkrijging niet meer, dan is niet voldaan aan de vereisten.
### 3.9.1. Preferente aandelen die zijn ontstaan vóór 2010
Voor de directe preferente aandelen is bepaald dat de verkrijger aandeelhouder is van de bij de omzetting nieuw uitgegeven gewone aandelen ([artikel 35c, vierde lid, onderdeel d, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c)). Het is echter geen bezwaar als de verkrijger de aandelen indirect houdt. Artikel 35c, vierde lid, onderdeel d, van de Successiewet, kan dus zo worden gelezen dat de verkrijger van de preferente aandelen reeds voor ten minste 5% van het geplaatste kapitaal direct of indirect aandeelhouder is van gewone aandelen als bedoeld in onderdeel b.
Het komt voor dat bij een omzetting van gewone aandelen in preferente aandelen vóór 1 januari 2010 geen rekening is gehouden met de na die datum geldende wettelijke voorwaarde dat de omzetting gepaard is gegaan met het toekennen van gewone aandelen aan een ander. Ik heb er begrip voor dat met deze voorwaarde destijds nog geen rekening kon worden gehouden in gevallen waarbij er reeds een beoogd bedrijfsopvolger is, die al gewone aandelen bezit in de desbetreffende vennootschap. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
Het komt voor dat bij een omzetting van gewone aandelen in preferente aandelen vóór 1 januari 2010 geen rekening is gehouden met de na die datum geldende wettelijke voorwaarde dat de omzetting gepaard is gegaan met het toekennen van gewone aandelen aan een ander. Ik heb er begrip voor dat met deze voorwaarde destijds nog geen rekening kon worden gehouden in gevallen waarbij er reeds een beoogd bedrijfsopvolger is, die al gewone aandelen bezit in de desbetreffende vennootschap. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
Goedkeuring
### 3.9.2. Preferente aandelen die vóór 2010 zijn ontstaan door omwisseling van een vordering.
Voor deze goedkeuring gelden de volgende vijf voorwaarden:
Als uitgangspunt geldt dat vorderingen voor de BOR niet als ondernemingsvermogen worden aangemerkt. Dat geldt ook voor de vordering die is ontstaan door een bedrijfsoverdracht waarbij de bedrijfsopvolger de koopsom voor de onderneming schuldig bleef aan (de vennootschap van) de overdrager. Bij de vererving of schenking van de vordering van de overdrager is de BOR niet van toepassing. Voor de doorschuiffaciliteit voor het aanmerkelijk belang in de [Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353) worden sinds 1 januari 2010 vorderingen ook niet als ondernemingsvermogen aangemerkt. Voor de doorschuifregeling is er wel een overgangsregeling voor vererving van een vordering die is ontstaan vóór 1 januari 2010 ([artikel 4.17a, zevende lid, van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=4.17a)). De reden daarvoor is dat voor de doorschuiffaciliteit in de aanmerkelijkbelangregeling sinds 1 januari 2010 de materiële onderneming een vereiste is. Voor de BOR bestaat het vereiste van een materiële onderneming van oudsher, zodat daarvoor geen overgangsrecht geldt. Bij een omzetting van de schuldig gebleven koopsom in preferente aandelen vóór 2010 kon op zich nog geen rekening worden gehouden met de vanaf 2010 geldende voorwaarde dat de preferente aandelen moeten zijn ontstaan door omzetting van gewone aandelen. Verzoeken om een dergelijke vordering toch aan te merken als ondernemingsvermogen voor de BOR, wijs ik af. Dergelijke vorderingen wijken immers niet wezenlijk af van andere beleggingen. Ik heb alleen begrip voor de situatie waarin de schuldig gebleven koopsom voor 1 januari 2010 is ontstaan en op dezelfde dag is omgezet in preferente aandelen. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
Als uitgangspunt geldt dat vorderingen voor de BOR niet als ondernemingsvermogen worden aangemerkt. Dat geldt ook voor de vordering die is ontstaan door een bedrijfsoverdracht waarbij de bedrijfsopvolger de koopsom voor de onderneming schuldig bleef aan (de vennootschap van) de overdrager. Bij de vererving of schenking van de vordering van de overdrager is de BOR niet van toepassing. Voor de doorschuiffaciliteit voor het aanmerkelijk belang in de [Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353) worden sinds 1 januari 2010 vorderingen ook niet als ondernemingsvermogen aangemerkt. Voor de doorschuifregeling is er wel een overgangsregeling voor vererving van een vordering die is ontstaan vóór 1 januari 2010 ([artikel 4.17a, zevende lid, van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=4.17a)). De reden daarvoor is dat voor de doorschuiffaciliteit in de aanmerkelijkbelangregeling sinds 1 januari 2010 de materiële onderneming een vereiste is. Voor de BOR bestaat het vereiste van een materiële onderneming van oudsher, zodat daarvoor geen overgangsrecht geldt. Bij een omzetting van de schuldig gebleven koopsom in preferente aandelen vóór 2010 kon op zich nog geen rekening worden gehouden met de vanaf 2010 geldende voorwaarde dat de preferente aandelen moeten zijn ontstaan door omzetting van gewone aandelen. Verzoeken om een dergelijke vordering toch aan te merken als ondernemingsvermogen voor de BOR, wijs ik af. Dergelijke vorderingen wijken immers niet wezenlijk af van andere beleggingen. Ik heb alleen begrip voor de situatie waarin de schuldig gebleven koopsom voor 1 januari 2010 is ontstaan en op dezelfde dag is omgezet in preferente aandelen. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
### 3.10. Vruchtgebruik en bloot eigendom van aandelen
Voor deze goedkeuring gelden de volgende drie voorwaarden:
De BOR geldt voor aandelen die bij de erflater of schenker behoorden tot een aanmerkelijk belang als bedoeld in [afdeling 4.3](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&afdeling=4.3), met uitzondering van de meetrekregeling van [artikel 4.10, van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=4.10) ([artikel 35c, eerste lid, onderdeel c, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c)). Voor de toepassing van de BOR zijn de [artikelen 4.3 (gelijkstelling genotsgerechtigden) tot en met 4.5a van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=4.3) van overeenkomstige toepassing (artikel 35c, zevende lid, van de Successiewet).
Bij de toepassing van de faciliteit van de geruisloze omzetting ([artikel 3.65 van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=3.65)) is het mogelijk dat naast gewone aandelen cumulatief preferente aandelen zijn uitgereikt. Deze cumulatief preferente aandelen voldoen niet aan de vereisten van [artikel 35c, vierde lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c). Daarom is op deze aandelen de [BOR](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027464) niet van toepassing. Gezien de eisen die artikel 3.65 van de Wet IB 2001 stelt in de situatie dat twee of meer deelnemers in een samenwerkingsverband hun onderneming in dezelfde vennootschap inbrengen (zie met name de vijfde standaardvoorwaarde en de toelichting behorende bij het besluit van 30 juni 2010, nr. DGB 2010/3599M, Staatscourant 2010, 10512), vind ik dit onredelijk. Daarom keur ik het volgende onder voorwaarden goed.
Ik keur onder voorwaarden goed dat de cumulatief preferente aandelen, die bij de hierboven omschreven inbreng worden uitgereikt, geacht worden te voldoen aan [artikel 35c, vierde lid, onderdelen a, b en d, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c).
### 3.11. Bezitseis
Voorgaande voorwaardelijke goedkeuring geldt ook indien twee of meer deelnemers in een samenwerkingsverband hun (subjectieve) onderneming in hun persoonlijke houdstervennootschap inbrengen en de houdstervennootschappen vervolgens hun onderneming met toepassing van [artikel 14 van de Wet VPB](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002672&artikel=14) laten uitzakken in een gezamenlijke werkmaatschappij, waarbij cumulatief preferente aandelen worden uitgereikt.
X en Y drijven samen een vennootschap onder firma. Het kapitaal van X in de vennootschap is 600 en het kapitaal van Y is 500. Ieder ontvangt een arbeidsbeloning, een rentevergoeding over diens kapitaal en is gerechtigd tot de helft van de winst. Ze richten een BV op en brengen hun (subjectieve) ondernemingen met toepassing van [artikel 3.65 van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=3.65) geruisloos in. Voor de inbreng reikt de BV aandelen uit, waarbij X 50 gewone aandelen met elk een waarde van 10 en 5 cumulatief preferente aandelen met elk een waarde van 20 krijgt. Y krijgt 50 gewone aandelen met elk een waarde van 10. Als X gelijktijdig 30 van zijn gewone aandelen en 3 van zijn cumulatief preferente aandelen schenkt, kan de verkrijger een beroep op deze goedkeuring doen.
Ik keur onder voorwaarden voor de erfbelasting goed dat voor vermogensbestanddelen als bedoeld in [artikel 35c, eerste lid, onderdeel c, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c) ook is voldaan aan de periode van één jaar als bedoeld in [artikel 35d, eerste lid, aanhef, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35d) als de erflater is overleden binnen één jaar nadat hij zijn preferente aandelen omzette in gewone aandelen.
De BOR geldt voor aandelen die bij de erflater of schenker behoorden tot een aanmerkelijk belang als bedoeld in [afdeling 4.3](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&afdeling=4.3), met uitzondering van de meetrekregeling van [artikel 4.10, van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=4.10) ([artikel 35c, eerste lid, onderdeel c, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c)). Voor de toepassing van de BOR zijn de [artikelen 4.3 (gelijkstelling genotsgerechtigden) tot en met 4.5a van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=4.3) van overeenkomstige toepassing (artikel 35c, zevende lid, van de Successiewet).
### 4. Toerekeningsregeling
De erflater heeft een vruchtgebruiktestament. Hij was gehuwd en laat aanmerkelijkbelangaandelen na. De langstlevende echtgenoot verkrijgt het vruchtgebruik van die aandelen van de erflater. De kinderen verkrijgen de bloot eigendom van die aandelen. De BOR kan worden toegepast bij de langstlevende echtgenoot en bij de kinderen.
Bij een zogenoemde turboverdeling, kan de BOR bij de vruchtgebruiker niet worden toegepast voor zover deze krachtens huwelijksvermogensrecht reeds was gerechtigd tot de aandelen ([artikel 35f, tweede lid van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35f)).
Door de toerekeningsregeling wordt de houdstervennootschap geacht de onderneming van de deelneming te drijven. Bij meerdere deelnemingen worden de bezittingen en schulden van alle deelnemingen die voldoen aan de voorwaarden voor de toerekeningsregeling, gezamenlijk aan de houdstervennootschap toegerekend.
De bezitseis ([artikel 35d van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35d)) draagt bij aan het waarborgen van de bedoeling van de wetgever dat de [BOR](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027464) enkel is bedoeld voor reële bedrijfsopvolgingen. Daarnaast is de bezitseis een antimisbruikbepaling om te voorkomen dat niet-ondernemingsvermogen voorafgaand aan het overlijden of een schenking wordt omgezet in kwalificerend ondernemingsvermogen. Dit brengt bijvoorbeeld met zich mee dat als de gerechtigdheid tot een (personen-) vennootschap toeneemt, voor dat deel een nieuwe bezitsperiode aanvangt.
### 5. Verdeling nalatenschap of huwelijksgoederengemeenschap
De houder van certificaten van aandelen kan voor de toepassing van [Hoofdstuk 4 van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&hoofdstuk=4) worden aangemerkt als aanmerkelijkbelanghouder. De certificaathouder heeft dan een direct belang bij de aandelen in de vennootschap. Op deze certificaten kan de [BOR](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027464) van toepassing zijn.1Tweede Kamer 2008–2009, 31 930, nr. 9, p. 102.
Als de certificering van direct gehouden aandelen plaatsvindt tijdens de bezitsperiode gaat de erflater of schenker andere vermogensbestanddelen bezitten, waardoor een nieuwe bezitsperiode aanvangt. Ik vind dit onredelijk als de aandelen en certificaten te vereenzelvigen zijn. Hetzelfde geldt als tijdens de bezitsperiode decertificering plaatsvindt. Daarom keur ik het volgende goed.
### 6. Voortzettingsvereiste
Aandeelhouders die de wens hebben om een eigen dividendpolitiek te voeren, realiseren dit vaak door hun aanmerkelijkbelangaandelen te verletteren. Als de wijziging alleen ziet op de dividendpolitiek worden de tot dan opgebouwde reserves en goodwill evenredig over de aandelen verdeeld en wijzigen de overige rechten van de aandelen niet. Na de verlettering kan per groep aandelen met dezelfde letter worden beslist of de daaraan gekoppelde reserves en goodwill worden uitgekeerd.2In onderdeel 2.2 van het Besluit Inkomstenbelasting. Aanmerkelijk belang. Verzamelbesluit 9 maart 2018, nr. 2018-27139 (Stcrt. 2018, 15751) is toegelicht dat onder andere van soortaandelen sprake is als de aandelen verschillen met betrekking tot de besluitvorming omtrent uitkeringen van winst of vermogen van de vennootschap. Zie ook HR 16 december 2011, ECLI:NL:HR:2011:BN7252. Vanaf het moment dat de reserves of goodwill niet meer gelijk zijn, zijn de aandelen ook niet meer te vereenzelvigen met de eerdere aandelen. Als zo’n verlettering in de bezitsperiode plaatsvindt gaat de erflater of schenker andere vermogensbestanddelen bezitten, waardoor een nieuwe bezitsperiode aanvangt. Ik vind dit onredelijk als bij de verlettering de overige rechten van de aandelen niet wijzigen, waardoor de oorspronkelijke aandelen en de letteraandelen te vereenzelvigen zijn.3In onderdeel 4.3 van het Besluit Inkomstenbelasting. Aanmerkelijk belang. Verzamelbesluit van 9 maart 2018, nr. 2018-27139 (Stcrt. 2018, 15751) is over vereenzelviging opgenomen: ‘Daarbij gaat het om een zodanige verandering van financiële rechten of een wezenlijke verandering in de fiscale positie dat de gewijzigde aandelen niet met de ongewijzigde aandelen kunnen worden vereenzelvigd (vergelijk HR 28 juni 1989, ECLI:NL:HR:1989:ZC4069 en Gerechtshof Arnhem 30 oktober 1989, ECLI:NL:GHARN:1989:AW2363).’ De vindplaats van deze jurisprudentie is BNB 1990/147 en BNB 1991/99. Daarom keur ik onder voorwaarde het volgende goed.
### 6.1. Ophouden winst te genieten
Voor deze goedkeuring geldt de volgende voorwaarde:
H heeft alle aandelen (40 stuks) van N BV, die al meer dan vijf jaar dezelfde onderneming drijft. H gaat zijn aandelen schenken aan zijn twee kinderen. Om ervoor te zorgen dat de kinderen hun eigen dividendpolitiek kunnen voeren, worden de aandelen verletterd in 20 aandelen met de letter A en 20 aandelen met de letter B. De aanwezige reserves en goodwill worden bij de verlettering evenredig over de letteraandelen verdeeld. De overige rechten van de aandelen wijzigen niet. Ten tijde van de verlettering zijn de letteraandelen A en B te vereenzelvigen met de 40 aandelen die verletterd zijn. Op grond van deze goedkeuring heeft de verlettering geen gevolgen voor het voldoen aan de bezitseis.
Het komt voor dat een aandeelhouder zijn aantal aandelen wenst te wijzigen zonder dat zijn gerechtigdheid tot de vennootschap, waarin de aandelen worden gehouden, wijzigt. Dit speelt onder andere als het aantal te schenken aandelen niet evenredig verdeeld kan worden over het aantal bedrijfsopvolgers. Ondanks dat de rechten per aandeel wijzigen, waardoor de aandelen voor en na de wijziging niet te vereenzelvigen zijn, vind ik het niet altijd wenselijk dat deze wijziging gevolgen heeft voor de bezitseis. Daarom keur ik onder voorwaarden het volgende goed.
