Νόμοι — ΦΕΚ A' 100/2025

Οι οδηγοί ποδηλάτων, μοτοποδηλάτων, μοτοσικλετών, τρίτροχων οχημάτων και Ε.Π.Η.Ο. υποχρεούνται, όταν οδηγούν, να κρατούν το τιμόνι (εφόσον υπάρχει) και με τα δύο (2) τους χέρια, εκτός αν δίνουν σήμα σύμφωνα με τα άρθρα 25 και 28.

Οι οδηγοί ποδηλάτων και Ε.Π.Η.Ο. υποχρεούνται να κατεβαίνουν από αυτά και να τα οδηγούν βαδίζοντας, όταν προκαλείται εμπόδιο ή κίνδυνος για την κυκλοφορία των πεζών.

Οι οδηγοί ποδηλάτων και Ε.Π.Η.Ο. απαγορεύεται να μεταφέρουν επιβάτες στα οχήματά τους. Κατ’ εξαίρεση, επιτρέπεται στους οδηγούς ποδηλάτων η μεταφορά ενός (1) μόνο επιβάτη σε ποδήλατο που έχει δύο (2) ζεύγη ποδοστροφάλων και διαθέτει, από κατασκευή, μόνιμο πρόσθετο κάθισμα, καθώς και η μεταφορά παιδιού η βρέφους με μη μόνιμο κάθισμα ειδικής προδιαγραφής. Οι οδηγοί μοτοποδηλάτων, μοτοσυκλετών και τρίτροχων οχημάτων επιτρέπεται να μεταφέρουν επιβάτη σε πρόσθετο κάθισμα, το οποίο είναι σταθερά προσαρμοσμένο, από κατασκευή, πίσω ή δίπλα από τη θέση του οδηγού. Ειδικότερα, οι οδηγοί μοτοσυκλετών επιτρέπεται να μεταφέρουν επιβάτη και μέσα στο ειδικό καλάθι, αν υπάρχει για τον σκοπό αυτό.

Σε οδούς, οι οποίες έχουν λωρίδα κυκλοφορίας για την κίνηση ποδηλάτων ή μοτοποδηλάτων, απαγορεύεται στους οδηγούς αυτών και των Ε.Π.Η.Ο. της υποπερ. β) της περ. 17 του άρθρου 4, περί ορισμών, να χρησιμοποιούν το υπόλοιπο του οδοστρώματος.

Η κίνηση των ποδηλάτων στις οδούς ποδηλάτων δύναται να πραγματοποιείται και στις δύο (2) κατευθύνσεις.

Σε ποδηλατοδρόμους που καταλαμβάνουν όλο το πλάτος της οδού (οδοί ποδηλάτων), απαγορεύεται η είσοδος μηχανοκίνητων οχημάτων και μοτοποδηλάτων με εξαίρεση την είσοδο - έξοδο οχημάτων προς και από ιδιωτικούς χώρους στάθμευσης παρόδιων ιδιοκτησιών και τα οχήματα εφοδιασμού ή έκτακτης ανάγκης. Τα οχήματα του πρώτου εδαφίου εισέρχονται και εξέρχονται του ποδηλατοδρόμου από την πλησιέστερη επιτρεπόμενη οδό πρόσβασης και κινούνται με ταχύτητα που δεν υπερβαίνει τα είκοσι (20) χιλιόμετρα την ώρα, παραχωρώντας προτεραιότητα σε ποδήλατα, πεζούς και Ε.Π.Η.Ο.

Στις οδούς ποδηλάτων επιτρέπεται η κυκλοφορία πεζών, οι οποίοι παραχωρούν προτεραιότητα στα κινούμενα ποδήλατα, εκτός εάν κινούνται σε ειδικό διάδρομο για τους πεζούς.

Οι οδηγοί, οι οποίοι για την εκτέλεση της εργασίας τους οδηγούν ποδήλατο, μοτοποδήλατο, μοτοσικλέτα, τρίτροχο όχημα ή Ε.Π.Η.Ο. για τη μεταφορά ή διανομή προϊόντων και αντικειμένων, υποχρεούνται κατά την τους καθιστά ορατούς από όλες τις κατευθύνσεις. Επίσης, οι οδηγοί των Ε.Π.Η.Ο. κατά τη νύχτα υποχρεούνται να φορούν ανακλαστικό ρουχισμό ή άλλο ανακλαστικό εξοπλισμό που τους καθιστά ορατούς από όλες τις κατευθύνσεις.

Οι οδηγοί των Ε.Π.Η.Ο. πρέπει να έχουν συμπληρώσει: α) για τα οχήματα της του στοιχείου αα) της υποπερ. α) της περ. 17 του άρθρου 4, την ηλικία των δώδεκα (12) ετών και β) για τα οχήματα του στοιχείου αβ) της υποπερ. α) της περ. 2 του άρθρου 4, την ηλικία των δεκαπέντε (15) ετών.

Οι οδηγοί των ποδηλάτων που δεν έχουν συμπληρώσει την ηλικία των δώδεκα (12) ετών και κινούνται σε οδικό δίκτυο που προορίζεται για την κυκλοφορία μηχανοκίνητων οχημάτων, πρέπει να συνοδεύονται από άτομα που έχουν συμπληρώσει την ηλικία των δεκαέξι (16) ετών.

Οι οδηγοί των ποδηλάτων συστήνεται να φορούν εγκεκριμένου τύπου προστατευτικό κράνος, κανονικά δεμένο. Οι οδηγοί των Ε.Π.Η.Ο. των στοιχείων αα’ έως αδ’ της υποπερ. α) της περ. 17 του άρθρου 4, υποχρεούνται να φορούν εγκεκριμένου τύπου προστατευτικό κράνος, κανονικά δεμένο, εξαιρουμένων των οδηγών ηλεκτροκίνητων αμαξιδίων ατόμων με αναπηρία, ενισχυμένων και απλών, scooters και handbikes ατόμων με αναπηρία.

Οι οδηγοί των Ε.Π.Η.Ο. και των ποδηλάτων, εφόσον το όχημά τους δεν διαθέτει δείκτες κατεύθυνσης, πριν από την αλλαγή κατεύθυνσης, δίνουν με το χέρι τους την κατάλληλη προειδοποίηση σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 25, περί κανόνων για τους ελιγμούς των οχημάτων.

Σε όσες περιπτώσεις σύμφωνα με το παρόν επιτρέπεται η κυκλοφορία σε χώρους που κυκλοφορούν πεζοί, οι οδηγοί Ε.Π.Η.Ο. κινούνται με ταχύτητα ανάλογη με τους πεζούς, χωρίς να τους παρενοχλούν και τους παραχωρούν προτεραιότητα.

Οι παραβάσεις των παρ. 1 έως 14 κατατάσσονται στην κατηγορία Ε1-Α πλην:

Η παράβαση των περ. στ) και ζ) της παρ. 1, που αφορά στη χρήση ακουστικών και στην εν κινήσει χρήση κινητού τηλεφώνου, επιπλέον των διοικητικών κυρώσεων της περ. α) της παρ. 15 του παρόντος, εάν ο οδηγός γίνει υπαίτιος τροχαίου ατυχήματος, με το οποίο επήλθε βαριά σωματική βλάβη ή σημαντική βλάβη σε κοινωφελείς εγκαταστάσεις ή θάνατος ή θάνατοι μεγάλου αριθμού ανθρώπων επισύρει τις ποινές των περ. γγ) και

Απαγορεύεται στους χρήστες της οδού να διακόπτουν στρατιωτικές φάλαγγες, στοίχους μαθητών, οι οποίοι συνοδεύονται από επιφορτισμένο ειδικά για τον σκοπό αυτό πρόσωπο και άλλες πομπές.

Για την κίνηση αμαξιδίων ατόμων με αναπηρία, τα οποία προωθούνται από τους ίδιους ή τους συνοδούς τους και αμαξιδίων βρεφών, επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται τα πεζοδρόμια, οι πεζόδρομοι ή κατάλληλα ερείσματα.

Οι παραβάσεις των παρ. 1 και 2 κατατάσσονται στην κατηγορία Ε1-Α.

Απαγορεύεται η οδήγηση κάθε οδικού οχήματος από οδηγό, ο οποίος κατά την οδήγηση του οχήματος βρίσκεται υπό την επίδραση οινοπνεύματος, τοξικών ουσιών ή φαρμάκων που σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης τους ενδέχεται να επηρεάζουν την ικανότητα του οδηγού. Ο ελεγχόμενος οδηγός θεωρείται ότι βρίσκεται υπό την επίδραση οινοπνεύματος όταν το ποσοστό αυτού στον οργανισμό είναι από μηδέν κόμμα πενήντα (0,50) γραμμάρια ανά λίτρο αίματος (0,50 gr./l) και άνω, μετρούμενο με τη μέθοδο της αιμοληψίας ή από μηδέν κόμμα είκοσι πέντε (0,25) χιλιοστά του γραμμαρίου ανά λίτρο εκπνεόμενου αέρα και άνω, όταν η μέτρηση γίνεται στον εκπνεόμενο αέρα με αντίστοιχη συσκευή αλκοολομέτρου.

Τα αρμόδια αστυνομικά και λιμενικά όργανα μπορούν κατά περίπτωση να ασκούν έλεγχο για τη διαπίστωση ύπαρξης, στον οργανισμό των οδηγών, οινοπνεύματος, τοξικών ουσιών ή φαρμάκων κατά την παρ. 1, οι δε οδηγοί υποχρεούνται να δέχονται τον έλεγχο αυτό.

Σε περίπτωση θανατηφόρου τροχαίου ατυχήματος, ο έλεγχος για τη διαπίστωση ύπαρξης στον οργανισμό οινοπνεύματος, τοξικών ουσιών ή φαρμάκων, κατά την παρ. 1, γίνεται υποχρεωτικά με αιμοληψία από τα θανόντα πρόσωπα, καθώς και από τους ζώντες, εκτός και αν για τους τελευταίους ειδικοί παθολογικοί λόγοι δεν το επιτρέπουν, οπότε στην περίπτωση αυτή η μέτρηση γίνεται, για μεν το οινόπνευμα στον εκπνεόμενο αέρα με τη συσκευή αλκοολομέτρου, για δε τις τοξικές ουσίες και φάρμακα με τη λήψη ούρων ή άλλο πρόσφορο μέσο. Για την ύπαρξη ή μη των προβαλλόμενων αυτών λόγων χρειάζεται ιατρική πιστοποίηση από δημόσιο νοσοκομείο.

Σε περίπτωση τροχαίου ατυχήματος με σωματικές βλάβες ο έλεγχος για τη διαπίστωση ύπαρξης στον ορ αιμοληψία. Ο έλεγχος για τη διαπίστωση ύπαρξης στον οργανισμό τοξικών ουσιών ή φαρμάκων γίνεται με τη χρήση κάθε επιστημονικά ενδεδειγμένου τρόπου.

Στους τροχονομικούς ελέγχους στον δρόμο ή σε τροχαία ατυχήματα χωρίς σωματικές βλάβες, ο έλεγχος για τη διαπίστωση ύπαρξης στον οργανισμό οινοπνεύματος γίνεται στον εκπνεόμενο αέρα με αντίστοιχη συσκευή αλκοολομέτρου, για τη διαπίστωση δε της ύπαρξης τοξικών ουσιών ή φαρμάκων της παρ. 1 γίνεται με τη χρησιμοποίηση κάθε κατάλληλου επιστημονικού μέσου. Η διαπίστωση του ποσοστού συγκέντρωσης οινοπνεύματος σε ατύχημα πεζού, στις περιπτώσεις της παρούσας και των παρ. 3 και 4, διαπιστώνεται με τον ίδιο τρόπο.

Με την επιφύλαξη του τελευταίου εδαφίου της παρ. 3, όποιος αρνείται να υποβληθεί σε έλεγχο για τη διαπίστωση της ύπαρξης στον οργανισμό του οινοπνεύματος, είτε δια αιμοληψίας είτε με τη χρήση συσκευής αλκοολομέτρου, τεκμαίρεται ότι η συγκέντρωση οινοπνεύματος στο αίμα του είναι άνω του ενός κόμμα δέκα γραμμαρίου ανά λίτρο (1,10 gr/l) σύμφωνα με τη μέθοδο της αιμοληψίας. Όποιος αρνείται να υποβληθεί σε έλεγχο για τη διαπίστωση της ύπαρξης τοξικών ουσιών ή φαρμάκων στον οργανισμό, τεκμαίρεται ότι βρίσκεται υπό την επίδραση τοξικών ουσιών ή φαρμάκων που σύμφωνα με τις οδηγίες τους ενδέχεται να επηρεάζουν την ικανότητα οδήγησης, σύμφωνα με την παρ. 8.

Οι παραβάσεις της οδήγησης οχήματος υπό την επίδραση οινοπνεύματος κατατάσσονται ως εξής: α. Στην κατηγορία Ε3-Β, εάν η συγκέντρωση οινοπνεύματος στο αίμα κυμαίνεται από μηδέν κόμμα πενήντα γραμμάρια ανά λίτρο (0,50 g/l) έως μηδέν κόμμα ογδόντα γραμμάρια ανά λίτρο (0,80 g/l), μετρούμενη με τη μέθοδο της αιμοληψίας ή από μηδέν κόμμα είκοσι πέντε (0,25) έως μηδέν κόμμα σαράντα (0,40) χιλιοστά του γραμμαρίου ανά λίτρο εκπνεόμενου αέρα, όταν η μέτρηση γίνεται στον εκπνεόμενο αέρα με αντίστοιχη συσκευή αλκοολομέτρου. Στην περίπτωση αυτή η άδεια οδήγησης επιστρέφεται μετά την παρέλευση του χρονικού διαστήματος αφαίρεσης, μόνο με την προσκόμιση του αποδεικτικού καταβολής του διοικητικού προστίμου. β. Στην κατηγορία Ε4 και στον παραβάτη επιβάλλονται διοικητικό πρόστιμο επτακοσίων (700) ευρώ και η επιτόπου αφαίρεση της άδειας οδήγησης για ενενήντα (90) ημέρες, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις και τη διαδικασία του άρθρου 106, περί επιβολής διοικητικών μέτρων, εάν η συγκέντρωση οινοπνεύματος στο αίμα είναι άνω του μηδέν κόμμα ογδόντα γραμμάρια ανά λίτρο (0,80 g/l) και μέχρι ενός κόμμα δέκα γραμμαρίων ανά λίτρο (1,10g/l), μετρούμενη με τη μέθοδο της αιμοληψίας ή άνω των μηδέν κόμμα σαράντα (0,40) έως μηδέν κόμμα εξήντα (0,60) χιλιοστών του γραμμαρίου ανά λίτρο εκπνεόμενου αέρα, όταν η μέτρηση γίνεται στον εκπνεόμενο αέρα με αντίστοιχη συσκευή αλκοολομέτρου. Στην περίπτωση αυτή η άδεια οδήγησης επιστρέφεται μετά την παρέλευση του χρονικού διαστήματος αφαίρεσης, μόνο με την προσκόμιση του αποδεικτικού καταβολής του διοικητικού προστίμου. γ. Στην κατηγορία Ε4 και τιμωρούνται με φυλάκιση τουλάχιστον δύο (2) μηνών, διοικητικό πρόστιμο χιλίων διακοσίων (1.200,00) ευρώ και αφαίρεση, επί τόπου, της άδειας οδήγησης και των στοιχείων κυκλοφορίας για εκατόν ογδόντα (180) ημέρες, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις και τη διαδικασία του άρθρου 106, εάν η συγκέντρωση οινοπνεύματος στο αίμα είναι άνω του ενός κόμμα δέκα γραμμαρίων ανά λίτρο (1,10g/l), μετρούμενη με τη μέθοδο της αιμοληψίας ή άνω των μηδέν κόμμα εξήντα (0,60) χιλιοστών του γραμμαρίου ανά λίτρο εκπνεόμενου αέρα, όταν η μέτρηση γίνεται στον εκπνεόμενο αέρα με αντίστοιχη συσκευή αλκοολομέτρου. Στην περίπτωση αυτή η άδεια οδήγησης επιστρέφεται μετά την παρέλευση έξι (6) μηνών, μόνο με την προσκόμιση αποδεικτικού καταβολής του διοικητικού προστίμου. δ. Στις περ. α’, β’ και γ’ το όχημα ακινητοποιείται υποχρεωτικά και φυλάσσεται, σύμφωνα με το άρθρο 50, περί ακινητοποίησης οχήματος, και τις, κατ’ εξουσιοδότηση αυτού, εκδιδόμενες αποφάσεις. Ο έλεγχος και η βεβαίωση των παραβάσεων της παρούσας παραγράφου γίνονται από συνεργείο δύο (2) τουλάχιστον αστυνομικών ή λιμενικών, εκ των οποίων ο ένας είναι ανακριτικός υπάλληλος.

Εάν ο οδηγός καταληφθεί να οδηγεί υπό την επίδραση τοξικών ουσιών ή φαρμάκων, που σύμφωνα με τις οδηγίες τους ενδέχεται να επηρεάζουν την ικανότητα οδήγησης, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον δύο (2) μηνών και με χρηματική ποινή τουλάχιστον διακοσίων (200) ευρώ και με αφαίρεση της άδειας ικανότητας οδηγού για χρονικό διάστημα τριών (3) μέχρι έξι (6) μηνών, η οποία επιβάλλεται υποχρεωτικά από το δικαστήριο.

Στην περ. γ) της παρ. 7, η παράβαση τιμωρείται, παράλληλα και ανεξάρτητα από τις ποινικές και λοιπές κυρώσεις που προβλέπουν οι διατάξεις αυτές, και με την ποινή της αφαίρεσης των στοιχείων κυκλοφορίας του οχήματος για χρονικό διάστημα από δέκα (10) ημέρες έως έξι (6) μήνες, η οποία επιβάλλεται από το δικαστήριο.

Οι παρ. 1 έως και 6, εφαρμόζονται κατ’ αναλογία στους κυβερνήτες ή χειριστές των μικρών σκαφών, των θαλάσσιων μέσων αναψυχής και των μηχανοκίνητων λέμβων και ταχύπλοων σκαφών, η κίνηση και κυκλοφορία των οποίων καθορίζεται με τους Γενικούς Κανονισμούς Λιμένα, που εκδίδονται κατ’ εξουσιοδότηση του άρθρου 156 του Κώδικα Δημοσίου Ναυτικού Δικαίου (Κ.Δ.Ν.Δ., ν.δ. 187/1973, Α’ 261), στους κυβερνήτες των πλοίων αναψυχής του ν.  2743/1999 (Α’  211) και του ν. 4926/2022 (Α’ 82), εφόσον αυτά δεν έχουν συγκροτημένο πλήρωμα. Στις περιπτώσεις αυτές, εφαρμόζονται κατ’ αναλογία οι ποινικές διατάξεις της παρ. 7 και επιβάλλονται οι διοικητικές κυρώσεις του άρθρου 157 του Κ.Δ.Ν.Δ., με τη διαδικασία που ορίζεται σ’ αυτό.

Αν συμβεί οδικό τροχαίο ατύχημα, από το οποίο επήλθε βλάβη σε πρόσωπα ή πράγματα, κάθε οδηγός ή άλλος που χρησιμοποιεί την οδό, ο οποίος ενεπλάκη με οποιονδήποτε τρόπο στο ατύχημα υποχρεούται:

Αν από το οδικό τροχαίο ατύχημα επήλθε θάνατος ή σωματική βλάβη, κάθε οδηγός ή άλλος που χρησιμοποιεί την οδό, ο οποίος ενεπλάκη με οποιονδήποτε τρόπο στο ατύχημα, υποχρεούται επιπλέον:

Οι παραβάσεις της παρ. 1 και της περ. γ) της παρ. 2 κατατάσσονται στην κατηγορία Ε3-Β και τιμωρούνται με ποινή φυλάκισης έως έξι (6) μήνες ή χρηματική ποινή.

Η παράβαση για αυτόν που παραβαίνει τις περ. α) και β) της παρ. 2, κατατάσσεται στην κατηγορία Ε4 και τιμωρείται με διοικητικό πρόστιμο χιλίων διακοσίων (1.200) ευρώ, αφαίρεση της άδειας οδήγησης για εκατόν ογδόντα (180) ημέρες και ποινή φυλάκισης τουλάχιστον τριών (3) μηνών. Πέραν των διοικητικών κυρώσεων του προηγούμενου εδαφίου, αν από τη συμπεριφορά του υπαιτίου ο παθών περιήλθε σε κίνδυνο ζωής επιβάλλεται κάθειρξη έως έξι (6) ετών, αν επήλθε βαριά σωματική βλάβη κάθειρξη έως δέκα (10) ετών, και αν επήλθε θάνατος κάθειρξη έως είκοσι (20) ετών, εφόσον η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα από άλλη διάταξη. Σε κάθε περίπτωση επιβάλλεται ως παρεπόμενη ποινή η αφαίρεση της αδείας οδήγησης για χρονικό διάστημα τριών (3) έως έξι (6) μηνών, η οποία επιβάλλεται υποχρεωτικά από το δικαστήριο.

Σε περίπτωση σωματικής βλάβης, η οποία προκαλείται από όχημα, αν ο οδηγός αυτού συμμορφώθηκε με τις υποχρεώσεις της παρ. 2 του παρόντος, δεν εφαρμόζεται το άρθρο 419 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας (Κ.Π.Δ., ν. 4620/2019, Α’ 96). Στην περίπτωση αυτή οι αστυνομικοί που επιλαμβάνονται ως προανακριτικοί υπάλληλοι, μετά τη συλλογή των απαραίτητων στοιχείων και την ενέργεια των σχετικών προανακριτικών πράξεων, παύουν την προσωρινή κράτηση του οδηγού. Αν πρόκειται για οδηγούς οι οποίοι είναι ύποπτοι φυγής ή ιδιαίτερα επικίνδυνοι, προκύπτουν δε σε βάρος τους στοιχεία ενοχής, οι πιο πάνω υπάλληλοι, προσάγουν αυτούς στον αρμόδιο εισαγγελέα, ο οποίος μπορεί να εφαρμόσει το άρθρο 419 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.

Δεν έχει επίσης εφαρμογή στα αυτοκίνητα οχήματα, στα τρίτροχα οχήματα και τις μοτοσικλέτες, κατά την έννοια του παρόντος Κώδικα, το άρθρο 11 του ν. ΓϡΝ/1911 (Α’ 332) για την κράτηση από την αστυνομική αρχή, αν ο οδηγός συμμορφώθηκε με την παρ. 2 του άρθρου αυτού και κατέθεσε αποδεικτικό ασφάλισης (βεβαίωση αναγνωρισμένης στην Ελλάδα ασφαλιστικής εταιρείας) του οχήματος ή αποδείξει ότι είναι κάτοχος δελτίου διεθνούς ασφάλισης, τα οποία αποτελούν δήλωση αναδοχής χρέους για τα ισχύοντα στην Ελλάδα ελάχιστα ποσά ασφαλιστικής κάλυψης, τα οποία προβλέπονται από τα νομίμως εγκεκριμένα τιμολόγια ασφαλίστρων ή προκειμένου για αυτοκίνητα και τρίτροχα οχήματα δημόσιας χρήσης, καταθέσει δήλωση αναδοχής χρέους αλληλοασφαλιστικού συνεταιρισμού ή αλληλοασφαλιστικού ταμείου συνεταιρισμού, που λειτουργεί νόμιμα, στον οποίο το όχημα είναι ασφαλισμένο.