### 6.2. Aangaan samenwerkingsverbanden
Voor deze goedkeuring gelden de volgende voorwaarden:
### 6.3. Vervreemding van niet gefacilieerd verkregen aandelen
De bezitseis vereist dat de schenker minimaal gedurende vijf jaar aanmerkelijkbelanghouder was van de geschonken vermogensbestanddelen ([artikel 35d, eerste lid, onderdeel c, onder 1°, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35d)). Als de vermogensbestanddelen tot een huwelijksgoederengemeenschap behoren is niet aan te wijzen van welke aandelen de schenker aanmerkelijkbelanghouder was.4Civielrechtelijk zijn beide echtgenoten ieder voor het geheel rechthebbende tot de aandelen, onder respectering dat de andere echtgenoot dat ook is (de zogenoemde ‘gezamendehandse leer’, zie Hoge Raad 3 februari 2017, [ECLI:NL:HR:2017:156](https://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:HR:2017:156)). Voor toepassing van de aanmerkelijkbelangregeling in de inkomstenbelasting worden echter beide echtgenoten voor de helft van de aandelen als aanmerkelijkbelanghouder beschouwd, ongeacht op wiens naam de aandelen staan of wie de bestuursbevoegde echtgenoot is (zie HR 10 maart 2006, [ECLI:NL:HR:2006:AU2004](https://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:HR:2006:AU2004)). Geen van de echtgenoten kan daarom aanwijzen tot welke aandelen hij civiel gerechtigd is en waarvan hij fiscaal aanmerkelijkbelanghouder is. Hierdoor is niet te bepalen welke vermogensbestanddelen kunnen worden geschonken als de schenker in de vijf voorafgaande jaren vermogensbestanddelen van zijn echtgenoot heeft geërfd. Het gevolg zou zijn dat de [BOR](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027464) niet van toepassing is als de langstlevende echtgenoot een gedeelte van de vermogensbestanddelen schenkt. Ik vind dat onredelijk en daarom keur ik onder voorwaarde het volgende goed.
Ik keur onder voorwaarde goed dat de schenker geacht wordt aanmerkelijkbelanghouder te zijn van dat deel van de vermogensbestanddelen die tot de huwelijksgoederengemeenschap tussen hem en de erflater behoorden, dat overeenstemt met diens aandeel in die gemeenschap (bij ontbinding).
Voor de goedkeuring geldt de volgende voorwaarde:
C en D zijn tien jaar gehuwd in algehele gemeenschap van goederen, waartoe gedurende diezelfde periode alle aandelen (200 stuks) in E BV behoren. E BV drijft een onderneming. De aandelen staan in het aandeelhoudersregister van E BV op naam van C. De echtgenoten zijn bij ontbinding van deze gemeenschap ieder gerechtigd tot de helft van de aandelen. Voor het aanmerkelijkbelangregime van [hoofdstuk 4 van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&hoofdstuk=4) zijn C en D beiden aanmerkelijkbelanghouder van 50% van de aandelen van E BV. Ieder wordt daarmee fiscaalrechtelijk geacht 100 aandelen in E BV te bezitten. C overlijdt en D is zijn enig erfgenaam. Na deze verkrijging bezit D 200 aandelen in E BV. D schenkt twee jaar later de aandelen in E BV met de nummers 1 tot en met 120 aan X. Door de goedkeuring wordt D geacht voorafgaand aan het overlijden van C aanmerkelijkbelanghouder van 100 aandelen te zijn geweest. Omdat D die aandelen al meer dan vijf jaar bezit wordt met 100 van de geschonken aandelen voldaan aan de bezitseis en met de overige 20 aandelen niet.
Voor de goedkeuring gelden de volgende voorwaarden:
Voor vennootschappelijke moeder-/dochterverhoudingen is in [artikel 35c, vijfde lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c) de zogenoemde toerekeningsregeling opgenomen.
Door de toerekeningsregeling wordt de houdstervennootschap geacht de onderneming van de deelneming te drijven. Bij meerdere deelnemingen worden de bezittingen en schulden van alle deelnemingen die voldoen aan de voorwaarden voor de toerekeningsregeling, gezamenlijk aan de houdstervennootschap toegerekend.
De erflater laat 5% van de aandelen in een houdstermaatschappij na. De houdstermaatschappij heeft 100% van de aandelen in A BV, die een onderneming drijft. De houdstermaatschappij heeft ook 100% van de aandelen in B BV. B BV drijft geen materiële onderneming, maar bezit het bedrijfspand dat wordt verhuurd aan de werkmaatschappij A BV.
Door de gezamenlijke toerekening wordt het bedrijfspand dat wordt verhuurd aan de werkmaatschappij aangemerkt als ondernemingsvermogen.
Door de goedkeuring kan de langstlevende echtgenoot 25 aandelen vervreemden zonder gevolgen voor de BOR. Voor de andere 5 aandelen zijn er wel gevolgen voor de BOR. Door de vervreemding worden de faciliteiten voor 5/25e teruggenomen.
De gerechtigdheid tot het ondernemingsvermogen kan door verdeling van de nalatenschap of de huwelijksgemeenschap wijzigen. In [artikel 35f van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35f) is aangegeven wanneer de BOR kan worden toegepast op die gewijzigde gerechtigdheid. De verdeling van de nalatenschap of huwelijksgemeenschap moet dan wel hebben plaatsgevonden binnen twee jaren na overlijden van de erflater (artikel 35f, derde lid, van de Successiewet). In uitzonderlijke gevallen blijkt dat een verdeling binnen twee jaren niet mogelijk is. Daarom keur ik met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (de hardheidsclausule) het volgende goed.
### 6.4. Certificering van aandelen
Certificering van de verkregen aandelen is op zich een vervreemding die kan leiden tot terugneming van de BOR. De certificering wordt voor de BOR echter niet aangemerkt als een vervreemding als de certificaten voldoen aan de voorwaarden van [onderdeel 4.5 van het besluit van 4 september 2012](onbekend), nr. BLKB2012/101M, Stcrt. 2012, nr. 18480.
### 6.5. Verkoop indirect gehouden aandelen. Gevolgen voor de toerekeningsregeling
De toerekeningsregeling geldt voor zover en voor zolang de houdstervennootschap de aandelen in de betreffende deelneming in haar bezit heeft. Als de houdstervennootschap binnen de voortzettingtermijn niet langer voldoet aan de bezitseis, staakt de houdstervennootschap haar onderneming voor zover die door de toerekeningsregeling aan de houdstervennootschap wordt toegerekend. Dit geldt bijvoorbeeld bij verkoop van aandelen in de deelneming of bij inkoop van de aandelen in de deelneming (gevolgd door intrekking van die aandelen). In die gevallen leidt dit tot herziening van de BOR voor zover die betrekking heeft op die deelneming. Ik merk op dat het niet uitmaakt of er een vervangingsvoornemen is dan wel er een herinvestering is gedaan. Uitgangspunt van de BOR is immers dat de overgenomen ondernemingsactiviteiten ten minste vijf jaren worden voortgezet. Dit betekent dat de houdstervennootschap de aandelen in de deelneming vijf jaren moet bezitten en de deelneming haar onderneming vijf jaar moet voortzetten.
De BOR vervalt indien de verkrijger ophoudt uit de onderneming of uit een deel daarvan winst te genieten ([artikel 35e, eerste lid, onderdeel a, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35e)). De terminologie ‘ophouden uit de onderneming of uit een deel daarvan winst te genieten’ sluit aan bij het materiële stakingsbegrip in de inkomstenbelasting. Dit betekent overigens niet dat er een volledige gelijkheid bestaat met de behandeling voor de inkomstenbelasting. Afwijkingen zijn mogelijk indien de ratio van de BOR dat rechtvaardigt. De doorschuifregelingen voor de inkomstenbelasting, zoals die van [artikel 3.63 van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=3.63), gelden niet voor de [Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226). Voor de voortzettingeis van de BOR van de Successiewet is alleen van belang dat de verkrijger winst blijft genieten. Voor zover de voortzetter ophoudt winst te genieten, worden de faciliteiten ingetrokken. Het moment waarop de verkrijger ophoudt winst te genieten, kan afwijken van het moment waarop hij op grond van goedkoopmansgebruik zijn stakingswinst in aanmerking mag nemen. Degene die een vennootschap onder firma aangaat onder voorbehoud van stille reserves hoeft voor de inkomstenbelasting nog niet af te rekenen over de stakingswinst. Voor de BOR houdt hij wel direct gedeeltelijk op winst te genieten. Als de verkrijger dit binnen de vijfjaarstermijn doet, vervallen hierdoor dus de faciliteiten voor de BOR. De behandeling voor de heffing van inkomstenbelasting is hiervoor niet van belang. Dit geldt ook voor de toepassing van artikel 35e, eerste lid, onderdeel b, en onderdeel c, onder 3°, van de Successiewet, waarin dezelfde terminologie ‘ophouden uit de onderneming of uit een deel daarvan winst te genieten’ is opgenomen.
### 6.6. Doorzakken onderneming binnen fiscale eenheid
In [artikel 10 van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10) is een aantal situaties opgenomen waarin op verzoek de faciliteiten voor de verkrijger die ophoudt winst te genieten niet worden ingetrokken.
Bij een overdracht van een onderneming met toepassing van de bedrijfsfusiefaciliteit van [artikel 14 van de Wet VPB](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002672&artikel=14) blijft de verkrijger voldoen aan het voortzettingsvereiste ([artikel 10, eerste lid, onderdeel e, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10)). Als de onderneming doorzakt binnen de fiscale eenheid, wordt niet meer voldaan aan het voortzettingsvereiste. Ik vind dit niet redelijk. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
(Vervallen per 1 januari 2010).
De goedkeuring geldt onder de volgende voorwaarde:
### 6.3.1. Vervreemding aandelen die behoorden tot een huwelijksgoederengemeenschap
Het voortzettingsvereiste geldt enkel voor het ondernemingsvermogen waarop de [BOR](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027464) is toepast. Het ondernemingsvermogen dat de verkrijger al had, kan hij zonder gevolgen voor de BOR vervreemden. In sommige gevallen is echter niet aan te wijzen welk ondernemingsvermogen de verkrijger al had. Dit speelt onder andere als de vermogensbestanddelen van de erflater tot een huwelijksgoederengemeenschap behoorden en de langstlevende echtgenoot deze vermogensbestanddelen erft. Dan is niet te bepalen welke vermogensbestanddelen kunnen worden vervreemd binnen vijf jaar na de verkrijging. Het gevolg zou zijn dat de BOR (deels) vervalt, ook als slechts een gedeelte van de vermogensbestanddelen wordt vervreemd. Ik vind dit onredelijk als de verkrijger niet meer vermogensbestanddelen vervreemdt dan hij fiscaalrechtelijk geacht werd te bezitten vóór de verkrijging. Daarom keur ik onder voorwaarde het volgende goed.
Ik keur onder voorwaarde goed dat [artikel 35e, eerste lid, onderdeel c, onder 1°, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35e) niet van toepassing is als de langstlevende echtgenoot vermogensbestanddelen vervreemdt die voorafgaand aan de verkrijging van de overleden echtgenoot tot de tussen hen bestaande huwelijksgoederengemeenschap behoorden.
Voor de goedkeuring geldt de volgende voorwaarde:
I en J zijn gehuwd zonder huwelijkse voorwaarden. De echtgenoten zijn (bij ontbinding) voor een gelijk aandeel gerechtigd tot de goederen van de huwelijksgoederengemeenschap, waartoe alle soortaandelen met letter A (100 stuks) en letter B van X BV behoren. X BV drijft een onderneming. I overlijdt. J is zijn enig erfgenaam. Fiscaalrechtelijk wordt elke echtgenoot geacht de helft van de letteraandelen A en de helft van de letteraandelen B te bezitten5HR 25 november 1992, ECLI:NL:HR:1992:ZC5175, BNB 1993/103., maar niet is aan te wijzen welke aandelen dat zijn. J verkoopt binnen de voortzettingsperiode 75 letteraandelen A. Door de goedkeuring heeft de verkoop van 50 letteraandelen A geen gevolgen voor het voldoen aan het voortzettingsvereiste, voor 25 letteraandelen A is dat wel het geval.
### 6.3.2. Overdracht van het belang dat de verkrijger reeds bezat voor de verkrijging
Bij verkrijging van een aandeel in een VOF, terwijl de verkrijger al firmant in die VOF was, speelt ook dat niet aan te wijzen is op welk gedeelte van het ondernemingsvermogen het voortzettingsvereiste van toepassing is. Voor de gevallen dat de verkrijger een samenwerkingsverband aangaat, is in [artikel 35e, tweede lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35e) geregeld dat hij aan het voortzettingsvereiste blijft voldoen als zijn gerechtigdheid tot de winst niet verder afneemt dan de gerechtigdheid die hij al vóór de verkrijging had.
Er zijn vergelijkbare situaties waarbij in beginsel het voortzettingsvereiste wordt geschonden, omdat niet kan worden bepaald op welk gedeelte van het ondernemingsvermogen het voortzettingsvereiste van toepassing is. Te denken valt aan de volgende situaties:
Ik vind het in bepaalde gevallen waarbij de verkrijger al vóór de verkrijging een belang in de onderneming had, onredelijk dat (gedeeltelijk) niet voldaan kan worden aan het voortzettingsvereiste. Daarom keur ik onder voorwaarden het volgende goed.
Ik keur onder voorwaarden goed dat [artikel 35e, eerste lid, onderdeel c, onder 3°, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35e) alleen geldt indien en voor zover het belang in de onderneming(-en) met meer afneemt dan met het belang dat de verkrijger had vóór de verkrijging waarop de [BOR](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027464) is toegepast.
### 7. Waardering
A en B zijn gehuwd zonder huwelijkse voorwaarden. Tot de huwelijksgoederengemeenschap behoren alle aandelen in houdstervennootschap R BV, waartoe de echtgenoten voor een gelijk aandeel gerechtigd zijn. Deze aandelen hebben dezelfde rechten. R BV drijft geen onderneming, maar bezit wel alle aandelen in S BV die een onderneming drijft. De aandelen in S BV hebben dezelfde rechten. Door de toerekeningsregel van [artikel 35c, vijfde lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c) drijft R BV een onderneming. B overlijdt. A is zijn enig erfgenaam en verzoekt om toepassing van de [BOR](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027464). Fiscaalrechtelijk wordt iedere echtgenoot geacht de helft van de aandelen in R BV te bezitten.6HR 25 november 1992, ECLI:NL:HR:1992:ZC5175, BNB 1993/103. R BV verkoopt binnen de voortzettingsperiode 60% van de aandelen in S BV, waardoor R BV deels ophoudt winst te genieten. Door de goedkeuring kan R BV 50% van de aandelen in S BV verkopen zonder dat dit voor A gevolgen heeft voor het voldoen aan het voortzettingsvereiste. Voor de andere 10% treden die gevolgen wel in. Door de verkoop komt bij A de BOR-vrijstelling voor 10/50e-gedeelte te vervallen.
### 7.1. Latente inkomstenbelasting
De belastinglatentie moet evenredig worden toegerekend aan het vrijgestelde en het niet vrijgestelde vermogen (de evenredigheidsmethode). Er is geen reden om over vrijgestelde vermogensbestanddelen een vermindering wegens latente inkomstenbelasting te verlenen.
Certificering van de verkregen aandelen is op zich een vervreemding die kan leiden tot het vervallen van de BOR-vrijstelling. Hiervan is geen sprake als wordt voldaan aan de voorwaarden van vereenzelviging zoals opgenomen in [onderdeel 4.4 van het Besluit Inkomstenbelasting. Aanmerkelijk belang](onbekend). Verzamelbesluit van 9 maart 2018, nr. 2018-27139 (Stcrt. 2018, 15751).8In onderdeel 3.11 van dit besluit wordt onder het kopje Verlettering verwezen naar de jurisprudentie over vereenzelviging. Als sprake is van vereenzelviging geldt hetzelfde bij decertificering en verlettering van de verkregen aandelen voor het voeren van een eigen dividendpolitiek.
**Toepassing voor aanslagen successierecht die op 3 juni 2009 nog niet onherroepelijk vaststonden.**
De toerekeningsregeling geldt voor zover en voor zolang de houdstervennootschap de aandelen in de betreffende deelneming in haar bezit heeft. Als de houdstervennootschap binnen de voortzettingtermijn niet langer voldoet aan de bezitseis, staakt de houdstervennootschap haar onderneming voor zover die door de toerekeningsregeling aan de houdstervennootschap wordt toegerekend. Dit geldt bijvoorbeeld bij verkoop van aandelen in de deelneming of bij inkoop van de aandelen in de deelneming (gevolgd door intrekking van die aandelen). In die gevallen leidt dit tot herziening van de [BOR](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027464) voor zover die betrekking heeft op die deelneming. Ik merk op dat het niet uitmaakt of er een vervangingsvoornemen is dan wel er een herinvestering is gedaan. Uitgangspunt van de BOR is immers dat de overgenomen ondernemingsactiviteiten ten minste vijf jaren worden voortgezet. Dit betekent dat de houdstervennootschap de aandelen in de deelneming vijf jaren moet bezitten en de deelneming haar onderneming vijf jaar moet voortzetten.
### 7.2. Ondernemingsvermogen
Inkoop van aandelen gevolgd door intrekking wordt niet aangemerkt als vervreemding als het aandeel van de houdstervennootschap in de deelneming procentueel gelijk blijft.