Τα οχήματα που εγκαταλείπονται για οποιονδήποτε λόγο στον τόπο του ατυχήματος, καθώς και τα απομακρυνθέντα και μη παραληφθέντα οχήματα λόγω παράνομης στάθμευσης, σύμφωνα με την παρ. 9 του άρθρου 38, περί στάσης και στάθμευσης, εφόσον εμποδίζουν την οδική κυκλοφορία, απομακρύνονται με μέριμνα των ιδιοκτητών ή κατόχων τους και σε περίπτωση αδυναμίας ή αδιαφορίας αυτών, απομακρύνονται από την αρμόδια αστυνομική αρχή, η οποία, μετά την παρέλευση δύο (2) μηνών, τα παραδίδει στη Διεύθυνση Διαχείρισης Δημόσιου Υλικού για εκποίηση.

Αυτοί που χρησιμοποιούν την οδό, όταν ειδοποιούνται με τις συσκευές ηχητικής ή φωτεινής προειδοποίησης, ότι πλησιάζει όχημα άμεσης ανάγκης ή όχημα της τεχνικής επιτήρησης των φορέων λειτουργίας και συντήρησης των οδών ή όχημα με το οποίο μεταφέρονται πρόσωπα που έχουν ανάγκη άμεσης βοήθειας, υποχρεούνται να αφήνουν χώρο, κινούμενοι προς τα δεξιά της οδού, για να διέλθει το όχημα αυτό και σε περίπτωση ανάγκης, να σταματούν. Ως οχήματα άμεσης ανάγκης, για την εφαρμογή του παρόντος, θεωρούνται τα οχήματα που φέρουν ειδικά πρόσθετα μπλε ή ερυθρά φώτα. Με ένα (1) ή περισσότερα μπλε φώτα που αναβοσβήνουν, μπορούν να εφοδιάζονται μόνο τα νοσοκομειακά οχήματα, τα οχήματα πρώτων βοηθειών και κλινικών, τα οχήματα της Ελληνικής Αστυνομίας, της Υπηρεσίας Εξωτερικής Φρούρησης Καταστημάτων Κράτησης, της Δημοτικής Αστυνομίας, καθώς και τα οχήματα των στρατιωτικών και λιμενικών αρχών. Με ένα (1) ή περισσότερα ερυθρά φώτα που αναβοσβήνουν, μπορούν να εφοδιάζονται μόνο τα οχήματα ηλεκτρικού δικτύου, καθώς και τα οχήματα των υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης.

Αν η ειδοποίηση για την κίνηση των οχημάτων άμεσης ανάγκης ή οχημάτων, με τα οποία μεταφέρονται πρόσωπα, που έχουν ανάγκη άμεσης βοήθειας, δίνεται με τις ειδικές συσκευές προειδοποίησης και δεν προκαλείται κίνδυνος για τους λοιπούς χρήστες της οδού, οι οδηγοί των οχημάτων αυτών δεν υποχρεούνται να τηρήσουν τα άρθρα 16 έως 45 και 47. Δεν μπορούν όμως να διέρχονται αντίθετα στους μονόδρομους ή να μην συμμορφώνονται στα σήματα που δίνουν οι τροχονόμοι.

Αν οι οδηγοί κινούνται στο οδόστρωμα με περισσότερες από δύο (2) λωρίδες κυκλοφορίας κατά κατεύθυνση υποχρεούνται, αν χρησιμοποιούν τη λωρίδα που ορίζεται με κατάλληλη διαγράμμιση ως λωρίδα άμεσης ανάγκης, να την εγκαταλείψουν αμέσως, κινούμενοι στις παραπλεύρως λωρίδες. Αυτοί που κινούνται στις παρακείμενες λωρίδες υποχρεούνται να παρέχουν προτεραιότητα στους εισερχομένους. Απαγορεύεται στους οδηγούς οχημάτων να ακολουθούν από κοντά τα οχήματα άμεσης ανάγκης, όταν κινούνται για εκτέλεση επείγουσας αποστολής.

Οι οδηγοί των οχημάτων άμεσης ανάγκης επιτρέπεται να χρησιμοποιούν τις ειδικές συσκευές προειδοποίησης μόνο σε περιπτώσεις κατά τις οποίες αυτό δικαιολογείται λόγω του κατεπείγοντος της αποστολής τους.

Οι εργαζόμενοι στην κατασκευή, επισκευή ή συντήρηση τμημάτων οδών και όσοι χειρίζονται τεχνικό εξοπλισμό, ο οποίος χρησιμοποιείται για την εκτέλεση των έργων αυτών, αν τηρούν το άρθρο 13, περί σήμανσης των εργασιών που εκτελούνται στις οδούς, και παίρνουν τα αναγκαία μέτρα προφύλαξης, δεν υποχρεούνται να συμμορφωθούν στις διατάξεις που αναφέρονται στους κανόνες κυκλοφορίας του παρόντος.

Οι οδηγοί οχημάτων, για να προσπεράσουν ή να παρακάμψουν τον τεχνικό εξοπλισμό, που αναφέρεται στην παρ. 5, όταν αυτός χρησιμοποιείται για εκτέλεση έργων στην οδό, δεν υποχρεούνται να τηρήσουν τα άρθρα 21, περί προσπέρασης και κυκλοφορίας σε στοίχους, και 22, περί διέλευσης οχημάτων που κινούνται αντίθετα, αν λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προφύλαξης.

Οι παραβάσεις του παρόντος κατατάσσονται στην κατηγορία Ε2-Α και στην κατηγορία Σ. Στις κατηγορίες αυτές κατατάσσεται και η παράβαση για αυτόν που για να επιτύχει την κατά προτεραιότητα κίνησή του προσποιείται ότι το όχημα που οδηγεί είναι όχημα άμεσης ανάγκης ή μεταφέρονται με αυτό πρόσωπα που έχουν ανάγκη άμεσης βοήθειας.

Οι οδηγοί οχημάτων και οι πεζοί υποχρεούνται να συμμορφώνονται στο σήμα στάσης το οποίο δίνουν τα αστυνομικά όργανα που φορούν στολή.

Οι οδηγοί οχημάτων, όταν καλούνται από τα όργανα αυτά, υποχρεούνται να δείχνουν κάθε στοιχείο σχετικό με την κυκλοφορία του οχήματός τους.

Για την οδική ασφάλεια των πεζών μαθητών κατά τις μετακινήσεις τους προς και από τα σχολεία, μπορούν να χρησιμοποιούνται σχολικοί τροχονόμοι. Ο σχολικός τροχονόμος ρυθμίζει την κυκλοφορία σε ορισμένο σημείο της οδού (και όχι σε διασταύρωση), διακόπτοντας τη ροή οχημάτων σε διατομή της οδού, όπου υπάρχει σημασμένη διάβαση πεζών. Προς τον σκοπό αυτό είναι εφοδιασμένος με φορητή πινακίδα STOP, την οποία εκτείνει κατάλληλα πάνω από την επιφάνεια του οδοστρώματος. Ο τροχονόμος αυτός φέρει αντανακλαστικό χιτώνιο που πληροί τις προδιαγραφές του αντίστοιχου χιτωνίου της Ελληνικής Αστυνομίας, αντί όμως των διακριτικών της Αστυνομίας φέρει την ένδειξη «σχολικός τροχονόμος». Οι σχολικοί τροχονόμοι ορίζονται από τον διευθυντή του σχολείου, μπορεί να προέρχονται είτε από το προσωπικό του σχολείου είτε να προτείνονται από τον οικείο σύλλογο γονέων και κηδεμόνων και εξοπλίζονται με μέριμνα του οικείου σχολείου.

Η παράβαση των παρ. 1 και 3, και η παράβαση εκείνου που αρνείται να επιδείξει κάθε στοιχείο σχετικό με την κυκλοφορία του οχήματός του κατατάσσεται στην κατηγορία Ε3-Β και τιμωρείται με ποινή φυλάκισης μέχρι ενός (1) έτους. Στην ίδια κατηγορία κατατάσσεται και η παράβαση για τον οδηγό οχήματος, ο οποίος συμπεριφέρεται με πράξεις ή λόγια, υβριστικά ή απειλητικά προς τα όργανα που εκτελούν υπηρεσία τροχαίας κίνησης ή παρεμβάλλει δυσχέρειες στο έργο αυτών κατά τη βεβαίωση παραβάσεων του παρόντος Κώδικα ή δίνει ψευδή στοιχεία ταυτότητας ή στοιχεία σχετικά με την κυκλοφορία του οχήματός του.

Αν διαπιστωθεί ότι η κίνηση οδικού οχήματος είναι επικίνδυνη για τους επιβαίνοντες ή τους λοιπούς χρήστες της οδού, συνεπεία βλαβών, φθορών, εκπομπής ρύπων, προσθήκης εξαρτημάτων και άλλων παράνομων μετατροπών ή εξαιτίας σωματικής ή πνευματικής κατάστασης του οδηγού, τα αστυνομικά όργανα μπορούν να ακινητοποιήσουν το όχημα μέχρι να εξασφαλισθούν οι προϋποθέσεις ασφαλούς κίνησης και λειτουργίας του οχήματος. Ακινητοποίηση κάθε οδικού οχήματος μπορούν να επιβάλλουν τα αστυνομικά όργανα, κατά τις ώρες κοινής ησυχίας και μέσα στις κατοικημένες περιοχές αν από τη λειτουργία του προκαλούνται υπερβολικοί θόρυβοι. Η ακινητοποίηση οχήματος σύμφωνα με την παρ. 8 του άρθρου δεύτερου του ν. 4388/2016 (Α’ 93) γίνεται σύμφωνα με την παρ. 12 του άρθρου αυτού.

Η παράβαση για τον οδηγό που αρνείται να συμμορφωθεί με τις υποδείξεις του αστυνομικού οργάνου για την ακινητοποίηση του οχήματός του ή για εκείνον που κινεί όχημα του οποίου διατάχθηκε η ακινητοποίηση, σύμφωνα με την παρ. 1 κατατάσσεται στην κατηγορία Ε3-Β και τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι ενός (1) έτους.

Αυτοί που εκτελούν έργα και εναποθέτουν υλικά και εργαλεία στις οδούς υποχρεούνται:

Απαγορεύεται η απόρριψη χωμάτων ή άχρηστων υλικών στην οδό (όπως οδοστρώματα, ερείσματα, πεζοδρόμια, πεζόδρομους και τάφρους). Για την απομάκρυνση των πιο πάνω υλικών εφαρμόζεται η παρ. 3. 3.α) Οποιαδήποτε τομή ή εκσκαφή οδοστρώματος, ερείσματος, πεζόδρομου ή πεζοδρομίου εθνικής, επαρχιακής, δημοτικής ή κοινοτικής οδού, η οποία είναι απαραίτητη για την κατασκευή έργου, που εκτελείται από επιχείρηση κοινής ωφέλειας, οργανισμό, νομικό ή φυσικό πρόσωπο, επιτρέπεται να γίνει μόνο ύστερα από άδεια της αρμόδιας για τη συντήρηση της οδού υπηρεσίας, η οποία θεωρείται πριν από την έναρξη των εργασιών από την αρμόδια αστυνομική αρχή. Στην άδεια αυτή ορίζεται ο χρόνος μέσα στον οποίο ενεργείται η πλήρης αποκατάσταση της φθοράς του οδοστρώματος από την επιχείρηση ή το πρόσωπο για λογαριασμό του οποίου εκτελείται το έργο. Οι αρμόδιες υπηρεσίες συντήρησης των οδών υποχρεούνται, μετά την παρέλευση της προθεσμίας η οποία ορίζεται στην άδεια, να αποκαθιστούν τις γενόμενες φθορές και να καταλογίζουν τη σχετική δαπάνη σε βάρος του οργανισμού, της επιχείρησης ή του προσώπου που εκτελεί ή για λογαριασμό του οποίου εκτελείται το έργο, κατά τις διατάξεις για την είσπραξη των δημοσίων εσόδων.

Αυτοί που εργάζονται στις οδούς υποχρεούνται να φορούν ειδικούς επενδύτες ασφάλειας, αντανακλαστικούς και φθορίζοντες, ώστε να διακρίνονται ευχερώς από τα κινούμενα σε αυτές οχήματα. Υπόχρεοι για τον εφοδιασμό των εργαζομένων στις οδούς με τους επενδύτες αυτούς είναι οι εργοδότες.

Οι παραβάσεις της παρ. 2 κατατάσσονται στην κατηγορία Ε3-Α. Οι παραβάσεις της παρ. 4 κατατάσσονται στην κατηγορία Ε1-Α. Αυτός που παραβαίνει τις λοιπές διατάξεις του παρόντος, καθώς και αυτός που επιφέρει με οποιονδήποτε τρόπο, και από αμέλεια ακόμη, φθορές στην οδό, στα στηθαία ασφαλείας, στις διαχωριστικές νησίδες ή εν γένει στον εξοπλισμό της οδού ή σε συστατικά και παραρτήματα αυτής, εφόσον από άλλη διάταξη δεν προβλέπεται αυστηρότερη ποινή, τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο (2) ετών.

Η προσωρινή ή διαρκής κατάληψη τμήματος του οδοστρώματος με εγκαταστάσεις ή εμπόδια απαγορεύεται, ιδιαίτερα αν με αυτά παρεμποδίζεται η κυκλοφορία, η επιτρεπόμενη στάση ή στάθμευση οχημάτων ή περιορίζεται η ορατότητα αυτών που χρησιμοποιούν τις οδούς.

Κατά παρέκκλιση της παρ. 1, μπορεί να επιτραπεί σε έκτακτες περιπτώσεις ή ζώνες μικρής κυκλοφορίας εντός κατοικημένων περιοχών ή σε χερσαίες ζώνες λιμένων, αν υπάρχει αρκετός χώρος γι’ αυτό, η κατάληψη τμήματος οδού με προσωρινές εγκαταστάσεις ή εμπόδια ύστερα από άδεια του αρμόδιου οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης ή του αρμόδιου φορέα διοίκησης και εκμετάλλευσης λιμένα μετά από σύμφωνη γνώμη των αρμόδιων αστυνομικών ή λιμενικών αρχών, αντίστοιχα. Επιτρέπεται να τοποθετείται στην οδό ειδικός εξοπλισμός καταγραφής κυκλοφοριακών μετρήσεων (λάστιχα) στο πλαίσιο εκπόνησης κυκλοφοριακής μελέτης, μετά από ενημέρωση των αρμοδίων αστυνομικών ή λιμενικών αρχών.

Αυτοί που ανεγείρουν οικοδομές μέσα σε κατοικημένες περιοχές ή εκτελούν άλλα έργα και καταλαμβάνουν ολόκληρο το πεζοδρόμιο μπροστά από την οικοδομή ή το έργο, υποχρεούνται να κατασκευάσουν πρόσθετο πεζοδρόμιο ή να πάρουν άλλα κατάλληλα μέτρα για την ασφαλή διέλευση των πεζών.

Όταν επιτρέπεται η κατάληψη τμήματος οδού πρέπει αυτό να επισημαίνεται υποχρεωτικά από αυτόν που το κατέλαβε σύμφωνα με το άρθρο 13, περί σήμανσης των εργασιών που εκτελούνται στις οδούς.

Απαγορεύεται η κατάληψη επιφάνειας πεζόδρομου για οποιαδήποτε άλλη χρήση εκτός από αυτή για την οποία έχει κατασκευαστεί, εφόσον παρεμποδίζεται η κυκλοφορία των πεζών, καθώς και η είσοδος - έξοδος οχημάτων άμεσης ανάγκης ή η εξυπηρέτηση των παροδίων.

Οι παραβάσεις του παρόντος κατατάσσονται στην κατηγορία Ε3-Α.

Αγώνες ζωηλάτων οχημάτων, ζώων, ποδηλάτων, αυτοκινήτων, τετράτροχων οχημάτων, μοτοσυκλετών και μοτοποδηλάτων σε οδούς και χώρους του πεδίου εφαρμογής του παρόντος, επιτρέπεται να γίνονται μόνο έπειτα από σχετική άδεια.

Η κατά την παρ. 1 άδεια χορηγείται:

Για την περίπτωση των οχημάτων καρτ απαιτείται άδεια οδήγησης αυτοκινήτου ή άδεια οδηγού αγώνων κάρτινγκ οποιασδήποτε κατηγορίας, που έχει εκδοθεί από την αναγνωρισμένη από τη Γενική Γραμματεία Αθλητισμού αθλητική ομοσπονδία για τον μηχανοκίνητο αθλητισμό ή σε ό,τι αφορά τους διεθνείς αγώνες καρτ από το νομικό πρόσωπο που εκπροσωπεί νόμιμα το άθλημα στη Διεθνή Ομοσπονδία Αυτοκινήτου. Τα μέτρα ασφαλείας που προβλέπονται από τον Διεθνή Κανονισμό Καρτ, τόσο για τους οδηγούς όσο και για τους θεατές, εφαρμόζονται αναλόγως.

Οι παραβάσεις του παρόντος κατατάσσονται στην κατηγορία Ε4 και τιμωρούνται αυτοτελώς με διοικητικό πρόστιμο πενήντα χιλιάδες (50.000) ευρώ και με ποινή απαγόρευσης διοργάνωσης αγώνων για χρονικό διάστημα μέχρι πέντε (5) ετών από την ημερομηνία της παράβασης.

Επιτρέπεται η λήψη μέτρων που αφορούν στη ρύθμιση της κυκλοφορίας, όπως στον καθορισμό των μονόδρομων, ποδηλατοδρόμων και κατευθύνσεων της κυκλοφορίας, στην προτεραιότητα οδών, στην αλλαγή της διατομής του οδοστρώματος ή της οδού, στην εγκατάσταση και λειτουργία φωτεινής σηματοδότησης, στον προσδιορισμό και τη λειτουργία των χώρων στάθμευσης οχημάτων σε κοινόχρηστους χώρους και γενικά στον καθορισμό χώρων στάθμευσης και στην επιβολή περιορισμών ή απαγορεύσεων κυκλοφορίας ή στάθμευσης. Αν από τη λήψη των μέτρων για την εφαρμογή της παρούσας επηρεάζονται οι υπηρεσίες οδικής μαζικής μεταφοράς, απαιτείται και η σύμφωνη γνώμη του Οργανισμού Αστικών Συγκοινωνιών Αθηνών (Ο.Α.Σ.Α.) ή του Οργανισμού Συγκοινωνιακού Έργου Θεσσαλονίκης (Ο.Σ.Ε.Θ.), για την περιοχή αρμοδιότητάς τους ή των αρμοδίων Υπηρεσιών των Περιφερειών για λεωφορειακές διαδρομές ΚΤΕΛ ή των δήμων για αστικές λεωφορειακές διαδρομές, για τις άλλες περιοχές της χώρας. Επιτρέπεται να προσδιορίζεται δίκτυο οδών που επηρεάζονται από την κατασκευή εκτελούμενων ή προγραμματιζόμενων συγκοινωνιακών έργων του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, που υλοποιούνται ως συμβάσεις παραχώρησης ή Σύμπραξη Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) ή χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Κατ’ εξαίρεση κάθε αντίθετης διάταξης, τα μέτρα της παρούσας για τα ανωτέρω συγκοινωνιακά έργα που κατασκευάζονται από το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών και το προσδιοριζόμενο δίκτυο οδών που επηρεάζεται από αυτά, ανεξαρτήτως του χαρακτηρισμού τους, καθορίζονται με μελέτες που εκπονούνται ή εγκρίνονται από τις αρμόδιες υπηρεσίες κατασκευής και Μεταφορών. Κατ’ εξαίρεση, επιτρέπεται να ανατίθεται, σε εποπτευόμενους φορείς του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών η αρμοδιότητα για τη λειτουργία, συντήρηση, σήμανση, διαγράμμιση, καθαριότητα και τον ηλεκτροφωτισμό του δικτύου των οδών που επηρεάζονται κατά την κατασκευή των έργων του Υπουργείου αυτού, που υλοποιούνται με συμβάσεις παραχώρησης ή ΣΔΙΤ ή χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Αν από τη λήψη των μέτρων της παρούσας, επηρεάζονται οι υπηρεσίες οδικής μαζικής μεταφοράς, για τα παραπάνω συγκοινωνιακά έργα του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών και το επηρεαζόμενο δίκτυο οδών, η απαιτούμενη γνώμη του Ο.Α.Σ.Α. ή του Ο.Σ.Ε.Θ., για την περιοχή αρμοδιότητάς τους ή των αρμοδίων υπηρεσιών των Περιφερειών για λεωφορειακές διαδρομές ΚΤΕΛ ή των δήμων για αστικές λεωφορειακές διαδρομές, για τις άλλες περιοχές της χώρας, παρέχεται υποχρεωτικά εντός προθεσμίας πέντε (5) ημέρων από την υποβολή του σχετικού φακέλου, άλλως τεκμαίρεται ως σύμφωνη.

Τα μέτρα που αναφέρονται στην παρ. 1 μπορεί να λαμβάνονται προσωρινά εντός και εκτός κατοικημένων περιοχών, όταν αυτό επιβάλλεται από ιδιαίτερους λόγους ασφαλείας ή σε έκτακτες περιπτώσεις για την αντιμετώπιση τελείως προσωρινών καταστάσεων.

Με τις αποφάσεις των αρμόδιων οργάνων των παρ. 1 και 2 και με την ίδια διαδικασία, μπορεί να καθορίζονται σε κατοικημένες περιοχές, πεζόδρομοι ή περιοχές μόνο για την κυκλοφορία πεζών ή ατόμων με αναπηρία ή περιοχές ήπιας κυκλοφορίας. Όπου οι αποφάσεις αυτές επηρεάζουν τις υπηρεσίες οδικής μαζικής μεταφοράς, εφαρμόζεται και το τελευταίο εδάφιο της παρ. 1. Στις μελέτες, βάσει των οποίων εκδίδονται οι σχετικές αποφάσεις, περιλαμβάνεται και ο κανονισμός λειτουργίας του πεζόδρομου. Όπου από τον κανονισμό λειτουργίας του πεζόδρομου προβλέπεται η συνύπαρξη πεζών, ποδηλάτων και Ε.Π.Η.Ο, οι πεζοί έχουν προτεραιότητα έναντι των ποδηλάτων και των Ε.Π.Η.Ο. Σε συνθήκες ιδιαίτερα αυξημένης κίνησης, εφαρμόζεται η παρ. 3 του άρθρου 44. 4.α) Με βάση κυκλοφοριακές μελέτες, που έχουν εκπονηθεί ή εγκριθεί από κοινού από τις αρμόδιες υπηρεσίες της οικείας περιφέρειας ή του οικείου δήμου και του φορέα ή της υπηρεσίας που είναι κατά περίπτωση αρμόδιος για τις υπηρεσίες δημόσιας οδικής μαζικής μεταφοράς μπορούν να καθορίζονται οδοί ή λωρίδες κυκλοφορίας, στις οποίες κυκλοφορούν μόνο μέσα δημόσιας οδικής μαζικής μεταφοράς προσώπων, συμπεριλαμβανομένων των τροχιοδρομικών οχημάτων, εξαιρουμένων των περιοχών αρμοδιότητας των Ο.Α.Σ.Α. και Ο.Σ.Ε.Θ.