### 6.6. Doorzakken onderneming binnen fiscale eenheid
Bij een overdracht van een onderneming met toepassing van de bedrijfsfusiefaciliteit van [artikel 14 van de Wet VPB](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002672&artikel=14) blijft de verkrijger voldoen aan het voortzettingsvereiste ([artikel 10, eerste lid, onderdeel e, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10)). Als de onderneming doorzakt binnen de fiscale eenheid, wordt niet meer voldaan aan het voortzettingsvereiste. Ik vind dit niet redelijk. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
### 7.3. Waardering op basis van genormeerde geldstromen voor de veehouderij of akkerbouw
De goedkeuring geldt onder de volgende voorwaarden:
Vader draagt zijn IB-onderneming over aan zijn zoon met toepassing van de [BOR](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027464). De zoon brengt de IB-onderneming vervolgens met toepassing van [artikel 3.65 van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=3.65) in in zijn Holding BV. De omzetting heeft geen gevolgen voor de BOR ([artikel 10, eerste lid, onderdeel a, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10)). Holding BV richt Exploitatie BV op. Holding BV en Exploitatie BV gaan een fiscale eenheid aan als bedoeld in [artikel 15 van de Wet VPB](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002672&artikel=15). Holding BV draagt tegen uitreiking van aandelen, binnen de fiscale eenheid, de gehele onderneming over aan Exploitatie BV. [Artikel 14 van de Wet VPB](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002672&artikel=14) is niet van toepassing. Door de goedkeuring heeft de overdracht van de onderneming aan Exploitatie BV geen gevolgen voor de BOR bij de zoon.
### 6.7. Herstructurering in voortzettingsperiode
Bij een herstructurering kan sprake zijn van vervreemden van de verkregen aandelen of ophouden winst te genieten door het lichaam waarvan de aandelen zijn verkregen. Het eerste doet zich bijvoorbeeld voor bij een aandelenruil ([artikel 3.55 van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=3.55)), waarbij de verkregen aandelen worden geruild voor aandelen in een nieuwe vennootschap. Het tweede doet zich bijvoorbeeld voor als een onderneming door een bedrijfsfusie als bedoeld in [artikel 14 van de Wet VPB](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002672&artikel=14) uitzakt in een nieuw opgerichte deelneming, of de onderneming wordt afgesplitst als bedoeld in [artikel 14a van de Wet VPB](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002672&artikel=14a) naar een nieuw opgerichte vennootschap. Van ophouden winst te genieten is dan sprake omdat de toerekeningsregeling enkel van toepassing is op vennootschappen, waarin de erflater of schenker een indirect aanmerkelijk belang had. In de nieuw opgerichte vennootschap heeft erflater of schenker nooit een indirect aanmerkelijk belang gehad.9In artikel 35c, vijfde lid, van de Successiewet is bepaald dat de toerekeningsregeling van toepassing is op de vennootschappen waarin de erflater of schenker een indirect aanmerkelijk belang of een verwaterd belang heeft.
In [artikel 10, eerste lid, onderdelen d en e, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10) zijn tegemoetkomingen opgenomen als de herstructurering plaatsvindt ‘met toepassing van’ of ‘als bedoeld in’ een voor de inkomstenbelasting of vennootschapsbelasting bestaande herstructureringsfaciliteit10Als in een tegemoetkoming ‘met toepassing van’ is opgenomen moet een door de inspecteur afgegeven beschikking worden overgelegd. Waar ‘als bedoeld in’ is opgenomen moet voldaan worden aan de vereisten zoals opgenomen in de wettelijke bepaling waarnaar wordt verwezen. Een reden voor dit onderscheid is dat bepaalde faciliteiten zonder verzoek aan de inspecteur kunnen worden toegepast. en de verkrijger (indirect) enig aandeelhouder wordt van de verkrijgende vennootschap (onderdeel d) of dat andere lichaam (onderdeel e). Door de voorwaarde van een bestaande herstructureringsfaciliteit wordt onder meer bij een ruisende fusie of splitsing niet voldaan aan het voortzettingsvereiste. Deze voorwaarde is mede opgenomen om te voorkomen dat de verkrijger bij de herstructurering contanten ontvangt. De verkrijger ontvangt echter geen contanten als zo’n fusie of splitsing op indirect niveau plaatsvindt of als de herstructurering gebeurt door een verkoop aan een nieuw opgerichte deelneming of door een agiostorting daarin. Daarom werkt deze voorwaarde in bepaalde situaties onredelijk hard uit als de herstructurering op indirect niveau plaatsvindt.
De andere voorwaarde in [artikel 10, eerste lid, onderdelen d en e, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10), dat de verkrijger (indirect) enig aandeelhouder van de verkrijgende vennootschap moet zijn, bewerkstelligt dat het belang van de verkrijger in de onderneming(en) door de herstructurering niet afneemt of wijzigt. Er moet derhalve sprake zijn van ‘doorschuiven naar jezelf’.11Uitvoeringsregeling schenk- en erfbelasting 17 december 2009, Stcrt. 2009, 20619, toelichting, p. 17. In bepaalde gevallen werkt deze voorwaarde onredelijk hard uit, met name als er meerdere aandeelhouders zijn en hun gerechtigdheid door de herstructurering niet wijzigt.
Gezien het bovenstaande keur ik goed dat voor bepaalde gevallen, waarbij vanuit de verkrijger bezien sprake is van ‘doorschuiven naar jezelf’ en de verkrijger bij de herstructurering geen contanten ontvangt, geen sprake is van een gebeurtenis waardoor niet wordt voldaan aan het voortzettingsvereiste. Deze gevallen zijn (limitatief) opgenomen in de onderstaande goedkeuringen. Hierdoor wordt de werking van [artikel 10, eerste lid, onderdelen d en e, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10) uitgebreid met deze gevallen, waardoor op de door de herstructurering ontstane situatie artikel 10, vierde lid, eerste volzin, van de Uitvoeringsregeling van toepassing is. De verkrijger dient hiervoor een verzoek in te dienen (artikel 10, vijfde lid, van de Uitvoeringsregeling).
### 7.4.2. Uitgangspunten bij de bepaling van de kasstroom in de agrarische sector
Voor deze goedkeuring geldt de volgende voorwaarde:
Q en zijn vier kinderen bezitten ieder 20% van de aandelen A BV, die een onderneming drijft. Q schenkt aan ieder van zijn vier kinderen 5% van de aandelen. De kinderen doen een beroep op toepassing van de [BOR](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027464). Na deze schenking bezit ieder kind 25% van de aandelen A BV. De vier kinderen richten een nieuwe houdstervennootschap H BV op. Zij brengen door een aandelenfusie als bedoeld in [artikel 3.55 van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=3.55) ieder hun aandelen in A BV in in H BV. Ieder kind houdt daarna 25% van de aandelen H BV. De kinderen verzoeken de inspecteur om toepassing van [artikel 10, eerste lid, onderdeel d, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10). Door de goedkeuring kan de inspecteur de gevraagde beschikking van artikel 10, vijfde lid, van de Uitvoeringsregeling afgeven. Na de fusie is bij ieder kind het voortzettingsvereiste van toepassing op 5% van de aandelen H BV en 5% van de onderneming van A BV (artikel 10, vierde lid, van de Uitvoeringsregeling).
### 7.4.3. Discussie over goedkeuring
Voor deze goedkeuring geldt de volgende voorwaarde:
A schenkt de aandelen in Holding aan zijn kinderen B en C (ieder de helft). De kinderen doen een beroep op toepassing van de [BOR](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027464). Holding is enig aandeelhouder van Tussenhoudster, die enig aandeelhouder is van Werkmaatschappij I en Werkmaatschappij II, die elk een onderneming drijven. Na 3 jaar richt Holding de nieuwe vennootschap Newco op. Dezelfde dag verkoopt Tussenhoudster haar aandelen in Werkmaatschappij I aan Newco, die de koopsom schuldig blijft. Bij deze herstructurering wordt Newco in de bestaande structuur geschoven.
Op grond van de tekst van [artikel 35c, vijfde lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c) kan toerekening van de bezittingen en schulden van Werkmaatschappij I aan Holding niet meer plaatsvinden, omdat A nooit een indirect aanmerkelijk belang in Newco heeft gehad. Hierdoor houdt Holding op winst te genieten uit de onderneming van Werkmaatschappij I. De kinderen verzoeken de inspecteur om toepassing van [artikel 10, eerste lid, onderdeel e, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10). Door de goedkeuring kan de inspecteur de gevraagde beschikking (artikel 10, vijfde lid, van de Uitvoeringsregeling) afgeven, omdat B en C bezien vanuit het lichaam waarvan de aandelen zijn verkregen (Holding) zowel kwalitatief als kwantitatief dezelfde gerechtigheid hebben in Holding, Tussenhoudster, Newco, Werkmaatschappij I en Werkmaatschappij II, en de werkmaatschappijen dezelfde ondernemingen blijven drijven. Vanwege de toepassing van artikel 10, vierde lid, van de Uitvoeringsregeling ziet het voortzettingsvereiste na de herstructurering ook op het indirecte belang in Newco.
### 7.4.2. Uitgangspunten bij de bepaling van de kasstroom in de agrarische sector
Bij aanwezigheid van actuele KWIN-gegevens voor de branche waarin het te waarderen bedrijf werkzaam is, worden jaarlijks normen voor de kasstromen vastgesteld. De voorbereiding van de normen en normbedragen gebeurt jaarlijks in het Platform Landbouwnormen zoveel mogelijk in overleg met de agrarische sector. Bij het ontbreken van actuele KWIN-gegevens vormen de verlies- en winstrekeningen van de laatste drie jaren het uitgangspunt.
Bij een aandelenfusie als bedoeld in [artikel 3.55 van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=3.55) blijft de verkrijger voldoen aan het voortzettingsvereiste ([artikel 10, eerste lid, onderdeel d, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10)). Een van de voorwaarden is dat de verkrijger enig aandeelhouder wordt van de verkrijgende vennootschap. Als de verkrijger samen met een ander een deel van de aandelen in een BV heeft verkregen, kan de eis van enig aandeelhouder onredelijk uitwerken als een verkrijger zijn verkrijging via een eigen persoonlijke BV wil houden. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
Ik keur onder voorwaarden goed dat op verzoek van de verkrijgers [artikel 10, eerste lid, onderdeel d, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10), ook geldt als de verkrijger niet enig aandeelhouder wordt van de verkrijgende vennootschap.
Voor de goedkeuring gelden de volgende voorwaarden:
### 9. Inwerkingtreding
Dit besluit treedt in werking met ingang van de dag na de plaatsing in de Staatscourant.
### 9. Inwerkingtreding
Dit besluit treedt in werking met ingang van de dag na de plaatsing in de Staatscourant.
Dit besluit zal in de Staatscourant worden geplaatst.
De gewijzigde en nieuwe goedkeuringen in dit besluit zijn verleend met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (de hardheidsclausule).
### 1.1. Lijst van afkortingen
Het verzoek kan worden ingediend uiterlijk tot het moment waarop de aanslag onherroepelijk vaststaat. Een verzoek om toepassing van de BOR dat is ingediend als de aanslag reeds onherroepelijk vaststaat, is te laat. De BOR zal dan niet ambtshalve worden toegepast.
### 3. Ondernemingsvermogen
@@ -42,8 +336,6 @@
De BOR is niet van toepassing op de verkrijging van aandelen in een vennootschap die geen onderneming drijft, zoals een beleggingsvennootschap ([artikel 35c, eerste lid, onderdeel c, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c)). Dit geldt ook als de beleggingsvennootschap een pand verhuurt aan een vennootschap van dezelfde erflater of schenker, die zelf wel een materiële onderneming drijft.
De BOR is niet van toepassing op de verkrijging van aandelen in een vennootschap die geen onderneming drijft, zoals een beleggingsvennootschap ([artikel 35c, eerste lid, onderdeel c, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c)). Dit geldt ook als de beleggingsvennootschap een pand verhuurt aan een vennootschap van dezelfde erflater of schenker, die zelf wel een materiële onderneming drijft.
### 3.2. Vijfjaarseis en middellijk gehouden aandelen
(Vervallen per 1 januari 2010).
@@ -56,14 +348,10 @@
De BOR is niet van toepassing als de onderneming wordt overgedragen tegen een koopsom die geheel of gedeeltelijk wordt kwijtgescholden. In dat geval bestaat de verkrijging (de schenking) niet uit een onderneming, maar uit de kwijtschelding van een vordering. Ik vind dit onredelijk. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
De BOR is niet van toepassing als de onderneming wordt overgedragen tegen een koopsom die geheel of gedeeltelijk wordt kwijtgescholden. In dat geval bestaat de verkrijging (de schenking) niet uit een onderneming, maar uit de kwijtschelding van een vordering. Ik vind dit onredelijk. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
### 3.5. Fictieve verkrijging
De BOR is ook van toepassing op ondernemingsvermogen dat krachtens fictie wordt verkregen, zoals een verkrijging bij leven of overlijden krachtens een verblijvingsbeding.
De BOR is ook van toepassing op ondernemingsvermogen dat krachtens fictie wordt verkregen, zoals een verkrijging bij leven of overlijden krachtens een verblijvingsbeding.
### 3.6. Overlijden echtgenoot van de ondernemer
Voor toepassing van de BOR op ondernemingsvermogen moet dat ondernemingsvermogen zijn verkregen van een ondernemer in de zin [artikel 3.4](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=3.4) of [3.5 van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=3.5) of van een medegerechtigde in de zin van [artikel 3.3, eerste lid, onderdeel a, van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=3.3) ([artikel 35d, eerste lid, onderdelen a en b, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35d)).
@@ -72,243 +360,219 @@
A en B zijn in gemeenschap van goederen getrouwd. Zij hebben twee kinderen. A drijft een eenmanszaak. B overlijdt zonder een testament te hebben gemaakt. Op grond van het civiele recht behoort de onderneming tot de huwelijksgoederengemeenschap. Tot de nalatenschap van B behoort daarom de onverdeelde helft van de onderneming. Deze onverdeelde helft van de onderneming wordt aan A toegedeeld. De kinderen krijgen hiervoor een onderbedelingsvordering op A. [Artikel 35d, eerste lid, onderdeel a, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35d) stelt als eis dat ondernemingsvermogen wordt verkregen van een ondernemer in de zin van de [Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353). B was in fiscale zin geen ondernemer zodat de BOR naar de letter genomen niet van toepassing is. Ik vind dit onredelijk. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
A en B zijn in gemeenschap van goederen getrouwd. Zij hebben twee kinderen. A drijft een eenmanszaak. B overlijdt zonder een testament te hebben gemaakt. Op grond van het civiele recht behoort de onderneming tot de huwelijksgoederengemeenschap. Tot de nalatenschap van B behoort daarom de onverdeelde helft van de onderneming. Deze onverdeelde helft van de onderneming wordt aan A toegedeeld. De kinderen krijgen hiervoor een onderbedelingsvordering op A. [Artikel 35d, eerste lid, onderdeel a, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35d) stelt als eis dat ondernemingsvermogen wordt verkregen van een ondernemer in de zin van de [Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353). B was in fiscale zin geen ondernemer zodat de BOR naar de letter genomen niet van toepassing is. Ik vind dit onredelijk. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
### 3.6.2. Overlijden echtgenoot van de deelnemer in een personenvennootschap
A en B zijn in gemeenschap van goederen getrouwd. A is vennoot in een personenvennootschap die een onderneming drijft. B overlijdt zonder een testament te hebben gemaakt. Op grond van het civiele recht is het aandeel in de personenvennootschap verknocht aan A. Tot de nalatenschap van B behoort daarom een vordering op A ter grootte van de helft van de waarde van het ondernemingsvermogen van A. De vordering van B op A vererft op grond van het wettelijk erfrecht (de wettelijke verdeling) naar A. De kinderen krijgen hiervoor een onderbedelingsvordering op A. B was in fiscale zin geen ondernemer en had geen ondernemingsvermogen zodat de BOR naar de letter genomen niet van toepassing is. Ik vind dit onredelijk. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
A en B zijn in gemeenschap van goederen getrouwd. A is vennoot in een personenvennootschap die een onderneming drijft. B overlijdt zonder een testament te hebben gemaakt. Op grond van het civiele recht is het aandeel in de personenvennootschap verknocht aan A. Tot de nalatenschap van B behoort daarom een vordering op A ter grootte van de helft van de waarde van het ondernemingsvermogen van A. De vordering van B op A vererft op grond van het wettelijk erfrecht (de wettelijke verdeling) naar A. De kinderen krijgen hiervoor een onderbedelingsvordering op A. B was in fiscale zin geen ondernemer en had geen ondernemingsvermogen zodat de BOR naar de letter genomen niet van toepassing is. Ik vind dit onredelijk. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
Ik keur goed dat de BOR van toepassing is op de vordering in de nalatenschap van B die ziet op de helft van de waarde van het ondernemingsvermogen van A. Hierbij gelden de overige voorwaarden van de BOR, zoals de voorwaarden dat A tot het overlijden van B ten minste één jaar de onderneming dreef en dat A de onderneming na het overlijden van B ten minste vijf jaren voortzet. De goedkeuring geldt alleen als A zelf de vordering verkrijgt. Als de vordering van B vererft naar de kinderen hebben zij geen recht op de BOR. De kinderen zijn immers geen voortzetter.