Σε οδούς, στις οποίες για ειδικούς λόγους επιβάλλεται η αναγκαστική μείωση της ταχύτητας των οχημάτων ή ο περιορισμός της κυκλοφορίας τους, μπορεί να προβλέπεται η δημιουργία ειδικών διαμορφώσεων του οδοστρώματος ή η τοποθέτηση κινητών εμποδίων. Εκείνος που παραβαίνει την απόφαση της παρ. 16 του άρθρου 112, τιμωρείται με φυλάκιση έως δώδεκα (12) μήνες και χρηματική ποινή από χίλια (1.000) έως δέκα χιλιάδες (10.000) ευρώ.

Για την ανακούφιση, την ομαλή και ασφαλή διεξαγωγή της οδικής κυκλοφορίας, σε συνδυασμό με την ανάγκη εξασφάλισης καλύτερων συνθηκών διεξαγωγής της οδικής κυκλοφορίας με τα μέσα δημόσιας οδικής μαζικής μεταφοράς προσώπων ή για λόγους γενικότερου δημόσιου συμφέροντος, μπορούν να λαμβάνονται μέτρα περιορισμού ή απαγόρευσης της κυκλοφορίας ή της στάθμευσης μηχανοκίνητων οχημάτων οποιασδήποτε κατηγορίας ή ορισμένων κατηγοριών, καθώς και μοτοποδηλάτων σε ορισμένη περιοχή ή περιοχές της χώρας ή πόλεων ή κωμοπόλεων ή σε ορισμένη οδό ή οδούς ή και σε τμήμα οδού ή οδών. Στις περιοχές όπου, τις κυρώσεις της παρούσας, μπορεί να γίνεται και η μεταφορά του οχήματος ή του μοτοποδηλάτου, σύμφωνα με την παρ. 9 του άρθρου 38, περί στάσης και στάθμευσης. Τα μέτρα που προβλέπονται στην παρούσα λαμβάνονται για την περιοχή της τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης. Η παράβαση των αποφάσεων της παρ. 16 του άρθρου 112 τιμωρείται, για τη μεν στάθμευση σύμφωνα με το άρθρο 8, για τα δε μέτρα περιορισμού ή απαγόρευσης της κυκλοφορίας κατατάσσεται στην κατηγορία Ε2-Α. Επιπλέον, στους παραβάτες που δεν συμμορφώνονται με τις υποδείξεις των αστυνομικών οργάνων για στάθμευση σε συγκεκριμένο σημείο ή άμεση έξοδο από την απαγορευμένη περιοχή, επιβάλλεται φυλάκιση μέχρι ενός (1) έτους. Η παράβαση των αποφάσεων που εκδίδονται κατ’ εξουσιοδότηση της περ. ζ) της παρ. 16 του άρθρου 111 κατατάσσεται στην κατηγορία Ε2-Α.

Τα μέτρα που λαμβάνονται βάσει του παρόντος ισχύουν από την τοποθέτηση των οικείων πινακίδων σήμανσης, των σηματοδοτών ή των διαγραμμίσεων στο οδόστρωμα, εκτός εάν κατά τον χρόνο ισχύος των μέτρων αυτών η κυκλοφορία ρυθμίζεται από τροχονόμους ή τα μέτρα έχουν ληφθεί κατ’ εφαρμογή της παρ. 6 και δεν προβλέπονται αντίστοιχες πινακίδες σήμανσης, οπότε τα μέτρα αυτά ισχύουν από τη δημοσίευση των σχετικών αποφάσεων, κατά την παρ. 1 του άρθρου 112, ή από τη χρονολογία που ορίζουν οι ίδιες αυτές αποφάσεις.

Επιτρέπεται να επιβάλλονται περιορισμοί στην κίνηση φορτηγών αυτοκινήτων στο οδικό δίκτυο της χώρας και να καθορίζεται η προσωρινή κίνησή τους σε χώρους στάθμευσης. Επιτρέπεται ο καθορισμός συγκεκριμένου ωραρίου τροφοδοσίας των επιχειρήσεων, υπεραγορών και λοιπών καταστημάτων. Οι παραβάτες της παρ. 16 του άρθρου 116 τιμωρούνται με τις ειδικές διατάξεις του ν. 3446/2006 (Α’ 49) που αφορούν τα φορτηγά οχήματα. Η παράβαση της παρ. 16 του άρθρου 112, κατατάσσεται στην κατηγορία Ε2-Α.

Απαγορεύεται η διέλευση από το οδικό δίκτυο που χρησιμοποιείται παραπλεύρως και εναλλακτικά των αυτοκινητοδρόμων και οδών ταχείας κυκλοφορίας, στα μηχανοκίνητα οχήματα μικτού βάρους άνω των τρεισήμισι (3,5) τόνων. Εξαιρούνται της απαγόρευσης του προηγούμενου εδαφίου, οι διελεύσεις οχημάτων άμεσης ή έκτακτης ανάγκης, οδικής βοήθειας ή λόγω ανωτέρας βίας. Οι παραβάτες της παρούσας και της παρ. 16 του άρθρου 112, τιμωρούνται με ανάλογη εφαρμογή των παρ. 12 και 13 του άρθρου δεύτερου του ν. 4388/2016 (Α’ 93), περί Συστήματος Ηλεκτρονικής Διαχείρισης Οδικών Υποδομών Υπηρεσίας Οδικών Τελών και Ηλεκτρονικής Διαχείρισης Οδικών Υποδομών.

Επιτρέπεται η ίδρυση Κέντρου Οδικών Πληροφοριών, το οποίο δεν επιχορηγείται από τον κρατικό προϋπολογισμό, έργο του οποίου είναι η παροχή πληροφοριών σχετικά με την πυκνότητα της κυκλοφορίας, τα εμπόδια και την κατάσταση των οδών, τις τοπικές καιρικές συνθήκες, καθώς και κάθε άλλη πληροφορία χρήσιμη για την κυκλοφορία των οχημάτων, σύμφωνα με την περ. ιε) της παρ. 16 του άρθρου 112.

Μέτρα που αφορούν στη ρύθμιση της κυκλοφορίας, στον καθορισμό των μονόδρομων, ποδηλατοδρόμων και κατευθύνσεων της κυκλοφορίας, στην προτεραιότητα οδών, στην αλλαγή της διατομής του οδοστρώματος ή της οδού, στον προσδιορισμό και τη λειτουργία χώρων στάθμευσης οχημάτων και γενικά στον καθορισμό χώρων στάθμευσης έως εκατό πενήντα (150) τετραγωνικών μέτρων συνολικά και στην επιβολή περιορισμών ή απαγορεύσεων κυκλοφορίας ή στάθμευσης σε λιμένες τοπικής σημασίας σύμφωνα με το άρθρο 21 του ν. 3450/2006 (Α’ 64), λαμβάνονται κατόπιν κυκλοφοριακής μελέτης. Οι κυκλοφοριακές μελέτες της παρούσας θεωρούνται από τις τεχνικές υπηρεσίες των φορέων ή, ελλείψει αυτών, από τις τεχνικές υπηρεσίες των οικείων Δήμων ή Περιφερειών.

Όσον αφορά στους τουριστικούς λιμένες της επικράτειας, τα μέτρα της παρ. 1 λαμβάνονται σύμφωνα με το περιεχόμενο μελέτης που συντάσσεται με μέριμνα του φορέα διοίκησης και εκμετάλλευσης, η οποία συνοδεύεται από υπεύθυνη δήλωση του άρθρου 8 του ν. 1599/1986 (Α’ 75), του μελετητή για τη συμμόρφωση του περιεχομένου της προς τις εκάστοτε κείμενες οικείες διατάξεις. Η μελέτη αυτή, μαζί με την υπεύθυνη δήλωση του μελετητή, κοινοποιείται στον Γενικό Γραμματέα της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης, στον Γενικό Γραμματέα Τουριστικής Πολιτικής και Ανάπτυξης του Υπουργείου Τουρισμού, στην Επιτροπή Τουριστικών Λιμένων του άρθρου 30 του ν. 2160/1993 (Α’ 118), στον Γενικό Γραμματέα Ναυτιλίας και Λιμένων του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, εφόσον ο τουριστικός λιμένας εμπίπτει εν όλω ή εν μέρει εντός ζώνης λιμένα που έχει καθοριστεί δυνάμει του α.ν. 2344/1940 (Α’ 154), του ν.δ. 444/1970 (Α’ 39) ή του ν. 2971/2001 (Α’ 285), και στην οικεία λιμενική αρχή προς γνώση τους.

Αν από τη λήψη των μέτρων της παρ. 1 επηρεάζονται οι υπηρεσίες οδικής μαζικής μεταφοράς, στην περίπτωση των λιμένων τοπικής σημασίας της παρ. 1 οι μελέτες τυγχάνουν και της σύμφωνης γνώμης του Οργανισμού Αστικών Συγκοινωνιών Αθηνών (Ο.Α.Σ.Α.), για την περιοχή αρμοδιότητάς του ή των Διευθύνσεων Μεταφορών και Επικοινωνιών των Περιφερειών για τις άλλες περιοχές της χώρας, ενώ στην περίπτωση των τουριστικών λιμένων της παρ. 2 στην υπεύθυνη δήλωση του μελετητή περιλαμβάνεται ειδική μνεία ότι τα μέτρα που λαμβάνονται βάσει της μελέτης δεν προκαλούν οποιαδήποτε δυσλειτουργία στην παροχή των υπηρεσιών αυτών.

Με τη μελέτη της παρ. 2, μπορούν να καθορίζονται σύμφωνα με την παρ. 17 του άρθρου 112, εντός των λιμένων, των τουριστικών λιμένων και των λιμένων στους οποίους ο φορέας διαχείρισης και εκμετάλλευσης είναι νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, πεζόδρομοι ή περιοχές μόνο για την κυκλοφορία πεζών ή ατόμων με αναπηρία ή περιοχές ήπιας κυκλοφορίας. Όπου από τη λήψη μέτρων του προηγούμενου εδαφίου επηρεάζονται οι υπηρεσίες οδικής μαζικής μεταφοράς, εφαρμόζεται και η παρ. 3. μέτρων αυτών η κυκλοφορία ρυθμίζεται από τη λιμενική αρχή.

Μετά από σύνταξη κυκλοφοριακής μελέτης, επιτρέπεται στους λιμένες διεθνούς ενδιαφέροντος, εθνικής σημασίας και μείζονος ενδιαφέροντος, σύμφωνα με την κατάταξη λιμένων του άρθρου 21 του ν. 3450/2006 να προβλέπονται κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, όπως ο καθορισμός μονοδρόμων, η τροποποίηση χρήσης οδού, ο καθορισμός κατευθύνσεων κυκλοφορίας, προτεραιότητας οδών, αλλαγής διατομής οδοστρώματος ή οδού, σήμανσης, διαγραμμίσεων, επιβολής περιορισμών ή απαγορεύσεων κυκλοφορίας ή στάθμευσης και σηματοδότησης. Οι κυκλοφοριακές μελέτες της παρούσας θεωρούνται από τις τεχνικές υπηρεσίες των φορέων ή, ελλείψει αυτών, από τις τεχνικές υπηρεσίες των οικείων δήμων ή περιφερειών. Για τους λιμένες που υποβάλλεται η κυκλοφοριακή μελέτη, προηγείται η έγκριση του Αναπτυξιακού Προγράμματος και Μελέτης Διαχείρισης (Master Plan).