### 3.7. Finaal verrekenbeding
A en B zijn buiten gemeenschap van goederen getrouwd. Zij hebben samen één kind C. Bij huwelijkse voorwaarden zijn de echtelieden een finaal verrekenbeding overeengekomen. Hierdoor wordt bij overlijden van een van de echtgenoten afgerekend alsof zij in wettelijke gemeenschap van goederen waren gehuwd. A’s bezit is een persoonlijke onderneming. B overlijdt zonder een testament te hebben gemaakt. Als gevolg van het overlijden van B wordt de waarde van de onderneming verrekend, waardoor tot de nalatenschap van B een vordering op A behoort ter grootte van de helft van de waarde van de onderneming. Op grond van het wettelijk erfrecht (de wettelijke verdeling) vererft deze vordering naar A. Het kind C verkrijgt een onderbedelingsvordering op A. De BOR is naar de letter niet van toepassing omdat A in dit geval geen ondernemingsvermogen verkrijgt. Het kind C kan geen beroep doen op de uitstelregeling van [artikel 25, dertiende lid, van de Invorderingswet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0004770&artikel=25) omdat hij geen vordering heeft op een medeverkrijger die ondernemingsvermogen heeft verkregen in de zin van de BOR. Dit vind ik onredelijk. De situatie voor A bij het finaal verrekenbeding is vergelijkbaar met de situatie die voor A zou zijn ontstaan als A en B in wettelijke gemeenschap van goederen waren gehuwd. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
A en B zijn buiten gemeenschap van goederen getrouwd. Zij hebben samen één kind C. Bij huwelijkse voorwaarden zijn de echtelieden een finaal verrekenbeding overeengekomen. Hierdoor wordt bij overlijden van een van de echtgenoten afgerekend alsof zij in wettelijke gemeenschap van goederen waren gehuwd. A’s bezit is een persoonlijke onderneming. B overlijdt zonder een testament te hebben gemaakt. Als gevolg van het overlijden van B wordt de waarde van de onderneming verrekend, waardoor tot de nalatenschap van B een vordering op A behoort ter grootte van de helft van de waarde van de onderneming. Op grond van het wettelijk erfrecht (de wettelijke verdeling) vererft deze vordering naar A. Het kind C verkrijgt een onderbedelingsvordering op A. De BOR is naar de letter niet van toepassing omdat A in dit geval geen ondernemingsvermogen verkrijgt. Het kind C kan geen beroep doen op de uitstelregeling van [artikel 25, dertiende lid, van de Invorderingswet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0004770&artikel=25) omdat hij geen vordering heeft op een medeverkrijger die ondernemingsvermogen heeft verkregen in de zin van de BOR. Dit vind ik onredelijk. De situatie voor A bij het finaal verrekenbeding is vergelijkbaar met de situatie die voor A zou zijn ontstaan als A en B in wettelijke gemeenschap van goederen waren gehuwd. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
Ik keur onder voorwaarden goed dat de BOR ook geldt voor de verrekeningsvordering door finale verrekening van de waarde van het ondernemingsvermogen van de langstlevende echtgenoot.
Man en vrouw zijn buiten gemeenschap van goederen getrouwd. Hun huwelijkse voorwaarden bevatten een finaal verrekenbeding. Bij overlijden van een van de echtgenoten wordt afgerekend alsof zij in wettelijke gemeenschap van goederen waren gehuwd. De vrouw overlijdt. De man heeft BOR-vermogen, waard 100. De vrouw heeft een bankrekening met een saldo van 160. Ieder heeft recht op (260/2=) 130. Tot de nalatenschap van de vrouw behoort geen verrekenvordering op de man. De BOR is niet van toepassing.
### 3.8. Indirecte overdracht van aandelen
A is enig aandeelhouder van BV X. BV X is enig aandeelhouder van BV Y. BV Y drijft een materiële onderneming. Voor de toepassing van de BOR worden de bezittingen en schulden van BV Y toegerekend aan BV X ([artikel 35c, vijfde lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c)). Artikel 35c, eerste lid, onderdeel c, van de Successiewet is van toepassing als A zijn aandelen in BV X schenkt aan B. In dat geval is sprake van een directe verkrijging van aandelen. Bij de schenking van de aandelen BV Y is sprake van een indirecte verkrijging waarvoor de BOR niet geldt. Ik vind dat onredelijk. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (de hardheidsclausule).
### 3.9. Preferente aandelen
Voor de verkrijger van indirecte preferente aandelen is de tekst van [artikel 8, derde lid, onderdeel d, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=8) van belang. De verkrijger mag de nieuwe gewone aandelen, die bij de omzetting van gewone aandelen in preferente aandelen zijn uitgegeven, direct of indirect houden.
### 3.9.1. Preferente aandelen die zijn ontstaan vóór 2010
Ik keur onder voorwaarden goed dat ervan kan worden uitgegaan dat de omzetting van gewone aandelen in (indirect gehouden) preferente aandelen gepaard is gegaan met het toekennen van gewone aandelen aan een ander als bedoeld in [artikel 35c, vierde lid, onderdelen b en d, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c) en [artikel 8, derde lid, onderdelen b en d, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=8).
### 3.9.2. Preferente aandelen die vóór 2010 zijn ontstaan door omwisseling van een vordering.
Ik keur onder voorwaarden goed dat als preferente aandelen als bedoeld in [artikel 35c, vierde lid, onderdeel a, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c) en [artikel 8, derde lid, onderdeel a, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=8) worden aangemerkt de preferente aandelen die zijn ontstaan door omzetting van een vordering.
### 3.10. Vruchtgebruik en bloot eigendom van aandelen
Aan deze goedkeuring verbind ik de volgende voorwaarden:
### 3.11. Bezitseis
De BOR kan ook worden toegepast op verkregen bloot eigendom van die aandelen of op verkregen vruchtgebruik van die aandelen. Het is geen bezwaar dat de BOR ook wordt toegepast als de bloot eigendom en het vruchtgebruik van die aandelen door de verkrijging (door overlijden of schenking) is ontstaan.
### 4. Toerekeningsregeling
Omdat de bezitseis in bepaalde situaties onredelijk hard uitpakt, heb ik hieronder een aantal goedkeuringen opgenomen.
### 5. Verdeling nalatenschap of huwelijksgoederengemeenschap
Certificering en decertificering van direct gehouden aandelen tijdens de bezitsperiode heeft geen gevolgen voor het voldoen aan de bezitseis, als de certificaten met de aandelen te vereenzelvigen zijn overeenkomstig [onderdeel 4.4 van het Besluit Inkomstenbelasting. Aanmerkelijk belang](onbekend). Verzamelbesluit van 9 maart 2018, nr. 2018-27139 (Stcrt. 2018, 15751).
### 6. Voortzettingsvereiste
Ik keur onder voorwaarde goed dat een verlettering van direct gehouden gewone aandelen voor het voeren van een eigen dividendpolitiek, geen gevolgen voor de bezitseis heeft.
### 6.1. Ophouden winst te genieten
Ik keur onder voorwaarden goed dat het wijzigen van het aantal direct gehouden aandelen geen invloed heeft op het voldoen aan de bezitseis.
### 6.2. Aangaan samenwerkingsverbanden
A heeft alle aandelen (twee stuks) in M BV, die een onderneming drijft. Elk aandeel heeft een nominale waarde van € 9.000. Deze twee aandelen zijn van dezelfde soort, hebben dezelfde rechten en zijn dus dooreen leverbaar. A wil deze aandelen schenken aan zijn drie kinderen. Voorafgaand aan deze schenking wijzigt M BV het aantal aandelen in 60 stuks met elk een nominale waarde van € 300, zodat het totaal van de nominale waarde van het aandelenkapitaal (€ 18.000) gelijk blijft. Deze 60 aandelen zijn van dezelfde soort, hebben dezelfde rechten en zijn dus dooreen leverbaar. Het belang van A in de onderneming wijzigt niet. Op grond van deze goedkeuring vangt door de wijziging geen nieuwe bezitsperiode aan.
### 6.3. Vervreemding van niet gefacilieerd verkregen aandelen
Ik keur goed dat in zeer bijzondere gevallen op verzoek de inspecteur een redelijke verlenging toestaat van de tweejaarstermijn van [artikel 35f, derde lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35f). Het verzoek moet worden ingediend binnen de tweejaarstermijn. Bij zeer bijzondere omstandigheden kan worden gedacht aan de situatie waarin de vertraging in de verdeling van de nalatenschap of de huwelijksgemeenschap te wijten is aan overmacht. Als de vertraging is veroorzaakt door de Belastingdienst, dan wordt een verzoek om termijnverlenging vanzelfsprekend gehonoreerd.
### 6. Voortzettingsvereiste
Een van de voorwaarden voor de BOR is dat de verkrijger voldoet aan het voortzettingsvereiste ([artikel 35e, eerste lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35e)). Hierdoor is alleen bij daadwerkelijke bedrijfsopvolging een vrijstelling van toepassing.
### 6.1. Ophouden winst te genieten
De verkrijger die een samenwerkingsverband aangaat, houdt slechts op winst te genieten voor zover zijn gerechtigdheid tot de winst daardoor verder afneemt dan het aandeel in de winst waartoe hij gerechtigd was vóór de verkrijging waarop de BOR is toegepast ([artikel 35e, tweede lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35e)).
### 6.6. Doorzakken onderneming binnen fiscale eenheid
Vader draagt zijn IB-onderneming over aan zijn zoon met toepassing van de BOR. De zoon brengt de IB-onderneming vervolgens met toepassing van [artikel 3.65 van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=3.65) in in zijn Holding BV. De omzetting heeft geen gevolgen voor de BOR ([artikel 10, eerste lid, onderdeel a, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10)). Holding BV richt Exploitatie BV op. Holding BV en Exploitatie BV gaan een fiscale eenheid aan als bedoeld in [artikel 15 van de Wet VPB](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002672&artikel=15). Holding BV draagt tegen uitreiking van aandelen, binnen de fiscale eenheid, de gehele onderneming over aan Exploitatie BV. [Artikel 14 van de Wet VPB](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002672&artikel=14) is niet van toepassing. Door de goedkeuring heeft de overdracht van de onderneming aan Exploitatie BV geen gevolgen voor de BOR bij de zoon.
### 6.7. Bedrijfsfusie met meerdere verkrijgers
Moeder schenkt haar IB-onderneming aan haar twee kinderen A en B. Ieder kind verkrijgt 50% van de onderneming. Elk kind brengt zijn onderneming met toepassing van [artikel 3.65 van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=3.65) in in zijn eigen BV (A BV en B BV). A BV en B BV richten samen een dochter-BV op (C BV). Met toepassing van [artikel 14 van de Wet VPB](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002672&artikel=14) worden de onderneming van A BV en de onderneming van B BV ingebracht in C BV. A BV en B BV hebben ieder 50% van de aandelen C BV. Door de goedkeuring heeft de inbreng van de onderneming in C BV geen gevolgen voor het voortzettingsvereiste.
### 6.8. Aandelenfusie met meerdere verkrijgers
Voor de goedkeuring gelden de volgende voorwaarden:
De aanname dat de langstlevende echtgenoot A ondernemingsvermogen heeft verkregen, werkt door naar de overige voorwaarden voor de BOR. [Art. 35e van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35e) is bijvoorbeeld van overeenkomstige toepassing. Voor kind C in het voorbeeld hierboven, betekent dit het volgende. C wordt door de goedkeuring geacht een onderbedelingsvordering te hebben verkregen op een medeverkrijger die ondernemingsvermogen heeft verkregen. Op de onderbedelingsvordering van het kind die betrekking heeft op de aan A toegedeelde vordering van B, kan de uitstelregeling van [artikel 25, dertiende lid, van de Invorderingswet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0004770&artikel=25) worden toegepast.
Man en vrouw zijn buiten gemeenschap van goederen getrouwd. Hun huwelijkse voorwaarden bevatten een finaal verrekenbeding. Bij overlijden van een van de echtgenoten wordt afgerekend alsof zij in wettelijke gemeenschap van goederen waren gehuwd. De vrouw overlijdt. De man heeft BOR-ondernemingsvermogen, waard 100. De vrouw heeft een bankrekening met een saldo van 60. Ieder heeft recht op (160/2=) 80. Tot de nalatenschap van de vrouw behoort een verrekenvordering op de man van 20. De man krijgt de vordering. De BOR is van toepassing op 20.
Man en vrouw zijn buiten gemeenschap van goederen getrouwd. Hun huwelijkse voorwaarden bevatten een finaal verrekenbeding. Bij overlijden van een van de echtgenoten wordt afgerekend alsof zij in wettelijke gemeenschap van goederen waren gehuwd. De vrouw overlijdt. De man heeft BOR-vermogen, waard 100. De vrouw heeft een bankrekening met een saldo van 160. Ieder heeft recht op (260/2=) 130. Tot de nalatenschap van de vrouw behoort geen verrekenvordering op de man. De BOR is niet van toepassing.
### 7. Waardering
V en W bezitten beiden aandelen in F BV. F BV is enig aandeelhouder van G BV, die een onderneming drijft. F BV heeft zeven jaar geleden de aandelen omgezet in letteraandelen, omdat beide aandeelhouders een eigen dividendpolitiek willen voeren. V heeft 60 soortaandelen met letter A met een waarde van 1.000 en W heeft 60 soortaandelen met letter B met een waarde van 400. Zowel de letteraandelen A als de letteraandelen B zijn gerechtigd tot 50% van de winst van F BV. V schenkt al zijn aandelen A in F BV aan W, die verzoekt om toepassing van de [BOR](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027464). Twee jaar later verkoopt F BV 20% van de aandelen in G BV, hierdoor houdt F BV voor 20% op winst te genieten. Omdat de verkregen letteraandelen A vanwege een andere winstreserve niet dezelfde rechten hebben als de letteraandelen B wordt niet voldaan aan de eerste voorwaarde van de bovenstaande goedkeuring. Hierdoor kan het ophouden winst te genieten niet volledig worden toegerekend aan de aandelen die W al vóór de verkrijging had en wordt het ophouden winst te genieten op basis van de winstgerechtigdheid toegerekend aan alle aandelen. Door de verkoop komt bij W de BOR-vrijstelling voor 10/50e-gedeelte7De winstgerechtigdheid wordt namelijk naar rato aan de nominale waarde van de aandelen toegerekend. te vervallen.
### 6.4. Certificering/decertificering van aandelen en verlettering voor eigen dividendpolitiek
Een uitzondering geldt voor de situatie zoals goedgekeurd in subonderdeel 6.3.2. Overdracht van het belang dat de verkrijger reeds bezat voor de verkrijging.
### 7.2. Ondernemingsvermogen/waarde going concern
Wat in het economische verkeer als een eenheid wordt beschouwd, wordt ook als zodanig gewaardeerd ([artikel 21, twaalfde lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=21)). Op grond van artikel 21, dertiende lid, van de Successiewet wordt de waarde van een onderneming bepaald alsof de onderneming wordt voortgezet (waarde going concern).
Ik keur op praktische gronden onder een voorwaarde goed dat de verkrijger van een landbouwonderneming in de veehouderij of akkerbouw, die voor de toepassing van [artikel 35b, eerste lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35b) gebruik wil maken van de rekenmodule op basis van genormeerde geldstromen voor landbouwondernemingen in de veehouderij of akkerbouw, daarbij de in dit besluit onder 7.3.1. genoemde uitgangspunten mag hanteren.
### 7.3.1. Uitgangspunten bij de bepaling van de waardering op basis van genormeerde geldstromen in de veehouderij of akkerbouw
Ik keur onder voorwaarde goed dat [artikel 10, eerste lid, onderdeel d, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10) op verzoek van de verkrijger(s) ook van toepassing is bij een aandelenfusie als bedoeld in [artikel 3.55 van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=3.55), een juridische splitsing als bedoeld in [artikel 3.56 van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=3.56) of een juridische fusie als bedoeld in [artikel 3.57 van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=3.57), als de verkrijger niet enig aandeelhouder van de verkrijgende vennootschap wordt.