Αν λιμένας διεθνούς ενδιαφέροντος, εθνικής σημασίας ή μείζονος ενδιαφέροντος, κατά την έννοια του άρθρου 21 του ν. 3450/2006, δεν διαθέτει Master Plan, είναι δυνατή, μετά από τη σύνταξη κυκλοφοριακής μελέτης, η κατ’ εξαίρεση έγκριση κυκλοφοριακών ρυθμίσεων για τον καθορισμό μονοδρόμων, κατευθύνσεων κυκλοφορίας, προτεραιότητας οδών, σήμανσης, διαγραμμίσεων, περιορισμών ή απαγορεύσεων κυκλοφορίας ή στάθμευσης και σηματοδότησης. Οι κυκλοφοριακές μελέτες της παρούσας θεωρούνται από τις τεχνικές υπηρεσίες των φορέων ή, ελλείψει αυτών, από τις τεχνικές υπηρεσίες των οικείων Δήμων ή Περιφερειών.

Αν από τη λήψη των μέτρων των παρ. 6 και 7 επηρεάζονται οι υπηρεσίες οδικής μαζικής μεταφοράς, για την έγκριση των κυκλοφοριακών ρυθμίσεων των παρ. 6 και 7, απαιτείται και η γνώμη του τοπικού φορέα παροχής δημόσιων τακτικών επιβατικών μεταφορών ή του οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης α’ βαθμού που παρέχει δημοτική συγκοινωνία.

Για τη διενέργεια αγώνων αυτοκινήτων, τετράτροχων οχημάτων, μοτοσικλετών, μοτοποδηλάτων, ποδηλάτων, ζωήλατων οχημάτων και ζώων, οι οποίοι διεξάγονται εντός χώρων χερσαίας ζώνης λιμένα ή σε τμήμα αυτής, απαιτείται άδεια από τον αρμόδιο Φορέα Διοίκησης και Εκμετάλλευσης Λιμένα.

Τα οχήματα των οποίων οι διαστάσεις, το βάρος, το φορτίο και οι ανά άξονα επιβαρύνσεις υπερβαίνουν τα καθοριζόμενα ανώτατα όρια της κάθε περίπτωσης, όπως αυτή ορίζεται στην παρ. 18 του άρθρου 112, επιτρέπεται να κυκλοφορούν μόνο ύστερα από ειδική άδεια, η οποία μπορεί να δοθεί από τον Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών ή τις εξουσιοδοτημένες από αυτόν αρχές. Στην άδεια αυτή καθορίζονται περιορισμοί για την κυκλοφορία των οχημάτων αυτών που αναφέρονται ιδίως στις οδούς διέλευσης, τον χρόνο κυκλοφορίας, τη μέγιστη επιτρεπόμενη ταχύτητα και τα απαιτούμενα μέτρα οδικής ασφάλειας.

Στον καθορισμό του πλάτους των ρυμουλκούμενων και των συνδυασμών οχημάτων δεν συμπεριλαμβάνεται η εγκάρσια προέκταση:

Τα άκρα των αξόνων και τα κεντρικά τμήματα των τροχών (πλήμνες) των οδικών οχημάτων απαγορεύεται να εξέχουν του εξωτερικού περιγράμματος του οχήματος, εξαιρουμένων των μηχανημάτων έργου, των αγροτικών μηχανημάτων και ζωήλατων οχημάτων, τα οποία στερούνται προφυλακτήρων λάσπης (φτερών) ή έχουν αμάξωμα το οποίο δεν εξέχει των τροχών και για τα οποία επιτρέπεται τα άκρα των αξόνων και των κεντρικών τμημάτων των τροχών να εξέχουν του επιπέδου της στεφάνης των τροχών έως είκοσι πέντε (25) εκατοστά.

Το όχημα το οποίο κυκλοφορεί κατά παράβαση του παρόντος ακινητοποιείται από το αρμόδιο αστυνομικό όργανο που διαπίστωσε την παράβαση, σύμφωνα με το άρθρο 50, περί ακινητοποίησης οχήματος.

Οι παραβάσεις των παρ. 2 έως 4 κατατάσσονται στην κατηγορία Ε2-Β, εκτός των φορτηγών αυτοκινήτων για τα οποία εφαρμόζεται ο ν. 3446/2006 (Α’ 49), περί οργάνωσης και λειτουργίας αρχών ελέγχου κυκλοφορίας των οχημάτων και ρυθμίσεων για τις επιβατικές μεταφορές.

Τα οδικά οχήματα επιτρέπεται να έλκουν άλλο όχημα.

Οι αγροτικοί ελκυστήρες επιτρέπεται να έλκουν περισσότερα από ένα αγροτικά μηχανήματα, αν αυτά είναι εφοδιασμένα με συστήματα τροχοπέδησης, που ο χειρισμός τους γίνεται από τη θέση του οδηγού του ελκυστήρα και το συνολικό μήκος του συρμού δεν υπερβαίνει τα δεκατέσσερα (14) μέτρα. Στις περιπτώσεις του πρώτου εδαφίου, εφαρμόζονται ανάλογα τα άρθρα 59, περί τροχοπέδησης αυτοκινήτων οχημάτων, 60, περί τροχοπέδησης ρυμουλκούμενων, και 61, περί τροχοπέδησης συνδυασμών οχημάτων. δεν είναι δυνατό να κινηθεί με ίδια μέσα, λόγω βλάβης ή λόγω έλλειψης κύριων οργάνων και αν αυτό δεν προκαλεί κίνδυνο για την κυκλοφορία.

Οι παραβάσεις του παρόντος κατατάσσονται στην κατηγορία Ε1-Β.

Τα αυτοκίνητα οχήματα είναι εφοδιασμένα με συστήματα τροχοπέδησης, τα οποία μπορεί να χειρίζεται με ευχέρεια ο οδηγός από τη θέση οδήγησης και είναι ικανά να εκτελούν τις πιο κάτω λειτουργίες τροχοπέδησης:

Τα συστήματα πέδησης της παρ. 1 μπορούν να έχουν κοινά τμήματα. Ο συνδυασμός των συστημάτων αυτών επιτρέπεται μόνον όταν μπορούν να λειτουργήσουν με δύο (2) τουλάχιστον ανεξάρτητους χειρισμούς.

Η τροχοπέδη πορείας επενεργεί σε όλους τους τροχούς του οχήματος.

Η τροχοπέδη στάθμευσης και η τροχοπέδη έκτακτης ανάγκης επενεργούν σε έναν (1) τουλάχιστον τροχό σε κάθε πλευρά του άξονα κατά μήκος του οχήματος.

Η τροχοπέδη πορείας και η τροχοπέδη στάθμευσης επενεργούν σε επιφάνειες τριβής σταθερά συνδεδεμένες με το σύστημα των τροχών, δια μέσου στοιχείων επαρκούς αντοχής.

Όταν η τροχοπέδη βρίσκεται σε κατάσταση πέδησης, οι επιφάνειες τριβής δεν επιτρέπεται να μπορούν να αποσυνδέονται. Η αποσύνδεση αυτή είναι δυνατή σε ορισμένες επιφάνειες τριβής στη μεν τροχοπέδη στάθμευσης μόνο μετά από ενέργεια του οδηγού, στη δε τροχοπέδη πορείας ή έκτακτης ανάγκης, αν εξασφαλίζεται η αποτελεσματικότητα της πέδησης.

Το σύνολο των τμημάτων του συστήματος τροχοπέδησης πορείας σχεδιάζεται και κατασκευάζεται κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να εξασφαλίζεται η αποτελεσματικότητα της πέδησης μετά από παρατεταμένη ή επαναλαμβανόμενη επενέργεια.

Η επενέργεια της τροχοπέδης πορείας κατανέμεται κατάλληλα και συγχρονίζεται μεταξύ των διάφορων αξόνων του οχήματος.

Εάν η τροχοπέδη πορείας ενεργοποιείται υποβοηθητικά ή εξ ολοκλήρου από πηγή ενέργειας, πλην της μυϊκής ενέργειας του οδηγού, εξασφαλίζεται η δυνατότητα ακινητοποίησης του οχήματος μέσα σε εύλογη απόσταση, ακόμη και σε περίπτωση αποτυχίας της πηγής ενέργειας.

Οι παραβάσεις για αυτόν που θέτει στην κυκλοφορία και για αυτόν που οδηγεί αυτοκίνητο όχημα που δεν είναι εφοδιασμένο με σύστημα τροχοπέδησης, το οποίο να λειτουργεί σύμφωνα το παρόν, κατατάσσονται στην κατηγορία Ε2-Β.

Με την επιφύλαξη της περ. γ) της παρ. 1 του άρθρου 61, περί τροχοπέδησης συνδυασμών οχημάτων, τα ρυμουλκούμενα, εκτός από τα ελαφρά, επιβάλλεται να είναι εφοδιασμένα με τα ακόλουθα δύο (2) συστήματα τροχοπέδησης:

Τα συστήματα τροχοπέδησης της παρ. 1 είναι δυνατό να έχουν κοινά τμήματα, επιτρεπόμενου του συνδυασμού αυτών.

Η επενέργεια της τροχοπέδης πορείας πρέπει να κατανέμεται κατάλληλα σε όλους τους τροχούς του ρυμουλκούμενου και να συγχρονίζεται μεταξύ των διάφορων αξόνων αυτού.

Η τροχοπέδη πορείας πρέπει να τίθεται σε ενέργεια από τη θέση οδήγησης με τον χειρισμό της τροχοπέδης πορείας του έλκοντος οχήματος. Από το πρώτο εδάφιο εξαιρούνται τα ρυμουλκούμενα με μέγιστο επιτρεπόμενο μικτό βάρος μέχρι τρεις χιλιάδες πεντακόσια (3.500) χιλιόγραμμα, η τροχοπέδη των οποίων μπορεί να είναι κατασκευασμένη, ώστε να τίθεται σε ενέργεια αυτόματα, όταν το ρυμουλκούμενο κινείται προς το επιβραδύνον έλκον όχημα.

Η τροχοπέδη πορείας και στάθμευσης πρέπει να επενεργεί επί επιφανειών πέδησης, οι οποίες είναι σταθερά συνδεδεμένες με τους τροχούς, δια μέσου στοιχείων επαρκούς αντοχής. ρυμουλκούμενα και από τα διαξονικά, εκείνα των οποίων η απόσταση των αξόνων είναι μικρότερη του ενός (1) μέτρου με την προϋπόθεση ότι:

Οι παραβάσεις για αυτόν που θέτει σε κυκλοφορία, καθώς και αυτόν που οδηγεί όχημα που έλκει ρυμουλκούμενο των παρ. 1 έως 6, το οποίο δεν είναι εφοδιασμένο με σύστημα τροχοπέδησης που λειτουργεί σύμφωνα με το παρόν, κατατάσσονται στην κατηγορία Ε2-Β.

Με την επιφύλαξη των άρθρων 59, περί τροχοπέδησης αυτοκινήτων οχημάτων, και 60, περί τροχοπέδησης ρυμουλκούμενων, σε συνδυασμό οχημάτων επιβάλλεται:

Οι παραβάσεις του παρόντος από αυτόν που θέτει σε κυκλοφορία, καθώς και αυτόν που οδηγεί συνδυασμό οχημάτων, που δεν είναι εφοδιασμένος με σύστημα τροχοπέδησης της παρ. 1, κατατάσσονται στην κατηγορία Ε2-Β.