### 7.3.2. Rekenmodule op internet
Ik keur onder voorwaarde goed dat [artikel 10, eerste lid, onderdeel e, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10) op verzoek van de verkrijger(s) van toepassing is op (ruisende of geruisloze) herstructureringen op indirect niveau, ook als de verkrijger niet indirect enig aandeelhouder is van het in die bepaling bedoelde andere lichaam. Onder herstructurering op indirect niveau wordt hier verstaan een ruisende of geruisloze fusie of splitsing van deelnemingen of een aandelenruil met of verkoop aan een nieuw opgerichte deelneming. Bij een verkoop kunnen ook de indirect gehouden aandelen als agio op de aandelen van de nieuw opgerichte deelneming worden gestort.
### 7.4. Waardering volgens de DCF-methode
### 7.4.1. DCF-methode, goedkeuring
### 6.8. Aandelenfusie met meerdere verkrijgers
### 7.5. Agrarische normbedragen. Rekenmodule.
### 8. Ingetrokken regeling
Dit besluit zal in de Staatscourant worden geplaatst.
Ook zijn redactionele wijzigingen doorgevoerd, waarmee geen beleidswijziging is beoogd.
### 2. Verzoeken om toepassing bedrijfsopvolgingsregeling
### 3.1. Verhuur pand door een vennootschap aan een andere vennootschap van dezelfde aandeelhouder
### 3.4. Verkoop onderneming en kwijtschelding van de koopsom
### 3.5. Fictieve verkrijging
### 3.6.1. Overleden echtgenoot was geen ondernemer
### 3.6.2. Overlijden echtgenoot van de deelnemer in een personenvennootschap
### 3.7. Finaal verrekenbeding
### 3.8. Indirecte overdracht van aandelen
De BOR is opgezet vanuit het idee dat er direct aandelen worden verkregen in een vennootschap die een onderneming drijft.
De BOR is opgezet vanuit het idee dat er direct aandelen worden verkregen in een vennootschap die een onderneming drijft.
A is enig aandeelhouder van BV X. BV X is enig aandeelhouder van BV Y. BV Y drijft een materiële onderneming. Voor de toepassing van de BOR worden de bezittingen en schulden van BV Y toegerekend aan BV X ([artikel 35c, vijfde lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c)). Artikel 35c, eerste lid, onderdeel c, van de Successiewet is van toepassing als A zijn aandelen in BV X schenkt aan B. In dat geval is sprake van een directe verkrijging van aandelen. Bij de schenking van de aandelen BV Y is sprake van een indirecte verkrijging waarvoor de BOR niet geldt. Ik vind dat onredelijk. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (de hardheidsclausule).
### 3.9. Preferente aandelen
Op de schenking of vererving van preferente aandelen is de BOR onder voorwaarden van toepassing ([artikel 35c, vierde lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c)). Voor indirect gehouden preferente aandelen zijn de voorwaarden opgenomen in [artikel 8, derde lid, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=8).
Op de schenking of vererving van preferente aandelen is de BOR onder voorwaarden van toepassing ([artikel 35c, vierde lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c)). Voor indirect gehouden preferente aandelen zijn de voorwaarden opgenomen in [artikel 8, derde lid, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=8).
Zo moeten bijvoorbeeld bij de omzetting van gewone aandelen in preferente aandelen, gewone aandelen zijn uitgegeven aan een ander ([artikel 35c, vierde lid, onderdeel b, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c) en [artikel 8, derde lid, onderdeel b, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=8)). De verkrijger van de (indirect gehouden) preferente aandelen moet ten tijde van de verkrijging reeds voor ten minste 5% van het geplaatste kapitaal aandeelhouder zijn van die nieuw uitgegeven aandelen (artikel 35c, vierde lid, onderdeel d, van de Successiewet en artikel 8, derde lid, onderdeel d, van de Uitvoeringsregeling). De verkrijger van de preferente aandelen hoeft dus niet bij de omzetting al te voldoen aan het 5%-vereiste. Als de verkrijger ooit wel voldeed aan het 5%-vereiste, maar ten tijde van de verkrijging niet meer, dan is niet voldaan aan de vereisten.
Voor de verkrijger van indirecte preferente aandelen is de tekst van [artikel 8, derde lid, onderdeel d, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=8) van belang. De verkrijger mag de nieuwe gewone aandelen, die bij de omzetting van gewone aandelen in preferente aandelen zijn uitgegeven, direct of indirect houden.
### 3.9.1. Preferente aandelen die zijn ontstaan vóór 2010
Het komt voor dat bij een omzetting van gewone aandelen in preferente aandelen vóór 1 januari 2010 geen rekening is gehouden met de na die datum geldende wettelijke voorwaarde dat de omzetting gepaard is gegaan met het toekennen van gewone aandelen aan een ander. Ik heb er begrip voor dat met deze voorwaarde destijds nog geen rekening kon worden gehouden in gevallen waarbij er reeds een beoogd bedrijfsopvolger is, die al gewone aandelen bezit in de desbetreffende vennootschap. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
Het komt voor dat bij een omzetting van gewone aandelen in preferente aandelen vóór 1 januari 2010 geen rekening is gehouden met de na die datum geldende wettelijke voorwaarde dat de omzetting gepaard is gegaan met het toekennen van gewone aandelen aan een ander. Ik heb er begrip voor dat met deze voorwaarde destijds nog geen rekening kon worden gehouden in gevallen waarbij er reeds een beoogd bedrijfsopvolger is, die al gewone aandelen bezit in de desbetreffende vennootschap. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
Goedkeuring
Ik keur onder voorwaarden goed dat ervan kan worden uitgegaan dat de omzetting van gewone aandelen in (indirect gehouden) preferente aandelen gepaard is gegaan met het toekennen van gewone aandelen aan een ander als bedoeld in [artikel 35c, vierde lid, onderdelen b en d, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c) en [artikel 8, derde lid, onderdelen b en d, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=8).
### 3.9.2. Preferente aandelen die vóór 2010 zijn ontstaan door omwisseling van een vordering.
Als uitgangspunt geldt dat vorderingen voor de BOR niet als ondernemingsvermogen worden aangemerkt. Dat geldt ook voor de vordering die is ontstaan door een bedrijfsoverdracht waarbij de bedrijfsopvolger de koopsom voor de onderneming schuldig bleef aan (de vennootschap van) de overdrager. Bij de vererving of schenking van de vordering van de overdrager is de BOR niet van toepassing. Voor de doorschuiffaciliteit voor het aanmerkelijk belang in de [Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353) worden sinds 1 januari 2010 vorderingen ook niet als ondernemingsvermogen aangemerkt. Voor de doorschuifregeling is er wel een overgangsregeling voor vererving van een vordering die is ontstaan vóór 1 januari 2010 ([artikel 4.17a, zevende lid, van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=4.17a)). De reden daarvoor is dat voor de doorschuiffaciliteit in de aanmerkelijkbelangregeling sinds 1 januari 2010 de materiële onderneming een vereiste is. Voor de BOR bestaat het vereiste van een materiële onderneming van oudsher, zodat daarvoor geen overgangsrecht geldt. Bij een omzetting van de schuldig gebleven koopsom in preferente aandelen vóór 2010 kon op zich nog geen rekening worden gehouden met de vanaf 2010 geldende voorwaarde dat de preferente aandelen moeten zijn ontstaan door omzetting van gewone aandelen. Verzoeken om een dergelijke vordering toch aan te merken als ondernemingsvermogen voor de BOR, wijs ik af. Dergelijke vorderingen wijken immers niet wezenlijk af van andere beleggingen. Ik heb alleen begrip voor de situatie waarin de schuldig gebleven koopsom voor 1 januari 2010 is ontstaan en op dezelfde dag is omgezet in preferente aandelen. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
Als uitgangspunt geldt dat vorderingen voor de BOR niet als ondernemingsvermogen worden aangemerkt. Dat geldt ook voor de vordering die is ontstaan door een bedrijfsoverdracht waarbij de bedrijfsopvolger de koopsom voor de onderneming schuldig bleef aan (de vennootschap van) de overdrager. Bij de vererving of schenking van de vordering van de overdrager is de BOR niet van toepassing. Voor de doorschuiffaciliteit voor het aanmerkelijk belang in de [Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353) worden sinds 1 januari 2010 vorderingen ook niet als ondernemingsvermogen aangemerkt. Voor de doorschuifregeling is er wel een overgangsregeling voor vererving van een vordering die is ontstaan vóór 1 januari 2010 ([artikel 4.17a, zevende lid, van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=4.17a)). De reden daarvoor is dat voor de doorschuiffaciliteit in de aanmerkelijkbelangregeling sinds 1 januari 2010 de materiële onderneming een vereiste is. Voor de BOR bestaat het vereiste van een materiële onderneming van oudsher, zodat daarvoor geen overgangsrecht geldt. Bij een omzetting van de schuldig gebleven koopsom in preferente aandelen vóór 2010 kon op zich nog geen rekening worden gehouden met de vanaf 2010 geldende voorwaarde dat de preferente aandelen moeten zijn ontstaan door omzetting van gewone aandelen. Verzoeken om een dergelijke vordering toch aan te merken als ondernemingsvermogen voor de BOR, wijs ik af. Dergelijke vorderingen wijken immers niet wezenlijk af van andere beleggingen. Ik heb alleen begrip voor de situatie waarin de schuldig gebleven koopsom voor 1 januari 2010 is ontstaan en op dezelfde dag is omgezet in preferente aandelen. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
Ik keur onder voorwaarden goed dat als preferente aandelen als bedoeld in [artikel 35c, vierde lid, onderdeel a, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c) en [artikel 8, derde lid, onderdeel a, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=8) worden aangemerkt de preferente aandelen die zijn ontstaan door omzetting van een vordering.
### 3.9.3. Preferente aandelen uitgegeven bij toepassing geruisloze omzetting en inbreng
### 3.10. Vruchtgebruik en bloot eigendom van aandelen
De BOR geldt voor aandelen die bij de erflater of schenker behoorden tot een aanmerkelijk belang als bedoeld in [afdeling 4.3](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&afdeling=4.3), met uitzondering van de meetrekregeling van [artikel 4.10, van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=4.10) ([artikel 35c, eerste lid, onderdeel c, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c)). Voor de toepassing van de BOR zijn de [artikelen 4.3 (gelijkstelling genotsgerechtigden) tot en met 4.5a van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=4.3) van overeenkomstige toepassing (artikel 35c, zevende lid, van de Successiewet).
De BOR geldt voor aandelen die bij de erflater of schenker behoorden tot een aanmerkelijk belang als bedoeld in [afdeling 4.3](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&afdeling=4.3), met uitzondering van de meetrekregeling van [artikel 4.10, van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=4.10) ([artikel 35c, eerste lid, onderdeel c, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c)). Voor de toepassing van de BOR zijn de [artikelen 4.3 (gelijkstelling genotsgerechtigden) tot en met 4.5a van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=4.3) van overeenkomstige toepassing (artikel 35c, zevende lid, van de Successiewet).
De BOR kan ook worden toegepast op verkregen bloot eigendom van die aandelen of op verkregen vruchtgebruik van die aandelen. Het is geen bezwaar dat de BOR ook wordt toegepast als de bloot eigendom en het vruchtgebruik van die aandelen door de verkrijging (door overlijden of schenking) is ontstaan.
De erflater heeft een vruchtgebruiktestament. Hij was gehuwd en laat aanmerkelijkbelangaandelen na. De langstlevende echtgenoot verkrijgt het vruchtgebruik van die aandelen van de erflater. De kinderen verkrijgen de bloot eigendom van die aandelen. De BOR kan worden toegepast bij de langstlevende echtgenoot en bij de kinderen.
### 3.11. Bezitseis
Door de gewijzigde voorwaarden per 1 januari 2010 voor de BOR past de praktijk de (aandelen)structuren aan. Regelmatig is mij verzocht daarbij de bezitseis voor de erfbelasting (een jaar) of schenkbelasting (vijf jaar) buiten beschouwing te laten. De bezitseis is een antimisbruikbepaling om te voorkomen dat niet-ondernemingsvermogen in het zicht van het overlijden of een schenking wordt omgezet in kwalificerend ondernemingsvermogen. Daarbij past het niet om voor de huidige BOR af te wijken van de duidelijke bezitseis. Verzoeken om van de bezitseis af te wijken, wijs ik daarom af. Hierop geldt één uitzondering. Het gaat om de situatie waarin de bedrijfsopvolging al in gang was gezet via preferente aandelen, waarbij op 31 december 2009 nog werd voldaan aan de toen geldende voorwaarden voor de BOR, maar per 1 januari 2010 niet meer. Per 1 januari 2010 komen preferente aandelen alleen in aanmerking voor de BOR als deze een omzetting vormen van een door de erflater (of schenker) gehouden aanmerkelijk belang van gewone aandelen én bij de omzetting gewone aandelen zijn uitgereikt aan de bedrijfsopvolger. Vóór 2010 golden deze eisen niet. Om alsnog aan de nieuwe voorwaarden te voldoen, zijn er gevallen waarin belanghebbenden hun structuur zo aangepast hebben dat voldaan wordt aan de nieuwe BOR-voorwaarden. Als de aandeelhouder binnen een jaar na de aanpassing overlijdt, is echter niet aan de bezitseis voldaan. Voor de erfbelasting wil ik een uitzondering maken voor de situatie dat bij een overlijden in 2010 of 2011 de aandelenstructuur niet tijdig aan alle per 1 januari 2010 geldende voorwaarden voor de BOR kon worden aangepast. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
Door de gewijzigde voorwaarden per 1 januari 2010 voor de BOR past de praktijk de (aandelen)structuren aan. Regelmatig is mij verzocht daarbij de bezitseis voor de erfbelasting (een jaar) of schenkbelasting (vijf jaar) buiten beschouwing te laten. De bezitseis is een antimisbruikbepaling om te voorkomen dat niet-ondernemingsvermogen in het zicht van het overlijden of een schenking wordt omgezet in kwalificerend ondernemingsvermogen. Daarbij past het niet om voor de huidige BOR af te wijken van de duidelijke bezitseis. Verzoeken om van de bezitseis af te wijken, wijs ik daarom af. Hierop geldt één uitzondering. Het gaat om de situatie waarin de bedrijfsopvolging al in gang was gezet via preferente aandelen, waarbij op 31 december 2009 nog werd voldaan aan de toen geldende voorwaarden voor de BOR, maar per 1 januari 2010 niet meer. Per 1 januari 2010 komen preferente aandelen alleen in aanmerking voor de BOR als deze een omzetting vormen van een door de erflater (of schenker) gehouden aanmerkelijk belang van gewone aandelen én bij de omzetting gewone aandelen zijn uitgereikt aan de bedrijfsopvolger. Vóór 2010 golden deze eisen niet. Om alsnog aan de nieuwe voorwaarden te voldoen, zijn er gevallen waarin belanghebbenden hun structuur zo aangepast hebben dat voldaan wordt aan de nieuwe BOR-voorwaarden. Als de aandeelhouder binnen een jaar na de aanpassing overlijdt, is echter niet aan de bezitseis voldaan. Voor de erfbelasting wil ik een uitzondering maken voor de situatie dat bij een overlijden in 2010 of 2011 de aandelenstructuur niet tijdig aan alle per 1 januari 2010 geldende voorwaarden voor de BOR kon worden aangepast. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
Ik keur onder voorwaarden voor de erfbelasting goed dat voor vermogensbestanddelen als bedoeld in [artikel 35c, eerste lid, onderdeel c, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c) ook is voldaan aan de periode van één jaar als bedoeld in [artikel 35d, eerste lid, aanhef, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35d) als de erflater is overleden binnen één jaar nadat hij zijn preferente aandelen omzette in gewone aandelen.
Voor de goedkeuring gelden de volgende voorwaarden:
### 4. Toerekeningsregeling
Voor vennootschappelijke moeder-/dochterverhoudingen is in [artikel 35c, vijfde lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c) de zogenoemde toerekeningsregeling opgenomen.
Voor vennootschappelijke moeder-/dochterverhoudingen is in [artikel 35c, vijfde lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c) de zogenoemde toerekeningsregeling opgenomen.
Door de toerekeningsregeling wordt de houdstervennootschap geacht de onderneming van de deelneming te drijven. Bij meerdere deelnemingen worden de bezittingen en schulden van alle deelnemingen die voldoen aan de voorwaarden voor de toerekeningsregeling, gezamenlijk aan de houdstervennootschap toegerekend.
De erflater laat 5% van de aandelen in een houdstermaatschappij na. De houdstermaatschappij heeft 100% van de aandelen in A BV, die een onderneming drijft. De houdstermaatschappij heeft ook 100% van de aandelen in B BV. B BV drijft geen materiële onderneming, maar bezit het bedrijfspand dat wordt verhuurd aan de werkmaatschappij A BV.
### 5. Verdeling nalatenschap of huwelijksgoederengemeenschap
De gerechtigdheid tot het ondernemingsvermogen kan door verdeling van de nalatenschap of de huwelijksgemeenschap wijzigen. In [artikel 35f van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35f) is aangegeven wanneer de BOR kan worden toegepast op die gewijzigde gerechtigdheid. De verdeling van de nalatenschap of huwelijksgemeenschap moet dan wel hebben plaatsgevonden binnen twee jaren na overlijden van de erflater (artikel 35f, derde lid, van de Successiewet). In uitzonderlijke gevallen blijkt dat een verdeling binnen twee jaren niet mogelijk is. Daarom keur ik met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (de hardheidsclausule) het volgende goed.
De gerechtigdheid tot het ondernemingsvermogen kan door verdeling van de nalatenschap of de huwelijksgemeenschap wijzigen. In [artikel 35f van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35f) is aangegeven wanneer de BOR kan worden toegepast op die gewijzigde gerechtigdheid. De verdeling van de nalatenschap of huwelijksgemeenschap moet dan wel hebben plaatsgevonden binnen twee jaren na overlijden van de erflater (artikel 35f, derde lid, van de Successiewet). In uitzonderlijke gevallen blijkt dat een verdeling binnen twee jaren niet mogelijk is. Daarom keur ik met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (de hardheidsclausule) het volgende goed.
### 6. Voortzettingsvereiste
Een van de voorwaarden voor de BOR is dat de verkrijger voldoet aan het voortzettingsvereiste ([artikel 35e, eerste lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35e)). Hierdoor is alleen bij daadwerkelijke bedrijfsopvolging een vrijstelling van toepassing.
### 6.1. Ophouden winst te genieten
De BOR vervalt indien de verkrijger ophoudt uit de onderneming of uit een deel daarvan winst te genieten ([artikel 35e, eerste lid, onderdeel a, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35e)). De terminologie ‘ophouden uit de onderneming of uit een deel daarvan winst te genieten’ sluit aan bij het materiële stakingsbegrip in de inkomstenbelasting. Dit betekent overigens niet dat er een volledige gelijkheid bestaat met de behandeling voor de inkomstenbelasting. Afwijkingen zijn mogelijk indien de ratio van de BOR dat rechtvaardigt. De doorschuifregelingen voor de inkomstenbelasting, zoals die van [artikel 3.63 van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=3.63), gelden niet voor de [Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226). Voor de voortzettingeis van de BOR van de Successiewet is alleen van belang dat de verkrijger winst blijft genieten. Voor zover de voortzetter ophoudt winst te genieten, worden de faciliteiten ingetrokken. Het moment waarop de verkrijger ophoudt winst te genieten, kan afwijken van het moment waarop hij op grond van goedkoopmansgebruik zijn stakingswinst in aanmerking mag nemen. Degene die een vennootschap onder firma aangaat onder voorbehoud van stille reserves hoeft voor de inkomstenbelasting nog niet af te rekenen over de stakingswinst. Voor de BOR houdt hij wel direct gedeeltelijk op winst te genieten. Als de verkrijger dit binnen de vijfjaarstermijn doet, vervallen hierdoor dus de faciliteiten voor de BOR. De behandeling voor de heffing van inkomstenbelasting is hiervoor niet van belang. Dit geldt ook voor de toepassing van artikel 35e, eerste lid, onderdeel b, en onderdeel c, onder 3°, van de Successiewet, waarin dezelfde terminologie ‘ophouden uit de onderneming of uit een deel daarvan winst te genieten’ is opgenomen.
De BOR vervalt indien de verkrijger ophoudt uit de onderneming of uit een deel daarvan winst te genieten ([artikel 35e, eerste lid, onderdeel a, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35e)). De terminologie ‘ophouden uit de onderneming of uit een deel daarvan winst te genieten’ sluit aan bij het materiële stakingsbegrip in de inkomstenbelasting. Dit betekent overigens niet dat er een volledige gelijkheid bestaat met de behandeling voor de inkomstenbelasting. Afwijkingen zijn mogelijk indien de ratio van de BOR dat rechtvaardigt. De doorschuifregelingen voor de inkomstenbelasting, zoals die van [artikel 3.63 van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=3.63), gelden niet voor de [Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226). Voor de voortzettingeis van de BOR van de Successiewet is alleen van belang dat de verkrijger winst blijft genieten. Voor zover de voortzetter ophoudt winst te genieten, worden de faciliteiten ingetrokken. Het moment waarop de verkrijger ophoudt winst te genieten, kan afwijken van het moment waarop hij op grond van goedkoopmansgebruik zijn stakingswinst in aanmerking mag nemen. Degene die een vennootschap onder firma aangaat onder voorbehoud van stille reserves hoeft voor de inkomstenbelasting nog niet af te rekenen over de stakingswinst. Voor de BOR houdt hij wel direct gedeeltelijk op winst te genieten. Als de verkrijger dit binnen de vijfjaarstermijn doet, vervallen hierdoor dus de faciliteiten voor de BOR. De behandeling voor de heffing van inkomstenbelasting is hiervoor niet van belang. Dit geldt ook voor de toepassing van artikel 35e, eerste lid, onderdeel b, en onderdeel c, onder 3°, van de Successiewet, waarin dezelfde terminologie ‘ophouden uit de onderneming of uit een deel daarvan winst te genieten’ is opgenomen.
De verkrijger die een samenwerkingsverband aangaat, houdt slechts op winst te genieten voor zover zijn gerechtigdheid tot de winst daardoor verder afneemt dan het aandeel in de winst waartoe hij gerechtigd was vóór de verkrijging waarop de BOR is toegepast ([artikel 35e, tweede lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35e)).
### 6.2. Aangaan samenwerkingsverbanden
(Vervallen per 1 januari 2010).
### 6.3. Vervreemding van niet gefacilieerd verkregen aandelen
Bij toepassing van de BOR op verkregen vermogensbestanddelen die behoren tot een aanmerkelijk belang als bedoeld in [artikel 35c, eerste lid, onderdeel c, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c) mogen die aandelen gedurende een periode van vijf jaren niet worden vervreemd ([artikel 35e, eerste lid, onderdeel c, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35e)). Het voortzettingsvereiste geldt bij aandelen alleen voor de verkregen aandelen. De aandelen die de verkrijger al had, kan hij vervreemden zonder gevolgen voor de BOR.
Bij toepassing van de BOR op verkregen vermogensbestanddelen die behoren tot een aanmerkelijk belang als bedoeld in [artikel 35c, eerste lid, onderdeel c, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c) mogen die aandelen gedurende een periode van vijf jaren niet worden vervreemd ([artikel 35e, eerste lid, onderdeel c, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35e)). Het voortzettingsvereiste geldt bij aandelen alleen voor de verkregen aandelen. De aandelen die de verkrijger al had, kan hij vervreemden zonder gevolgen voor de BOR.
Voor aandelen die behoren tot een huwelijksgemeenschap is het niet mogelijk om de aandelen aan de individuele echtgenoten toe te rekenen. Elke echtgenoot heeft de onverdeelde helft van elk aandeel. Ik vind het ongewenst dat de langstlevende echtgenoot het belang dat hij al had tot vijf jaar na overlijden niet kan vervreemden. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
Ik keur onder voorwaarden goed dat voor verkregen aandelen [artikel 35e, eerste lid, onderdeel c, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35e), slechts geldt voor zover het belang in de vermogensbestanddelen verder afneemt dan het belang waartoe de verkrijger was gerechtigd vóór de verkrijging waarop [artikel 35b van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35b) is toegepast.
Voor de goedkeuring gelden de volgende voorwaarden:
Toepassing van [artikel 35e, eerste lid, onderdeel c, 1°, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35e).
BV X heeft 50 geplaatste leverbare aandelen. A heeft de aandelen 1 tot en met 14 en B heeft de aandelen 15 tot en met 50. A schenkt zijn aandelen aan B. De BOR is van toepassing. Twee jaren later verkoopt B de aandelen 22 tot en met 29 aan C. De BOR blijft ondanks de vervreemding aan C in stand.
Toepassing van [artikel 35e, eerste lid, onderdeel c, 1°, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35e).
Tot de huwelijksgemeenschap behoren 50 aandelen BV X. Een van de echtgenoten overlijdt. De langstlevende echtgenoot is zijn erfgenaam. Hij vervreemdt binnen de voortzettingsperiode 30 aandelen.
Door de goedkeuring kan de langstlevende echtgenoot 25 aandelen vervreemden zonder gevolgen voor de BOR. Voor de andere 5 aandelen zijn er wel gevolgen voor de BOR. Door de vervreemding worden de faciliteiten voor 5/25e teruggenomen.
Toepassing van [artikel 35e, eerste lid, onderdeel c, 3°, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35e).
### 6.4. Certificering van aandelen
Certificering van de verkregen aandelen is op zich een vervreemding die kan leiden tot terugneming van de BOR. De certificering wordt voor de BOR echter niet aangemerkt als een vervreemding als de certificaten voldoen aan de voorwaarden van [onderdeel 4.5 van het besluit van 4 september 2012](onbekend), nr. BLKB2012/101M, Stcrt. 2012, nr. 18480.
### 6.3. Vervreemding van hetgeen de verkrijger al had
### 6.5. Verkoop indirect gehouden aandelen. Gevolgen voor de toerekeningsregeling
De toerekeningsregeling geldt voor zover en voor zolang de houdstervennootschap de aandelen in de betreffende deelneming in haar bezit heeft. Als de houdstervennootschap binnen de voortzettingtermijn niet langer voldoet aan de bezitseis, staakt de houdstervennootschap haar onderneming voor zover die door de toerekeningsregeling aan de houdstervennootschap wordt toegerekend. Dit geldt bijvoorbeeld bij verkoop van aandelen in de deelneming of bij inkoop van de aandelen in de deelneming (gevolgd door intrekking van die aandelen). In die gevallen leidt dit tot herziening van de BOR voor zover die betrekking heeft op die deelneming. Ik merk op dat het niet uitmaakt of er een vervangingsvoornemen is dan wel er een herinvestering is gedaan. Uitgangspunt van de BOR is immers dat de overgenomen ondernemingsactiviteiten ten minste vijf jaren worden voortgezet. Dit betekent dat de houdstervennootschap de aandelen in de deelneming vijf jaren moet bezitten en de deelneming haar onderneming vijf jaar moet voortzetten.
De toerekeningsregeling geldt voor zover en voor zolang de houdstervennootschap de aandelen in de betreffende deelneming in haar bezit heeft. Als de houdstervennootschap binnen de voortzettingtermijn niet langer voldoet aan de bezitseis, staakt de houdstervennootschap haar onderneming voor zover die door de toerekeningsregeling aan de houdstervennootschap wordt toegerekend. Dit geldt bijvoorbeeld bij verkoop van aandelen in de deelneming of bij inkoop van de aandelen in de deelneming (gevolgd door intrekking van die aandelen). In die gevallen leidt dit tot herziening van de BOR voor zover die betrekking heeft op die deelneming. Ik merk op dat het niet uitmaakt of er een vervangingsvoornemen is dan wel er een herinvestering is gedaan. Uitgangspunt van de BOR is immers dat de overgenomen ondernemingsactiviteiten ten minste vijf jaren worden voortgezet. Dit betekent dat de houdstervennootschap de aandelen in de deelneming vijf jaren moet bezitten en de deelneming haar onderneming vijf jaar moet voortzetten.
### 6.6. Doorzakken onderneming binnen fiscale eenheid
Bij een overdracht van een onderneming met toepassing van de bedrijfsfusiefaciliteit van [artikel 14 van de Wet VPB](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002672&artikel=14) blijft de verkrijger voldoen aan het voortzettingsvereiste ([artikel 10, eerste lid, onderdeel e, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10)). Als de onderneming doorzakt binnen de fiscale eenheid, wordt niet meer voldaan aan het voortzettingsvereiste. Ik vind dit niet redelijk. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
Bij een overdracht van een onderneming met toepassing van de bedrijfsfusiefaciliteit van [artikel 14 van de Wet VPB](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002672&artikel=14) blijft de verkrijger voldoen aan het voortzettingsvereiste ([artikel 10, eerste lid, onderdeel e, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10)). Als de onderneming doorzakt binnen de fiscale eenheid, wordt niet meer voldaan aan het voortzettingsvereiste. Ik vind dit niet redelijk. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
Ik keur onder een voorwaarde goed dat [artikel 10, eerste lid, onderdeel e, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10) van overeenkomstige toepassing is op de overdracht van een onderneming met toepassing van [artikel 15 van de Wet VPB](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002672&artikel=15).
Ik keur onder voorwaarden goed dat [artikel 10, eerste lid, onderdeel e, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10) van overeenkomstige toepassing is op de overdracht van een onderneming met toepassing van [artikel 15 van de Wet VPB](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002672&artikel=15), ook als de verkrijger niet enig aandeelhouder is van het lichaam dat de onderneming overdraagt.
Niet wordt voldaan aan de gestelde voorwaarde als bij de herstructurering de aandelen in Werkmaatschappij I bijvoorbeeld waren overgegaan naar een vennootschap waarin een derde een (indirect) belang heeft of naar een andere holding dan waarvan de aandelen waren verkregen.
Vader en zijn vier zonen bezitten ieder 20% van de aandelen A BV. De vader draagt zijn 20% aandeel over aan elk van zijn vier zoons. Elke zoon krijgt er 5% van de aandelen bij, zodat na de schenking iedere zoon 25% van de aandelen A BV bezit. Na de schenking wordt een nieuwe houdstervennootschap H BV opgericht. De vier broers brengen de aandelen A BV in in H BV door een aandelenfusie. Elke broer verkrijgt 25% van de aandelen van H BV. Het is een aandelenfusie met meerdere aandeelhouders van H BV. [Artikel 10, eerste lid, onderdeel d, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10) is daarom niet van toepassing. Door de goedkeuring heeft de aandelenfusie toch geen gevolgen voor het voortzettingsvereiste.
### 7. Waardering
Een verkregen onderneming wordt gewaardeerd als een eenheid ([artikel 21, elfde lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=21)). Op grond van artikel 21, twaalfde lid, van de Successiewet kan de waardering van artikel 21, elfde lid, van de Successiewet nooit lager zijn dan de liquidatiewaarde.
### 7.1. Latente inkomstenbelasting
De belastinglatentie moet evenredig worden toegerekend aan het vrijgestelde en het niet vrijgestelde vermogen (de evenredigheidsmethode). Er is geen reden om over vrijgestelde vermogensbestanddelen een vermindering wegens latente inkomstenbelasting te verlenen.
**Toepassing voor aanslagen successierecht die op 3 juni 2009 nog niet onherroepelijk vaststonden.**
In het [besluit van 10 oktober 2007](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0022666), nr. CPP2007/383M, was nog het standpunt opgenomen dat de belastinglatentie ‘aan de top’ in aanmerking moet worden genomen.
Hof Arnhem heeft in zijn uitspraak van 3 juni 2009, nr. 07/00309 vastgesteld dat de evenredigheidsmethode moet worden toegepast. Op 28 augustus 2009 heeft mijn ambtsvoorganger berust in die uitspraak. Voor op 3 juni 2009 nog niet onherroepelijke aanslagen kan daarom de evenredigheidmethode worden toegepast.
### 7.2. Ondernemingsvermogen/waarde going concern
Wat in het economische verkeer als een eenheid wordt beschouwd, wordt ook als zodanig gewaardeerd ([artikel 21, twaalfde lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=21)). Op grond van artikel 21, dertiende lid, van de Successiewet wordt de waarde van een onderneming bepaald alsof de onderneming wordt voortgezet (waarde going concern).
Wanneer de waarde going concern van het ondernemingsvermogen van de objectieve onderneming lager is dan de liquidatiewaarde, mag voor de toepassing van de [BOR](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027464) worden uitgegaan van die lagere waarde going concern ([artikel 35b, eerste lid, onderdeel b, onder 1°, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35b)). Hierna wordt nader ingegaan op de bepaling van die waarde going concern bij landbouwondernemingen in de veehouderij of akkerbouw.
### 7.3. Waardering op basis van genormeerde geldstromen voor de veehouderij of akkerbouw
De faciliteit van [artikel 35b, eerste lid, onderdeel b, onder 1°, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35b) is van belang voor ondernemingen met een hoge intrinsieke waarde en een laag rendement. Dit geldt in het bijzonder voor landbouwondernemingen die worden gekenmerkt door een groot kapitaalsbeslag in combinatie met een laag rendement. Voor de vaststelling van de waarde going concern is niet een bepaalde methodiek voorgeschreven. Met het landbouwbedrijfsleven is overlegd over algemeen hanteerbare uitgangspunten voor de bepaling van de waarde going concern van landbouwondernemingen in de veehouderij of akkerbouw. Dit overleg heeft geresulteerd in een rekenmodule op basis van genormeerde geldstromen voor landbouwondernemingen in de veehouderij of akkerbouw.
Het rekenmodel gaat uit van de waarde going concern (agrarisch). Dit is de waarde van de landbouwonderneming in de veehouderij of akkerbouw bij voortgezette oneindige uitoefening, uitgaande van de financieringsruimte van de overgedragen onderneming.
Ik keur op praktische gronden onder een voorwaarde goed dat de verkrijger van een landbouwonderneming in de veehouderij of akkerbouw, die voor de toepassing van [artikel 35b, eerste lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35b) gebruik wil maken van de rekenmodule op basis van genormeerde geldstromen voor landbouwondernemingen in de veehouderij of akkerbouw, daarbij de in dit besluit onder 7.3.1. genoemde uitgangspunten mag hanteren.
De goedkeuring geldt onder de volgende voorwaarde:
### 6.7. Bedrijfsfusie met meerdere verkrijgers
Bij een overdracht van een onderneming met toepassing van de bedrijfsfusiefaciliteit van [artikel 14 van de Wet VPB](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002672&artikel=14) blijft de verkrijger voldoen aan het voortzettingsvereiste ([artikel 10, eerste lid, onderdeel e, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10)). Een van de voorwaarden is dat de verkrijger indirect enig aandeelhouder is van de verkrijgende vennootschap. Als de onderneming uitzakt vanuit twee vennootschappen, wordt niet meer voldaan aan het voortzettingsvereiste. Ik vind dit niet redelijk in de situatie waarin twee bedrijfsopvolgers elk hun IB-onderneming omzetten in een eigen BV, waarna de onderneming uitzakt in een gezamenlijke BV. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
Bij een overdracht van een onderneming met toepassing van de bedrijfsfusiefaciliteit van [artikel 14 van de Wet VPB](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002672&artikel=14) blijft de verkrijger voldoen aan het voortzettingsvereiste ([artikel 10, eerste lid, onderdeel e, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10)). Een van de voorwaarden is dat de verkrijger indirect enig aandeelhouder is van de verkrijgende vennootschap. Als de onderneming uitzakt vanuit twee vennootschappen, wordt niet meer voldaan aan het voortzettingsvereiste. Ik vind dit niet redelijk in de situatie waarin twee bedrijfsopvolgers elk hun IB-onderneming omzetten in een eigen BV, waarna de onderneming uitzakt in een gezamenlijke BV. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
Ik keur onder voorwaarden goed dat op verzoek van de verkrijgers [artikel 10, eerste lid, onderdeel e, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10), ook geldt als de verkrijger niet indirect enig aandeelhouder is van de verkrijgende vennootschap.
Voor de goedkeuring gelden de volgende voorwaarden:
### 6.8. Aandelenfusie met meerdere verkrijgers
Bij een aandelenfusie als bedoeld in [artikel 3.55 van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=3.55) blijft de verkrijger voldoen aan het voortzettingsvereiste ([artikel 10, eerste lid, onderdeel d, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10)). Een van de voorwaarden is dat de verkrijger enig aandeelhouder wordt van de verkrijgende vennootschap. Als de verkrijger samen met een ander een deel van de aandelen in een BV heeft verkregen, kan de eis van enig aandeelhouder onredelijk uitwerken als een verkrijger zijn verkrijging via een eigen persoonlijke BV wil houden. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
Bij een aandelenfusie als bedoeld in [artikel 3.55 van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=3.55) blijft de verkrijger voldoen aan het voortzettingsvereiste ([artikel 10, eerste lid, onderdeel d, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10)). Een van de voorwaarden is dat de verkrijger enig aandeelhouder wordt van de verkrijgende vennootschap. Als de verkrijger samen met een ander een deel van de aandelen in een BV heeft verkregen, kan de eis van enig aandeelhouder onredelijk uitwerken als een verkrijger zijn verkrijging via een eigen persoonlijke BV wil houden. Daarom keur ik het volgende goed met toepassing van [artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002320&artikel=63) (hardheidsclausule).
Ik keur onder voorwaarden goed dat op verzoek van de verkrijgers [artikel 10, eerste lid, onderdeel d, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10), ook geldt als de verkrijger niet enig aandeelhouder wordt van de verkrijgende vennootschap.
Voor de goedkeuring gelden de volgende voorwaarden:
### 7. Waardering
Een verkregen onderneming wordt gewaardeerd als een eenheid ([artikel 21, elfde lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=21)). Op grond van artikel 21, twaalfde lid, van de Successiewet kan de waardering van artikel 21, elfde lid, van de Successiewet nooit lager zijn dan de liquidatiewaarde.
### 7.1. Latente inkomstenbelasting
De belastinglatentie moet evenredig worden toegerekend aan het vrijgestelde en het niet vrijgestelde vermogen (de evenredigheidsmethode). Er is geen reden om over vrijgestelde vermogensbestanddelen een vermindering wegens latente inkomstenbelasting te verlenen.
De belastinglatentie moet evenredig worden toegerekend aan het vrijgestelde en het niet vrijgestelde vermogen (de evenredigheidsmethode). Er is geen reden om over vrijgestelde vermogensbestanddelen een vermindering wegens latente inkomstenbelasting te verlenen.
**Toepassing voor aanslagen successierecht die op 3 juni 2009 nog niet onherroepelijk vaststonden.**
In het [besluit van 10 oktober 2007](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0022666), nr. CPP2007/383M, was nog het standpunt opgenomen dat de belastinglatentie ‘aan de top’ in aanmerking moet worden genomen.
### 7.2. Ondernemingsvermogen
Wat in het economische verkeer als een eenheid wordt beschouwd, wordt ook als zodanig gewaardeerd ([artikel 21, elfde lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=21)). Op grond van artikel 21, twaalfde lid, van de Successiewet wordt de waarde van een onderneming bepaald alsof de onderneming wordt voorgezet (waarde going concern). Die waarde in het economische verkeer is met inbegrip van de voor overdracht vatbare goodwill. De goodwill die niet overdraagbaar is (aan de persoon van de ondernemer toe te rekenen goodwill) blijft buiten beschouwing. De waarde wordt echter gesteld op ten minste de liquidatiewaarde. Voor het waarderen van een onderneming bestaat geen vaste, forfaitaire formule. Fiscaal wordt doorgaans als uitgangspunt genomen de intrinsieke waarde, waarop vervolgens een correctie kan worden aangebracht wegens over- of onderrentabiliteit (de zogenaamde rentabiliteitsmethode).
### 7.3. Waarde going concern
Wanneer de waarde going concern van het ondernemingsvermogen van de objectieve onderneming lager is dan de liquidatiewaarde, mag voor de toepassing van de [BOR](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027464) worden uitgegaan van die lagere waarde going concern ([artikel 35b, eerste lid, onderdeel b, onder 1°, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35b)). Hierna wordt nader ingegaan op de bepaling van die waarde going concern bij landbouwondernemingen in de veehouderij of akkerbouw.
### 7.3. Waardering op basis van genormeerde geldstromen voor de veehouderij of akkerbouw
De faciliteit van [artikel 35b, eerste lid, onderdeel b, onder 1°, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35b) is van belang voor ondernemingen met een hoge intrinsieke waarde en een laag rendement. Dit geldt in het bijzonder voor landbouwondernemingen die worden gekenmerkt door een groot kapitaalsbeslag in combinatie met een laag rendement. Voor de vaststelling van de waarde going concern is niet een bepaalde methodiek voorgeschreven. Met het landbouwbedrijfsleven is overlegd over algemeen hanteerbare uitgangspunten voor de bepaling van de waarde going concern van landbouwondernemingen in de veehouderij of akkerbouw. Dit overleg heeft geresulteerd in een rekenmodule op basis van genormeerde geldstromen voor landbouwondernemingen in de veehouderij of akkerbouw.
Het rekenmodel gaat uit van de waarde going concern (agrarisch). Dit is de waarde van de landbouwonderneming in de veehouderij of akkerbouw bij voortgezette oneindige uitoefening, uitgaande van de financieringsruimte van de overgedragen onderneming.
De in onderdeel 7.3.1. opgenomen uitgangspunten zijn het resultaat van uitgebreid overleg met het landbouwbedrijfsleven en vormen een samenhangend geheel van afspraken. Het is om die reden niet mogelijk om bij een beroep op de goedkeuring op onderdelen af te wijken van de uitgangspunten dan wel selectief gebruik te maken van de uitgangspunten. De verkrijger die van een van de uitgangspunten wil afwijken, kan zich dus niet beroepen op het rekenmodel en zal zijn eigen berekening moeten maken van de (lagere) waarde van de onderneming zonder de uitgangspunten.
Het rekenmodel geldt alleen voor landbouwondernemingen in de veehouderij of akkerbouw. Andere ondernemingen kunnen dus geen gebruik maken van de rekenmodule.
### 7.3.1. Uitgangspunten bij de bepaling van de waardering op basis van genormeerde geldstromen in de veehouderij of akkerbouw
Met het landbouwbedrijfsleven is afgesproken om – indien mogelijk – voor de berekening van de waarde going concern te werken met genormeerde bedragen op basis van KWIN-gegevens voor de veehouderij of akkerbouw volgens de handboeken Kwantitatieve Informatie Veehouderij en Kwantitatieve Informatie Akkerbouw. De parameters en normen die in deze rekenmodule worden gebruikt (normen waarde going concern), maak ik jaarlijks bekend (op www.belastingdienst.nl). Bij aanwezigheid van actuele normgegevens van de onderneming in de veehouderij of akkerbouw, worden jaarlijks normen voor de geldstromen vastgesteld. De voorbereiding van de normen en normbedragen gebeurt jaarlijks in het Platform Landbouw, zoveel mogelijk in overleg met het landbouwbedrijfsleven. De vastgestelde normen en normbedragen gelden zowel voor de Belastingdienst als voor de desbetreffende ondernemers. Bij de bepaling van de betreffende parameters en normen die in het (gewijzigde) rekenmodel worden gebruikt, is voor de agrarische sector in de veehouderij of de akkerbouw, voor de bepaling van geldstromen uitgegaan van het volgende.
### 7.3.2. Rekenmodule op internet
De normen en normbedragen voor de verschillende jaren zijn opgenomen op www.belastingdienst.nl. Daar is ook een rekenmodule te vinden voor de berekening voor verschillende jaren (zoek naar: Rekenmodule voortzettingswaarde en dan naar het betreffende jaar).
De goedkeuring geldt voor de verkrijging van een landbouwonderneming in de veehouderij of akkerbouw op of na 1 januari 2016.
Voor de verkrijging vóór 1 januari 2016 geldt de goedgekeurde DCF-methode uit het vorige besluit BLKB2012/1221M. Het kan voorkomen dat de berekening van de waarde zonder die goedgekeurde DCF-methode lager uitvalt. Voorkomende gevallen heeft de Belastingdienst zo veel mogelijk in afstemming met het landbouwbedrijfsleven behandeld.
### 7.4. Waardering volgens de DCF-methode
### 7.4.1. DCF-methode, goedkeuring
De goedkeuring geldt onder de volgende voorwaarde:
De in onderdeel 7.3.1. opgenomen uitgangspunten zijn het resultaat van uitgebreid overleg met het landbouwbedrijfsleven en vormen een samenhangend geheel van afspraken. Het is om die reden niet mogelijk om bij een beroep op de goedkeuring op onderdelen af te wijken van de uitgangspunten dan wel selectief gebruik te maken van de uitgangspunten. De verkrijger die van een van de uitgangspunten wil afwijken, kan zich dus niet beroepen op het rekenmodel en zal zijn eigen berekening moeten maken van de (lagere) waarde van de onderneming zonder de uitgangspunten.
Het rekenmodel geldt alleen voor landbouwondernemingen in de veehouderij of akkerbouw. Andere ondernemingen kunnen dus geen gebruik maken van de rekenmodule.
De in onderdeel 7.4.2 opgenomen uitgangspunten zijn het resultaat van uitgebreid overleg met de landbouworganisaties en vormen een ‘package deal’. Het is om die reden niet mogelijk om bij een beroep op de goedkeuring op onderdelen af te wijken van de uitgangspunten dan wel selectief gebruik te maken van de uitgangspunten.
### 7.4.2. Uitgangspunten bij de bepaling van de kasstroom in de agrarische sector
Voor de agrarische sector is afgesproken om – indien mogelijk – voor de berekening van de kasstroom te werken met genormeerde bedragen op basis van KWIN-gegevens (praktijkboek Kwantitatieve Informatie Veehouderij en Kwantitatieve Informatie Akkerbouw). Dit heeft geleid tot normen voor melkvee, fokzeugen, vleesvarkens, pluimvee en akkerbouw. Later zijn ook enkele andere sectoren uit de veehouderij toegevoegd. De parameters en normen die in dit rekenmodel worden gebruikt, maak ik jaarlijks bekend (op www.belastingdienst.nl).
De normen en normbedragen voor de verschillende jaren zijn opgenomen op www.belastingdienst.nl. Daar is ook een rekenmodule te vinden voor de berekening voor verschillende jaren (zoek naar: Rekenmodule voortzettingswaarde en dan naar het betreffende jaar).
### 7.4.3. Discussie over goedkeuring
Voor de verkrijging vóór 1 januari 2016 geldt de goedgekeurde DCF-methode uit het vorige besluit BLKB2012/1221M. Het kan voorkomen dat de berekening van de waarde zonder die goedgekeurde DCF-methode lager uitvalt. Voorkomende gevallen heeft de Belastingdienst zo veel mogelijk in afstemming met het landbouwbedrijfsleven behandeld.
Als de discussie tot nieuwe inzichten leidt, zal dit kunnen leiden tot een aanpassing van dit besluit. Voor lopende zaken geldt de huidige goedkeuring met de daarbij geformuleerde uitgangspunten.
Ik wijs er in dit verband nog op dat ik beroep in cassatie heb ingesteld tegen de uitspraak van Hof Leeuwarden van 21 februari 2012, nr. BK 11/00079, LJN: BV6798, waarin het Hof heeft beslist dat de overgenomen ondernemingsschulden kunnen worden aangemerkt als last in de zin van [artikel 35b, vierde lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35b).
### 7.4.2. Uitgangspunten bij de bepaling van de kasstroom in de agrarische sector
Bij aanwezigheid van actuele KWIN-gegevens voor de branche waarin het te waarderen bedrijf werkzaam is, worden jaarlijks normen voor de kasstromen vastgesteld. De voorbereiding van de normen en normbedragen gebeurt jaarlijks in het Platform Landbouwnormen zoveel mogelijk in overleg met de agrarische sector. Bij het ontbreken van actuele KWIN-gegevens vormen de verlies- en winstrekeningen van de laatste drie jaren het uitgangspunt.
De normen beogen eenheid van beleid te bewerkstelligen, gelijkheid van behandeling te bereiken, rechtszekerheid te verschaffen en geschillen tussen belastingplichtigen en de Belastingdienst te voorkomen.
De vastgestelde normen en normbedragen gelden zowel voor de Belastingdienst als voor de belastingplichtige ondernemers in de agrarische sector. Alleen in uitzonderingsgevallen kan van de vastgestelde normen worden afgeweken. Dit kan zich voordoen als een belastingplichtige aannemelijk kan maken dat de normen, gezien die specifieke situatie, te hoog zijn vastgesteld of uitkomen. Een dergelijke kwestie moet aan mij worden voorgelegd.
### 7.5. Agrarische normbedragen. Rekenmodule.
### 8. Ingetrokken regeling
Het volgende besluit is ingetrokken met ingang van de inwerkingtreding van dit besluit.
@@ -316,156 +580,4 @@
Dit besluit treedt in werking met ingang van de dag na de plaatsing in de Staatscourant.
### 9. Inwerkingtreding
Dit besluit treedt in werking met ingang van de dag na de plaatsing in de Staatscourant.
Dit besluit zal in de Staatscourant worden geplaatst.
Ook zijn redactionele wijzigingen doorgevoerd, waarmee geen beleidswijziging is beoogd.