Τα δίτροχα μοτοποδήλατα και οι μοτοσικλέτες, χωρίς πλευρικό κάνιστρο, εφοδιάζονται με δύο (2) συστήματα τροχοπέδησης, εκ των οποίων το ένα (1) επενεργεί στον εμπρόσθιο τροχό τουλάχιστον, ενώ το άλλο στον οπίσθιο τροχό τουλάχιστον. Σε μοτοσικλέτα με πλευρικό καλάθι δεν απαιτείται να υπάρχει σύστημα τροχοπέδησης που να επενεργεί στον τροχό του καλαθιού.

Τα μοτοποδήλατα με τρεις (3) τροχούς εφοδιάζονται, είτε με δύο (2) ανεξάρτητα συστήματα τροχοπέδησης, που επενεργούν συγχρόνως σε όλους τους τροχούς, είτε με ένα (1) σύστημα τροχοπέδησης, που επενεργεί σε όλους τους τροχούς και ένα (1) σύστημα εφεδρικής τροχοπέδησης (έκτακτης ανάγκης), το οποίο μπορεί να είναι η τροχοπέδη στάθμευσης.

Τα συστήματα τροχοπέδησης μοτοποδηλάτων και μοτοσικλετών είναι ικανά να επιβραδύνουν την κίνηση του οχήματος, μέχρι να το σταματήσουν, με τρόπο ασφαλή, ταχύ και αποτελεσματικό, όποιες και αν είναι οι συνθήκες φόρτωσής του και οποιαδήποτε η ανωφερική ή κατωφερική κλίση της οδού.

Τα τρίτροχα οχήματα εφοδιάζονται με ένα (1) σύστημα τροχοπέδησης, το οποίο με χειρισμό με το πόδι επενεργεί σε όλους τους τροχούς, ένα (1) σύστημα τροχοπέδησης στάθμευσης και ένα (1) σύστημα εφεδρικής τροχοπέδησης (έκτακτης ανάγκης), το οποίο μπορεί να είναι η τροχοπέδη στάθμευσης. Η τροχοπέδη στάθμευσης πληροί τις προϋποθέσεις της περ. β) της παρ. 1 του άρθρου 59.

Οι παραβάσεις του παρόντος από αυτόν που θέτει σε κυκλοφορία, καθώς και αυτόν που οδηγεί, μοτοποδήλατο ή μοτοσικλέτα ή τρίτροχο όχημα που δεν είναι εφοδιασμένα με σύστημα τροχοπέδησης των παρ. 1 έως 4, κατατάσσονται στην κατηγορία Ε2-Β.

Τα ποδήλατα εφοδιάζονται με δύο (2) συστήματα τροχοπέδησης, ανεξάρτητα μεταξύ τους, άμεσης και αποτελεσματικής επενέργειας, εκ των οποίων το ένα (1) επενεργεί στον εμπρόσθιο και το άλλο στον οπίσθιο τροχό.

Τα Ελαφρά Προσωπικά Ηλεκτρικά Οχήματα εφοδιάζονται με σύστημα τροχοπέδησης, εύχρηστο, άμεσης και αποτελεσματικής επενέργειας.

Οι παραβάσεις του παρόντος από αυτόν που θέτει σε κυκλοφορία, καθώς και αυτόν που οδηγεί, ποδήλατο ή Ε.Π.Η.Ο. που δεν είναι εφοδιασμένο με σύστημα τροχοπέδησης των παρ. 1 και 2, κατατάσσονται στην κατηγορία Ε1-Α.

Επιτρέπεται να επιβληθεί σε ορισμένες κατηγορίες ζωήλατων οχημάτων ο εφοδιασμός τους με σύστημα τροχοπέδησης εύχρηστο και αποτελεσματικό, που να επενεργεί στο όχημα και στο έδαφος.

Οι παραβάσεις του παρόντος από αυτόν που θέτει σε κυκλοφορία, καθώς και αυτόν που οδηγεί, ζωήλατο όχημα που δεν είναι εφοδιασμένο με σύστημα τροχοπέδησης της παρ. 1, κατατάσσονται στην κατηγορία Ε1-Α.

Αγροτικά μηχανήματα, τα οποία εκ κατασκευής μπορούν να αναπτύξουν ταχύτητα μεγαλύτερη των τριάντα (30) χιλιομέτρων την ώρα, εφοδιάζονται με δύο (2) ανεξάρτητα μεταξύ τους συστήματα τροχοπέδησης. Οι περ. α) και β) της παρ. 1 και η παρ. 3 του άρθρου 59, περί τροχοπέδησης αυτοκινήτων οχημάτων, εφαρμόζονται ανάλογα.

Αγροτικά μηχανήματα, τα οποία εκ κατασκευής δεν μπορούν να αναπτύξουν ταχύτητα μεγαλύτερη των τριάντα (30) χιλιομέτρων την ώρα, μπορεί να είναι εφοδιασμένα με ένα (1) μόνο σύστημα τροχοπέδησης

Οι παραβάσεις του παρόντος από αυτόν που θέτει σε κυκλοφορία, καθώς και αυτόν που οδηγεί, αγροτικό μηχάνημα που δεν είναι εφοδιασμένο με το σύστημα τροχοπέδησης των παρ. 1 και 2, ή στο οποίο αυτό δεν λειτουργεί, κατατάσσονται στην κατηγορία Ε2-Β.

Μηχανήματα έργου, τα οποία εκ κατασκευής μπορούν να αναπτύξουν ταχύτητα μεγαλύτερη των είκοσι πέντε (25) χιλιομέτρων την ώρα, εφοδιάζονται με δύο (2) ανεξάρτητα μεταξύ τους συστήματα τροχοπέδησης. Οι περ. α) και β) της παρ. 1 και η παρ. 5 του άρθρου 59, περί τροχοπέδησης αυτοκινήτων οχημάτων, εφαρμόζονται ανάλογα.

Μηχανήματα έργου, τα οποία εκ κατασκευής δεν μπορούν να αναπτύξουν ταχύτητα μεγαλύτερη των είκοσι πέντε (25) χιλιομέτρων την ώρα, μπορούν να είναι εφοδιασμένα με ένα (1) μόνο σύστημα τροχοπέδησης, εάν το σύστημα αυτό λειτουργεί και ως τροχοπέδη στάθμευσης.

Οι παραβάσεις του παρόντος από αυτόν που θέτει σε κυκλοφορία, καθώς και αυτόν που οδηγεί, μηχάνημα έργου που δεν είναι εφοδιασμένο με το σύστημα τροχοπέδησης της παρ. 1, ή στο οποίο αυτό δεν λειτουργεί, κατατάσσονται στην κατηγορία Ε2-Β.

Τα αυτοκίνητα οχήματα, τα οποία μπορούν να υπερβούν την ταχύτητα των σαράντα (40) χιλιομέτρων την ώρα σε ευθεία οριζόντια οδό, έχουν στο εμπρόσθιο μέρος τους δύο (2) λευκά ή ειδικής επιλογής κίτρινα φώτα πορείας, ικανής έντασης, για τον επαρκή φωτισμό της οδού κατά τη διάρκεια νύχτας, με καθαρές καιρικές συνθήκες, σε απόσταση τουλάχιστον εκατό (100) μέτρων μπροστά από το όχημα.

Η απόσταση μεταξύ των εξωτερικών ορίων των φώτων πορείας και του ακρότατου εξωτερικού ορίου του οχήματος δεν είναι μικρότερη από την αντίστοιχη απόσταση των φώτων διασταύρωσης.

Οι παραβάσεις του παρόντος από αυτόν που θέτει σε κυκλοφορία, καθώς και από αυτόν που οδηγεί όχημα χωρίς τα φώτα πορείας που προβλέπονται στις παρ. 1 και 2, κατατάσσονται στην κατηγορία Ε2-Α.

Τα αυτοκίνητα οχήματα, τα οποία μπορούν να υπερβούν την ταχύτητα των δέκα (10) χιλιομέτρων την ώρα σε ευθεία οριζόντια οδό, έχουν στο εμπρόσθιο μέρος τους ζυγό αριθμό λευκών φώτων ή ειδικής επιλογής κίτρινα φώτα διασταύρωσης, ικανής έντασης, για τον επαρκή φωτισμό της οδού κατά τη διάρκεια νύχτας με καθαρές καιρικές συνθήκες, σε απόσταση τουλάχιστον σαράντα (40) μέτρων μπροστά από το όχημα. Τα αυτοκίνητα οχήματα δεν επιτρέπεται να είναι εφοδιασμένα με περισσότερα από δύο (2) φώτα διασταύρωσης που να ανάβουν ταυτόχρονα.

Το εξωτερικό σημείο της φωτιστικής επιφάνειας των φώτων διασταύρωσης απέχει το πολύ σαράντα εκατοστά (0,40 μ.) από το ακρότατο εξωτερικό όριο της ίδιας πλευράς του οχήματος.

Οι παραβάσεις του παρόντος από αυτόν που θέτει σε κυκλοφορία, καθώς και αυτόν που οδηγεί αυτοκίνητο όχημα το οποίο δεν είναι εφοδιασμένο με τα φώτα διασταύρωσης των παρ. 1 και 2, κατατάσσονται στην κατηγορία Ε2-Β.

Τα αυτοκίνητα οχήματα έχουν δύο (2) μετωπικά λευκά φώτα θέσης. Επιτρέπεται η χρήση ειδικής επιλογής κίτρινου χρώματος για τα φώτα αυτά, όταν είναι ενσωματωμένα σε φώτα πορείας ή διασταύρωσης, τα οποία εκπέμπουν ειδικής επιλογής κίτρινες δέσμες.

Τα φώτα θέσης της παρ.  1, όταν είναι τα μόνα αναμμένα, κατά τη διάρκεια νύχτας με καθαρές καιρικές συνθήκες, είναι ορατά από απόσταση τουλάχιστον τριακοσίων (300) μέτρων, χωρίς να προκαλούν θάμβωση ή δυσχέρεια σε όσους χρησιμοποιούν την οδό.

Τα αυτοκίνητα και τα ρυμουλκούμενα έχουν, στο οπίσθιο μέρος τους, ζυγό αριθμό ερυθρών φώτων θέσης, ορατών από απόσταση τουλάχιστον τριακοσίων (300) μέτρων κατά τη διάρκεια νύχτας με καθαρές καιρικές συνθήκες, χωρίς να προκαλείται θάμβωση ή δυσχέρεια σε όσους χρησιμοποιούν την οδό.

Το εξωτερικό σημείο της φωτιστικής επιφάνειας των φώτων θέσης απέχει το πολύ σαράντα εκατοστά (0,40 μ.) από το ακρότατο εξωτερικό όριο της ίδια πλευράς του οχήματος.

Τα ρυμουλκούμενα, με πλάτος μεγαλύτερο από ένα μέτρο και εξήντα εκατοστά (1,60 μ.) έχουν δύο (2) μετωπικά λευκά φώτα θέσης, όπως στην παρ. 1, προσαρμοσμένα σε τέτοια θέση ώστε το εξωτερικό σημείο της φωτιστικής τους επιφάνειας να μην απέχει περισσότερο από δεκαπέντε εκατοστά (0,15 μ.) από το ακρότατο εξωτερικό όριο της ίδιας πλευράς του ρυμουλκούμενου.

Οι παραβάσεις του παρόντος από αυτόν που θέτει σε κυκλοφορία, καθώς και αυτόν που οδηγεί, αυτοκίνητο όχημα ή ρυμουλκούμενο το οποίο δεν είναι εφοδιασμένο με τα φώτα θέσης που προβλέπονται στις παρ. 1 έως 5, κατατάσσονται στην κατηγορία Ε2-Α.