### 2. Verzoeken om toepassing bedrijfsopvolgingsregeling
Een verzoek als bedoeld in [artikel 35b, zevende lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35b) kan worden aangemerkt als verzoek om uitstel van betaling als bedoeld in [artikel 25, twaalfde lid van de Invorderingswet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0004770&artikel=25) en [artikel 6a van de Uitvoeringsregeling Invorderingswet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0004766&artikel=6a). Het uitstel van betaling dat op de onderbedelingsvordering van een medeverkrijger ziet, is niet automatisch gekoppeld aan een conserverende aanslag (artikel 25, dertiende lid, van de Invorderingswet en [artikel 6b van de Uitvoeringsregeling Invorderingswet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0004766&artikel=6b)). Het verzoek voor dat uitstel moet daarom apart bij de ontvanger worden gedaan.
### 3. Ondernemingsvermogen
De BOR geldt als er ondernemingsvermogen wordt verkregen. Hierna wordt ingegaan op het begrip ondernemingsvermogen.
### 3.1. Verhuur pand door een vennootschap aan een andere vennootschap van dezelfde aandeelhouder
Natuurlijk persoon A is 100% aandeelhouder van de besloten vennootschappen BV B en BV C. De enige bezitting van BV C bestaat uit een onroerende zaak die BV C verhuurt aan BV B. BV B oefent een materiële onderneming uit in die onroerende zaak. A schenkt de aandelen van beide vennootschappen aan natuurlijk persoon D. De BOR ziet niet op de aandelen in BV C. BV C oefent geen onderneming uit maar is een beleggingsvennootschap.
### 3.2. Vijfjaarseis en middellijk gehouden aandelen
(Vervallen per 1 januari 2010).
### 3.3. Toepassing 15%-regel
(Vervallen per 1 januari 2010).
### 3.4. Verkoop onderneming en kwijtschelding van de koopsom
Ik keur goed dat bij een kwijtschelding die onmiddellijk volgt op de overdracht van ondernemingsvermogen, voor de BOR kan worden aangenomen dat het ondernemingsvermogen het object van schenking is. Bij een gefaseerde kwijtschelding geldt de goedkeuring niet voor de tweede of volgende kwijtschelding.
### 3.5. Fictieve verkrijging
Een vader is vennoot in een vennootschap onder firma met zijn zoon. Het firmacontract bepaalt dat wanneer vader de hoedanigheid van vennoot opgeeft of verliest, zijn aandeel verblijft aan de zoon, die daarvoor de boekwaarde van het aandeel van zijn vader moet vergoeden. De BOR kan worden toegepast als vader bij leven zijn firma-aandeel overdraagt, dan wel als de firma eindigt door het overlijden van vader. Zowel bij de overdracht bij leven als bij overlijden is de BOR van toepassing op de waarde van het verkregen ondernemingsvermogen zonder dat daarop de tegenprestatie in mindering komt ([artikel 35b, vierde lid Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35b)).
### 3.6. Overlijden echtgenoot van de ondernemer
Voor toepassing van de BOR op ondernemingsvermogen moet dat ondernemingsvermogen zijn verkregen van een ondernemer in de zin [artikel 3.4](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=3.4) of [3.5 van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=3.5) of van een medegerechtigde in de zin van [artikel 3.3, eerste lid, onderdeel a, van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=3.3) ([artikel 35d, eerste lid, onderdelen a en b, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35d)).
### 3.6.1. Overleden echtgenoot was geen ondernemer
Ik keur goed dat in dit geval voor B’s onverdeelde helft van de onderneming de eis vervalt dat van een ondernemer moet worden verkregen. Hierbij gelden de overige voorwaarden van de BOR, zoals de voorwaarden dat A tot het overlijden van B ten minste één jaar de onderneming dreef en dat A de onderneming na het overlijden van B ten minste vijf jaren voortzet. Op de onderbedelingsvordering van de kinderen die betrekking heeft op het aan A toegedeelde ondernemingsvermogen, kan de uitstelregeling van [artikel 25, dertiende lid, van de Invorderingswet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0004770&artikel=25) worden toegepast.
### 3.6.2. Overlijden echtgenoot van de deelnemer in een personenvennootschap
Op de onderbedelingsvordering van de kinderen op A die betrekking heeft op de aan A toegedeelde vordering van B, kan de uitstelregeling van [artikel 25, dertiende lid, van de Invorderingswet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0004770&artikel=25) worden toegepast.
### 3.7. Finaal verrekenbeding
Man en vrouw zijn buiten gemeenschap van goederen getrouwd. Hun huwelijkse voorwaarden bevatten een finaal verrekenbeding. Bij overlijden van een van de echtgenoten wordt afgerekend alsof zij in wettelijke gemeenschap van goederen waren gehuwd. De vrouw overlijdt. De man heeft BOR-vermogen, waard 30, en een bankrekening met 70. De vrouw heeft een bankrekening met een saldo van 20. Ieder heeft recht op (120/2=) 60. Tot de nalatenschap van de vrouw behoort een verrekenvordering op de man van 40. De man krijgt de vordering. De BOR is van toepassing op 12 (3/10 van 40).
### 3.8. Indirecte overdracht van aandelen
Ik keur goed dat de BOR ook kan gelden bij een indirecte verkrijging van de aandelen, zoals schenking van aandelen ‘bovenover’ of ‘onderlangs’. Het gaat om de hierna genoemde situaties. Voor deze goedkeuring gelden uiteraard de overige voorwaarden en uitgangspunten van de BOR. Voor de toepassing van [artikel 7, derde en vierde lid, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=7) wordt dus ook uitgegaan van de waarde van de objectieve onderneming zoals die wordt toegerekend aan BV X. De goedkeuring betreft de volgende situaties.
### 3.9. Preferente aandelen
Voor de directe preferente aandelen is bepaald dat de verkrijger aandeelhouder is van de bij de omzetting nieuw uitgegeven gewone aandelen ([artikel 35c, vierde lid, onderdeel d, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35c)). Het is echter geen bezwaar als de verkrijger de aandelen indirect houdt. Artikel 35c, vierde lid, onderdeel d, van de Successiewet, kan dus zo worden gelezen dat de verkrijger van de preferente aandelen reeds voor ten minste 5% van het geplaatste kapitaal direct of indirect aandeelhouder is van gewone aandelen als bedoeld in onderdeel b.
### 3.9.1. Preferente aandelen die zijn ontstaan vóór 2010
Voor deze goedkeuring gelden de volgende vijf voorwaarden:
### 3.9.2. Preferente aandelen die vóór 2010 zijn ontstaan door omwisseling van een vordering.
Voor deze goedkeuring gelden de volgende drie voorwaarden:
### 3.10. Vruchtgebruik en bloot eigendom van aandelen
Bij een zogenoemde turboverdeling, kan de BOR bij de vruchtgebruiker niet worden toegepast voor zover deze krachtens huwelijksvermogensrecht reeds was gerechtigd tot de aandelen ([artikel 35f, tweede lid van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35f)).
### 3.11. Bezitseis
De goedkeuring geldt alleen voor zover de bezitseis betrekking heeft op aandelen. De bezitseis blijft onverkort gelden voor zover deze betrekking heeft op de onderneming of de medegerechtigdheid van het lichaam waarop het aanmerkelijk belang betrekking heeft en het beleggingsvermogen van dat lichaam. Zie hiervoor verder [artikel 35d, eerste lid, aanhef en onderdeel c, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35d).
### 4. Toerekeningsregeling
Door de gezamenlijke toerekening wordt het bedrijfspand dat wordt verhuurd aan de werkmaatschappij aangemerkt als ondernemingsvermogen.
### 5. Verdeling nalatenschap of huwelijksgoederengemeenschap
Ik keur goed dat in zeer bijzondere gevallen op verzoek de inspecteur een redelijke verlenging toestaat van de tweejaarstermijn van [artikel 35f, derde lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35f). Het verzoek moet worden ingediend binnen de tweejaarstermijn. Bij zeer bijzondere omstandigheden kan worden gedacht aan de situatie waarin de vertraging in de verdeling van de nalatenschap of de huwelijksgemeenschap te wijten is aan overmacht. Als de vertraging is veroorzaakt door de Belastingdienst, dan wordt een verzoek om termijnverlenging vanzelfsprekend gehonoreerd.
### 6. Voortzettingsvereiste
Een van de voorwaarden voor de BOR is dat de verkrijger voldoet aan het voortzettingsvereiste ([artikel 35e, eerste lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35e)). Hierdoor is alleen bij daadwerkelijke bedrijfsopvolging een vrijstelling van toepassing.
### 6.1. Ophouden winst te genieten
In [artikel 10 van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10) is een aantal situaties opgenomen waarin op verzoek de faciliteiten voor de verkrijger die ophoudt winst te genieten niet worden ingetrokken.
### 6.2. Aangaan samenwerkingsverbanden
(Vervallen per 1 januari 2010).
### 6.3. Vervreemding van niet gefacilieerd verkregen aandelen
Tot de huwelijksgemeenschap behoren 100% aandelen Holding X BV. Holding X BV drijft geen onderneming. Holding X BV heeft een 100% deelneming in Y BV, die wel een onderneming drijft. Ook de aandelen Y BV zijn dooreen leverbaar. Een van de echtgenoten overlijdt. De langstlevende echtgenoot is zijn erfgenaam. Holding X BV verkoopt binnen de voortzettingsperiode 60% aandelen Y BV. Door de goedkeuring kan Holding X BV 50% van de aandelen vervreemden zonder gevolgen voor de BOR. Voor de andere 10% zijn er wel gevolgen voor de BOR. Door de vervreemding worden de faciliteiten voor 10/50e teruggenomen.
### 6.4. Certificering van aandelen
Certificering van de verkregen aandelen is op zich een vervreemding die kan leiden tot terugneming van de BOR. De certificering wordt voor de BOR echter niet aangemerkt als een vervreemding als de certificaten voldoen aan de voorwaarden van [onderdeel 4.5 van het besluit van 4 september 2012](onbekend), nr. BLKB2012/101M, Stcrt. 2012, nr. 18480.
### 6.5. Verkoop indirect gehouden aandelen. Gevolgen voor de toerekeningsregeling
Inkoop van aandelen gevolgd door intrekking wordt niet aangemerkt als vervreemding als het aandeel van de houdstervennootschap in de deelneming procentueel gelijk blijft.
### 6.6. Doorzakken onderneming binnen fiscale eenheid
Vader draagt zijn IB-onderneming over aan zijn zoon met toepassing van de BOR. De zoon brengt de IB-onderneming vervolgens met toepassing van [artikel 3.65 van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=3.65) in in zijn Holding BV. De omzetting heeft geen gevolgen voor de BOR ([artikel 10, eerste lid, onderdeel a, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10)). Holding BV richt Exploitatie BV op. Holding BV en Exploitatie BV gaan een fiscale eenheid aan als bedoeld in [artikel 15 van de Wet VPB](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002672&artikel=15). Holding BV draagt tegen uitreiking van aandelen, binnen de fiscale eenheid, de gehele onderneming over aan Exploitatie BV. [Artikel 14 van de Wet VPB](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002672&artikel=14) is niet van toepassing. Door de goedkeuring heeft de overdracht van de onderneming aan Exploitatie BV geen gevolgen voor de BOR bij de zoon.
### 6.7. Bedrijfsfusie met meerdere verkrijgers
Moeder schenkt haar IB-onderneming aan haar twee kinderen A en B. Ieder kind verkrijgt 50% van de onderneming. Elk kind brengt zijn onderneming met toepassing van [artikel 3.65 van de Wet IB 2001](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0011353&artikel=3.65) in in zijn eigen BV (A BV en B BV). A BV en B BV richten samen een dochter-BV op (C BV). Met toepassing van [artikel 14 van de Wet VPB](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002672&artikel=14) worden de onderneming van A BV en de onderneming van B BV ingebracht in C BV. A BV en B BV hebben ieder 50% van de aandelen C BV. Door de goedkeuring heeft de inbreng van de onderneming in C BV geen gevolgen voor het voortzettingsvereiste.
### 6.8. Aandelenfusie met meerdere verkrijgers
Vader en zijn vier zonen bezitten ieder 20% van de aandelen A BV. De vader draagt zijn 20% aandeel over aan elk van zijn vier zoons. Elke zoon krijgt er 5% van de aandelen bij, zodat na de schenking iedere zoon 25% van de aandelen A BV bezit. Na de schenking wordt een nieuwe houdstervennootschap H BV opgericht. De vier broers brengen de aandelen A BV in in H BV door een aandelenfusie. Elke broer verkrijgt 25% van de aandelen van H BV. Het is een aandelenfusie met meerdere aandeelhouders van H BV. [Artikel 10, eerste lid, onderdeel d, van de Uitvoeringsregeling](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0027018&artikel=10) is daarom niet van toepassing. Door de goedkeuring heeft de aandelenfusie toch geen gevolgen voor het voortzettingsvereiste.
### 7. Waardering
Een verkregen onderneming wordt gewaardeerd als een eenheid ([artikel 21, elfde lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=21)). Op grond van artikel 21, twaalfde lid, van de Successiewet kan de waardering van artikel 21, elfde lid, van de Successiewet nooit lager zijn dan de liquidatiewaarde.
### 7.1. Latente inkomstenbelasting
Hof Arnhem heeft in zijn uitspraak van 3 juni 2009, nr. 07/00309 vastgesteld dat de evenredigheidsmethode moet worden toegepast. Op 28 augustus 2009 heeft mijn ambtsvoorganger berust in die uitspraak. Voor op 3 juni 2009 nog niet onherroepelijke aanslagen kan daarom de evenredigheidmethode worden toegepast.
### 7.2. Ondernemingsvermogen/waarde going concern
Wat in het economische verkeer als een eenheid wordt beschouwd, wordt ook als zodanig gewaardeerd ([artikel 21, twaalfde lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=21)). Op grond van artikel 21, dertiende lid, van de Successiewet wordt de waarde van een onderneming bepaald alsof de onderneming wordt voortgezet (waarde going concern).
Ik keur op praktische gronden onder een voorwaarde goed dat de verkrijger van een landbouwonderneming in de veehouderij of akkerbouw, die voor de toepassing van [artikel 35b, eerste lid, van de Successiewet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0002226&artikel=35b) gebruik wil maken van de rekenmodule op basis van genormeerde geldstromen voor landbouwondernemingen in de veehouderij of akkerbouw, daarbij de in dit besluit onder 7.3.1. genoemde uitgangspunten mag hanteren.
### 7.3.1. Uitgangspunten bij de bepaling van de waardering op basis van genormeerde geldstromen in de veehouderij of akkerbouw
Met het landbouwbedrijfsleven is afgesproken om – indien mogelijk – voor de berekening van de waarde going concern te werken met genormeerde bedragen op basis van KWIN-gegevens voor de veehouderij of akkerbouw volgens de handboeken Kwantitatieve Informatie Veehouderij en Kwantitatieve Informatie Akkerbouw. De parameters en normen die in deze rekenmodule worden gebruikt (normen waarde going concern), maak ik jaarlijks bekend (op www.belastingdienst.nl). Bij aanwezigheid van actuele normgegevens van de onderneming in de veehouderij of akkerbouw, worden jaarlijks normen voor de geldstromen vastgesteld. De voorbereiding van de normen en normbedragen gebeurt jaarlijks in het Platform Landbouw, zoveel mogelijk in overleg met het landbouwbedrijfsleven. De vastgestelde normen en normbedragen gelden zowel voor de Belastingdienst als voor de desbetreffende ondernemers. Bij de bepaling van de betreffende parameters en normen die in het (gewijzigde) rekenmodel worden gebruikt, is voor de agrarische sector in de veehouderij of de akkerbouw, voor de bepaling van geldstromen uitgegaan van het volgende.
### 7.3.2. Rekenmodule op internet
De goedkeuring geldt voor de verkrijging van een landbouwonderneming in de veehouderij of akkerbouw op of na 1 januari 2016.
### 7.4. Waardering volgens de DCF-methode
### 7.4.1. DCF-methode, goedkeuring
### 7.4.3. Discussie over goedkeuring
### 7.5. Agrarische normbedragen. Rekenmodule.
### 8. Ingetrokken regeling
Dit besluit zal in de Staatscourant worden geplaatst.
2016-01-01
Schenk- en erfbelasting, bedrijfsopvolgingsregeling — arts. 35, 40, 5 y
2013-02-01
Schenk- en erfbelasting, bedrijfsopvolgingsregeling — arts. 1, 1, 1 y 3
2013-02-01
Schenk- en erfbelasting, bedrijfsopvolgingsregeling — versión origin
original version
Tekst op deze datum