Τα αυτοκίνητα οχήματα και τα ρυμουλκούμενα, το πλάτος των οποίων υπερβαίνει τα δύο μέτρα και δέκα εκατοστά (2,10 μ.) επιβάλλεται να έχουν δύο (2) τουλάχιστον φώτα όγκου, τα οποία πρέπει να εκπέμπουν λευκό ή κίτρινο φως προς τα εμπρός και ερυθρό φως προς τα πίσω.

Τα αυτοκίνητα οχήματα και τα ρυμουλκούμενα εφοδιάζονται με κίτρινα πλευρικά φώτα.

Οι παραβάσεις του παρόντος από αυτόν που θέτει σε κυκλοφορία, καθώς και αυτόν που οδηγεί αυτοκίνητο όχημα ή ρυμουλκούμενο το οποίο δεν είναι εφοδιασμένο με τα φώτα των παρ. 1 και 2, κατατάσσονται στην κατηγορία Ε2-Α.

Τα αυτοκίνητα οχήματα και τα ρυμουλκούμενα επιβάλλεται να έχουν φώτα ικανής έντασης, για τον επαρκή φωτισμό της πινακίδας του αριθμού κυκλοφορίας, ώστε ο αριθμός, όταν φωτίζεται, να είναι ευανάγνωστος κατά τη διάρκεια νύχτας με καθαρές καιρικές συνθήκες, από απόσταση τουλάχιστον είκοσι μέτρων (20 μ.) και μη απευθείας ορατό από τους οδηγούς των οχημάτων που ακολουθούν.

Οι παραβάσεις του παρόντος από αυτόν που θέτει σε κυκλοφορία, καθώς και αυτόν που οδηγεί αυτοκίνητο όχημα ή ρυμουλκούμενο, το οποίο δεν είναι εφοδιασμένο με το φως πινακίδας αριθμού κυκλοφορίας της παρ. 1, κατατάσσονται στην κατηγορία Ε1-Β.

Τα αυτοκίνητα οχήματα, τα οποία μπορούν να υπερβούν την ταχύτητα των είκοσι πέντε (25) χιλιομέτρων την ώρα σε ευθεία οριζόντια οδό, και τα ρυμουλκούμενα έχουν στο οπίσθιο μέρος τους τουλάχιστον δύο (2) ερυθρά φώτα τροχοπέδησης, η φωτιστική ένταση των οποίων να είναι σημαντικά μεγαλύτερη εκείνης των πίσω φώτων θέσης.

Οι παραβάσεις του παρόντος από αυτόν που θέτει σε κυκλοφορία, καθώς και αυτόν που οδηγεί, αυτοκίνητο όχημα ή ρυμουλκούμενο, το οποίο δεν είναι εφοδιασμένο με τα φώτα πέδησης της παρ. 1, κατατάσσονται στην κατηγορία Ε2-Β.

Τα αυτοκίνητα οχήματα μπορούν να φέρουν μπροστά δύο (2) φώτα ομίχλης αντιθαμβωτικά, λευκού ή ειδικής επιλογής κίτρινου χρώματος και τοποθετημένα με τρόπο ώστε κανένα σημείο της φωτιστικής τους επιφάνειας να μη βρίσκεται ψηλότερα από το ανώτατο σημείο της φωτιστικής επιφάνειας των φωτών διασταύρωσης και το εξωτερικό σημείο της φωτιστικής τους επιφάνειας να απέχει λιγότερο από σαράντα εκατοστά (0,40 μ.) από το ακρότατο εξωτερικό όριο της ίδιας πλευράς του οχήματος.

Τα αυτοκίνητα και τα ρυμουλκούμενα μπορούν να φέρουν πίσω ένα (1) ή δύο (2) φώτα ομίχλης ερυθρού χρώματος.

Οι παραβάσεις του παρόντος από αυτόν που θέτει σε κυκλοφορία, καθώς και από αυτόν που οδηγεί όχημα το οποίο φέρει φώτα ομίχλης που δεν πληρούν τους όρους των παρ. 1 και 2, κατατάσσονται στην κατηγορία Ε1-Α.

Τα αυτοκίνητα οχήματα μπορούν να έχουν αντιθαμβωτικά φώτα οπισθοπορείας, λευκού ή ειδικής επιλογής κίτρινου χρώματος, τα οποία να ανάβουν αυτόματα με τη χρησιμοποίηση της ταχύτητας οπισθοδρόμησης του οχήματος.

Οι παραβάσεις του παρόντος για αυτόν που θέτει σε κυκλοφορία, καθώς και αυτόν που οδηγεί αυτοκίνητο όχημα, το οποίο έχει φως οπισθοπορείας που δεν πληροί τους όρους της παρ. 1, κατατάσσονται στην κατηγορία Ε1-Α.

Τα αυτοκίνητα οχήματα, τα τρίτροχα οχήματα, οι μοτοσικλέτες, τα μοτοποδήλατα και τα ρυμουλκούμενα, έχουν ζυγό αριθμό σταθερών δεικτών κατεύθυνσης με κίτρινα φώτα που αναβοσβήνουν, ορατά κατά την ημέρα και νύχτα από τους χρήστες της οδού. Η συχνότητα με την οποία αναβοσβήνει το φως είναι ενενήντα (90) παλμοί το λεπτό, με ανοχή συν πλην τριάντα (30) παλμών. Με τα φώτα της παρούσας μπορούν να αναβοσβήνουν συγχρόνως και τα πλευρικά φώτα θέσης.

Τα αυτοκίνητα οχήματα και τα ρυμουλκούμενα εφοδιάζονται με συσκευή που επιτρέπει τη σύγχρονη λειτουργία των φώτων δεικτών κατεύθυνσης (φώτα έκτακτης ανάγκης).

Οι παραβάσεις για αυτόν που θέτει σε κυκλοφορία, καθώς και αυτόν που οδηγεί όχημα, που αναφέρεται στις παρ. 1 και 2 και το οποίο δεν είναι εφοδιασμένο με τους προβλεπόμενους φωτεινούς δείκτες κατεύθυνσης που να λειτουργούν σύμφωνα με το άρθρο αυτό, κατατάσσονται στην κατηγορία Ε2-Α.

Τα αυτοκίνητα οχήματα και τα ρυμουλκούμενα επιβάλλεται να έχουν στο οπίσθιο μέρος τους δύο (2) τουλάχιστον ερυθρούς αντανακλαστήρες, ορατούς από οδηγό, κατά τη νύχτα με καθαρές καιρικές συνθήκες από απόσταση τουλάχιστον εκατόν πενήντα μέτρων (150 μ.), όταν φωτίζονται από τα φώτα πορείας, τα φώτα διασταύρωσης ή τα φώτα ομίχλης άλλου οχήματος.

Οι ως άνω αντανακλαστήρες των μεν αυτοκινήτων οχημάτων μπορούν να έχουν οποιοδήποτε σχήμα, εκτός τριγωνικού, των δε ρυμουλκούμενων επιβάλλεται να έχουν σχήμα ισόπλευρου τριγώνου, πλευράς μήκους από δεκαπέντε εκατοστά (0,15 μ.) έως και είκοσι εκατοστά (0,20 μ.) και το οποίο τοποθετείται με τη μία πλευρά οριζόντια και την απέναντι αυτής κορυφή προς τα πάνω. Μέσα στο τρίγωνο αυτό απαγορεύεται η τοποθέτηση οποιουδήποτε φωτεινού σήματος.

Το εξωτερικό άκρο της φωτιστικής επιφάνειας του αντανακλαστήρα δεν απέχει περισσότερο από σαράντα

Τα ρυμουλκούμενα έχουν στο εμπρόθιο μέρος δύο (2) λευκούς αντανακλαστήρες οποιουδήποτε σχήματος, εκτός τριγωνικού, οι οποίοι ανταποκρίνονται ως προς την ορατότητα με τις απαιτήσεις της παρ. 1.

Τα αυτοκίνητα οχήματα και τα ρυμουλκούμενα, το μήκος των οποίων υπερβαίνει τα έξι (6) μέτρα, επιβάλλεται να έχουν κίτρινους πλευρικούς αντανακλαστήρες.

Οι παραβάσεις για αυτόν που θέτει σε κυκλοφορία, καθώς και αυτόν που οδηγεί αυτοκίνητο όχημα ή ρυμουλκούμενο, που δεν έχει τους κατά το παρόν άρθρο προβλεπόμενους αντανακλαστήρες, κατατάσσονται στην κατηγορία Ε2-Α.

Το ηλεκτρικό σύστημα των αυτοκινήτων οχημάτων και των συνδυασμών οχημάτων, οι οποίοι αποτελούνται από ένα έλκον αυτοκίνητο όχημα και ένα ή περισσότερα ρυμουλκούμενα, πρέπει να είναι κατασκευασμένο με τρόπο ώστε τα φώτα πορείας, διασταύρωσης, ομίχλης, τα μετωπικά φώτα θέσης του αυτοκινήτου οχήματος και το φως της πινακίδας αριθμού κυκλοφορίας, να μην ανάβουν όταν δεν είναι αναμμένα τα πίσω ερυθρά φώτα θέσης. Επίσης, τα μπροστινά λευκά φώτα θέσης του αυτοκινήτου οχήματος είναι πάντοτε αναμμένα όταν ανάβουν τα φώτα πορείας, διασταύρωσης ή ομίχλης. Η παρούσα δεν εφαρμόζεται όταν τα φώτα πορείας ή διασταύρωσης χρησιμοποιούνται για φωτεινή προειδοποίηση, όπως στην παρ. 4 του άρθρου 40, περί κανόνων χρήσης των φώτων οχημάτων.

Οι παραβάσεις για αυτόν που θέτει σε κυκλοφορία, καθώς και αυτόν που οδηγεί όχημα ή συνδυασμό οχημάτων, που δεν είναι εφοδιασμένο με το πιο πάνω προβλεπόμενο ηλεκτρικό σύστημα, το οποίο να λειτουργεί σύμφωνα με το παρόν άρθρο κατατάσσονται στην κατηγορία Ε1-Α.

Τα τρίτροχα μοτοποδήλατα είναι εφοδιασμένα με:

Τα τρίτροχα μοτοποδήλατα και τα ελαφρά τετράτροχα είναι εφοδιασμένα με:

Οι δίτροχες μοτοσικλέτες είναι εφοδιασμένες με:

Οι δίτροχες μοτοσικλέτες με πλευρικό κάνιστρο είναι εφοδιασμένες με:

Το ηλεκτρικό σύστημα μοτοσικλέτας και καλαθιού είναι κατασκευασμένο με τρόπο, ώστε τα φώτα θέσης (μετωπικό και πίσω) του καλαθιού να ανάβουν συγχρόνως με το πίσω φως θέσης της μοτοσικλέτας.

Τα φώτα που προβλέπονται στις παρ. 3 και 4 πληρούν τις προδιαγραφές ως προς το χρώμα, την ένταση και την τοποθέτηση, οι οποίες καθορίζονται για τα αντίστοιχα φώτα των αυτοκινήτων οχημάτων, εκτός των μοτοποδηλάτων, τα οποία έχουν φανούς μέτριας έντασης.

Οι παραβάσεις για αυτόν που θέτει σε κυκλοφορία, καθώς και αυτόν που οδηγεί όχημα από τα πιο πάνω, το οποίο δεν είναι εφοδιασμένο με τα ως άνω προβλεπόμενα φώτα, που να λειτουργούν σύμφωνα με το άρθρο αυτό κατατάσσονται στην κατηγορία Ε2-Α.

Τα τρίτροχα οχήματα είναι εφοδιασμένα με: